Inkomend - OZO - Zienswijze Artikel 12-rapport Vlissingen 2021-2022

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Financiën Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG Betreft: Reactie Artikel 12-rapport Vlissingen 2021-2022 Middelburg, 25 mei 2023

Geachte excellenties, Naar aanleiding van de aanbieding van het Artikel 12-rapport Vlissingen 2021-2022 op 7 maart 2023 geven wij u hierbij onze reactie op het rapport. Onze reactie gaat met name over de reserve Centrumtaken waarover in hoofdstuk 3.3 wordt geschreven. Eigendom reserve Centrumtaken In het rapport staat dat in de Financiële-verhoudingswet wordt bepaald dat middelen uit het gemeentefonds vrij besteedbaar zijn voor de gemeente. En dat dit ook geldt voor de middelen beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en vrouwen-/veilige opvang (VO). Formeel zijn de middelen BW, MO en VO dan ook van de centrumgemeente. We zijn van mening dat de overschotten bij BW, MO en VO niet zomaar door Vlissingen kunnen worden uitgegeven aan andere onderdelen van het sociaal domein. De middelen BW, MO en VO worden immers door het Rijk verstrekt om ondersteuning te bieden aan kwetsbare inwoners in Zeeland die een beroep doen op BW, MO en/of VO. Daar zouden ze dus ook voor moeten worden ingezet. We staan met dertien gemeenten aan de lat om voor deze groep mensen de kansen op stabilisatie, herstel, ontwikkeling en participatie te vergroten. De regiogemeenten zijn nauw betrokken en ook mede regievoerder bij het opstellen en uitvoer geven aan dit beleid. Dit doen we samen met centrumgemeente Vlissingen.

Afspraken over risicoverevening In het rapport staat dat er met de Zeeuwse gemeenten geen afspraken zijn gemaakt over risicoverevening. En dat Vlissingen heeft aangegeven dat het onduidelijk is waarom deze afspraken niet zijn gemaakt. Begin 2022 hebben alle Zeeuwse gemeenteraden, ook die van Vlissingen, de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Zeeland vastgesteld. In de regiovisie zijn afspraken gemaakt over financiële solidariteit, een regiobudget, verdeelsleutels en de bereidheid om tekorten op MO en VO te financieren vanuit het regiobudget. Het betreft niet-vrijblijvende samenwerkingsafspraken. Ook is opgenomen dat de reserve Centrumtaken – inclusief de bijbehorende risico’s van de centrumgemeente – moet worden overgeheveld naar het regiobudget. De Artikel 12-inspecteur heeft niet ingestemd met de regiovisie. In het rapport staat dat hij van mening is dat Vlissingen vooralsnog de volledige zeggenschap houdt over de huidige reserve en eventuele stijging tot de start van de doordecentralisatie BW. Dit in verband met de onzekerheden en risico’s die samenhangen met de financiële doordecentralisatie. Voorafgaand aan de regiovisie van 2022 hebben Zeeuwse gemeenten in 2018 ook al een regiovisie vastgesteld en in 2019 een meerjarenagenda waar ook de Zeeuwse solidariteit als uitgangspunt is genoemd. Het klopt dus niet dat er geen afspraken zijn gemaakt.

De Artikel 12-inspecteur heeft er alleen niet mee ingestemd. En het klopt ook niet dat het niet duidelijk is waarom er geen afspraken zijn gemaakt. Dat komt doordat er volgens de Artikel 12-inspecteur nog te veel onduidelijk is over landelijke ontwikkelingen: de doordecentralisatie BW inclusief het woonplaatsbeginsel en de hoogte van de uitname uit de rijksbijdrage BW voor de Wet langdurige zorg. Hierdoor is tot op heden het maken van concrete afspraken steeds door de inspecteur aangehouden. De Zeeuwse gemeenten willen het maken van afspraken niet blijven uitstellen en zien in het rapport nu ruimte om de intenties die steeds

aan de orde zijn geweest om te zetten in partnerafspraken, waarvan de reeds opgebouwde reserve onderdeel uitmaakt. Inzet deel reserve Centrumtaken voor sanering tekort Wij maken bezwaar tegen het advies om voor 2021 € 2 miljoen en voor 2022 € 3 miljoen van de reserve in te zetten voor de sanering van de tekorten sociaal domein en werk & inkomen. Zoals eerder gezegd vinden we dat de middelen BW, MO en VO zouden moeten worden ingezet om ondersteuning te bieden aan kwetsbare inwoners in Zeeland. En niet voor de sanering van de tekorten van Vlissingen. Als u hiermee instemt, schept dat een precedent voor 2023 en verder. Daarnaast wordt in het rapport terecht aangegeven dat het inzetten van deze middelen ten behoeve van de tekorten van Vlissingen de samenwerking in Zeeland een forse knauw zal geven. Het levert onnodige spanningen op, terwijl de dertien gemeenten juist willen handelen vanuit gezamenlijkheid en solidariteit. We hebben elkaar hard nodig! Inzet reserve Centrumtaken voor transformatie BW Alle Zeeuwse gemeenten willen graag op korte termijn afspraken maken over de bestemming van de reserve Centrumtaken. De hoogte van de reserve is inmiddels ongeveer € 34 miljoen. Dat komt mede door de inzet van alle dertien gemeenten op preventie, de verplaatsing van de toegang tot BW van zorgaanbieders naar gemeenten en het werken met een budgetplafond.

Daarnaast komt de transformatie van beschermd wonen naar een beschermd thuis op gang. We stellen voor om een deel van de reserve te oormerken voor het afdekken van risico’s van de centrumgemeente en van de regiogemeenten, die naar voren komen uit de partnerafspraken/risicotaxatieonderzoeken die dit jaar worden uitgevoerd. Een ander deel van de opgebouwde reserve willen we oormerken als investeringsbudget voor de verdere transformatie van BW, MO en VO. De transformatie van beschermd wonen naar een beschermd thuis inclusief de beoogde doordecentralisatie, vraagt financiële armslag van gemeenten om de lokale en Zeeuwse infrastructuur beter toe te rusten op de zorgvraag van inwoners met een psychische kwetsbaarheid. We kunnen de hoogte van dit investeringsbudget bepalen aan de hand van de uitvoeringsagenda BW. Om met dertien gemeenten in deze overgangsfase, die gepaard gaat met ingrijpende veranderingen én financiële onzekerheden, continuïteit van zorg te kunnen garanderen en tegelijkertijd de transformatie van het zorglandschap op voortvarende wijze vorm te geven, is de inzet van de opgebouwde reserve ten behoeve van alle regiogemeenten en daarmee de Zeeuwse inwoners noodzakelijk.

Partnerschapsafspraken In het eerste kwartaal van 2023 hebben alle Zeeuwse gemeenten een samenwerkingsovereenkomst BW gesloten met daarin tijdelijke partnerschapsafspraken over het opdrachtgeverschap en de bekostiging van BW. We zijn van harte bereid om duurzame partnerschapsafspraken te maken, voortbordurend op de tijdelijke afspraken, vanuit de gedachte ‘samen uit, samen thuis’.

Tot slot Als u vragen of opmerkingen heeft over deze brief of nader overleg wenst, dan kunt u contact opnemen met Jan Fraanje, secretaris van Tholen en adoptiesecretaris sociaal domein Zeeland via email jan.fraanje@tholen.nl of telefoon 06 13450473.

Met vriendelijke groet, Namens de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Borsele, Goes, Hulst, Kapelle, Middelburg, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Sluis, Terneuzen, Tholen en Veere,

Annebeth Evertz, voorzitter OZO-themaoverleg sociaal domein