Raad - 50PLUS - notitie slavernij

EEN ANDERE KIJK OP HET AANBIEDEN VAN EXCUSES AAN DE NAZATEN VAN DE SLAVERNIJ

Voor ons ligt het initiatiefvoorstel van de Christen Unie (CU) om te komen tot excuses van de gemeenteraad Vlissingen voor het slavernijverleden waar o.a. Vlissingen een belangrijke rol heeft gespeeld. Ogenschijnlijk een eenvoudige actie om de nazaten van de slavernij te laten weten hoe erg en zwaar deze tijd is geweest. En uiteraard is erkenning van het feit dat deze tijd nooit had mogen gebeuren een logische en terechte gedachtegang, die 50PLUS-VL van harte ondersteund. Het is ontegenzeglijk waar dat de stad Vlissingen, maar ook andere steden, en dus ook Nederland, hieraan heel veel heeft verdiend, maar ook veel leed bij de slaven heeft veroorzaakt. De geschiedenis is bekend en is helaas niet terug te draaien. De slavernij was in die tijd, en nu nog steeds, een wereldwijd probleem (50 miljoen mensen zijn nu nog steeds slachtoffer van de moderne slavernij!) waaraan veel valt te verdienen. Niet alleen in Nederland, maar ook Spanje, Portugal, Frankrijk en andere landen en zeker ook in het oosten, en dan mn. vanuit de Arabische wereld, maakte men zich schuldig aan slavernij. Helaas moeten wij constateren dat heden ten dage de slavernij in de wereld nog steeds veelvuldig plaats vindt. Te denken valt aan arbeidsmigranten in de Arabische wereld, maar toch ook op plaatsen in ons land (6500 cases) en in West-Europa.

En als sommige ondernemenden de kans krijgen dan wordt deze systematiek weer opnieuw verder ontwikkeld om de zakken nog verder te spekken. Wereldwijd! En dat laatste vervult ons met grote zorg. Kennelijk is slavernij niet uit te bannen als het gaat om de bepaalde kapitaalkrachtige ondernemers aan goedkope arbeidskrachten te helpen en vaak met valse voorwendsels mensen uit de kansarme landen laten emigreren naar de rijke landen. Er wordt dan helaas niet gekeken of e.e.a. volgens de huidige maatstaven en regelen wordt gedaan. Verre van dat; er wordt juist gekeken hoe we de arbeidsmigranten zo goedkoop mogelijk kunnen laten werken, al moeten hiervoor wetten worden ontdoken. Bijzonder is wel dat de arbeidsmigranten meestentijds niet worden gerekruteerd door de bedrijven zelf maar juist door de eigen mensen van het betreffende land. En zo ook gebeurde dat al in de tijden van de slavernij. De eigen stamhoofden in Afrika joegen op de mensen en namen ze in gevangenschap om hen vervolgens te verkopen/te plaatsen op de West-Europese schepen die ze dan naar Amerika (Midden, Noord en Zuid) vervoerden. Zo werden de gevangen slaven de speelbal van het toenmalige kapitalisme. Nogmaals het is, weliswaar in een iets uitgekristalliseer-de vorm, nog steeds aan de orde van de dag.

Dit wetende kijken wij toch iets anders aan naar wat er nu in Europa en dus ook in Nederland plaatsvindt en waarom we dan ook de vraag om erkenning (uiteraard) steunen maar het excuseren willen nuanceren. De volgende overwegingen spelen hierin een belangrijke rol: – het verdriet van de nazaten, na zovele jaren, is niet geheel te ontkennen, maar er zijn recentelijk meer volkeren die te maken hebben met vreselijke misstanden (vb WOII, Holocaust, genocides, Jezidi-vrouwen, Indianen, Aboriginals etc.). Het heeft te maken met verschillende oorzaken. Maar onbekendheid met de volkeren is er één van, maar ook racisme en discriminatie. Dit ten faveure van het eigen volk en met name de winst die gehaald kan worden uit deze mensenhandel. Dit aspect wereldwijd benaderen werpt een ander licht op het slavernijverleden. Het is een ernstige uitwas van de zucht om meer geld. Het is merkwaardig dat er vanuit deze misstanden kennelijk weinig tot geen activiteiten zijn ontstaan die strijden tegen de waanzinnige zucht om geld (en macht), racisme, discriminatie, voor gelijkheid van kansen, rechten etc etc.; – Slavernij bestaat minstens zo lang als de geschiedschrijving. De slavernijtijd, waarover we nu praten, is plm. 150 jaar geleden in NL gestopt en is slavernij verboden. Echter wereldwijd zijn er nu nog vele uitwassen van slavernij.

Het wordt gezien als een verderfelijke uiting van het wereldwijde economische systeem en de zucht naar meer geld en rijkdom! Daar ligt ook de schuldvraag. Maar er werd door vele partijen van geprofiteerd die heden ten dage niet meer worden genoemd: de jagers op weerloze mensen in de Afrikaanse landen (op initiatief van de aldaar heersende stamhoofden), dan de inkopers, vervoerders en verkopers en de rol van de inheemse bevolking daarin. – De discussie tot nu is één-dimensionaal te noemen: enkel benaderd vanuit het gevoel van onrecht en dan teruggaand tot 1,5 eeuw en verder. Alleen de schuldvraag zoeken bij de West-Europese landen waar men kennelijk financieel terecht kan en waarvan men vindt dat zij de schuldigen zijn door hen te vervoeren en te verkopen is een vrij eenzijdige benadering. Er is nu nauwelijks of geen sprake van een directe link met dat vreselijke verleden. Nagenoeg niemand voelt zich heden aangesproken maar erkenning van het foute verleden is helemaal geen probleem. Excuses gaan dieper en men kan uitgaan van het land, de stad/gemeente dat zij excuses gaan uitspreken, maar in dit geval is de Nederlander en de Nederlandse staat hierop niet echt meer op aan te spreken.

Excuses zouden moeten komen van de bestuurders van nu, terwijl de volksvertegenwoordigers op naam gekozen zijn en niet formeel zijn aan te spreken op een organisatie die gelinkt is aan het slavernij-verleden. En de vraag is ook in hoeverre een stadsbestuur feitelijk iets had te zeggen of de ondernemers van toen wel of niet mochten deelnemen aan de slavernijhandel. Na de excuses moet er kennelijk gesproken worden over herstelbetalingen in de vorm van steun aan organisaties en cultuuruitingen. Maar meer en meer ook aan geldelijke steun aan de nazaten individueel. Een en ander moet bekostigd worden uit de belastinggelden, bijeengebracht door de individuele Nederlander en hun bedrijven. Dat gaat na 1,5 eeuw te

ver. Mede gelet op het gegeven dat koloniale gebieden zich hebben verzelfstandigd, autonoom zijn en hun eigen regering vormen. Voorkomen moet worden dat de excuses verworden tot een ‘sorry’ zonder enige inhoud. – Gehoord wordt de opmerking ‘na erkenning en excuses mag er geen punt volgen, maar moet er een komma komen om verder te kunnen praten over financieel herstel. Herstelbetalingen zou een logische gedachte zijn als de nazaten nog leven of hadden kunnen leven. Het lijkt ondoenlijk de echte nazaten nog te vinden. Wel kunnen er gelden vrij gemaakt worden in een context van het voorkomen van bestaand leed in deze sfeer en van activiteiten en projecten tegen discriminatie en racisme, alsook voor een strijd tegen uitwassen van het kapitalistisch handelen naar andere volkeren toe (3de-wereldlanden). Helaas die gedachte leeft weinig tot nauwelijks (van wat je hoort en leest) bij de nazaten en initiatiefnemers, terwijl het lot van de huidige slaven en onderdrukten hen toch zeer aan het hart moet gaan, De problematiek breder benaderen maakt het ook voor iedereen begrijpelijker en wordt dan ook niet meer toegespitst op de schuldvraag en voorkomt wellicht het scherpen van de tegenstellingen.

Dus geen herstelbetalingen zoals nu genoemd, maar actie- en preventiegelden om het bestaande onrecht jegens de mensheid van nu te bestrijden en te voorkomen! – Ook uitingen van racisme en discriminatie is een wereldwijd probleem. Ook in de landen waar slavernij heeft plaatsgevonden. Nagenoeg bij veel volkeren leven vormen van superioriteit als basisgedachte van de mens waardoor racisme en discriminatie voeding krijgt. En daar waar armoede en uitbuiting plaatsvindt is men snel geneigd in de slachtofferrol te kruipen. Dan ziet men ook dat eigen mensen de bovenliggende status/leiding oppakken om volgens de huidige maatstaven ook niets zien doen aan de voorkoming ervan. – Het in het algemeen opnemen voor slachtoffers is met name in Nederland je sociale gezicht laten zien. Ook in het geval van het slavernijverleden is dat het geval. In gevallen van onderdrukking dan is dat ook goed en daar moet dan ook iets aan gedaan worden. Echter alles wat in het verre verleden is fout gegaan kan niet opgelost worden met excuses en herstelbetalingen. Dan zetten we de geschiedenis op zijn kop. Maar direct na een misstand mensen compenseren en excuses aanbieden heeft wel nut. De slachtoffers zijn er nog en die hebben hun leed nog te verwerken.

En elke erkenning helpt mee aan die verwerking! Wat dan wel te doen aan de problematiek van uitwassen van een economisch systeem, dan wel racisme en discriminatie, om te kunnen strijden voor gelijkheid van kansen. Dan kan de overheid van vandaag juist zijn sociale gezicht laten zien door steun te geven aan groepen en organisaties die daadwerkelijk bezig zijn aan de genoemde uitwassen wat te doen, zoals we nu hebben steun aan het Anti-Discriminatie-Bureaus, Voedselbanken etc., maar ook groepen

als Amnesty, Artsen zonder grenzen en vele anderen. Alle organisaties die werken aan de verbetering van een meer sociale en meer leefbare samenleving voor iedereen. En meer en meer oog te hebben voor de achtergestelde wijken in de stad etc.. Dat lijkt 50PLUS een betere insteek dan te komen met excuses en een debat over herstelbetalingen. ------------Een alternatief zou kunnen zijn om het leed van onderdrukten algemener te maken en te vertalen naar de huidige tijd. Vlissingen kan de stad van verzoening zijn t.o.v. alle onderdrukten en te bewerkstelligen te komen niet met een Slavernijmonument maar met een Monument tegen onrecht. De gemeenteraad kan zijn verantwoorde-lijkheid nemen door zo’n monument te faciliteren, via een stichting (in oprichting) ‘Vlissingen tegen onrecht’ (op te richten door een initiatief van de Vlissingse politieke partijen) om vervolgens hieraan handen en voeten te geven aan een Huis tegen onrecht waar elke burger en hun organisaties terecht kunnen voor al hun klachten over onrecht. In het huis kunnen meldpunten komen, sociale advocatuur, een anti-discriminatiebureau, klachtenbureaus, maar ook groepen tegen onrecht (Amnesty Int., sociale doelenorganisaties, activiteiten tegen onrecht jegens de mensheid etc.).

Een Monument en een Huis kan uitgerold worden naar geïnteresseerde gemeenten om elke misstand te bestrijden en dat vanuit een politieke samenwerking in de gemeente. De raad en het college kan dit idee omarmen en faciliteren en de stad Vlissingen op de kaart zetten. Voor de Vlissingse burger het signaal dat we hun onrecht serieus nemen en daaraan willen mee helpen tot een oplossing te komen. Dat is een uiting van sociaal beleid waar elk onrecht jegens de mensheid die aandacht krijgt die het nodig heeft. Ter overdenking en uitwerking. Collega-raadsleden zijn welkom!

Maart 2023 kvw