Inkomend - SCW - Informatiebrief Clientenparticipatie

Informatiebrief van de Sociale Cliëntenraad Walcheren. 2020/2021. Onderwerp; Cliëntenparticipatie in de Participatiewet. Voor de Walcherse gemeenten.

Context In de Participatiewet artikel 47 is geregeld dat de personen die door de Participatiewet geraakt worden, zullen worden betrokken bij de uitvoering van de wet en de vaststelling van het beleid. Dit was al zo in de Wet werk en bijstand (Wwb) maar dit is nog verder aangescherpt in de Participatiewet. Mede met het oog op de decentralisaties. Het past bij de "checks & balances" in het systeem. Die betreffen toezicht door de gemeenteraad, maar daar past ook bij het raadplegen van cliënten over voorgenomen beleid en uitvoering op het gebied van Participatiewet en Werk & Inkomen. De gemeenteraden zijn verplicht cliëntenparticipatie bij verordening te regelen. De meest passende methode om cliëntenparticipatie en het periodieke overleg vorm te geven is het instellen van een cliëntenraad. Op Walcheren is er de Sociale Cliëntenraad Walcheren. De wetgever hecht veel waarde aan deze vorm van inspraak en betrokkenheid. Burgerpanels komen niet in de plaats van periodiek georganiseerd overleg met cliëntenraden.

Twee bekende definities van cliëntenparticipatie Er zijn twee bekende definities van cliëntenparticipatie: Movisie: "Cliëntenparticipatie is het vroegtijdig betrekken van cliënten en gebruikers in het beleidsproces op gemeentelijk of instellingsniveau. Zij denken mee, geven advies en hebben invloed op het beleidsproces en het hulp- en ondersteuningsaanbod van een gemeente of instelling." Edelenbos (2000): "Het vroegtijdig betrekken van einddoelgroepen bij de vorming van beleid en verbetering van de kwaliteit, waarbij in openheid en op basis van gelijkwaardigheid en onderling debat problemen in kaart worden gebracht en oplossingen worden verkend die van invloed zijn op het uiteindelijke besluit."

Cliëntenparticipatie in de Participatiewet In de Participatiewet is vastgelegd dat cliënten gesprekspartner zijn van de overheid: "De gemeenteraad stelt bij verordening regels over de wijze waarop de personen, bedoeld in artikel 7, eerste lid, of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van deze wet, waarbij in ieder geval wordt geregeld de wijze waarop deze personen of hun vertegenwoordigers: 

a. vroegtijdig in staat worden gesteld gevraagd en ongevraagd advies uit te brengen bij de besluitvorming over verordeningen en beleidsvoorstellen;



b. worden voorzien van ondersteuning om hun rol effectief te kunnen vervullen;



c. deel kunnen nemen aan periodiek overleg;



d. onderwerpen voor de agenda van dit overleg kunnen aanmelden;



e. worden voorzien van de voor een adequate deelname aan het overleg benodigde informatie."

(Uit de Participatiewet: § 5.3. Cliëntenparticipatie Artikel 47. Cliëntenparticipatie)

Noodzaak cliëntenparticipatie Waarom is cliëntenparticipatie zo noodzakelijk? Daarvoor is het nodig om te kijken naar de drie pijlers waarop cliëntenparticipatie rust. 

Meepraten: beslis niet over mensen, maar met de mensen (gebruikers) zelf over goed beleid en goede uitvoering;



Ervaringskennis als kwaliteitsinstrument: maak gebruik van de ervaringsdeskundigheid van de mensen die, als dagelijks gebruiker, weten wat goed en niet goed gaat;



Vorming van tegenmacht: zorg ervoor dat de belangen van de gebruikers niet ondergeschikt raken aan eigen (organisatie)belangen. Cliëntenparticipatie is ook belangenbehartiging.

Verschil tussen Burgerparticipatie en Cliëntenparticipatie 1. In tegenstelling tot cliëntenparticipatie is het betrekken van burgers bij beleid (burgerparticipatie) geen wettelijke plicht van gemeenten maar een keuze. 2. Een ander belangrijk verschil is dat het bij burgerparticipatie gaat over inwoners die niet per definitie afhankelijk zijn van de gemeente voor hun werk, inkomen of zorg. 3. Burgers zijn vaak ook veel weerbaarder om zelf voor hun belangen op te komen. 4. Cliënten hebben de ervaring om afhankelijk te zijn van de overheid (en andere organisaties) voor inkomen, zorg of ondersteuning. Zij adviseren en denken mee over het beleid dat hen direct aangaat en raakt.

Zorg: Bij veel gemeenten is cliëntenparticipatie niet erg 'hip'. Het versterken van lokale cliëntenparticipatie wordt nauwelijks opgepakt. Gemeenten zijn vooral bezig met het 'stroomlijnen' van medezeggenschap. Het risico bestaat dan dat cliëntenparticipatie het onderspit delft.

Het is sinds 2015 proefondervindelijk gebleken dat in de brede adviesraden de stem van cliënten (Participatiewet, Werk & Inkomen) zijn kracht verliest. Daar maakt de Landelijke Cliëntenraad (LCR) zich zorgen over en in reactie heeft de staatssecretaris laten weten dat zij zeer veel waarde hecht aan de inbreng door cliëntenraden en deze niet vervangen kan worden door burgerpanels. Cliëntenperspectief past in de checks and balances van het systeem.

Hoe is cliëntenparticipatie Participatiewet (Werk & Inkomen) geregeld op Walcheren Cliëntenparticipatie zoals vastgelegd en bedoeld in de Participatiewet, wordt op Walcheren uitgevoerd door de Sociale Cliëntenraad Walcheren. De Sociale Cliëntenraad Walcheren heeft als onafhankelijke commissie de volgende taken en bevoegdheden: Zij draagt zorg voor informatie, hulp en advies aan cliënten - personen woonachtig op Walcheren met een uitkering of voorziening vanuit de Participatiewet, de Ioaw, de Ioaz, of de Bbz, en Nuggers, ANWers en andere inwoners van Walcheren die een beroep doen op, of in aanmerking komen voor een voorziening vanuit het armoedebeleid van de Walcherse gemeenten - en komt op voor hun belangen.

Zij brengt gevraagd en ongevraagd advies uit aan de directeur, het Dagelijks Bestuur en het Algemeen Bestuur van Orionis Walcheren op het gebied van Werk & Inkomen.

Zij brengt gevraagd en ongevraagd advies uit aan de colleges en de gemeenteraden van Middelburg, Veere en Vlissingen betreffende het onderliggende sociale beleid en het armoedebeleid.

Zij stelt onderwerpen die de kwaliteit van de dienstverlening van Orionis Walcheren betreffen aan de orde en doet verbetervoorstellen.

De SCW wordt betrokken bij voorbereiding, afstemming, totstandkoming en evaluatie van zaken waarmee cliënten rechtstreeks worden geconfronteerd en bij beleidsbeslissingen en

beleidswijzigingen die van invloed zijn op de dienstverlening aan en de positie van de cliënt. De SCW wordt de gelegenheid geboden hierover gevraagd of ongevraagd advies uit te brengen.

Het Dagelijks Bestuur van Orionis en de afdelingen die belast zijn met het armoedebeleid van de drie Walcherse gemeenten dragen er zorg voor dat aan de SCW alle informatie wordt verstrekt die nodig is voor haar taakvervulling op een zodanig tijdstip dat er daadwerkelijk invloed mogelijk is op de beleidsvorming en besluitvorming.

(De SCW heeft gebruik gemaakt van de volgende bronnen: Branko Hagen/Sociaal Bestek, LCR, Ministerie van SZW, Participatiewet, Stimulansz, Verordening SCW)