Nota voor AB Orionis over vaststellen 1e begrotingswijziging 2026

Nota voor h et AB, nr. 26 034 Steller(s)

Erik de Pooter

Het besluit is op 05-06 per e-mail door de AB-leden geaccordeerd.

Bijlagen

1

AB-besluitnr.

Datum

5-6-2026

Onderwerp

Vaststellen 1e begrotingswijziging 2026

Besluit

Het Algemeen Bestuur stelt de 1e begrotingswijziging vast met de volgende wijzigingen op basis van de zienswijzen van gemeenten: 1. De incidentele lasten ad. € 970.000 worden gedekt vanuit de algemene reserve 2. De ophoging van het vervangingsbudget bij ziekte ad. € 200.000 wordt in een bestemmingsreserve opgenomen

a20260605-01

Zienswijzen gemeenten Op 19 februari 2026 heeft het DB de 1e begrotingswijziging 2026 in concept vastgesteld en aangeboden ter zienswijze aan gemeenten. De drie gemeenteraden hebben deze vastgesteld maar wel met een zienswijze. Alle gemeenten hebben een zienswijze afgegeven over dekking van incidentele lasten ad € 970.000 uit de algemene reserve. Ten aanzien van de gevraagde ophoging van het vervangingsbudget bij ziekte ad. € 200.000 zijn verschillende zienswijzen aan het Algemeen Bestuur meegegeven: • •

Gemeente Vlissingen en Middelburg hebben als zienswijze meegegeven om deze ophoging in een bestemmingsreserve op te nemen. Gemeente Veere heeft als zienswijze meegegeven om niet in te stemmen met deze ophoging maar dit als organisatie op te lossen vanuit het salarisbudget.

Voorstel Orionis Walcheren In de gr is vastgelegd dat het Algemeen Bestuur streeft naar besluiten in consensus. Indien uit stemming blijkt dat er geen consensus is, schrijft het Algemeen Bestuur een nieuwe vergadering uit binnen 3 tot 10 werkdagen. In deze volgende vergadering wordt het besluit doorgevoerd indien 2 van de drie gemeenten voor het besluit stemmen1. Voorstel van Orionis Walcheren om in het algemeen bestuur op basis van consensus de 1 e begrotingswijziging vast te stellen. En de zienswijze van Middelburg en Vlissingen aan te houden. Orionis Walcheren vindt het van belang op de gevraagde verzuimkosten volledig in te kunnen zetten. En vindt het onwenselijk om het salarisbudget hiervoor te reduceren. Vanwege de hoge druk op onze medewerkers raden we een reductie op het salarisbudget af.

1 Middelburg en Vlissingen hebben elk 2 stemmen met AB lid en dus in totaal 4 stemmen.

Veere heeft 1 stem per AB lid en dus in totaal 2 stemmen. Een besluit is aangenomen bij tenminste 6 stemmen. 1

Toelichting op 1e begrotingswijziging 2026 De primaire begroting 2026 is opgesteld in het voorjaar van 2025 en geeft een eerste indicatie voor 2026. Nu ligt de eerste begrotingswijziging 2026 voor, die de meest actuele informatie tot eind 2025 bevat. Hierin zijn de volgende elementen verwerkt: 1.

Transitieplan Werkontwikkelbedrijf

2.

Noodzakelijke opvolging van wetswijzigingen

3.

Geactualiseerde rijksmiddelen

4.

Afspraken met gemeenten inzake schuldhulpverlening en extra taken

5.

Interne planvorming voor 2026

Ten opzichte van de DB versie zijn 2 wijzigingen doorgevoerd. Enerzijds zijn worden incidentele lasten ad. € 970.000 gedekt vanuit de algemene reserve. Deze reserve is gevormd vanuit een positief jaarresultaat over 2025. Anderzijds is de ophoging van het vervangingsbudget bij ziekte ad. € 200.000 opgenomen in een nieuw gevormde bestemmingsreserve.

Doelstellingen en activiteiten De volgende activiteiten staan centraal in 2026: 1.

Maximaliseren van het aantal plaatsingen op werk vanuit de bijstand en nietuitkeringsgerechtigden. Dit doen we door de personele bezetting op het gewenste niveau te brengen en het werken met de methode ‘Werken naar Vermogen’ nog meer gemeengoed te maken.

2.

Starten met de uitvoering van de transitie in het Werkontwikkelbedrijf. Dit op basis van de vier pijlers van het Transitieplan Werkontwikkelbedrijf.

3.

Implementeren van de Participatiewet in balans.

4.

Doorvoeren van aanpassingen in de organisatie en dienstverlening binnen Schuldhulpverlening.

5.

Intensiveren van de aandacht vanuit de leiding en organisatie voor de medewerker.

6.

Zetten van vervolgstappen in de digitale transformatie.

7.

Uitvoeren en voorbereiden van noodzakelijke aanpassingen aan ons pand, waaronder vervanging van onderdelen van het dak en verduurzaming van diverse installaties.

8.

Werken aan een toekomstbestendige en effectieve financiële functie.

Hieronder worden de speerpunten verder uitgewerkt:

1. Maximaliseren van het aantal plaatsingen op werk (bijstand en nuggers) De resultaten van de re-integratie waren over 2025 positief. Het aantal plaatsingen naar werk was conform verwachting. Dit betreft wel een groter aantal mensen wat deeltijd aan het werk is gegaan. Ook werden meer niet-uitkeringsgerechtigden geplaatst op werk. We zetten de extra investeringen in re-integratie ook in 2026 voort. We brengen de bezetting hiervoor op het benodigde niveau en maken het werken met de methode ‘Werken naar Vermogen’ nog meer gemeengoed. We richten ons met een tweetal projecten ook specifiek op statushouders voor zowel gemeente Vlissingen als gemeente Middelburg.

2

Daarnaast worden samenwerkingen met UWV (in het kader van de wettelijke ontwikkeling van het Regionaal Werkcentrum) en met Onderwijs en RBL (in het kader van de Wet van School naar Duurzaam Werk) verstevigd. Het klantenaantal PW steeg landelijk in 2025, onder andere door meer instroom van jongeren in de bijstand. Bij Orionis Walcheren steeg het klantenaantal harder dan landelijk. Dit werd veroorzaakt doordat in 2025 meer statushouders zijn gehuisvest in Walcheren. Dit was incidenteel en betrof een inhaalslag ten opzichte van 2024. Voor 2026 begroten we qua ontwikkeling van het klantenaantal dan ook een betere prestatie dan landelijk.

Desondanks begroten we voor 2026 een negatief BUIG saldo van € 1.150.000, wat een negatieve begrotingswijziging van € 1.235.000 met zich meebrengt (er was een overschot van € 85.000 begroot). Dit is volledig te wijten aan de te lage Rijksmiddelen voor Vlissingen. In 2025 zijn de Rijksmiddelen voor Vlissingen € 2,0 miljoen te laag vastgesteld. Hiertegen heeft de gemeente Vlissingen bezwaar en inmiddels ook beroep aangetekend. In de primaire begroting 2026 is uitgegaan van een gedeeltelijke positieve bijstelling van de Rijksmiddelen. De voorlopige toegekende middelen over 2026 (septembercirculaire 2025) laten echter geen verbetering zien maar een verslechtering van € 250.000 (ook hiertegen is door Vlissingen bezwaar aangetekend). Deze (te) lage BUIG financiering legt een zware wissel op onze begroting en daarmee onze opdrachtgevers binnen de GR.

Belangrijk om te vermelden dat zonder de extra investering in re-integratie het BUIG tekort nog groter was uitgevallen.

2.

Starten met de uitvoering voor de transitie in het Werkontwikkelbedrijf

De afgelopen jaren hebben we vastgehouden aan het door KplusV geschetste perspectief van een (op termijn) winstgevend Werkontwikkelbedrijf. Het afgelopen jaar is gebleken dat dit niet langer realistisch is. De hele branche staat zwaar onder druk. Het begrote verlies bedraagt in 2026 € 0,7 miljoen en is in lijn met de benchmark. Vanwege de te positieve primaire begroting 2026 geeft dit een bijstelling van € 525.000. Elk Werkontwikkelbedrijf is verplicht om een transitieplan op te stellen. Het transitieplan van Orionis Walcheren is gebaseerd op 4 pijlers: 1. Focus op ontwikkeling 2. Meer inwoners aan het werk 3. Intensiveren samenwerking 4. Betaalbaar en financieel meer voorspelbaar In 2026 wordt gestart met de uitvoering van dit plan. Doorvoeren van het transitieplan leidt de komende jaren tot een steeds kleiner verlies aflopend naar een verlies van € 0,3 miljoen in 2030. 3. Implementeren van de Participatiewet in balans De Participatiewet in balans bevat wetswijzigingen die de Participatiewet mensgerichter, eenvoudiger en flexibeler maken. De implementatie is eind 2025 gestart en loopt door tot 2027. Het Rijk heeft voor de implementatie middelen beschikbaar gesteld. Voor de Walcherse gemeenten betreft dit € 400.000. In 2026 begroten we voor de implementatie van de wetswijzigingen extra kosten ad. € 160.000. Het Rijksbudget is dus meer dan toereikend.

3

4. Doorvoeren van aanpassingen in de organisatie en dienstverlening SHV In 2025 hebben gemeenten en Orionis Walcheren gekeken hoe inwoners met beginnende en/of problematische schulden beter geholpen kunnen worden. Er is een pakket met extra activiteiten uitgewerkt wat aansluit bij de norm van de NVVK voor reguliere basisdienstverlening. Binnen schuldhulpverlening onderzoeken we aanpassingen in de organisatie en dienstverlening. De werkzaamheden zijn toegenomen door vroegtijdige ondersteuning van inwoners met (beginnende) schulden. We streven naar duurzame oplossingen voor schuldenproblematiek. Dit vraagt om een heroriëntatie op de organisatie van het team. In deze begrotingswijziging wordt een eerste aanzet opgenomen van de extra activiteiten. Deze bestaan met name uit meer inzet op nazorg en begeleiding. Dit resulteert in extra kosten ad. € 114.000, die reeds afgestemd zijn met gemeenten. Hiervan is € 40.000 incidenteel.

5. Intensiveren aandacht vanuit leiding en organisatie voor de medewerker Het sociaal domein draait om mensen. Zonder gekwalificeerde, gemotiveerde en gezonde medewerkers kunnen wij inwoners niet optimaal ondersteunen. Onze medewerkers zetten zich dagelijks in voor de meest kwetsbare inwoners van Walcheren. Dit brengt veel ambitie en energie met zich mee, maar kent ook een keerzijde. De complexiteit van het werk neemt toe en veranderingen volgen elkaar in hoog tempo op. Wetswijzigingen, nieuwe doelgroepen en technologische ontwikkelingen stellen hoge eisen aan zowel medewerkers als organisatie. Daarnaast vraagt de samenleving in brede zin steeds meer van inwoners – en dus ook van onze medewerkers. Werk, zorg voor anderen en sociale verplichtingen maken dat scherpe keuzes noodzakelijk zijn. Dit alles zorgt voor druk op zowel de organisatie als haar medewerkers. Deze ontwikkelingen vragen van Orionis Walcheren dat wij medewerkers continu ondersteunen, ontwikkelen en trainen, en dat wij de organisatie op een toekomstbestendige manier vormgeven. Dit krijgt extra aandacht via onder meer:

• • • •

de aanpak Werken aan gezondheid; periodiek medewerkersonderzoek, inclusief opvolging van aandachtspunten; het stimuleren van gewenst leiderschap bij leidinggevenden;

het bevorderen van eigenaarschap en eigen verantwoordelijkheid bij medewerkers. Tot slot herijken wij onze besturingsfilosofie om deze ambities te borgen.

Dit vraagt ook om een toereikend financieel kader en leidt tot de volgende mutaties in de begroting: •

•

Bij het opstellen van de primaire begroting 2026 is gerekend met een indexatie van 2,7%. Hierin kon nog geen rekening gehouden worden met de CAO verhoging voor 2026. De loonkosten stijgen echter in werkelijkheid met 4,3%. Dit resulteert in € 330.000 hogere loonkosten. Vanwege de toegenomen complexiteit hebben we in 2025 aangegeven dat uitbreiding noodzakelijk is in de afdeling Bedrijfsvoering. Met name op het gebied van projectleiding, kwaliteitsadviseurs en Privacy- en security functies. In het begrotingsproces 2025 hebben we aangegeven dat de formatie in de backoffice van Orionis Walcheren is achtergebleven. Het bestuur heeft in 2025 aangegeven een deel van de noodzakelijke formatie-uitbreiding te willen realiseren door in te zetten op verregaande samenwerking met gemeenten. Dit is logischerwijs een langdurig proces, en biedt naar verwachting de komende 2 jaar nog geen soelaas. Vandaar dat nu alsnog een formatie-uitbreiding wordt begroot van 1,7 fte voor projectleiding en CISO. Dit geeft

4

•

een begrotingswijziging van € 127.000, aangezien deze uitbreiding pas in de loop van 2026 wordt ingevuld. De afgelopen jaren is het ziekteverzuim fors gestegen. In 2024 bedroeg het verzuimpercentage 9,5%. Vanaf 2025 wordt met een uitgebreid plan ingezet op verzuimpreventie: Werken aan Gezondheid. Dit heeft geresulteerd in een daling van het verzuimpercentage met één procentpunt. Het verzuimpercentage bedraagt in 2025 8,5%. Het vooruitzicht is dat deze daling van het verzuim zich in 2026 voortzet. We zetten in op een vervangingsbudget in 2026 van 3,2% van de loonsom: € 650.000. Een vervangingsbudget tussen 3% en 4% van de loonsom is marktconform. In de primaire begroting 2026 was een te laag vervangingsbudget opgenomen van € 450.000. Om die reden bedraagt de mutatie in de begrotingswijziging € 200.000. Orionis Walcheren hanteert hiermee een andere systematiek dan onze opdrachtgevers. We hebben begrepen dat zij met een aanzienlijk lager vervangingsbudget werken en vanuit het reguliere personeelsbudget vervanging dekken. Orionis Walcheren heeft onvoldoende ruimte in de reguliere budgetten en wil voorkomen dat medewerkers met langdurig ziekteverzuim niet vervangen kunnen worden. Dit leidt immers tot extra druk bij de andere medewerkers met alle ongewenste gevolgen van dien.

6. Zetten van vervolgstappen in de digitale transformatie Organisaties worden geconfronteerd met steeds hogere kosten voor ICT. Dit wordt veroorzaakt door steeds snellere technologische ontwikkelingen, groeiende risico’s op het gebied van security en privacy en stijgende tarieven vanuit ICT dienstverleners. Dit speelt ook bij Orionis Walcheren. In het begrotingsproces 2025 hebben we al aangegeven dat de ICT lasten stijgen. Dit is echter nog niet verwerkt in de primaire begroting 2026. De lasten in 2026 stijgen met € 430.000. De belangrijkste posten zijn: •

•

•

We zien de jaarlijkse licentiekosten voor ICT fors stijgen. Naast reguliere prijsstijgingen spelen ICT dienstverleners ook in op de krapte, waardoor prijzen stijgen. De licentielasten voor het nieuwe ERP pakket voor het Werkontwikkelbedrijf zijn hiervan een voorbeeld. Door de noodzakelijke vervanging van dit ERP pakket worden we geconfronteerd met hogere licentiekosten van € 110.000 op jaarbasis. De noodzakelijke vervanging van het ERP levert naast hogere licentiekosten ook hoge incidentele implementatiekosten. De kosten van 2025 zijn al opgenomen in de 3e begrotingswijziging 2025. De implementatie loopt door in 2026. In 2026 bedragen de extra (incidentele) implementatiekosten € 220.000. Daarnaast gaan ook de ontwikkelingen in ICT steeds sneller, wat jaarlijks voor Orionis Walcheren diverse ICT projecten tot gevolg heeft. In 2026 is o.a. een wijziging in de HRM systemen noodzakelijk. Dit heeft projectkosten van circa € 50.000 tot gevolg. Deze ontwikkelingen lijken een structureel karakter te hebben. Vandaar dat deze lasten ook in de meerjarenraming zijn opgenomen.

7. Uitvoeren en voorbereiden van noodzakelijke aanpassingen pand In 2026 bereiden we ons verder voor op vervanging van onderdelen van het dak en de verduurzaming van diverse installaties. Daarnaast oriënteren we ons op aanpassingen in het kantoorpand en spreekkamers en gaan we opties in kaart brengen ten aanzien van vrijkomende ruimte in het Werkontwikkelbedrijf. Hiervoor begroten we incidentele advieskosten ad. € 50.000. In 2026 begroten we de vervanging van de traditionele verlichting in het Werkontwikkelbedrijf door LED verlichting. Dit past in de verduurzaming van het pand, verlaagt de energielasten en verbetert tevens de werkomstandigheden voor de medewerkers. Dit geeft eenmalige lasten in 2026 ad. € 40.000.

5

In 2025 is de vervanging van de toegangscontrole van het pand begroot. Deze werkzaamheden zijn echter verschoven naar 2026. Ook het beschikbare budget is overgeheveld van 2025 naar 2026, waardoor dit in 2026 geen extra lasten met zich meebrengt. 8. Werken aan een toekomstbestendige en effectieve financiële functie Het is noodzakelijk dat de financiële functies van onze organisatie verder geprofessionaliseerd worden. Onderdelen hierbij zijn het verbeteren van administratieve processen, uitbreiden van de controlwerkzaamheden en meer datagestuurd werken. Om dit traject goed te kunnen uitvoeren laten we ons hierbij ondersteunen door een externe adviseur. De kosten voor 2026 zijn begroot op € 35.000. Bovenstaande leidt tot verhoging van de algemene dekkingsmiddelen van € 1,6 miljoen negatief. Hiervan is € 0,6 miljoen structureel en € 1,0 miljoen incidenteel:

Mutatie algemene dekkingsmiddelen x €1000 1. Maximaliseren van het aantal plaatsingen op werk (bijstand en nuggers) 2. Starten met de uitvoering voor de transitie in het Werkontwikkelbedrijf 3. Implementeren van de Participatiewet in balans 4. Doorvoeren van aanpassingen in de organisatie / dienstverlening SHV 5. Intensiveren aandacht vanuit leiding / organisatie voor de medewerker 6. Zetten van vervolgstappen in de digitale transformatie 7. Uitvoeren en voorbereiden van noodzakelijke aanpassingen pand 8. Werken aan een toekomstbestendige en effectieve financiële functie Totaal speerpunten 2026 Overig: m.n. hogere ontvangsten UWV en lagere lasten huisvesting Totaal mutatie algemene dekkingsmiddelen

Structureel Incidenteel Totaal 0 0 94 431 525 160 160 74 40 114 657 657 212 220 432 90 90 35 35 1.037 976 2.013 -415 622

976

-415 1.598

Van deze mutatie wordt € 970.000 gedekt uit de algemene reserve. Hierdoor wordt de gemeentelijke bijdrage niet verhoogt met € 1.598.000 maar met € 628.000.

Overige gemeentelijke bijdragen Daarnaast muteren de overige gemeentelijke bijdragen als volgt: Overige gemeentelijke bijdragen X € 1000 Ontoereikende Rijksmiddelen Vlissingen BUIG Lagere uitgaven armoedebeleid Hogere bijdragen gemeenten voor extra taken Bijstelling re-integratiemiddelen Hogere uitgaven KOT Vlissingen Lagere uitgaven leefgeld Oekraine Totaal

Totaal 1.235 -848 411 238 106 -114 1.028

De toelichting ten aanzien van de BUIG middelen is hierboven terug te vinden onder speerpunt 1. De overige punten worden hieronder toegelicht: Lagere uitgaven armoedebeleid In 2025 is het armoedebeleid in Vlissingen verruimd. Op basis hiervan is een stijging van de uitgaven begroot voor 2026 ten opzichte van de uitgaven in 2024 van bijna € 1,2 miljoen. Ook voor de andere gemeenten was een (beperktere) stijging begroot op basis van het grotere bereik door de

6

energietoeslag. De werkelijke lasten in 2025 laten nauwelijks een stijging zien ten opzichte van 2024. Vandaar dat voor 2026 een verlaging van de verwachte uitgaven is begroot. Hogere bijdrage gemeenten voor extra taken Op verzoek van gemeenten voeren we diverse extra taken uit: • Inburgering voor gemeenten Middelburg en Veere • Project re-integratie statushouders voor gemeenten Middelburg en Vlissingen • Verzorgen van het leefgeld ontheemden uit Oekraïne • Begeleiding van de gedupeerden van de kinderopvangtoeslag affaire • Vroegsignalering schulden als nieuwe wettelijke taak • Financiële ontzorging statushouders Ten opzichte van de primaire begroting geven deze extra taken de volgende extra kosten: Hogere bijdragen gemeenten voor extra taken x €1000 Vroegsignalering door uitbreiding Vlissingen Kinderopvangtoeslag door uitbreiding Vlissingen Groei inburgering Middelburg / Veere Project statushouders door uitbreiding Middelburg Organisatiebudget extra taken Totaal

Totaal 44 120 37 90 120 411

Vroegsignalering Vlissingen wordt uitgebreid waardoor de dienstverlening vergelijkbaar wordt met die van Middelburg en Veere. Sinds eind 2025 voeren we ook de begeleiding van de gedupeerden KOT affaire voor Vlissingen uit. Daarnaast is het aantal inburgeraars gegroeid. De uitvoeringskosten zijn voor deze extra taken steeds vanuit gemeenten gefinancierd. Op dit moment zijn zo’n 20 FTE hieraan werkzaam. Door de stapsgewijze groei van deze extra taken zijn deze geabsorbeerd in bestaande teams. Dit is één van de oorzaken van de toegenomen belasting van de bestaande organisatie. Om die reden hebben we in de eerste begrotingswijziging 2026 een aanvullend organisatiebudget opgenomen van € 120.000. Bijstelling re-integratiebijdragen De kosten voor re-integratie stijgen ten opzichte van de primaire begroting door meer jobcoaching en meer dienstverlening aan niet-uitkeringsgerechtigden. Hogere uitgaven KOT Vlissingen Vanaf eind 2025 heeft Vlissingen de begeleiding van gedupeerden in de KOT (Kinderopvangtoeslag affaire) taak belegd bij Orionis Walcheren. Hierdoor stijgen onze verstrekkingen aan gedupeerde inwoners. Lagere uitgaven leefgeld Oekraïne We zien een afname in de uitgaven van leefgeld.

7