Raad - Presentatie Integriteit in verkiezingstijd
Tekst van het document
Integriteit in verkiezingstijd 2 september 2025
Hadassa Koopmans Gemeente Vlissingen
Tools integriteitsbevordering in kandidatenselectie 1. Start werving: integriteitsbeginselen en zelf-assessment 2. Selectieprocedure: vragenlijst, antecedentencheck, selectiegesprek en bewilligingsverklaring
3. Begeleiding tot benoeming: van aandachtspunten naar actie
Fase 1: Start werving Integriteitsbeginselen – zelf-assessment
1. Stel als partij integriteitsbeginselen op: •
Gelden voor de hele partij en al haar leden
•
Geven de eigen visie op integriteit en kernwaarden weer
•
Kunnen verder gaan dan wettelijke bepalingen
•
Vaststellen kan in Algemene Ledenvergadering
•
Potentiële kandidaten ondertekenen de integriteitsbeginselen
Fase 1: Start werving Integriteitsbeginselen – zelf-assessment
2. Laat potentiële kandidaten een zelf-assessment integriteit doen via een vragenlijst: •
Vragen over bijvoorbeeld onverenigbare betrekkingen (bijv. lid rekenkamer, werkzaam bij gemeente) en verboden handelingen (bijv. advocaat/adviseur in geschil voor of tegen de gemeente)
•
Geeft zicht op mogelijke risico’s en kwetsbaarheden als raadslid
•
Kan besproken worden in selectiegesprek
Fase 2: Selectieprocedure
vragenlijst – antecedentencheck – selectiegesprek – bewilligingsverklaring
1. Laat kandidaten een vragenlijst invullen: •
Stap verder dan zelf-assessment
•
Potentiële kandidaten vullen vooraf vragenlijst in die zicht geeft op mogelijke risico’s
•
Uitkomsten bespreken tijdens selectiegesprek
Fase 2: Selectieprocedure
vragenlijst – antecedentencheck – selectiegesprek – bewilligingsverklaring
•
Let bij vragenlijst op AVG: •
Potentiële kandidaten delen (bijzondere) persoonsgegevens
•
Kandidaat moet vooraf toestemming geven en weten wat met de informatie gebeurt
•
Deel informatie niet met derden
•
Vraag alleen wat relevant is
•
Bewaar gegevens niet langer dan nodig (richtlijn: vier weken na benoeming indien niet gekozen)
Fase 2: Selectieprocedure
vragenlijst – antecedentencheck – selectiegesprek – bewilligingsverklaring
2. Voer een antecedentencheck uit: •
Openbare bronnen onderzoek (zoekmachines, social media)
•
VOG aanvragen
•
Opvragen uitgebreid CV
•
Referenties opvragen en checken
•
Ook hier: verzameling persoonsgegevens, dus let op AVG
Fase 2: Selectieprocedure
vragenlijst – antecedentencheck – selectiegesprek – bewilligingsverklaring
•
Voorbeeldvragen: •
Welke raakvlakken zijn er tussen je hoofd-/nevenfuncties en de gemeente?
•
Als we je googelen, komen we dan iets tegen wat aan je integriteit kan raken? Heb je ooit iets gepost waardoor je in opspraak kunt raken?
•
Heb je conflicten gehad met organisaties of personen binnen de gemeente? Zo ja, welke en waarover? Kan dit je functioneren beïnvloeden?
•
Zijn er zaken waarop je risico loopt gechanteerd te worden (bijv. forse schulden, geheime relatie, verslaving)? Ben je wel eens gechanteerd? Zo ja, wanneer en waarover?
•
Zijn er mensen die je – terecht of onterecht –in een negatief daglicht willen stellen als je kandidatuur bekend wordt?
Fase 2: Selectieprocedure
vragenlijst – antecedentencheck – selectiegesprek – bewilligingsverklaring
•
Dilemma’s voorleggen: •
Voorleggen hypothetische situaties aan kandidaten: wat doe je?
•
Bereid een aantal dilemma’s voor en kies waar mogelijk/van toepassing de dilemma(’s) die het beste bij de risico’s van de kandidaat passen
Fase 2: Selectieprocedure
vragenlijst – antecedentencheck – selectiegesprek – bewilligingsverklaring
Een raadslid is ook zzp'er. Hij verzorgt als trainer onder meer trainingen 'De klant is koning'. De afdeling Sport en Cultuur van de gemeente vraagt hem deze training te verzorgen voor medewerkers van deze afdeling. Mag hij de opdracht aannemen? ..en als hij nu niet zelf voor de groep staat, maar iemand inhuurt die dat namens zijn eenmanszaak doet?
Fase 2: Selectieprocedure
vragenlijst – antecedentencheck – selectiegesprek – bewilligingsverklaring
De gemeente subsidieert een jaarlijks wielerevenement. De organisatie van het wielerevenement biedt de gemeente dertig VIP-kaartjes aan voor college- en raadsleden plus partners. De organisatie geeft daarbij aan dat ze graag achtergrondinformatie wil geven over het evenement en ook een rondleiding achter de schermen wil geven. Na afloop van dit informatieve deel mogen de genodigden als VIP onder het genot van een hapje en drankje het evenement bijwonen. Gaat u naar de rondleiding? / Woont u het VIP-gedeelte bij? / Neemt u uw partner mee?
Fase 2: Selectieprocedure
vragenlijst – antecedentencheck – selectiegesprek – bewilligingsverklaring
•
Laat de geselecteerde kandidaten een bewilligingsverklaring ondertekenen: •
Verklaring waarin kandidaten voor de kieslijst van een politieke partij instemmen met de voorwaarden die de partij stelt
•
Kandidaten committeren zich aan verplichtingen die horen bij het ambt
•
Geen juridische status, maar draagt bij aan bewustzijn
Fase 2: Selectieprocedure
vragenlijst – antecedentencheck – selectiegesprek – bewilligingsverklaring
Fase 3: Begeleiding tot benoeming Van aandachtspunten naar actie
•
Follow-up van de punten die uit het selectiegesprek zijn gekomen
•
Denk na over nevenfuncties, belangenverstrengeling en stemonthouding
•
Zorg dat het duidelijk is voor de kandidaat dat hij/zij twijfelpunten met de burgemeester bespreekt