Inkomend - PvdA-GL Noord-Beveland - PZEM Wholesale

PZEM Geacht college, beste raadsleden, Vanavond gaat het over de aangekondigde mogelijke verkoop van de PZEM Wholesale divisie, het enige nog in publieke handen zijnde energiebedrijf van Nederland, [1] Privatisering dus, aan een commerciële partij uit Tsjechië [2], omdat, zo is de claim van de aandeelhouders, de risico’s nu te hoog zijn veroorzaakt door volatiliteit van de energiemarkt. Om hierover een goede mening te vormen, was aardig was onderzoek nodig, wat ik ook gedaan heb. Laat ik zeggen dat deze aankondiging mij verbaast. Het lijkt dat Nederland lessen uit het een kort verleden alweer is vergeten. Een breder perspectief is hier nodig. Hiervoor kort terug naar 1995, de toenmalige D66 minister van economische zaken, Hans Weijers, vond dat de Nederlandse energiemarkt opgeknipt en geprivatiseerd moest worden. De 3e energienota werd opgesteld en is rond de millenniumwissel, doorgedrukt. Concurrentie zou de marktwerking bevorderen en leiden tot lagere energieprijzen voor de consument [3]. De toen gevormde kleine energiebedrijven, echter, zo bleek, waren deze op de markt te klein om zelfstandig te blijven bestaan, en werden een voor een opgekocht door buitenlandse ondernemingen. Binnen een paar jaar, was bijna de gehele Nederlandse energiemarkt in buitenlandse private handen [4,5]. En de gedroomde energieprijs verlaging? die bleef uit. Marktwerking heeft hier gefaald.

[5] Vandaar onze verbazing over deze aangekondigde verkoop, terwijl landen om ons heen, juist proberen, de energiemarkt weer deels in staatshanden te krijgen om weer grip op de grillen van deze markt te krijgen, (neem de nationalisatie van Uniper in Duitsland), [6] doet Nederland het omgekeerde, want ze zullen daar wel gek zijn, Het risico van de hoge energieprijs: (genoemd door PZEM) In promotie filmpjes van de PZEM wordt gesproken over het risico van het hebben van een gascentrale, omdat bedrijven buffers moeten inleggen bij een bank om leveringszekerheid te voorzien (mocht energie ingekocht moeten worden). [7] Hierdoor is het financieel risico bij een hoge energie prijs dus hoog voor een bedrijf en zijn aandeelhouders. Echter is door de gehele geschiedenis is de energiemarkt altijd doorspekt met pieken en dalen, en altijd in beweging geweest, en dit is nu niet anders. [8,9 // olie en gasprijs door de jaren heen] De PZEM noemt de huidige Oorlog in Oekraïne als de veroorzaker van de hoge energieprijs. Maar de hoofd oorzaak is eigenlijk Europese wetgeving, welke dicteert dat de energieprijs gekoppeld moet zijn (ongeacht de bron waar deze is opgewekt). Vandaar dat de directrice van Zeewind hier een twee maanden geleden nog wist te vertellen dat ze niet weet wat ze met de enorme winsten aanmoeten.

Om nu het risico van de hoge energieprijs te noemen is niets anders dan de waan van de dag benoemen. [8,9] Ook noemt PZEM, verlieslijdende jaren 2014 – 2017 veroorzaakt door toen overcapaciteit van energie …met wederom als oorzaak de onzekere energie markt. ……Maar we vergeten iets, Deze overcapaciteit kwam doordat de Nederlandse overheid had besloten onder druk van zware industrie zoals TATA steel om drie kolencentrales te openen [10]. En let wel, deze moeten nu in 2022, onder druk van Brussel weer dicht, [11,12] dus dat overcapaciteitrisico zal wel mee gaan vallen,

1

Ook het risico op hoge gasprijzen door de schade aan north-stream 1&2, en de uitblijvende leveringen door boycots op Russisch gas, is significant gereduceerd, namelijk er ligt een LNG plant in Eemshaven waarmee Nederland, zijn gasimport capaciteit heeft verdubbeld, [13] En in Amerika staan ze te springen om schaliegas aan Europa te verkopen. De gasprijs is momenteel ook aan het dalen. [14] Het financieel risico zal dus waarschijnlijk afnemen en kan nu geen argument zijn, om de verkoop erdoor te drukken. Sterker nog, aandeelhouders, de vooruitzichten zijn goed [14a], gas is duur maar niet te duur. En overcapaciteit lijkt voorlopig geen issue te zijn. Dan nog even over de centrale zelf en zijn brandstof, Het is een moderne efficiënte gascentrale die in 5% van de Nederlandse elektravoorziening voorziet, Vitaal dus voor de energie infrastructuur. En gasverbranding is gewoon beter voor het milieu dan olie of kolen verbranden. (geen SO2, weinig CO, en 50% minder CO2 uitstoot bij dezelfde energie opbrengst) [15,16] Een centrale welke past bij de energietransitie, ook met het oog op een mogelijke ombouw tot waterstofcentrale. Wellicht niet slecht om deze te behouden en niet over te geven aan een private onderneming.

Kijken we naar de kopende partij, het Tjechse EPH Hier ook voldoende informatie om de wenkbrauwen te fronsen, Allereerst is het een bedrijf wat investeert in zwaar fossiel, olie en kolen…….willen we dat nog wel? Dan de eigenaren van EPH. In het rapport uitgevoerd door NautaDutilh waarin een KYC (ken de klant) integriteits onderzoek is gedaan wordt gewoon het volgende genoemd, Allereerst dat hun scope beperkt is dat er eigenlijk gezegd wordt dat nader onderzoek nodig is om de integriteit te bepalen omdat deze niet te achterhalen is. We weten dus niet helemaal aan wie we de centrale verkopen en ND geeft ook geen echt advies of verkoop handig is. Dit secundaire onderzoek is door PZEM achterwege gelaten. Ten tweede worden er in het document, voorstel verkoop wholesale, de volgende zaken genoemd: - Dat er op nationaal en internationaal niveau de energieprijs naar beneden gebracht wordt. (eerder al over uitgewijd) - Dat de verkoop vertraagd is door geopolitieke spanningen, en dat soortgelijke overnames worden afgeblazen vanwege onvoorspelbaarheid. - En,.. dat we nu niet goed weten of de prijs marktconform is. - Dat de markten tijdens dit proces drastisch zijn veranderd sinds de aangekondigde verkoop.

- Dat de potentiële koper in aanmerking komt voor Tjechische staatssteun, (waarom kan de PZEM dan geen Nederlandse staatssteun krijgen) - Dat alleen bij verkoop, het bedrijf voor Zeeland behouden blijft? Waarom dit zo zou zijn, wordt gewoon niet genoemd of uitgelegd. En risico’s van vertrek zijn er wel degelijk Ten derde, In het rapport, opgesteld door Houthoff over het voorstel verkoop wholesale, zijn de volgende zaken genoemd. Punt 2. Een betere afweging van voor en tegen argumenten moet worden gedaan 2.1.1. Er wordt gewaarschuwd voor een tunnelvisie en, dat geen goedkeuring van verkoop ook een optie is. 2.1.2 Dat de koopprijs mogelijk te laag is 2.1.3 Dat niet vooraf vast moet staan dat verkoop de enige optie is 2.2.3 C. Dat de aansprakelijkheid van de PZEM onder de SPA, hoger kan uitvallen dan de koopprijs. En er grote schadeclaims mogelijk zijn. [SLOT 3.1] Voorstel verkoop wholesale PZEM, dat deze bovenmatig complex is, in vergelijk tot andere soortgelijke typen verkoop, en dat dit verhoogde risico’s met zich mee brengt.

2

Voorzitter ik ga afronden: Ik denk dat iedereen wel snapt dat ik en mijn fractie, mordicus tegen deze verkoop zijn. En we een hele reeks bedenkingen gaan indienen. En ik hoop dat ik enige van u heb weten te overtuigen.      

Privatisering niet werkt, en landen om ons heen juist het omgekeerde doen. De genoemde risico’s door PZEM naar beneden bijgesteld kunnen worden We eigenlijk niet goed weten aan wie we de centrale verkopen De koper geen groene ambities heeft Een gascentrale past binnen de energietransitie Uit verschillende rapporten blijkt dat de verkoop risico’s met zich meebrengt en bovenmatig complex is. We gaan dus bekende risico’s inruilen voor onbekende risico’s.

Ik zou zeggen, bij twijfel, niet doen, en de twijfel bij ons over verkoop is hoog. Nog een vraag, Waarom gaan de aandeelhouders niet in gesprek met de minister van klimaat en energie, de heer Jetten, ook van D66, met de vraag hoe de Sloecentrale past in een energietransitie, en hoe zijn risico’s beter afgedekt kunnen worden? Misschien kan de heer Jetten de fouten van zijn voorganger deels te niet doen. Als laatste, ook een private onderneming kan failliet gaan, en wat dan? [17] Dank u wel. Namens Geert van der Kraan & Eric Mahieu, PvdA-GL Noord-Beveland

Referentielijst [1] https://kennisvanenergie.nl/uitverkoop-bij-pzem/ [2] https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/zeeuwse-energiemaatschappij-verkoopt-sloecentrale-aantsjechisch-concern~bf400dc8/ [3] https://www.parlementairemonitor.nl/9353000/1/j9vvij5epmj1ey0/vi869ibrtyzr [4] https://longreads.tni.org/nl/de-vervuiler-is-koning [5] https://www.ewmagazine.nl/ewpodium/achtergrond/2021/03/hoe-nederland-zijn-eigen-energiebedrijvensloopte-808339/ [6] https://nos.nl/artikel/2445328-duitsland-kondigt-morgen-nationalisatie-energiebedrijf-uniper-aan [7] https://youtu.be/Q_h3plbTSJk [8] https://www.macrotrends.net/1369/crude-oil-price-history-chart [9] https://mishtalk.com/economics/us-natural-gas-price-near-14-year-peak-eu-hits-new-record [10] https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/81309NED/table [11] https://nos.nl/artikel/2407698-sluiting-kolencentrale-is-einde-van-megavervuiler-maar-klimaateffect-betwist [12] https://natuurenmilieu.nl/publicatie/kolencentrales/ [13] https://www.gasunie.nl/en/news/first-natural-gas-available-from-new-floating-lng-terminal-in-eemshavenin-mid-september [14] https://www.energievergelijk.nl/energieprijzen/gasprijs [14a] https://www.pzem.nl/nl/over-pzem/ons-bedrijf/jaarcijfers/ [15]

https://www.wattisduurzaam.nl/24547/energie-beleid/alleen-goedkoop-aardgas-houdt-kolencentrales-nunog-op-afstand/#:~:text=Per%20opgewekte%20kilowattuur%20(kWh)%20stoten,en%201%2C2ct%2FkWh. [16] Bosatlas van de energie [17] https://www.pzc.nl/zeeuws-nieuws/pzem-verkoopt-sloecentrale-en-pipe-aan-tsjechen-wat-rest-gaat-verderals-zeh~ab2c13f6/

3

Figuur 1: Uitstoot per bron

Figuur 2: Gasprijs, en vs opening eemshaven

Figuur 3: Electriciteitsprijs (opening kolencentrales, 2015, zie de prijsval)

4