Raad - Presentatie raad Programma TBLO - 10 juni 2025

Programma Toekomstbestendige Leefomgeving (TBLO) 1.0

Gemeenteraad – 10 juni 2025

Waarom deze presentatie? • Doel presentatie: raad uitgebreid meenemen tijdens de raadsinformatieavond voordat inspraakprocedure begint

Planning 1. Programma 1.0 raad informeren op 10 juni 2. Programma 1.0 stukken voor inspraak afronden juli 2025 3. Programma 1.0 stukken voor inspraak vaststellen door B&W eind augustus 4. Programma 1.0 ter inzage september – oktober 2025 5. Programma 1.0 vaststellen door B&W eind 2025 (streven college van 4 november 2025) 6. Uitvoering programma vanaf 2026 (we zijn hier al mee gestart) 7. Programma 2.0 vaststellen door B&W in 2026, 3.0 in 2027, etc.

Wat staat er vandaag op het programma? • Aanleiding • Wat hieraan vooraf ging • Resultaten participatie: inwonerpeiling • Opbouw programma  Waarom TBLO  Wat we gaan realiseren  Hoe we onze doelen bereiken • Vragen

Aanleiding

Aanleiding

Gemeentebegroting

Wat hieraan vooraf ging Strategisch college 29-10-2024

Visueel verslag consulterende raadsavond 21-11-2024

Vaststelling uitgangspuntennotitie door B&W 25-03-2025

Inwonerpeiling Inwonerpeiling: • Raadplegen ‘stille midden’ • Maart 2025 • Taalgebruik: neutraal en dichtbij • Brede participatie mogelijkheden on- & offline • 95% betrouwbaar • Representatief • Peiling ondernemers/maatschappelijke organisaties

Inwonerpeiling (Heel) onbelangrijk/neutraal • • • •

Wil vooral geld besparen (14x) Verbruik al weinig/duurzaam huis (14x) Moeilijk in slecht geïsoleerd huis (3x) Investeringen te duur (3x)

Ja, ik kan hulp gebruiken met: 1. Isolatie (27x) 2. Financiële hulp (25x) 3. Advies (7x) 4. Zonnepanelen (7x) 5. Huurders helpen (5x) 6. Onderzoeken (5x) 7. Warmtepomp (4x) 8. Informatie (3x)

(Heel) belangrijk Voor het klimaat (117x) • Verduurzaming is heel belangrijk voor onze gezondheid en het klimaat. • Het gaat om de toekomst van onze en komende generaties. • Ik wil graag milieu bewust leven. • De toekomst moet beter worden dan nu wat betreft milieu. Kosten besparen (111x) • Voornamelijk vanwege kosten. • "Het is duur genoeg. • "Energie is duur. • "Je spaart het milieu maar ook je portemonnee.

Inwonerpeiling Merk je daar wat van in jouw buurt? Ja, namelijk: 1. Wateroverlast (220x) 2. Meer en hevige regen (80x) 3. Warmte (76x) 4. Droogte (35x) 5. Lekkage (11x) 6. Hoog grondwaterpeil (10x)

Ja, ik kan hulp gebruiken met: 1. Advies (13x) 2. Subsidies (10x) 3. Groene gevel/dak (10x) 4. Groenere gemeente (8x) 5. Regenton (8x) 6. Isolatie (6x) 7. Aansporende gemeente en goede voorbeeld (5x)

Inwonerpeiling

Wat zou je (meer) willen doen? • Dit doe ik allemaal al. • Kleding/ overbodige spullen verkopen of weggeven. • Carpoolen. • Elektrisch autorijden. • Meer letten op wat 'lokaal' allemaal mogelijk is. Meer letten op voeding.

Ja, ik kan hulp gebruiken met: 1. Meer inleverplekken (13x) 2. Scheiden stimuleren (9x) 3. Minder verpakkingen (9x) 4. Kringloopwinkels (9x) 5. Reparatieplekken (7x) 6. Afval ophalen (5x)

Inwonerpeiling

Toelichting 1. Hardrijdend verkeer (49x) 2. Veel zwerfafval (31x) 3. Woon dichtbij grote weg (30x) 4. Geen bedrijven in de buurt (29x) 5. Te weinig groen(onderhoud) (21x) 6. Veel vervuiling (12x) 7. Last van houtkachels (9x)

Mentimeter

Opbouw programma WAAROM het Programma Toekomstbestendige Leefomgeving?

WAT gaan we realiseren?

HOE bereiken we onze doelen?

Waarom TBLO: ambities Omgevingsvisie Gemeente Vlissingen is in 2040 … … energieneutraal … klimaatbestendig … circulair … gezond en veilig (voor betreffend gevaarlijke stoffen)

Waarom TBLO: 2 cirkels van invloed

Intern

Extern

Waarom TBLO: fasen veranderingsproces

1. Onbewust van probleem en/of niet inzichtelijk

2. Bewust van probleem en inzichtelijk

3. Voorbereiding van oplossing

4. Uitvoeren van oplossing

Grote verschillen in welke fase een (sub)thema zich bevindt

5. Onderhoud / continueren oplossing

Waarom TBLO: fasen veranderingsproces

1. Onbewust van probleem en/of niet inzichtelijk

2. Bewust van probleem en inzichtelijk

3. Voorbereiding van oplossing

Prioritering tot 2030 • Onderzoeken doen • Ontbrekende doelen bepalen • Maatregelenplannen • Interne uitvoeringskaders en regels Omgevingsplan

4. Uitvoeren van oplossing

5. Onderhoud / continueren oplossing

Waarom TBLO: transitiestrategie We benutten onze gemeentelijke invloed optimaal … om inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en wij als gemeente zelf, … te helpen een positieve bijdrage te leveren aan een toekomstbestendige leefomgeving.

Wat we gaan realiseren: opbouw Ambitie Omgevingsvisie

Indicator

Huidige situatie

2030

2040

Operationele doelen

Activiteiten Intern

Extern

2050

Wat: energieneutraal Ambitie: besparen van energie (elektriciteit en warmte) Doelen 2030 1. Gebouwen met energielabel < C:

8.100  max. 4.000

2. Aardgasverbruik 20% lager t.o.v. 2023:

870  700 m3/woning

3. Elektriciteitsverbruik 15% lager t.o.v. 2023 (excl. elektrificering): 160 GWh  135 GWh Activiteiten Besparing gemeentelijke vastgoed, vergroten handhaving bedrijven en organisaties, onderzoek financiële instrumenten stimulering, afwegingskader verduurzaming monumenten Informeren inwoners, ondernemers en organisaties, NIP/ZIP verstrekken, monitoring prestatieafspraken woningcorporaties, toetsen energielabels huurders

Wat: energieneutraal Ambitie: opwekken, opslaan en gebruiken van hernieuwbare energie Procesdoelen 2030 1. Alle panden  welke hernieuwbare warmtebronnen geschikt

54%

2. Hoeveel hernieuwbare elektriciteit nodig, opwekken en opslagcapaciteit in 2050 3. Lokaal netcongestie oplossen en voorkomen

22.545

Activiteiten Onderzoek, warmteprogramma, gebiedsuitvoeringsplannen warmte, publiek warmtebedrijf, walstroom, kaders/regels netneutrale nieuwbouw, kleine windmolens en buurtbatterijen, elektrificering gemeentelijk wagenpark Stimuleren lokale hernieuwbare energiehubs, smart grid oplossingen, NSP: walstroom

Wat: energieneutraal Ambitie: Vlissingen-Oost als regionale energiehub voor hernieuwbare energie

Pauze

Wat: klimaatbestendig Ambitie: klimaatbestendig bebouwd gebied Doelen 2030 1. 30% knelpunten wateroverlast bij 70 mm/uur aangepakt & waterrobuuste nieuwbouw 2.

&

Knelpunten langdurige natte en droge perioden op bomen en struiken

3.

&

Knelpunten hittestress

Gevoelstemperatuur max 35 - 38° (geel)

Min. 30% warmtewerende oppervlakten (groen)

Min. 30% kroonbedekking (dondergroen)

Min. 30-40% schaduw fiets en wandelroutes (groen)

Wat: klimaatbestendig Ambitie: klimaatbestendig bebouwd gebied Doelen 2030 1. 30% knelpunten wateroverlast bij 70 mm/uur aangepakt & waterrobuuste nieuwbouw 2.

&

Knelpunten langdurige natte en droge perioden op bomen en struiken

3.

&

Knelpunten hittestress

Activiteiten Onderzoek, gemeentelijk vastgoed, landelijke maatlat, maatregelenplannen, Informeren inwoners, ondernemers en organisaties, monitoring prestatieafspraken woningcorporaties

Wat: klimaatbestendig Ambitie: klimaatbestendig buitengebied Doel 2030 1. Kaders voor klimaatbestendig buitengebied in Omgevingsplan. Activiteiten Kader opstellen en vastleggen Samenwerking waterschap en andere gebiedspartners

Wat: klimaatbestendig Ambitie: toekomstbestendige kustverdediging Doelen 2030 1. Proactief bijgedragen vanuit wettelijke verantwoordelijkheid aan dijkversterking Buitenhaven - Vlissingen-Oost 2. Alle Vlissingers (met hulp) kunnen adequaat reageren op (dreigende) overstroming 3. Gevolgenbeperking & wederopbouw integraal onderdeel van ontwerpproces nieuwbouw Activiteiten Participatie dijkversterking, Vlissings model, kader nieuwbouw, ontwikkelingen zeespiegelstijging Communicatie van evacuatieplannen bij dijk- of duindoorbraak

Wat: circulaire economie

Wat: circulaire economie Ambitie: voorkomen gebruik nieuwe grondstoffen en energie Doelen 2030 inwoners 1. Informeren & inspireren over bewuste aanschaffen van voedsel, spullen & alternatieven (R1 en R2) 2. 50% inwoners: normaal om producten tweedehands gebruiken & repareren (R3 & R4) 3. Recyclebaar materiaal van huishoudens (R5): 48%  min. 60% 4. Weinig zwerfafval (R5) Activiteiten Omgekeerd inzamelen, actualiseren grondstoffenbeleid, circulair ambachtscentrum Informeren inwoners, zichtbaar maken netwerk deel-, reparatie- en hergebruik, campagnes zwerfafval

Wat: circulaire economie Ambitie: voorkomen gebruik nieuwe grondstoffen en energie Doelen 2030 bedrijven en organisaties 1. Bewustzijn bij 50% over circulair productontwerp, productie, diensten & businessmodellen 2. 20% aan de slag met ontwikkeling Activiteiten In Zeeuwsverband bedrijven en organisaties informeren, trainen en ondersteunen in transitie naar circulaire bedrijvigheid

Wat: circulaire economie Ambitie: voorkomen gebruik nieuwe grondstoffen en energie Doelen 2030 gemeente R-ladder toepassen: 1. Alle medewerkers in dagelijks werk (denk aan afval scheiden) 2. Inhoudelijke beslissers in overwegingen en ontwerpen 3. Inkoop openbare ruimte, gemeentelijk vastgoed en kantoorgebruik 4. Kantoorconsumptie per medewerker 10% lager dan 2024 (R1) Activiteiten In Zeeuws verband: training, inventarisatie, afwegings-, ontwerp- en inkoopkaders (verdieping MVOI)

Wat: circulaire economie Ambitie: circulair, biobased, natuurinclusief en modulair bouwen is de norm Doelen 2030 1. Minimaal 20% nieuwbouw en aanbouw circulair en natuurinclusief en bij voorkeur biobased en modulair 2. Minimaal 30% renovatie circulair en waar mogelijk natuurinclusief en bij voorkeur biobased Activiteiten Prestatie-eisen bij nieuwbouw, gebiedsontwikkelingen en gronduitgifte opstellen, vastleggen, toetsen en handhaven, grijswater bij nieuwbouw Monitoring en aanscherping prestatieafspraken woningcorporaties

Wat: milieu Ambitie: streven naar WHO-normen luchtkwaliteit door aanpak bronnen binnen gemeente  permanente verbetering en gezondheidswinst Doelen 2030 1. Inwoners langere levensduur van 2,5 – 3 maanden t.o.v. 2016 door schonere lucht 2. Stikstofdioxiden gemiddeld per jaar: 14  10 µg/m3 (langs hoofdwegen tot 25) 3. Fijnstof PM10 gemiddeld per jaar: 15,4  15 µg/m3 (langs hoofdwegen tot 17,5 ) 4. Fijnstof PM2.5 gemiddeld per jaar: 7,5  5 µg/m3 (lokaal veel hoger) Activiteiten Onderzoek, inkoop, lobby emissiebeperking Westerschelde, regels Omgevingsplan houtstook Inwoners informeren over luchtkwaliteit

Wat: milieu Ambitie: streven naar gezondheidswinst door behalen WHO-normen geluid in woonwijken en overal voldoen aan de Walcherse (in ontwikkeling) en nationale geluidsnormen Doel 2030 Geluidsniveau wegverkeer waar mogelijk: • per etmaal ≤ 53 dB en ‘s nacht <45 dB • per etmaal maximaal 70 dB

 RIVM 2021: langs hoofdwegen 5 – 10 dB hoger Activiteiten Geluidsmetingen en onderzoek, maatregelen Programma Mobiliteit essentieel

Wat: milieu Lichtvervuiling, geuroverlast en omgevingsveiligheid • Geen doelen • Eerst onderzoek huidige situatie nodig Bodem- en grondwaterkwaliteit • Nota Bodembeheer Oppervlaktewaterkwaliteit • Onderzoek met Waterschap nodig naar huidige ecologische situatie

Hoe we onze doelen bereiken: principes 1. Dit programma is van ons allemaal 2. Realistisch 3. Behouden, voorkomen en herstellen 4. Wettelijke instrumenten optimaal benutten 5. Meervoudig ruimtegebruik 6. Wij zijn zelf de verandering die we willen zien 7. We doen het samen 8. Gewenst gedrag faciliteren en ongewenst gedrag ontmoedigen

Hoe intern: 2 proceslijnen Programma Toekomstbestendige Leefomgeving Proceslijn 1

• ‘Nieuwe’ inzet op duurzaamheid • Advies en ondersteuning bij proceslijn 2

Proceslijn 2

Verduurzamen bestaande werkzaamheden

Energieneutrale, klimaatadaptieve, circulaire en gezonde leefomgeving

Financiering per proceslijn

Voldoende fte

Hoe extern: communicatie & participatie Centrale vraag: Hoe gaat communicatie en participatie bijdragen aan de programmadoelen? We bouwen verder op de transitiestrategie en (externe) principes We benutten onze gemeentelijke invloed optimaal om inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en wij als gemeente zelf, te helpen een positieve bijdrage te leveren aan een toekomstbestendige leefomgeving. Externe principes • Wij zijn zelf de verandering die we willen zien • We doen het samen • We faciliteren gewenst gedrag en we ontmoedigen ongewenst gedrag

Hoe extern: communicatie & participatie - Doelen Doelen: Wat willen we concreet bereiken? • We willen inzicht krijgen • We maken ‘duurzaam doen’ concreet • We maken onze voorbeeldfunctie zichtbaar • We brengen partijen samen waar dat kan

Vlissingen doet Duurzaam! Samen werken aan onze toekomst

Hoe extern: communicatie & participatie - Aanpak Doelen: Wat willen we concreet bereiken?

Aanpak

• We willen inzicht krijgen

 0-meting onder onze doelgroepen

• We maken ‘duurzaam doen’ concreet

 campagne: Vlissingen doet Duurzaam!  faciliteren, inspireren, activeren

• We maken onze voorbeeldfunctie zichtbaar

 jaarlijkse duurzaamheidskrant + infographics

• We brengen partijen samen waar dat kan

 duurzaamheidsmarkt, afhankelijk van behoefte

 participatie bekijken we per programma -onderdeel (uitvoeringsplan Warmte – per wijk)

Vlissingen doet Duurzaam! Samen werken aan onze toekomst

Mentimeter