Inkomend - Platform Bijvriendelijk Zeeland - Nieuwsbrief

Platform Bijvriendelijk Zeeland Nieuwsbrief 2024-02 BESTE LEZER , Voor u ligt de 2e nieuwsbrief in 2024 van het Platform BIJvriendelijk Zeeland dat in 2018 is opgericht met als doel om de biodiversiteit in de provincie Zeeland te versterken. Een groot aantal Zeeuwse partijen heeft zich inmiddels aangesloten. Met de ondertekening van een intentieverklaring hebben zij aangegeven zich voor een BIJvriendelijk Zeeland te zullen inzetten met concrete activiteiten. Het Platform verzorgt met de website https://www.bijvriendelijkzeeland.nl/een digitale kennisbank om het delen van kennis en ervaringen rondom BIJvriendelijke projecten te vereenvoudigen. Daarnaast worden symposia en workshops georganiseerd om deelnemers te enthousiasmeren en samenwerkingsverbanden te bevorderen. Deze digitale nieuwsbrief wordt daar nu aan toegevoegd en zal jaarlijks driemaal verschijnen. In deze nieuwsbrief wordt de ontwikkeling van het Platform u nader toegelicht via een aantal kenmerkende gebeurtenissen / nieuwsfeiten. 1.

Terugblik Bijeenkomst “ondertekenaars” Zeeuwse Bijenstrategie op 27 mei 2024 in Heinkenszand Rinus van ’t Westeinde heet alle aanwezigen van harte welkom, in de prachtige raadszaal van gemeente Borsele in Heinkenszand. Een speciaal woord van welkom richt hij tot Johan Staes van de Rabobank. Doel van deze middag is om met ‘de ondertekenaars’ de bijdragen aan een Bijvriendelijk Zeeland te bespreken, elkaar te inspireren en toekomstige activiteiten te plannen. Tevens zal naar aanleiding van de ‘oogst’ van deze middag door het Platform een meerjarenprogramma worden opgesteld. Onderstaande personen geven een toelichting (‘pitch’) vanuit hun organisatie, ‘op dit BIJvriendelijk project ben ik trots’:

a.

Cor van Sluijs namens Zeeland Refinery Rondom de raffinaderijen liggen een aantal percelen. Als basis was hierbij van belang: veiligheid en schadebestrijding van ongedierte. Sinds 15 jaar is er een nadrukkelijke omslag naar het stimuleren van de biodiversiteit. Momenteel is er een groter aantal specifieke projecten die hieraan een bijdrage leveren: Orchidee beheer (nu 7 – 8 soorten), specifiek maaibeheer, andere planten beschermen, scholekster project, moerasgebied en akkerranden (voor akkervogels). Door inzet van Cor en een aantal collega’s heeft de natuur zich lokaal sterk ontwikkeld en is Zeeland Refinery een voorbeeld geworden voor andere raffinaderijen.

b.

Joan van der Velden namens de natuurorganisaties Het gaat niet goed met de biodiversiteit, dat blijkt uit meerdere wetenschappelijke publicaties. Hierbij zijn een aantal persoonlijke constateringen te maken: - Kwaliteit en kwantiteit van natuurgebieden. Ondanks de inzet en maatregelen van natuurorganisaties loopt de kwaliteit van diverse natuurdoeltypen terug. Voor het verbeteren van de totale biodiversiteit is het ook van belang om maatregelen buiten beschermde gebieden te nemen. - Niet enkel sturing op zeldzame soorten. Biodiversiteit gaat niet alleen over aantal soorten, maar zeker ook over het aantal exemplaren van de soort (abundantie). - Communicatie over ecosysteemdiensten. Veel ecologen zitten op intrinsieke waarde van soorten. Ecosysteemdiensten zet mens centraal ‘wat levert natuur voor de mens, ook het belang van bestuiving toelichten. - Trots op Platform Bijvriendelijk Zeeland als regionaal integraal platform waar we bovenstaande in praktijk uitvoeren met vertegenwoordigers van overheden, industrie, agrariërs, woningbouwcorporaties en tal van belangenbehartigers.

1

Platform Bijvriendelijk Zeeland Nieuwsbrief 2024-02

c.

Evelein Mesman namens de Woningbouwverenigingen Toelichting van ‘Project Zonnemaire’: hierbij speelde een vraag vanuit de dorpsraad in combinatie met een aantal andere problemen: wateroverlast, verloedering en rommel. Wens was ook de realisatie van een plek om elkaar te ontmoeten. Vanuit de woningbouwvereniging was het uitgangspunt dat ‘gras’ het goedkoopst is. Uiteindelijk is gekozen voor een brede strook aan bloeiende planten aan de voorzijde van de woningen. In het binnengedeelte tussen de woningen is een wadi gegraven (tegen overmatige regenval), zijn struiken aangeplant en ‘stapstenen’ gelegd. Leerzaam en educatief is dat kinderen ook weer ‘lekker vies worden’ bij het spelen en dat de zwaluwen de ‘modder’ kunnen gebruiken bij het maken van hun nesten. Al met al vernieuwend voor de woningbouwverenigingen. Vervolgens zijn in kleine groepen ervaringen gedeeld en behoeften geïnventariseerd. Deze zaken worden in een aparte rapportage opgenomen, als basis voor een meerjaren plan.

Mogelijkheden voor financiering BIJvriendelijke projecten en ondertekening Zeeuwse BIJenstrategie door Johan Staes (Rabobank) Johan Staes is directeur bij de Rabobank en geeft in zijn presentatie zijn mening / visie over biodiversiteit. Agrariërs krijgen komende jaren – nog meer – te maken met de ‘transitie naar een duurzame landbouw’, die zorgt voor verplichte extra investeringen en een hogere kostprijs. Boeren willen best ‘extensiveren’, maar wel in samenhang met voldoende inkomen. Dit is geen gemakkelijk verhaal richting agrariërs, ook niet voor de Rabobank. De Rabobank heeft het z.g. ‘Coöperatiefonds’, ook voor de 2 regio’s in Zeeland. Er kunnen hier projectvoorstellen worden ingediend rond het thema biodiversiteit. Het budget is voor projecten, niet om organisaties in stand te houden / faciliteren.

Aansluitend ondertekent Johan Staes namens de Rabobank de Zeeuwse Bijenstrategie.

2. SAVE THE DATE: 12 september 2024 - bijeenkomst bijenlandschappen Ben je er ook bij? Je bent van harte welkom op onze kennisdag. Het programma is in de middag, van 13.30 tot 17.00 uur. We sluiten af met een hapje en een drankje. Noteer de datum alvast in je agenda! In de loop van augustus wordt de uitnodiging met het definitieve programma bekend gemaakt.

2

Platform Bijvriendelijk Zeeland Nieuwsbrief 2024-02

3. Beginnende imkers worden voorbereid op dreiging Aziatische Hoornaar (NBV) Jonge imkers in Zeeland worden voorbereid op de dreiging van de Aziatische hoornaar tijdens hun basiscursus bijenteelt. Op 17 juni zal er een extra lesavond plaatsvinden in het Scharrellab van Terra Maris in Oostkapelle, waar de cursisten meer leren over het herkennen van deze invasieve exoot, de levenscyclus ervan, en hoe ze deze kunnen opsporen en bestrijden in Zeeland. Imkers maken al gebruik van selectieve vallen om de koninginnen van de Hoornaar weg te vangen en zo te voorkomen dat ze een nest bouwen. Ook worden lokpotten ingezet om nesten op te sporen. De cursisten zullen tijdens een workshop leren hoe ze zelf selectieve vallen en lokpotten kunnen maken, en hoe ze een mix van bier, suiker en witte wijn kunnen gebruiken om Hoornaars te lokken. De cursusorganisatie van NBV De Bevelanden benadrukt het belang van samenwerking met andere partijen om de opsporing en bestrijding van de Aziatische Hoornaar succesvol te laten verlopen. Binnen de provincie Zeeland werken hiertoe de vijf lokale imkersverenigingen samen onder de naam Groep BIJdeSchelde. Zij zetten zich samen met o.a. fruittelers en gemeenten in om de gevolgen van de invasie van de Aziatische Hoornaar te beperken. 4.

Aftrap van het project ErfPlus voor biodiversiteit op Zeeuwse erven (SLZ) Erven vormen een belangrijk leefgebied voor veel planten en dieren van het kleinschalig cultuurlandschap en het agrarisch gebied. Voor veel soorten die hier leven geldt dat ze de laatste decennia sterk onder druk zijn komen te staan. Denk bijvoorbeeld, naast de huismus en kleine marterachtigen als de hermelijn, aan de kamsalamander, steenuil, boerenzwaluw en veel soorten wilde bijen en vlinders. De achteruitgang van deze typische “erfbeesten” heeft deels te maken met afwezigheid van bepaalde elementen op het erf en/of in de directe omgeving die van oudsher leefruimte bieden. Door erven weer geschikter te maken als leefplek voor erfbeesten kunnen ze een belangrijke rol spelen in het herstel van populaties. Het is dan ook passend dat SLZ onlangs van start is gegaan met het vijfjarig project ‘ErfPlus’, dat als doel heeft de biodiversiteit op erven in het Zeeuwse buitengebied te verbeteren. Het project is mogelijk gemaakt door subsidie van de Provincie Zeeland. Binnen dit project gaan medewerkers van SLZ (én speciaal opgeleide vrijwilligers) op bezoek bij erfeigenaren die aangeven meer te willen doen voor de biodiversiteit op eigen erf. Er wordt op het erf een gestandaardiseerde “erfscan” gemaakt, waarbij specifiek op de behoeften van erfbeesten wordt.

Ook wordt er gekeken naar kansen voor inheemse beplanting en bestuivers. In een rapport voor de eigenaar worden alle maatregelen benoemd die voor die locatie zinvol zouden zijn voor specifieke soorten of soortgroepen. Tot eind 2028 is het bedoeling dat er 70 van dergelijke erfscans worden uitgevoerd door heel Zeeland. Naast de scan wordt er met dit project ook nadruk gelegd op het monitoren van de erfbeesten, om te kijken of de genomen maatregelen succes hebben en op de juiste manier uitgevoerd zijn en of bijv. nestkasten bewoond zijn. Bovendien is het voor erfeigenaren mooi om te weten welke soorten op het erf wonen. Deze monitoring kan zich richten op specifieke soortgroepen (vlinders, planten, vogels, insecten enz.) of voor een totaalplaatje gaan. Het is aan de vrijwilliger/erfeigenaar hoe ver hij/zij daarin wil gaan.

3

Platform Bijvriendelijk Zeeland Nieuwsbrief 2024-02 5. Bloemen in de moestuin belangrijk voor biologische gewasbescherming (Velt) In de basiscursus ecologisch moestuinieren van Velt Zeeuwse Eilanden wordt bij het onderwerp “biologische gewasbescherming” ook het nut en de noodzaak van bloeiende planten in de moestuin uitgelegd: Het gaat dan niet over de rol van nuttige insecten als bestuivers, maar over het benutten ervan bij het bestrijden van plagen. Daarbij wordt uitgelegd dat de plant verschillende mogelijkheden heeft om zich te verweren tegen bv. vraat door plantenetende insecten. Een belangrijke is: het uitstoten van vluchtige stoffen door de plant. Een speciale rol wordt daarin vervuld door sluipwespen. Als een plant wordt aangevreten, door bv een larve of een luis, zendt hij zgn HIPV’s¹ uit in de omgeving. De wind en de omgevende vegetatie zorgen voor een verspreidingspluim. De pluim verdunt en valt uit elkaar als deze zich verder verspreidt. Afhankelijk van de afstand tot de bron kan de sluipwesp met haar antennen de geurstoffen waarnemen en de plant vinden. Ze legt dan haar eitje(s) met behulp van haar legboor in de larve of luis. De eileg duurt maar een seconde. Uit het eitje ontwikkelt zich een larve van de sluipwesp, die zijn gastheer daarna van binnenuit opeet.

De les voor de moestuinders is: zorg ervoor dat er altijd voldoende bloemen in de buurt zijn waar de sluipwespen in kunnen wonen en die haar nectar en honingdauw bieden als energiebron. Kies voor inheems: grote klaproos, ganzebloem, goudsbloem, borage, korenbloem, salie, maar ook: hondsroos, vlierbes, braam... ¹) HIPV’s: Herbivore induced plant volatiles: door planteneters opgewekte vluchtige stoffen. Meer info: VeltZE@MJKlippel.nl

De redactie is in handen van Poldernatuur Zeeland die bijdragen van de Platform-leden graag wil stimuleren. Uw copy en reacties / tips kunt u sturen naar Wico Dieleman: Wico.Dieleman@zlto.nl / mobiel: 06-50.52.84.80

4