Inkomend - Prodemos - Verkiezingskrant gewone taal tweede kamer 2023 toegankelijk

Verkiezingskrant in Gewone taal

VERKIEZINGSKRANT Ga stemmen!

Bepaal mee wie in Nederland beslissingen nemen

Verkiezing Tweede Kamer

Woensdag 22 november 2023

Verkiezing

Stemmen 1. Je bent 18 jaar of ouder.

Op woensdag 22 november is de verkiezing voor de Tweede Kamer.

en

Als je gaat stemmen, bepaal je mee welke 150 mensen lid worden van de Tweede Kamer.

2. Je nationaliteit is Nederlands.

3. Dan mag je stemmen bij de verkiezing voor de Tweede Kamer.

Waarom stemmen?

Elayna

Foruzan

Stemmen vind ik privé. Ik wil wel graag stemmen.

Ik kom uit Iran. Mijn ouders zijn Afghaans. Daarom mocht ik in Iran niet stemmen.

Het is belangrijk om te stemmen.

Meedoen en je mening geven is belangrijk. En de democratie te waarderen.

Het is zonde als je niet gaat stemmen.

Als je stemt, geef je toestemming aan een politieke partij om op te komen voor jouw mening. En dingen te veranderen.

Geoffrey

Dat je je mening uit.

Jos Ik ga altijd stemmen. Je hebt stemrecht, maar ik vind eigenlijk dat je verplicht bent om mee te denken over wat Nederland mooi of goed maakt.” Als je niet stemt, heb je geen recht om opmerkingen te maken over hoe het gaat in Nederland.

1 stem heeft ook al invloed.

2

Tweede Kamer

In de Tweede kamer zitten 150 mensen. Dat zijn de Tweede Kamerleden. Deze Tweede Kamerleden beslissen over de regels in Nederland. En zij beslissen waar de Nederlandse regering geld aan uitgeeft.

De Tweede Kamer beslist bijvoorbeeld over: Armoede

Klimaat en natuur

In Nederland zijn mensen die niet genoeg geld hebben om van te leven.

In Nederland zijn gebieden met natuur.

Zij verdienen te weinig met hun werk of ze hebben geen werk. De Tweede Kamer beslist hoe we deze mensen helpen. Bijvoorbeeld door mensen extra geld te geven om hun energierekening te betalen.

Elayna: “De politiek moet meer doen voor kinderen in armoede. Dit zijn de mensen van de toekomst.”

Geoffrey: “Klimaat, stikstof, daar zouden ze meer aan mogen doen. Ze waren daarmee bezig, maar het is allemaal nog niet klaar.”

De Tweede Kamer beslist over de natuur in Nederland en de regels voor het klimaat.

Veiligheid De politie deelt boetes uit en arresteert mensen die de regels overtreden. Deze mensen kunnen ook gevangenis-straf krijgen. De Tweede Kamer maakt regels en beslist over politie en gevangenissen.

Geoffrey: “We moeten zoveel betalen. Alles is duurder geworden. Ik zie mensen met problemen en gezinnen die niet genoeg hebben om van te leven.”

Furozan: “Mensen leven veilig in Nederland. Iedereen is gelijk. Ik heb vrijheid, ik mag gaan waar ik wil.”

Het leger

Wonen

Het leger verdedigt Nederland. En het leger helpt bijvoorbeeld bij overstroming.

Veel mensen zoeken naar een woning.

Het Nederlandse leger wordt ook in het buitenland ingezet. De Tweede Kamer beslist hoe groot het Nederlandse leger is. En hoeveel wapens en vliegtuigen nodig zijn.

De Tweede Kamer maakt regels voor het huren, verhuren, kopen en verkopen van woningen. En beslist hoe we mensen helpen die geen woning kunnen huren of kopen. Bijvoorbeeld door mensen geld te geven. Of gemeenten te overtuigen meer betaalbare huizen te laten bouwen.

Elayna: “De regels zijn veel te moeilijk. Bijvoorbeeld om met spoed een huis te krijgen.

Mensen die naar Nederland komen Door oorlog en armoede komen mensen uit andere landen naar Nederland. Of mensen komen om te werken of te studeren. De Tweede Kamer maakt regels voor mensen die naar Nederland komen.

Belasting

De regering heeft veel geld nodig om plannen uit te voeren. Daarom betalen we belasting. Bijvoorbeeld inkomsten-belasting. De Tweede Kamer bepaalt welke belasting mensen en bedrijven moeten betalen. En ook hoeveel.

3

Iemand heeft een persoonlijk verhaal, maar voldoet dan niet aan de voorwaarden. Er moet beter naar mensen geluisterd worden.”

Het bestuur van Nederland 1 1. Er is een probleem

Bijvoorbeeld: er gebeuren veel ongelukken in het verkeer.

Taken van de Tweede Kamer

2 2. De minister bedenkt een plan Bijvoorbeeld: de maximum-snelheid op de snelweg wordt verlaagd naar 100 kilometer per uur.

De Tweede Kamer:

3 3. De Tweede Kamer vergadert De Tweede Kamer bespreekt het plan. Is dit een goed plan? Zijn er echt minder ongelukken als mensen minder hard rijden? Dan stemt de Tweede Kamer over het plan van de minister. Als meer dan de helft van de Tweede Kamerleden voor het plan stemt, gaat het plan naar de Eerste Kamer.

1. Beslist over plannen en regels in Nederland Een plan of regel kan doorgaan als meer dan de helft van de Tweede Kamerleden voor het plan of de regel stemt.

4 4. De Eerste Kamer vergadert De Eerste Kamer bespreekt het plan. Past het goed bij andere plannen en regels? Dan stemt de Eerste Kamer over het plan. Als meer dan de helft van de Eerste Kamerleden voor het plan stemt, gaat het plan door.

2. Controleert of de regering plannen goed uitvoert In de regering zitten de ministers. Ministers en ambtenaren voeren de goedgekeurde plannen uit. De Tweede Kamer controleert of de regering de plannen goed uitvoert.

5 5. Het plan is goedgekeurd De Eerste en Tweede Kamer hebben het plan goedgekeurd. De nieuwe regel: je mag op de snelweg maximaal 100 kilometer per uur rijden.

De leden van de Tweede Kamer stellen vragen aan de ministers. De Tweede Kamer kan een minister wegsturen als de minister het niet goed doet.

6 6. De minister en de ambtenaren voeren het plan uit

De koning zet zijn handtekening onder de nieuwe regel. De minister en de ambtenaren gaan aan het werk.

4

Op welke partij ga ik stemmen?

Elayna: “Lastig, zoveel politieke partijen. Je weet dan niet meer hoe je kunt kiezen.”

Kies de politieke partij die het best bij jouw ideeën past Maar hoe weet je dat? Een paar tips: Wat willen politieke partijen? Ga op zoek!

Praat met andere mensen: je familie, vrienden of buren

Bekijk plannen van politieke partijen op hun website of bijvoorbeeld op hun pagina op Facebook of account op Instagram.

Vraag welke politieke partij zij kiezen. En welke partij niet. En waarom. Bedenk dan wat jij daar zelf van vindt. Je mag helemaal zelf kiezen op welke partij je stemt.

Stel vragen aan politieke partijen. Stuur een mail of bel. Het mailadres en het telefoonnummer staan op hun website.

Jos: “Ik praat met mijn vrouw over politiek. Vooral de laatste tijd.”

Leden van politieke partijen delen folders uit op straat. Of ze komen langs de deur. Je kunt ze alles vragen. Soms zijn er verkiezings-bijeenkomsten in de buurt. Daar kun je gratis naartoe.

Elayna: “Ik heb ontdekt dat je niet in discussie moet gaan over geloof en politiek. Maar ik praat wel over politiek met vrienden.”

Geoffrey: “Op mijn werk ligt de krant op tafel in de kantine. We hebben het vaak over wat erin staat of wat in het nieuws is.”

Kijk tv of luister naar de radio, bijvoorbeeld naar een verkiezings-debat. Of volg het nieuws.

Jos: “Ik kijk soms naar een debat. Tegenwoordig is alles te volgen via tv en internet. Op de radio kan ik het goed volgen. In de krant staan vaak moeilijke woorden en dan snap ik het niet meer.

Geoffrey: “Ik kijk het nieuws. Ik hou in de gaten wat gaande is. Ik zet de ondertiteling aan, zodat ik het beter kan begrijpen.”

Gebruik een stemhulp Bijvoorbeeld de StemWijzer. Kijk op www.stemwijzer.nl. Hier geef je jouw mening over een aantal onderwerpen. Daarna zie je welke politieke partijen het vaak met jou eens zijn.

Op wie stem je? De meeste mensen stemmen op de nummer 1 van een partij. Dat is de lijsttrekker.

Geoffrey: “Ik ga stemmen op bekende mensen.” Je kunt ook stemmen op iemand anders van de lijst. Bijvoorbeeld speciaal omdat het een vrouw of een jongere is. Of omdat het iemand is die je kent.

5

Stemmen: zo doe je dat!

22

NOVEMBER

7:30 uur 21:00 uur

3. Ga naar het stembureau

1. Je krijgt een stempas thuis

2. Kies een politieke partij

De gemeente stuurt je een stempas en een kandidatenlijst.

Je ziet op de kandidatenlijst welke partijen meedoen aan de verkiezing.

Ga met je stempas naar het stembureau. Neem ook je paspoort of rijbewijs of identiteitskaart mee. Je kunt hiermee stemmen als het geldig is. Je mag er ook nog mee stemmen als het maximaal 5 jaar verlopen is.

4. Lever je stempas in

5. Je krijgt een stembiljet

6. Kleur 1 vakje rood

Geef je stempas aan de mensen van het stembureau.

Op het stembiljet staan de politieke partijen die meedoen aan de verkiezing.

Laat ook je paspoort of rijbewijs of identiteitskaart zien.

De mensen op wie je kunt stemmen, staan op het stembiljet, bij hun politieke partij.

Ga een stemhokje in met het stembiljet. Dat doe je alleen. Niemand mag meekijken als je stemt.

De mensen van het stembureau controleren je stempas en wie je bent.

In het stemhokje ligt een rood potlood. Zoek op het stembiljet de naam van de persoon op wie jij wilt stemmen. Kleur het vakje rood dat voor deze naam staat.

Stempas kwijt of niet gekregen? Je kunt een nieuwe stempas aanvragen bij de balie van jouw gemeente.

8. Je hebt gestemd! Na 21:00 uur worden alle stemmen geteld. De uitslag wordt daarna bekend gemaakt.

7. Doe je stembiljet in de stembus Vouw het stembiljet weer dicht en stop het in de stembus.

Je vindt de uitslag op internet, bijvoorbeeld op www.nos.nl. Of in het nieuws, op de radio, op tv of in de krant.

6

21

NOVEMBER

Dat kan tot dinsdag 21 november 2023 12:00 uur.

Stemmen: wat mag wel en wat mag niet Alleen

Stemmen doe je alleen. Je mag niet samen in een stemhokje staan. Ben je blind of heb je 2 armen in het gips? Dan mag iemand van het stembureau helpen. Of iemand die jij zelf kiest.

Kleur 1 vakje rood

Je stem is geldig als je 1 hokje rood maakt op het stembiljet. Niet meer. Je mag niets schrijven of tekenen op het stembiljet. Foutje Vraag een nieuw stembiljet aan de mensen van het stembureau. Dat mag 1 keer.

Blanco

Je mag blanco stemmen. Dan maak je geen hokje rood op het stembiljet. Je stem telt dan niet mee voor de uitslag. Wel voor hoeveel mensen gestemd hebben.

sssst

Geheim

Je kiest helemaal zelf op welke partij en welke persoon je stemt. Je hoeft aan niemand te vertellen op wie je hebt gestemd.

Geoffrey: “Mensen willen wel stemmen, maar het is veel te moeilijk.

Niet zelf stemmen

Ze moeten het stemmen en het stembiljet veel gemakkelijker maken.

Je mag iemand anders vragen voor jou te stemmen. Dat heet machtigen.

Doe dan 3 dingen: 1. Vul de achterkant van je stempas in. 2. Zet je handtekening op de achterkant van je stempas. Zo geef je iemand toestemming om voor jou te stemmen. 3. Geef je stempas en een kopie van je identiteitskaart, paspoort of rijbewijs aan de persoon die voor jou gaat stemmen. Je kunt alleen iemand machtigen die: 1. zelf ook op dat moment stemt, 2. in dezelfde gemeente woont als jij.

7

En de letters zijn zo klein.”

Klaar om te stemmen

Stichting ABC

ABC is een vrijwilligersorganisatie van en voor laaggeletterden in heel Nederland. Kijk voor meer informatie op www.a-b-c.nu of bel 06-83518284.

22

NOVEMBER

Stichting Het Begint met Taal

• Ik weet op welke politieke partij ik ga stemmen

Wij willen dat alle nieuwkomers in Nederland meedoen en de taal kunnen spreken. Taalvrijwilligers helpen hierbij. Ben jij een nieuwkomer en wil jij Nederlands oefenen met een getrainde vrijwilliger? Kijk dan op www.taalcoaching.nl of bel naar 030-2422841.

Stichting Lezen en Schrijven

Wij zetten ons ervoor in dat iedereen kan lezen, schrijven, rekenen en omgaan met een computer of smartphone. Want een samenleving waarin iedereen meedoet, daar hebben we allemaal wat aan.

• Ik weet op welke persoon ik ga stemmen

7:30 uur 21:00 uur

• Ik weet waar het stembureau is

Lees meer op www.lezenenschrijven.nl. Wil je beter leren lezen, schrijven of rekenen? Of omgaan met de computer? Kijk dan op www.ikwilleren.nl. Of bel naar Startpunt Ik wil leren: 0800 – 023 44 44.

ProDemos

ProDemos is het ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’. ProDemos legt uit wat de spelregels zijn van de democratie en de rechtsstaat en laat zien wat je zelf kunt doen om invloed uit te oefenen – in de gemeente, het waterschap, de provincie, het land en Europa.

Bel ons met je vragen over de verkiezingen: 070-757 02 00 ProDemos maakt ook de StemWijzer. Kijk op www.stemwijzer.nl.

• Ik heb mijn stempas bij me

Samenstelling en tekst: ProDemos, Stichting Lezen en Schrijven en Stichting Makkelijk Lezen Vormgeving: Lidewij Spitshuis Ontwerpstudio Druk: Rodi Rotatiedruk

• Ik heb mijn paspoort, rijbewijs of identiteitskaart bij me

• Klaar om te stemmen! 8

In samenwerking met: Stichting ABC, Stichting Lezen en Schrijven en Stichting Makkelijk Lezen ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat Hofweg 1H, 2511 AA Den Haag 070-757 02 00 info@prodemos.nl www.prodemos.nl