Raad - Presentaties bestuurlijke informatie bijeenkomst Stikstof en Landelijke Gebied

NPLG, gebiedsprogramma en NDA Bestuurlijke bijeenkomst 7 juni 2023

Programma 19.15 uur: Inloop 19.30 uur: Welkom 19.35 uur: Presentatie over de Zeeuwse opgaven voor natuur, stikstof, klimaat en water (Durk-Jan Lagendijk - Opgavemanager Stikstof en Landelijk Gebied) 20.00 uur: Presentatie over het proces rondom het concept Gebiedsprogramma 1.0 (Karin Nomden - Senior adviseur Stikstof) 20.25 uur: pauze 20.45 uur: Presentatie over de stand van zaken omtrent de Natuurdoelanalyses (Alexandra Scherbeijn - Teamcoördinator integraal beleid, natuur en Landelijk Gebied) 21.05 uur: Afsluiting 21.10 uur: Borrel en gelegenheid om na te praten

2

Inhoudsopgave • VHR en Wet Natuurbescherming • Aanleiding

• Nationaal Programma Landelijk Gebied • Zeeuwse situatie en Zeeuwse aanpak

Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) en Wet Natuurbescherming (Wnb) Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR): • Aanwijzen N2000 • Instandhoudingsmaatregelen • Verslechtering voorkomen Wet Natuurbescherming (Wnb): • De VHR is in Nederland vertaald in de Wet Natuurbescherming • GS bevoegd gezag voor natuurbescherming, -beheer, -herstel en -ontwikkeling • Areaal stikstofgevoelig habitat onder de KDW: • in 2025: ten minste 40%; • in 2030: ten minste 50%; • in 2035: ten minste 74%. • De omgevingswaarden zijn resultaatsverplichtingen. • Gebiedsplan maken

VHR -vertaling naar Zeeland • Landelijk 162 N2000 gebieden • Zeeland 16 N2000 gebieden • 7 N2000 gebieden voor provincie

Aanleiding: de opgave in Zeeland De situatie in de Zeeuwse N2000-gebieden: Conclusie: meest overbelaste gebieden zijn de duingebieden en een deel van de Grevelingen

Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) Gebiedsprogramma: - Stikstof verbinden aan water en klimaat - Basis aanvraag voor transitiefonds 25 miljard - Richtinggevend reductiedoel van 631 ton NH3 (Zeeland) - 1 juli 2023 Aangevuld met: - Klimaatdoelen landbouw - Aanvullende natuurdoelen (extra natuur) - Landbouwakkoord - Water en Bodem sturend als structurerende keuze

Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)

Zeeuwse Situatie

9

De Zeeuwse Aanpak Strategische aanpak stikstof (PS mei 2020; start- en richtingen notitie): Aanpak in 3 sporen:

De Zeeuwse Aanpak Strategische aanpak stikstof • Vastgesteld in mei 2020 door PS • Vastgesteld door het BO Stikstof Uitgangspunten: • Moeilijk beïnvloedbare bronnen: rijk aan zet • Alles doen wat we wél kunnen • Alle sectoren dragen bij • Gebiedsgerichte aanpak Manteling en Kop v Schouwen In 2022 herijkt door PS ihkv NPLG: • Stikstof verbinden aan NPLG doelen • Uitgaan van kansen: zoet water, kustverdediging • Richtinggevende doel hanteren (631 ton) en aan de wet houden (2035) • Oplossingen NPLG liggen buiten N2000, dus aanpak verbreden

Concept gebiedsprogramma 1.0 12

Concept gebiedsprogramma 1.0 – opbouw Deel 1: Algemeen • inzicht in de opgaven • het proces tot de vaststelling • het participatietraject en het vervolg • sociaal economische effect analyse Deel 2 Structurerende keuzes, zoals : • overgangsgebieden • agrarische natuur • ruimte voor waterberging • waterbeschikbaarheid verzilte gronden • groen blauwe dooradering Deel 3 Maatregelpakketten • maatregelpakketten: akkerbouw, veehouderij, water, natuur en overig (recreatie en mobiliteit) • financiële onderbouwing • onderbouwing doelbereik

Participatie naar concept gebiedsprogramma Drie regio’s 1. Zeeuws Vlaanderen 2. Bevelanden en Tholen 3. Walcheren en Schouwen-Duiveland Eerste ronde • Gebiedsprogramma 0.5 is de basis • Maatregelen over water, natuur, recreatie, energie, klimaat Tweede ronde • Een aantal maatregelen vertaald naar gebieden: oefening • Hoe gaan we samenwerken, rol van de provincie?

Vervolg • Vertaling maatregelen naar gebiedspakketten: participatie in de gebieden met alle betrokken partijen • Continueren bestaande overlegstructuren waaronder externe werkgroep en bestuurlijk overleg • Op verzoek • Overleg en voorlichting over specifieke regelingen 14

Samenwerking- gebieden

Sociaal economische effectanalyse Samen met de HZ/ Kenniscentrum Zeeuwse Samenleving

Systematiek van de WUR, effect op thema’s brede welvaart Intern één maatregel uitgewerkt

Doel: methode leren en basis voor gebiedsgerichte aanpak Vervolg: • Per maatregel eerste opzet maken • Combinatie van maatregelen zoeken met vergelijkbare effecten • Vertaling naar gebieden aan de hand van de gebiedspakketten • Bij vaststellen gebiedspakketten effect op de brede welvaart meewegen 16

Proces tot vaststellen 1 juli:

concept gebiedsprogramma voorleggen aan de minister beoordeling door Rijk, Ecologische Autoriteit, Consortium

Augustus/september: tussentijds advies van het Rijk Oktober: concept gebiedsprogramma en tussentijdsadvies in Provinciale Staten Eerste kwartaal 2024: gebiedsprogramma in ontwerp ter inzage, daarna vaststelling door Gedeputeerde Staten

Natuurdoelanalyse

Natuur in het gebiedsprogramma Gebiedsprogramma (NPLG) (versie 0.5 gereed, 1 juli versie 1.0 gereed) Bossenstrategie

VHR Doelen

SPUK 2

NDA’s

Groen Blauwe dooradering NNZ inclusief versnelling

Inhoud natuurdoelanalyses De NDA’s zijn onderdeel van de Wet stikstofreductie en natuurverbetering

De natuurdoelanalyses bevatten (per Natura 2000-gebied) • Staat van instandhouding (monitoringsgevens en expertjudgements)? • Relevante drukfactoren • Uitgevoerde of geplande maatregelen • Mogelijke aanvullende maatregelen

Natura 2000-gebieden 1. Yerseke en Kapelse Moer 2. Groote Gat 3. Canisvliet 4. Vogelkreek 5. Kop van Schouwen 6. Manteling van Walcheren 7. Zwin en Kievittepolder 8. Oosterschelde * 9. Westerschelde en Saeftinghe * 10. Grevelingen * 11. Krammer Volkerrak * 12. Voordelta * 13. Markiezaat * 14. Veerse Meer * 15. Vlakte van Raan * 16. Zoommeer *

Stikstofoverbelasting in de N2000-gebieden

Natuurdoelanalyse Verplichte werkwijze aan de hand van de handreiking Opbouw NDA (volgens handreiking) 1. Beoordelingskader instandhoudingsdoelstellingen 2. Ecologische analyse huidige natuurkwaliteit en oppervlakte 3. Inzicht in gewenste omgevingscondities 4. Drukfactoren 5. Overzicht uitgevoerde en geplande herstelmaatregelen 6. Beoordeling verwacht effect herstelmaatregelen 7. Synthese en conclusie

Welke vragen beantwoorden we in een NDA? 1.Is er sprake van verslechtering? 2.Wordt de doelstelling behaald?

3.Kan verslechtering op de korte en lange termijn worden uitgesloten?

Aanvullende maatregelen wel of niet noodzakelijk

Waar toetsen we op? Trendanalyse (toename, afname, stabiel) van: Kwantiteit • Oppervlak Kwaliteit • Abiotiek (o.a. bodem, water) • Soorten • Vegetatie • Kenmerken van goede structuur en functie

Populatie • Aantal & verspreiding

Wat zijn de drukfactoren Drukfactoren Drukfactoren zorgen ervoor dat de gewenste instandhoudingsdoelstellingen onder druk staan Welke drukfactoren zijn er: • • • • • •

Gebrek aan dynamiek (waardoor het kalkrijke zand zich niet verspreid het gebied in) Verzuring en vermesting door stikstofdepositie Verdroging (versterkt door klimaatverandering) Verstoring (o.a. recreatie) Overbegrazing (herten en vee) Concurrentie met exoten (o.a. Amerikaanse vogelkers, watercrassula)

Conclusie - Eindoordeel • Ja:

Geen verslechtering, doelstelling gehaald → Geen aanvullende maatregelen noodzakelijk

• Ja, mits:

Geen verslechtering, doelstelling niet gehaald → Aanvullend maatregelen nodig voor het bereiken van de instandhoudingsdoelstellingen op lange termijn

• Nee, tenzij a:

Verslechtering onduidelijk → Onduidelijk of aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn

• Nee, tenzij b:

Verslechtering, doelstelling niet gehaald → Aanvullende (bron) maatregelen urgent

• Nee, tenzij c:

Verslechtering, doelstelling ver buiten bereik → Aanvullende (bron)maatregelen urgent

Stand van zaken NDA’s Gebied Yerseke en Kapelse Moer Groote Gat Canisvliet Vogelkreek Kop van Schouwen Manteling van Walcheren Zwin en Kievittepolder Oosterschelde * Westerschelde en Saeftinghe * Grevelingen * Krammer Volkerrak * Voordelta * Markiezaat * Veerse Meer * Vlakte van Raan * Zoommeer *

Aangeboden aan EA/ Advies EA Aangeboden december 2022/ juni-sept Aangeboden december 2022/ advies ontvangen Aangeboden december 2022/ advies ontvangen Aangeboden januari 2023/ advies ontvangen Aangeboden 11 mei 2023/sept -dec Aangeboden 11 mei 2023/sept-dec Aangeboden 11 mei 2023/juni-sept Nog niet aangeboden aan de EA (RWS) Nog niet aangeboden aan de EA (RWS) Nog niet aangeboden aan de EA (RWS) Nog niet aangeboden aan de EA (RWS) Beperkte NDA nog niet aangeboden (RWS) Aangeboden 1 maart (Noord Brabant) Wordt niet gemaakt Wordt niet gemaakt Wordt niet gemaakt

Uitkomsten Kop van Schouwen

Uitkomsten Manteling van Walcheren

Uitkomsten ‘t Zwin & Kievittepolder

Uitkomsten Groote Gat, Vogelkreek en Canisvliet Groote Gat % aandeel van het N2000gebied

0,3% 1%

Sprake van verslechtering? Doelstelling

Oppervlak

Kwaliteit

Populatie Oppervlak

Schorren en zilte graslanden binnendijks Ruigten en zomen harig wilgenroosje Kruipend moerasscherm

=

=

=

=

=

=

Toekomst perspectief

Doelstelling behaald?

Kwaliteit

Neutraal =

Neutraal

Populatie

Oppervlak

Kwaliteit

Eindoordeel

Aanvullende maatregelen

Populatie

-

-

-

Nee, tenzij-c

Ja

-

-

Nee, tenzij-b

Ja

Nee, tenzij-b

Ja

Eindoordeel

Aanvullende maatregelen

Neutraal

Vogelkreek % aandeel van het N2000gebied

Doelstelling

-

Kruipend moerasscherm

Sprake van verslechtering? Oppervlak

Kwaliteit

Populatie Oppervlak

>

=

Doelstelling behaald?

>

Kwaliteit

Populatie

Oppervlak

Kwaliteit

Toekomst perspectief

Populatie

-

Neutraal

Nee, tenzij-c

Ja

Eindoordeel

Aanvullende maatregelen

Canisvliet % aandeel van het N2000gebied

Doelstelling

-

Kruipend moerasscherm

Sprake van verslechtering? Oppervlak

Kwaliteit

Populatie Oppervlak

>

>

Doelstelling behaald?

>

Kwaliteit

Populatie

Oppervlak

Kwaliteit

Populatie

Toekomst perspectief

Nee, tenzij-b

Ja

Uitkomsten Yerseke en Kapelse Moer

% aandeel van het N2000gebied

Sprake van verslechtering? Doelstelling

Oppervlak

Kwaliteit

Toekomst perspectief

Doelstelling behaald?

Populatie Oppervlak

Kwaliteit

Populatie

Oppervlak

Kwaliteit

Eindoordeel

Populatie

-

Aanvullende maatregelen

3,4%

Zilte pionierbegroeiingen zeekraal

=

=

-

-

Ja- a

Nee

12,2%

Schorren en zilte graslanden binnendijks

=

=

-

-

Ja - a

Nee

-

Kolgans

=

=

1700

Neutraal

Ja - a

Nee

-

Smient

=

=

410

Neutraal

Ja - a

Nee

9. Gevolgen vastgestelde NDA’s AERIUS rekent tot 25 km van het Natura 2000-gebied.

Brabant heeft kaart gemaakt met 25 km rondom alle Brabantse Natura 2000- gebieden. Deze is uitgebreid met de 25 km zone rond Manteling van Walcheren en Kop van Schouwen Bij berekende depositie rekening houden met de NDA

Situatie vergunningverlening Gevolg • Géén algehele vergunning stop bij extern salderen, maar wel een flinke stap moeilijker • NDA’s zijn openbaar en kunnen dus gebruikt worden door organisaties om beroep in te stellen • Bij verschillende initiatieven is beroep ingesteld, gronden nog niet bekend 35

36