Inkomend - Team TechniekFabriek - Projectplan Haalbaarheidsonderzoek TechniekFabriek Zeeland

TECHNI EK WORDT WEERHOT!

VOEDSEL WATER ENERGI E

ZEE L AND

  SU B SID IE A A N V R A A G

H A A LB A A R H E ID SO N D E R Z O E K

TECHNI EKFABRI EK ZEELAND

Projectplan Haalbaarheidsonderzoek TechniekFabriek Zeeland

Waarom een haalbaarheidsonderzoek voor de TechniekFabriek Zeeland? John Dane,Voorzitter College van Bestuur, HZ University of Applied Sciences zegt daar het volgende over: Het wordt een steeds grotere uitdaging om goed opgeleid technisch personeel te vinden vooral ook in Zeeland. Zeeland doet er daarom goed aan de blik op de toekomst te richten door eigentijdse uitdagingen te bieden aan technisch talent uit zowel binnen als buitenland. De regio moet zich verder ontwikkelen als een omgeving waarin technisch talent kansen kan pakken en daarin optimaal wordt gesteund. Daarvoor is een enthousiaste samenwerking nodig van alle betrokken partijen uit de kring van overheid, onderwijs en ondernemingen. Technisch onderwijs vindt in de toekomst niet meer alleen op school plaats maar ook in een omgeving waarin opleiding, echte praktijk en onderzoek zijn verweven. Zogenaamde LivingLabs. Hoe mooi zou het zijn om in verschillende centra in de regio LivingLabs te realiseren. Talent aantrekken en uitdagen om voor de Zeeuwse maatschappij en het bedrijfsleven interesse te kweken in techniek en om innovatieve ideeën uit te proberen. Daar gaat het om. De TechniekFabriek Zeeland met beleeflaboratoria voor verschillende aspecten van techniek en wetenschap in Vlissingen past helemaal in deze ontwikkeling en heeft alles in zich om uit te groeien tot een trekpleister voor toeristen en eigen inwoners.

Een kans die Zeeland niet voorbij kan laten gaan.

1. SAMENVATTING De TechniekFabriek Zeeland moet als een “magneet” bezoekers die nieuwsgierig zijn naar innovatieve Techniek & Wetenschap in Zeeland, aantrekken, informeren en activeren en zo bijdragen aan het vinden van voldoende gekwalificeerd personeel in Zeeland. Om te ontdekken of daar in Zeeland voldoende voedingsbodem voor is wordt een haalbaarheidsonderoek gedaan, waarin een antwoord wordt gezocht op de hierna genoemde onderzoeksvragen. De onderzoeksopzet is zo dat er samen met geïnteresseerde bedrijven een galerij met drie proefopstellingen wordt gerealiseerd rond de thema’s voedsel, water en energie. Het onderzoek richt zich vervolgens op het monitoren, analyseren en rapporteren van de data die deze galerij genereert in de zin van aantal bezoekers, soort bezoekers, doen de juiste partners mee, wat zijn nog potentiële partners, hoe wordt de galerij beleefd etc. 2

Na een jaar van (door)ontwikkeling, monitoring en rapportage zal er een beeld zijn waaruit blijkt of er voldoende basis is om de TechniekFabriek Zeeland te continueren en verder uit te bouwen. Bij dit alles heeft TechniekFabriek steeds voor ogen dat het tijd is dat de moderne techniek weer meer onder de mensen komt. Niet alleen als gebruiker maar ook als maker en ontwikkelaar. Waarom dat nodig is blijkt uit de quote hieronder.

De moderne techniek weer onder de mensen Als je in de jaren ’50 van de vorige eeuw als basisschool leerling van school naar huis liep kwam je overal bedrijvigheid en techniek tegen en nam je als kind een kijkje. De smid, de timmerman, een boerderij etc. Menig kind dacht dan “dat wil ik later ook kunnen”. Nu is de bedrijvigheid en de techniek meestal verzameld op bedrijfsterreinen achter hoge hekken en waar de security officer de baas is. Veel kinderen missen hierdoor een belangrijke trigger om te kiezen voor techniek en technische beroepen. Het haalbaarheidsonderzoek wil laten zien dat dit anders kan door technische bedrijvigheid en innovatie in Zeeland beter in de etalage te zetten op een publieksrijke plek.

2. Bijdrage aan de structuurversterking van de Zeeuwse Economie vanuit de Zeeuwse context 2.1. Achtergrond Klimaatbeheersing, windenergie, zonne-energie, water en voedsel. Daarin kun je alleen vooroplopen met voldoende goed opgeleide technici. Daarom is het belangrijk om zoveel mogelijk mensen enthousiast te maken voor techniek door technisch talent op te sporen en kansen te bieden. Dat doen de partners in de TechniekFabriek Zeeland! · Blokje bij Blokje · Laboratorium Van de Sande · FabLab Zeeland Deze partners hebben elkaar in september 2018 gevonden en het initiatief genomen om te komen tot het concept TechniekFabriek Zeeland. In dit projectplan wordt verder beschreven hoe de initiatiefnemers van de TechniekFabriek Zeeland met een onderzoek meer inzicht willen krijgen of deze voorziening haalbaar en exploitabel is. 2.2. Doelstelling van het project Doelstelling van onderhavig project is het antwoord geven op de verschillende vragen met betrekking tot (economische) haalbaarheid van de te realiseren TechniekFabriek Zeeland. Het belangrijkste resultaat van dit haalbaarheidsproject is het verkrijgen van voldoende informatie voor het kunnen nemen van een go/no-go beslissing voor de vervolg ontwikkeling, in casu het realiseren van een interactief demonstratieproject.

Door het in kaart brengen van de economische sterke en zwakke punten en de kansen en risico’s van het project kan een weloverwogen besluit genomen worden of er tot doorontwikkeling wordt overgegaan en hoe een gezonde en structureel sluitende business case gerealiseerd kan worden die kan bijdragen aan de versterking van de economisch structuur, leefbaarheid en aantrekkingskracht van Zeeland. Voor het onderzoek is het de bedoeling om gebruik te maken van de expertise van het Science Museum NEMO in Amsterdam. Er wordt gewerkt met een onderzoeksopzet waarbij meteen aan de hand van interactieve proefopstellingen wordt gemeten hoeveel en welk publiek er zowel 3

fysiek als digitaal op af komt en hoe het wordt beleefd en beoordeeld. Met deze aanpak wordt een antwoord gezocht op de volgende Onderzoeksvragen: • Zijn de juiste partners bij het project betrokken en welke potentiële partners kunnen nog bij het onderzoek en het eventuele vervolg worden betrokken? • Weten de beoogde doelgroepen TechniekFabriek Zeeland te vinden zowel fysiek als digitaal? • Hoeveel bezoekers krijgt de TechniekFabriek Zeeland zowel fysiek als digitaal in de projectperiode? • Hoe beleven de verschillende doelgroepen de TechniekFabriek Zeeland en de demonstratieprojecten zowel fysiek als digitaal? • Is een data-driven aanpak van dit project mogelijk en hoe geef je dat vorm? Beleid en besluitvorming op basis van data-analyse en monitoring met een dashboard. • Het onderzoek moet ook in beeld brengen of de TechniekFabriek voor de langere termijn financieel haalbaar is en in die zin financiële data opleveren voor een op te stellen business case. • Is ’t Spui de geschikte locatie voor de TechniekFabriek Zeeland. De onderzoeksvragen worden per doelgroep (leeftijdscategorieën, soort bezoekers, achtergrond bezoekers etc.) verzameld, uitgesplitst en geanalyseerd.

2.3. Bijdrage aan de structuurversterking TechniekFabriek Zeeland wil enerzijds zoveel mogelijk potentiële werknemers (scholieren, studenten en werkzoekenden die om willen scholen) bereiken om ze enthousiast te maken voor een 1e of 2e carrière in de techniek in Zeeland. Ook 2e carrière om de mismatch op de arbeidsmarkt aan te pakken. Anderzijds zet TechniekFabriek Zeeland in op het in de “etalage” zetten van innovatieve Zeeuwse bedrijven in de Techniek. De TechniekFabriek is daarmee geen doel op zich maar manifesteert zich als een gezamenlijk voorportaal annex bezoekerscentrum (de etalage) van innovatieve Zeeuwse bedrijven, die laagdrempelig en permanent hun innovatieve processen aan het Zeeuwse en toeristische publiek willen presenteren. Niet op een bedrijventerrein of op een bedrijf maar juist midden in het centrum van Vlissingen waar dagelijks veel publiek passeert. De Zeeuwse technische innovatie komt naar de mensen toe! Uit de contacten met verschillende Zeeuwse bedrijven is af te leiden dat hiervoor veel belangstelling en interesse is. Datzelfde geldt voor scholieren, studenten, werkzoekenden en oud-technici zoals valt af te leiden uit de activiteiten die TechniekFabriek Zeeland in de afgelopen periode al heeft uitgevoerd. Zoals doe-sessies met diverse scholen ontvangen en jaarlijks deelname aan het weekend van de wetenschap.

Het haalbaarheidsonderzoek moet ook helpen om meer geïnteresseerde bedrijven over de streep te trekken. Voorlopige is het initiatief TechniekFabriek Zeeland gesitueerd in de centraal gelegen voormalige bibliotheek ‘t Spui in Vlissingen. Het onderzoek moet ook uitwijzen of deze locatie geschikt en beschikbaar is voor de voorziening. Daarvoor is goede samenwerking met de Stichting Innovatie Bibliotheek Vlissingen van eminent belang. 2.4. Impact van het project op Zeeuwse, bovenregionale of nationale waarde van het project Door Zeeuwse innovatie in de techniek interactief in de etalage te zetten zal dit regelmatig publiciteit opleveren en worden de drijven die hiermee bezig zijn beter in de spotlights gezet. Daardoor wordt bij een breed publiek bekend wat er in Zeeland te doen is op het gebied van innovatieve Techniek. Dat laatste zal zijn effect op (boven)regionale en (inter)nationale 4

bekendheid van Zeeland als innovatieregio zeker niet missen. De verwachting is dat ook de samenwerking met NEMO Amsterdam daaraan bij zal dragen. 2.5. Bijdrage aan het versterken van de kennisbasis in Zeeland Een galerij van etalages met interactieve proefopstellingen van innovatieve processen en het verhaal daar achter moet laten zien wat er Zeeland aan kennisontwikkeling gaande is. De wereld van techniek en wetenschap in Zeeland is er te zien, uit te voeren en te beleven. Vooral ook is er de mogelijkheid om de TechniekFabriek digitaal te bezoeken en te beleven. Denk daarbij aan video presentaties, een Podcast radio en webinars. Fysiek maar vooral ook digitaal kunnen bezoekers zelf aan de slag met de proefopstellingen. De focus ligt op de drie thema's die door commissie Wientjes aangegeven zijn t.w. Voedsel, Water en Energie. Fysiek is er voorlopig plaats voor de proefopstellingen in de voormalige Bibliotheek aan ‘t Spui in Vlissingen en digitaal op de reeds bestaande website www.TechniekFabriek.nl. Dus niet alleen “Bricks” maar ook “Clicks”. 2.6. Inzicht in het vervolgtraject De resultaten van het onderzoek dienen bij gebleken haalbaarheid meteen als opmaat voor verdere uitbouw van het concept.

Dat betekent dat het onderzoek zo wordt vormgegeven dat vanuit de resultaten, bij gebleken haalbaarheid, een doorstart kan worden gerealiseerd naar een uitbouw van het TechniekFabriek concept met meerdere proefopstellingen. Ook de ervaringen die zijn opgedaan met het gebruiken van data-analyse en monitoring worden daarbij gebruikt.

5

3. Mate van innovativiteit en bijdrage aan innovatie binnen één of meerdere thema’s uit de aanjaaggelden Geïnspireerd door het Rapport Wientjes “Wind in de Zeilen” en de visie van de Provincie Zeeland wordt de focus van het onderzoek gelegd op de drie hoofdthema’s: Voedsel, Water, Energie. Deze thema’s zijn enerzijds een stuk Zeeuws DNA maar vormen tevens een cruciale rol in de wereldwijde klimaatdiscussie, klimaatakkoord en energietransitie. Met het haalbaarheidsonderzoek wordt bij elk thema een proefopstelling gerealiseerd. Met de drie proefopstellingen kunnen de uitdagende technische achtergronden rond het terugdringen van de CO2 uitstoot (zie schema met de belangrijke formules) vertaald worden naar een groot publiek. Proefopstelling Voedsel: Projectleider de heer I.J. Baaijens. Proefopstelling Water: Projectleider de heer drs. J. van Velzen. Proefopstelling Energie: Projectleider de heer drs. H.M. Snoek. Algemene coordinatie: ing. L.M. Blok Zeeland Refinery wil reeds een bijdrage leveren aan de proefopstelling Energie (productie waterstof als schone energiebron). Zie bijlage. In fase 1 van het onderzoek (Q1 2021) zal onderzocht worden welke Zeeuwse bedrijven en instellingen betrokken willen worden bij de genoemde drie proefopstellingen.

Bestaande contacten met partijen als HZ, Yara, Dow Chemical, Ørsted, Cosun Beet Company, Huis van de Techniek, Industrieel Museum te Sas van Gent, Proefboerderij de Rusthoeve, Waterschap Scheldestromen, Loonwerkbedrijf Boogaard Vader, Repair-café Vlissingen, enz. zullen benaderd worden met de vraag om hun input te leveren. In de verder fasen van het onderzoek zal het effect op het publiek van de drie proefopstellingen en daarmee de drie thema’s gemeten worden. Schema relatie Voedsel/Water/Energie en CO2 emissie. Proefopstellingen en formules TechniekFabriek Zeeland

Wat

Groep

Chem. formule

Produkt na verbranding/splitsing

Voedsel

Aardappelen, suikerbieten

Koolhydraten

C6H12O6

CO2 + H2O

Water

Water

Water

H2O

H2O

Energie 1

Brandstof

Steenkool

C

CO2

Energie 2

Brandstof

Aardgas

CH4

CO2 + H2O

Energie 3

Brandstof

Waterstofgas

H2

H2O

Elektrolyse

Water

Water

H2O

H2 + O2

6

3.1. Nieuwheid project voor de sector in Zeeland of toepassing nieuw ontwikkelde techniek in een Zeeuwse situatie TechniekFabriek wil een “etalage” zijn voor innovatieve bedrijven in Zeeland op een publieksrijke locatie. Een dergelijke voorziening is er in Zeeland (nog) niet. 3.2. Mate van vernieuwing of bijdrage aan de ontwikkeling van een product, proces of dienst. TechniekFabriek Zeeland is een vernieuwende voorziening binnen het toeristisch aanbod in de Provincie Zeeland vooral ook als slechtweer voorziening. Het specifieke is daarbij dat deze voorziening toeristisch entertainment koppelt aan informatievoorziening en kennisdeling tussen generaties. Daarnaast sluit het aan bij de rol die techniek speelt in het DNA van met name de gemeente Vlissingen. Nieuw is verder dat we voor het onderzoek zoveel mogelijk data-driven willen werken. Daartoe is het de bedoeling om vooral ook tijdens de “making of” volop de publiciteit te zoeken en data te verzamelen via eigen maar ook externe kanalen. Zo worden vanaf het begin data verzameld, die van belang zijn voor het onderzoek. Op die manier worden de resultaten en prestaties zowel kwantitatief als kwalitatief gemonitord aan de hand van een realtime dashboard. TechniekFabriek maakt hiervoor gebruik van het softwarepakket van Microsoft Power BI en Power Apps.

Dit is een noviteit voor de TechniekFabriek zelf maar ook als voorbeeld van “data driven management” voor anderen. In fase 2 van het onderzoek (Q2 2021, Q3 2021) wordt verder gewerkt aan het perfectioneren van de werkende procesopstellingen inclusief het verhaal erachter op basis van verzamelde data over bezoek en beleving. De bezoeker ontwikkelt als het ware zelf mee. In fase 3 (Q4 2021) blijft de monitoring doorgaan en wordt op basis van de verzamelde data en de dashboard techniek een eindrapportage gerealiseerd met conclusies over de haalbaarheid van het TechniekFabriek concept en aanbevelingen voor een vervolg.

3.3 Verhouding van de innovatie tot (inter)nationale ontwikkelingen binnen het innovatiegebied. Met de komst van TechniekFabriek Zeeland vindt Vlissingen aansluiting bij andere toonaangevende technische musea in Nederland zoals:

· · · · · · · ·

NEMO (Amsterdam) Continium (Kerkrade) Teylers Museum (Haarlem) De Techniek Fabriek (Houten) Ontdekfabriek (Eindhoven) Junior Technovium (Nijmegen) Industrieel Museum (Sas van Gent) Huis van de Techniek (Terneuzen)

7

4. Beschrijving aanvrager 4.1. Beschrijving consortium Stichting Blokje bij Blokje Blokje bij Blokje is uniek met LEGO, organiseert kinderactiviteiten en groepsbijeenkomsten rondom techniek, heeft een LEGO winkel op locatie en op internet. Blokje bij Blokje is al sinds 2010 actief in Vlissingen. www.blokjebijblokje.nl Stichting Laboratorium Van de Sande Laboratorium Van de Sande is voortgekomen uit de erfenis van voormalig Apotheek Van de Sande. Het beschikt over het originele laboratorium van deze apotheek. Dit laboratorium is te vinden in het Hofje aan de Hobeinstraat in Vlissingen. Het is een podium voor de exacte vakken en doet al jaren mee aan het landelijke Weekend van de Wetenschap. www.laboratoriummuseum.nl FabLab FabLab is een leer- en werkplek. Iedereen kan er spelenderwijs kennis maken met digitale fabricage. Je kunt de machines van het FabLab gebruiken voor je werk, opleiding of hobby. Er staan moderne, computergestuurde 'maakmachines', zoals onder meer; 3D-printers, een 3D scanner en een lasersnijder.Wereldwijd zijn er al meer dan 500 FabLabs die via een uniek internationaal netwerk met elkaar verbonden zijn. FabLab Zeeland is onderdeel van de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg. www.dezb.nl/wat-we-doen/fablabzeeland.html Deze organisaties opereren momenteel al in de voormalige bibliotheek ’t Spui in Vlissingen, waarin ook boekhandel ’t Spui is gehuisvest.

TechniekFabriek Zeeland is nu al een ontmoetingsplaats voor techneuten en de plek waar scholieren van basis- en voortgezet onderwijs kennis maken met techniek en wetenschap.. Hun reacties laten zien dat er voor dit soort activiteiten veel animo is. Jaarlijks worden ook activiteiten georganiseerd in het kader van het Weekend van de Wetenschap.

8

9

4.2. Planning Zie hiervoor verschillende fasen van het onderzoek. Hierin verwerken in schema. Fase/a ctiviteit

Begin- en einddatum

Betrokken partijen

Meetbare resultaten

Fase 1 (Q1)…

01-01-2021 tot 31-03-2021 …

Iniatiefnemers TechniekFabriek Zeeland, Betrokken bedrijven

• • • •

3 werkende proefopstellingen 3 deelnemende bedrijven Online presentatie Onderzoeksopzet met dashboard monitoring

Fase 2 (Q2 en Q3)…

01-04-2020 tot 31-102021…

Inititatiefnemers, betrokken bedrijven, vrijwilligers, bezoekers, onderwijs

•

Verdere ontwikkeling proefopstellingen fysiek\ Verder ontwikkeling proefopstellingen digitaal 1e resultaten monitoring via Dashboard 1e conclusies en analyses Zonodig bijsturing.

• • • •

Fase 3 (Q4)

01-10-2021 tot 31-12-2021

Initiatiefnemers, betrokken bedrijven, gemeente Vlissingen, vrijwillgers, doelgroepen, onderwijs

•

•

Eindconclusies en aanbevelingen voor vervolg (businesscase) Slotevenement ter afsluiting

5. PASSENDHEID BIJ DOELSTELLING 5.1. Locatie Fysiek wordt het haalbaarheidsonderzoek met de proefopstellingen uitgevoerd in de voormalige bibliotheek ’t Spui in Vlissingen. Dat is ook de beoogde locatie voor het permanent vestigen van de TechniekFabriek Zeeland als het haalbaarheidsonderzoek uitwijst dat dit een geschikte locatie is. 5.2. Eenmalig project Het haalbaarheidsonderzoek is eenmalig maar leidt bij gebleken resultaat tot een doorstart naar de uitbouw van het TechniekFabriek concept. 5.3. Geen reguliere bedrijfsvoering . De opzet van het haalbaarheidsonderzoek is iets nieuws buiten de reguliere bedrijfsvoering van de partners van de TechniekFabriek Zeeland 5.4. Wat zijn de risico’s? Het risico is dat het haalbaarheidsonderzoek uitwijst dat het initiatief niet haalbaar en exploitabel is, maar dat geldt voor elk haalbaarheidsonderzoek.

10

6. BEGROTING Uitgaven

Euro €

Realiseren procesopstellingen Voedsel (uren) Voedsel (materiaalkosten) Water (uren) Water (materiaalkosten) Energie waterstof (uren) Energie waterstof (materiaalkosten) huisvestingskosten en energie

3.500 1.500 3.500 1.500 3.500 1.500 6.000

Ontwikkelen Onderzoeksopzet Format Datamodel en dataverzameling (uren) Dashboard haalbaarheidsonderzoek TFZ (uren)

500 1.000

Monitoring en Eindrapportage Bijsturen, rapporteren (uren) Publicatie dashboard op website (uren) Opstellen eindrapportage (uren) Eindrapportage drukwerk, publicatie etc. Afsluitende evenement (uren)

1.000 500 1.200 300 500

Publiciteit en Communicatie Podcast Radio TFZ (3 verhalen) (uren) Bijhouden en updaten website (uren) Brochure (drukwerk) Beeldmateriaal Video's (uren)

500 1.000 500 1.000

Extern advies NEMO (uren)

5.000

Totaal uitgaven

34.000

Inkomsten Bijdrage partners bedrijfsleven voor proefopstelling : Voedsel Water Energie Beschikbaar stellen locatie door TFZ Bezoekersbijdragen Overige bijdragen Subsidie Vestigingsklimaat

2.500 2.500 2.500 6.000 2.000 1.000 17.500

Totaal inkomsten

34.000

11

Toelichting op de begrotingsposten 7.2.1 Er is gerekend met het ten behoeve van het onderzoek te realiseren van 3 proefopstellingen samen met een deelnemend bedrijf, waarbij een deel van de kosten “uren” betreft en een ander deel materiele kosten. In de begroting is uitgegaan van 50 % financiering door de deelnemende bedrijven en 50 % door het project. 7.2.2 De TechniekFabriek beschikt momenteel over de locatie ’t Spui in Vlissingen. Een deel van de beschikbare ruimte wordt straks gebruikt voor de realisering van de proefopstellingen en andere activiteiten daar om heen. Dit deel van de kosten is mede de inbreng vanuit TechniekFabriek Zeeland in de projectbegroting. 7.2.3 Door de aard van deze innovatieve manier van onderzoek is het belangrijk om voldoende middelen en tijd te reserveren voor het (door)ontwikkelen van de onderzoeksopzet, de monitoring en rapportage. 7.2.4 De TechniekFabriek wil dat het project zowel fysiek als digitaal te bezoeken en te beleven is. Daarvoor is het belangrijk dat naast de fysieke proefopstellingen het project ook digitaal de aandacht trekt en te volgen en te beleven is. Daarvoor zijn ook de noodzakelijke middelen opgenomen in de begroting. 7.2.5 TechniekFabriek wil bij de uitvoering van het project gebruik maken van de expertise van Science Museum NEMO in Amsterdam.

Met NEMO wordt ook al samengewerkt in het kader van het Weekend van de Wetenschap. Daarvoor is in de begroting een bedrag van € 5000,00 gereserveerd 7.2.6 Aan de inkomstenkant is rekening gehouden met een bijdrage van € 2500,00 per deelnemend bedrijf, in uren of middelen, bezoekersbijdragen van € 2000,00, overige inkomsten (sponsoring, donaties etc., € 1000,00 en een bijdrage van de partners van de TechniekFabriek Zeeland van € 6000,00 voor het gebruik van de locatie en energiekosten. Alles bij elkaar wordt er vervolgens een beroep gedaan op de subsidieregeling Vestigingsklimaat van € 17.500,00.

7. STAATSSTEUN > Geef aan hoe wordt voldaan aan artikel 25 ‘Steun voor onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten’ van de algemene groepsvrijstellingsverordening (Verordening (EU) Nr. 651/2014). Indien hier niet aan wordt voldaan, vragen we u door het overleggen van een ‘de-minimis’-verklaring aan te tonen dat met het gevraagde subsidiebedrag dat wordt verstrekt over een periode van drie belastingjaren het plafond voor ‘de-minimis’-steun niet wordt overschreden.

Vlissingen, 27 november 2020

12