Inkomend - Vereniging van Griffiers - Presentatie training Zeeland 21 juni 2023 over integriteit

De rol van de griffier bij het integriteitsvraagstuk

Aanleiding • Commissie Integriteit van de VvG al jaren druk met dit onderwerp en het

bespreekbaar maken binnen onze beroepsgroep. • Kompas voor de griffier https://tinyurl.com/griffierkompas • Wetswijziging: wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal

bestuur • Aantal ontwikkelingen in de samenleving • Veranderende rol voor en positie van de griffier

• Belangrijk om als collega’s hierover in gesprek te zijn.

2

Maatschappelijke ontwikkelingen • Integriteit wordt steeds meer als politiek instrument ingezet

• Integritisme/verkramping: ‘als je niets doet, doe je niets fout’ • De politieke openbaarheid is verhard (‘Social media’) • Rolinvulling raadslidmaatschap – spreekbuis, belangenbehartiger of

vertegenwoordiger? • Ombudspolitiek ‘Iets voor iemand kunnen betekenen’. • Algemeen belang v.s. vertegenwoordigen deelbelangen En daarom: een griffier die weet hoe het zit en sterk kan adviseren. Op verzoek maar ook proactief. 3

Waartoe zijn griffiers op aard? • Wat zijn kernwaarden voor de griffier?

 Waarborgen van de democratische besluitvorming  loyaal aan de raad als werkgever v.s. loyaal aan de democratische rechtstaat?

4

5

Waar houdt een griffier zich mee bezig? • Spoor 1 = tegengaan van de meest voorkomende schendingen; Integriteitsbeleid en de regels begrijpen (preventie)

• Spoor 2 = zorgvuldig omgaan met vermoedens van schendingen; afspraken over wat te doen bij een melding. • Spoor 3 = versterken van de kwaliteit van de 6 besluitvorming; Moreel oordelen als de regels geen duidelijkheid bieden.

Integriteitsbeleid (spoor 1) Top 3 schendingen: • Belangenverstrengeling en het te weinig voorkomen van de schijn daarvan • Lekken van informatie • Ongewenste omgangsvormen (ook sociale media) De ondergrens wordt beschreven in (Gemeente)wet en/of gedragscode.

7

Belangenverstrengeling • In principe stem je! Bij uitzondering niet. (art. 28 Gemw) • In de (nieuwe) wet staat: Persoonlijk of middellijk belang: geen beraadslaging en geen stemming. • Eigen gewin of financieel voordeel, maar ook familierelaties, bestuurslidmaatschap gesubsidieerde instelling, etc. • Niet alleen moet je geen belangen verstrengelen, je moet ook actief de schijn vermijden waar je dit kunt. En dit geldt voor het hele proces van besluitvorming, dus niet alleen bij de stemming! • Rechter oordeelt over rechtmatigheid! Rol griffier: adviserend en signalerend.

Belangenverstrengeling (spoor 1) • Artikel 28 Gemeentewet zoals die is komen te luiden na inwerkingtreding van het wetsvoorstel (wijzigingen vetgedrukt):

1. Een lid van de raad neemt niet deel aan de beraadslaging en stemming over: a) een aangelegenheid die hem rechtstreeks of middellijk persoonlijk aangaat of waarbij hij als vertegenwoordiger is betrokken; b) De vaststelling of goedkeuring der rekening van een lichaam waaraan hij rekenplichtig is of tot welks bestuur hij behoort 2. Op de beraadslaging en stemming, bedoeld in het eerste lid, is artikel 2:4 van de Algemene wet bestuursrecht niet van toepassing. 9

Belangenverstrengeling (spoor 1) Casus: Does size matter? Lees de casus en beantwoordt aan de hand van de wet de gestelde vraag.

10

Geheimhouding • Maximale openheid als het gaat om beslissingen en om de beweegredenen daarvoor. • De burger heeft er recht op te weten wát politici stemmen, maar ook wat de (echte) overwegingen hiervoor zijn. • Niet te snel iets geheim verklaren, maar als het geheim is dan: mond dicht! • Vertrouwelijk en geheim zijn verschillende termen. • Zorg dat procedures op orde zijn: laat dit niet over aan collega of ambtelijke organisatie. • Burgemeester kan aangifte doen. Kan tot strafvervolging leiden (art 272 WvSr). • Raad als collectief kan alleen gezamenlijk aan het lekken een einde maken. • Wijziging wet: geen bekrachtiging door raad meer nodig.

11

(On)gewenste omgangsvormen • Raadslid vervult een ambt! – effect op het vertrouwen in de politiek • Respectvol of correct met elkaar omgaan – nadere invulling nodig? • Voer het debat in de commissie raadzaal en niet via social media

• Ga voor de inhoud niet voor op de man/vrouw spelen • Laat elkaar uitspreken • Luister naar elkaars argumenten

• Spreek via de voorzitter 12

Handhaving (spoor 2) • Handreiking “De rol van de griffier bij een vermeende integriteitschending” van de VvG wordt momenteel geactualiseerd. • Stappenplannen Hilversum en Eindhoven mooie voorbeelden • 1e adviseur van de raad: afgeven signaal, vragen over integriteit, vertrouwelijke consultatie, bijeenkomsten preventief, protocol

• Adviseur Presidium: procesbewaker stappenplan en uitleg rol Presidium. • Adviseur bij vervolgonderzoek algemeen: ondersteunend bv. bij onderzoeksopdracht en keuze onderzoeksbureau. Bij intern onderzoek

door BM/presidium: ondersteunend. • Klankbord burgemeester  ben duidelijk over je rol (adviserend op zorgvuldigheid proces)

• Rol van de griffier bij communicatie en nazorg

13

Morele oordeelsvorming (spoor 3) • Wie is er integer? Wat is integriteit? • Adviseer raadsleden: spreek elkaar aan op gewenst en ongewenst handelen. • Moreel verkeerd v.s integriteitschending • Voldoende rekening houden met de rechten, belangen en wensen

van alle betrokkenen in een concrete situatie.

14

Vragen morele oordeelsvorming (spoor 3) 1. Voor welke beslissing of keuze sta ik? 2. Welke betrokkenen hebben rechten, belangen of wensen

die geraakt worden door het dilemma? 3. Wie neemt de beslissing? 4. Welke informatie heb ik nodig?

5. Welke argumenten kunnen worden aangevoerd? 6. Wat is de conclusie? 7. Ik peil bij mezelf wat ik voel bij de genomen beslissing

15

Presentatie titel

27 september 2016

16

Een kwestie van vertrouwen Een raadslid is bezig met een motie van wantrouwen tegen het hele college. Het raadslid vraagt jou als griffier om advies. Het raadslid is van plan om de motie van wantrouwen in zijn achterzak te houden en ’s avonds tijdens de raadsvergadering in te dienen. Het raadslid vraagt jou als griffier om deze motie onder de pet te houden.

Een uur later heb je overleg met de burgemeester om de raadsvergadering voor te bespreken.

Deel je als griffier de motie van wantrouwen met de burgemeester?

17

Vragen? Commissie integriteit wil graag helpen Kijk op www.griffiers.nl Dank voor jullie aandacht!

18