CU - Slavernijverleden

Fractie CU

UW BRIEF VAN

UW KENMERK

ONS KENMERK

DATUM

2212593 / 2220286

12 januari 2023 BIJLAGEN

BEHANDELD DOOR

BEZOEKADRES

TELEFOON

GJC de Rijke

Paul Krugerstraat 1

+31118487129

ONDERWERP

Beantwoording art 34 RvO vragen CU-fractie inzake Slavernijverleden Vlissingen Geachte heer Mersie, Naar aanleiding van de door uw fractie ingediende vragen ex artikel 34 RvO informeren wij u als volgt. Uw inleiding Ongetwijfeld bent u op de hoogte van het feit dat Minister voor Rechtsbescherming, Franc Weerwind, op vrijdag 4 november 2022 bevestigd heeft, dat het Kabinet excuses zal maken voor het slavernijverleden van Nederland, zie onder meer 'Niemand van nu schuldig aan slavernij, maar goed dat excuses worden gemaakt' (nos.nl) In juni 2021 is het in opdracht van de gemeente Vlissingen geschreven rapport - “Het Slavernijverleden van Vlissingen”- uitgebracht. In deze historiografische verkenning is vastgesteld, dat Vlissingen een belangrijke rol in de slavenhandel had. Zo was zo’n 25% van de economie van Vlissingen in de periode van 1760 tot 1785 direct of indirect verbonden met de trans-Atlantische slavenhandel en waren diverse slavenhandelaren tegelijkertijd schepen van Vlissingen.

Vraag 1 Bent u bereid namens het gemeentebestuur van Vlissingen aan de nazaten van de totslaafgemaakten excuses aan te bieden voor de rol van Vlissingen in het verleden; Ons antwoord Wij hebben eerder - in vervolg op een uitspraak van de raad (vergadering 28 januari 2021) een historiografische verkenning laten uitvoeren naar het slavernijverleden van Vlissingen en hebben naar aanleiding hiervan publiekelijk onze erkenning uitgesproken over de belangrijke rol, die Vlissingen speelde bij de transatlantische slavenhandel, slavernij en kolonialisme. Wij zijn bereid in het Herdenkingsjaar 2023 in Vlissingen extra aandacht te geven aan het slavernijverleden. Wij vinden het, gezien het belang en betekenis van dit thema, nadrukkelijk aan de gemeenteraad om zich uit te spreken of het gemeentebestuur van Vlissingen al of niet dient over te gaan tot het aanbieden van excuses aan de nazaten van de tot slaafgemaakten over

POSTBUS 3000, 4380 GV VLISSINGEN TELEFOON 0118-487000 EMAIL GEMEENTE@VLISSINGEN.NL FAX 0118-410218 IBAN: NL36BNGH0285008889 BIC: BNGHNL2G

het slavernijverleden van Vlissingen, waarbij u - als tot excuses mocht worden overgegaan de meest daarvoor in aanmerking komende plaats en moment kunt aangeven. Wij nodigen uw raad nadrukkelijk uit dit thema te agenderen. Vraag 2 Acht u het een goed moment om tijdens dit Herdenkingsjaar bovenbedoelde excuses aan te bieden? Ons antwoord Zie het antwoord op vraag 1. Vraag 3 Bij de aanbieding van het bovengenoemde, in uw opdracht geschreven, rapport hebt u aangegeven meer aandacht te willen gaan schenken aan het slavernijverleden en de rol van Vlissingen daarin. Zijn hierin inmiddels concrete stappen genomen en zo ja, welke? Ons antwoord We zijn in overleg met enkele organisaties om in het Herdenkingsjaar, activiteiten te laten plaatsvinden, waarbij zal worden stilgestaan bij de rol die Vlissingen heeft gehad in het slavernijverleden. Vraag 4 Bent u bereid in de toekomst meer aandacht te gaan schenken aan deze historische gegevens? Ons antwoord De betrokkenheid van Vlissingen bij de slavenhandel is een onderdeel dat ook tot de Vlissingse geschiedenis behoort en zal een blijvende plaats houden in de verhalen die over Vlissingen zijn te vertellen. Vraag 5 Gedeputeerde mevrouw Pijpelink heeft eerder gezegd dat er in Zeeland ver gevorderde plannen zijn voor een Kenniscentrum Slavernijverleden.

Een soort kennisplatform waar de geschiedenis van de slavernij wordt bewaard en onderzocht. Zie ook In Zeeland moet hét kennisplatform over het slavernijverleden komen: 'Hier zit de kennis en de wil' Omroep Zeeland Bent u hiervan op de hoogte, en is de gemeente Vlissingen hierbij betrokken? Ons antwoord Wij zijn hiervan op de hoogte. Ook zijn wij betrokken bij de plannen om in Zeeland nader onderzoek te doen naar de mogelijkheden om in Zeeland over te gaan tot een Kenniscentrum Slavernijverleden. Vraag 6 Past een dergelijk initiatief in de Kenniswerf, bijvoorbeeld als onderdeel van de HZ? Ons antwoord Het initiatief is nog niet in een zodanig stadium waarin er over mogelijke locaties gesproken wordt. Het gaat bij het eventuele Kenniscentrum in de eerste plaats om het verbinden van instellingen en organisaties, die bij het onderwerp slavernijverleden zijn betrokken en om de kennis van het slavernijverleden te vergroten. Daarnaast is onderzoek doen naar de doorwerking in het heden ook een belangrijke doelstelling. Het participeren in andere

Blad 2 behorend bij 2212593 / 2220286

nationale en internationale onderzoeksprojecten of onderzoeksgroepen is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Vraag 7 Het kabinet stelt 2 miljoen euro beschikbaar voor de organisatie van activiteiten tijdens het Herdenkingsjaar door bijvoorbeeld maatschappelijke organisaties en culturele instellingen. Met dit geld kunnen zowel grotere instellingen als kleine lokale initiatieven of individuen budget aanvragen om maatschappelijke en/of culturele activiteiten te organiseren. Steunt u dit initiatief van de Rijksoverheid en wilt u bevorderen dat ook in Vlissingen tijdens het Herdenkingsjaar aandacht gegeven wordt aan het slavernijverleden? Ons antwoord Wij onderschrijven het initiatief van de Rijksoverheid en wij zijn bereid om te bevorderen, dat ook in Vlissingen tijdens het Herdenkingsjaar aandacht gegeven wordt aan het slavernijverleden. Vraag 8 Bent u bereid hierover te communiceren met initiatiefnemers, zoals musea, theaters en archieven, maar ook particuliere initiatiefnemers zoals kunstenaars, creatieve makers of organisatoren, en zo ja, hoe gaat u deze (subsidie)mogelijkheid onder hun aandacht brengen? Ons antwoord We stellen het thema zeker met het oog op het Herdenkingsjaar 2023 aan de orde van partijen die op enige wijze in staat worden geacht een betekenisvolle invulling te geven aan het Herdenkingsjaar. Hierbij geven wij ook de eventuele subsidiemogelijkheden aan.

Vraag 9 Welke mogelijkheden ziet u voor de gemeente om op passende wijze tijdens het Herdenkingsjaar aandacht te besteden aan het slavernijverleden van onze gemeente? Ons antwoord Samenwerkende organisaties zullen in Vlissingen op een passende wijze tijdens het Herdenkingsjaar 2023 activiteiten opzetten die aandacht besteden aan het slavernijverleden en de kennis te verbreden. Zo zullen er ook één of meer lezingen worden georganiseerd over de rol van Vlissingen in het slavernijverleden. . Vraag 10 Slavenhandel komt nog steeds op grote schaal voor. Slachtoffers van mensenhandel of moderne slavernij krijgen veel te weinig of niets betaald. Ze werken hier in Nederland onder (zeer) slechte omstandigheden, bijvoorbeeld in restaurants, de land- en tuinbouw en de schoonmaakbranche. Of ze worden seksueel uitgebuit. Ze zijn volledig in de greep van hun baas of tussenpersoon: ze worden bijvoorbeeld mishandeld, krijgen hun paspoort niet terug als ze daar om vragen of vrezen voor de veiligheid van hun familie. Veel slachtoffers van deze moderne slavernij zijn migranten die onder valse voorwendselen naar Nederland zijn gehaald. Ze spreken de taal niet en zijn meestal niet of nauwelijks op de hoogte van hun rechten hier. En als ze dat wel zijn, durven ze er lang niet altijd iets tegen te doen.

Vaak zijn ze bang gemaakt voor de immigratiedienst of politie De Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen en the United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) hebben eerder een schatting van de omvang van mensenhandel in Nederland gemaakt. In dit onderzoek wordt het jaarlijks aantal slachtoffers van mensenhandel geschat rond de 6.250. Bent u bereid tijdens het Herdenkingsjaar ook aandacht te besteden aan moderne slavernij en de bevolking daarbij te wijzen op mogelijke signalen in ieders directe omgeving? Blad 3 behorend bij 2212593 / 2220286

Ons antwoord Slavernij, in welke vorm dan ook en alles wat daarmee samenhangt is helaas van alle tijden. Het onder de aandacht brengen van de slavernij van vroeger dient samen te gaan met aandacht schenken aan wat er nu in de huidige wereld op het gebied van slavernij gebeurt. Dit kan en mag dan niet onbesproken blijven. We zullen er dan ook op letten, dat de verbreding van dit thema met vormen van slavernij van vandaag de dag aan de orde komt. Vraag 11 Worden de in Vlissingen gehuisveste arbeidsmigranten gemonitord in die zin dat zeker is dat onder deze categorie geen sprake is van slachtoffers van moderne slavernij? Ons antwoord De gemeente controleert de huisvesting van arbeidsmigranten. Dit o.a in samenwerking met Brandweer en Politie. Wanneer geconstateerd wordt dat er sprake is van mensenhandel of arbeidsuitbuiting wordt dit nader onderzocht en aangepakt. Of er specifiek sprake is van arbeidsuitbuiting is een taak van de arbeidsinspectie. Vraag 12 Kunnen de scholen in het Herdenkingsjaar betrokken worden om ook jongeren op de hoogte te brengen van enerzijds het Vlissingse slavernijverleden en anderszins de gevaren van moderne slavernij? Ons antwoord We zullen in komende overleggen met het onderwijsveld vragen of de scholen, het Vlissingse slavernijverleden en moderne vormen van slavernij aan de orde stellen.

Daarnaast zullen we ook bespreken hoe zij, als zij dit wenselijk vinden, betrokken kunnen worden bij het Herdenkingsjaar. Vraag 13 Slaven die op Nederlandse plantages in Suriname en op de Antillen gedwongen werden te werken, hadden vaak alleen een voornaam. Bij de afschaffing van de slavernij in 1863 werd voor hen bepaald welke achternaam ze kregen. Veel Surinaamse en Antilliaanse Nederlanders hebben hierdoor een Nederlands klinkende achternaam die hen herinnert aan het slavernijverleden’’. Bent u bereid om onderzoek te (laten) doen naar de vraag of ook in Vlissingen nazaten van slaven wonen met dergelijke namen en of zij de wens hebben om deze namen te laten wijzigen? Ons antwoord Inwoners, die de wens hebben hun namen te wijzigingen kunnen op eigen initiatief contact opnemen met de gemeente Vlissingen. Dergelijke wensen of vragen hebben wij nog niet ontvangen. Voor een wijziging van de achternaam is een Koninklijk Besluit nodig. Een voornaamswijziging loopt via de rechtbank. De verzoeken kunnen via de gemeente worden ingediend, waarna de gemeente ondersteuning verleent. Een verdere actieve rol in de vorm van onderzoek naar het woonachtig zijn van nazaten, die de wens hebben hun achternaam te wijzigen, zien wij voor de gemeente niet weggelegd.

Vraag 14 Bent u bereid om - voorzover de financiën van de gemeente dat toelaat- hen een (beperkte) tegemoetkoming in de kosten van een dergelijke naamswijziging te geven? Ons antwoord Blad 4 behorend bij 2212593 / 2220286

Wij zien geen mogelijkheden om de kosten, die inwoners maken om hun achternaam om welke reden dan ook te wijzigen, vanuit de gemeente te vergoeden. Wij gaan ervan uit u hiermee in voldoende mate te hebben ingelicht. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Vlissingen, de secretaris, de burgemeester,

drs. R.D.A. Wiskerke drs. A.R.B. van den Tillaar

Blad 5 behorend bij 2212593 / 2220286