College - Uitgaande brief Zienswijze Voornemen en voorstel voor participatie Nieuwbouw kerncentrales

Bureau Energieprojecten Inspraakpunt Nieuwbouw kerncentrales Postbus 111 9200 AC Drachten

UW BRIEF VAN

UW KENMERK

ONS KENMERK

DATUM

2405107 / 2405113

3 april 2024

BEHANDELD DOOR

BEZOEKADRES

TELEFOON

BIJLAGEN

R.A. Bakker

Paul Krugerstraat 1

+31118487165

Kaart

ONDERWERP

Zienswijze Voornemen en voorstel voor participatie Nieuwbouw kerncentrales Geachte heer, mevrouw, Hierbij ontvangt u onze zienswijze op het Voornemen en voorstel voor participatie Nieuwbouw kerncentrales (hierna: het V&P). Publicatie In de publicatie (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2024-5404.html) van het V&P is aangegeven dat het kabinet heeft besloten om in te zetten op de voorbereiding van twee nieuwe kerncentrales en dat locaties die in eerste instantie hiervoor in beeld zijn Borssele en Maasvlakte I betreffen. Uit de publicatie valt niet op te maken dat met Borssele de waarborgingslocatie Borssele/Vlissingen wordt bedoeld, zijnde het gehele Sloegebied (dus inclusief het Vlissingse deel van het Sloegebied). De kennisgeving is hiermee onjuist. Ambtelijk is vanuit de gemeente Vlissingen reeds op 26 februari jl. gevraagd om dit te rectificeren. Hier is echter geen gehoor aan gegeven. Doordat uit de publicatie niet blijkt dat het V&P betrekking heeft op het gehele Sloegebied, is het mogelijk dat er partijen zijn die nu niet reageren op het V&P, terwijl zij dat wel zouden doen indien zij in de wetenschap zouden verkeren dat het gehele Sloegebied in het V&P betrokken wordt. De kans is dan ook aanwezig dat hiermee ideeën en knelpunten worden misgelopen.

Wellicht dat eventuele geschikte vestigingslocaties en/of mogelijke effecten nu niet worden aangedragen en derhalve ook niet worden betrokken in de volgende fase van het project, zijnde de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (hierna: concept-NRD). De kans is aanwezig dat lokale (gebieds)kennis zodoende niet ten volle wordt benut. Om te voorkomen dat er een valse start wordt gemaakt, verzoeken wij dan ook om dit alsnog te rectificeren en het V&P opnieuw in procedure te brengen. Voornemen en voorstel voor participatie Nieuwbouw kerncentrales (V&P) Op pagina 6 van het V&P wordt gesteld dat in de Kamerbrief van 9 december 2022 een (politieke) voorkeur is uitgesproken voor een locatie bij Borssele. Uit de kamerbrief en het V&P kan echter niet worden opgemaakt op welke locatie wordt gedoeld. Er blijkt zelfs niet uit of dit een locatie is die gelegen is in de waarborgingslocatie ‘Borssele/Vlissingen’. Uit het V&P komt ook niet naar voren of de voorkeurslocatie Borssele in de concept-NRD een andere status zal krijgen dan andere locaties.

POSTBUS 3000, 4380 GV VLISSINGEN TELEFOON 0118-487000 EMAIL GEMEENTE@VLISSINGEN.NL FAX 0118-410218 IBAN: NL36BNGH0285008889 BIC: BNGHNL2G

Wij verzoeken u in het vervolg duidelijk aan te geven wat de status is van de voorkeurslocatie Borssele en deze locatie tevens door middel van een kaart weer te geven. In het V&P en in andere documenten en communicatie vanuit het ministerie van Economische Zaken en Klimaat wordt gesproken over de locatie Borssele. Het is in veel gevallen onduidelijk wat hiermee bedoeld wordt. In sommige gevallen lijkt daarmee te worden gedoeld op de waarborgingslocatie Borssele/Vlissingen. Wij stellen voor om - in aansluiting op het Besluit kwaliteit leefomgeving - in het vervolg consequent te spreken over de waarborgingslocatie Borssele/Vlissingen. Op pagina 7 wordt verwezen naar bijlage 1 waarin een beschrijving is opgenomen van de beleidshistorie van het waarborgingsbeleid. Op pagina 8 van deze bijlage wordt gesteld dat vooral op plekken langs rivieren koeltorens nodig zouden zijn. Het Sloegebied is gelegen aan een estuarium. Gezien pagina 8 van de bijlage zou dit betekenen dat er geen koeltorens nodig zijn. In het V&P is echt niet aangegeven dat koeltorens uitgesloten zijn. Gezien de negatieve invloed van koeltorens op het landschap, verzoeken wij u om koeltorens uit te sluiten. Op pagina 9 wordt een opsomming gegeven van factoren die voor kerncentrales van groot belang zijn bij het zoeken naar geschikte locaties. Factoren als leefbaarheid en brede welvaart ontbreken hierin.

Ook wordt in het V&P niet aangegeven of een maatschappelijke kosten/baten analyse onderdeel is van de scope van de onderzoeken. Uit de Monitor Brede Welvaart van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat Zeeland en met name Vlissingen sterk achter blijven op het gebied van brede welvaart. Wij verzoeken u te onderzoeken wat de effecten zijn van de nieuwe kerncentrales op factoren als leefbaarheid, brede welvaart en maatschappelijke kosten en baten. Dit om te voorkomen dat de leefbaarheid en brede welvaart in Zeeland en met name in Vlissingen verder onder druk komen te staan. Op pagina 9 van het V&P wordt gesteld dat voor de locatieafweging ook zal worden gekeken naar effecten van de bouwwerkzaamheden zoals de tijdelijke werkterreinen. Gesteld wordt dat deze werkterreinen op of in de (wijde) omgeving van de bouwplaats kunnen liggen en dat deze werkterreinen ook gebruikt kunnen worden voor voorbereidende werkzaamheden. In het V&P wordt geen indicatie gegeven van afstand en/of reistijd van deze tijdelijke werkterreinen t.o.v. de bouwlocatie(s). Wij verzoeken u in de concept-NRD duidelijkheid te geven waar de (tijdelijke) werkterreinen zijn beoogd en dit integraal onderdeel uit te laten maken van de concept-NRD en tevens aan te geven hoe lang dergelijke werkterreinen benodigd zijn.

Verder wordt op pagina 9 ten aanzien van de locatiekeuze gesteld dat er verschillende effecten te verwachten zijn van de tijdelijke huisvesting van werknemers. Hieruit blijkt echter niet of huisvesting wordt betrokken bij de locatieafweging. Wij verzoeken u in de concept-NRD hier duidelijkheid over te geven. Tevens verzoeken wij u aan te geven waar de tijdelijke huisvesting van werknemers is beoogd en op welke wijze voorzien wordt in kwalitatief en kwantitatief voldoende huisvesting van werknemers, zowel in de bouwfase als in de gebruiksfase van de kerncentrales. Wij verzoeken u om dit integraal onderdeel uit te laten maken van de concept-NRD. Op pagina 10 wordt gesteld dat ‘vanuit het gezichtspunt van betaalbaarheid wordt aangenomen dat de twee kerncentrales het meest kostenefficiënt kunnen worden gerealiseerd wanneer deze op één locatie en in serie worden gebouwd. In dat geval start de bouw van de tweede kerncentrale iets later dan de eerste. In hoeverre twee centrales op één locatie wenselijk en haalbaar is moet nog blijken uit verschillende onderzoeken.’

Blad 2 behorend bij 2405107 / 2405113

Wij verzoeken u in de concept-NRD aan te geven wat bedoeld wordt met één locatie. Worden hiermee twee locaties binnen één waarborgingslocatie bedoeld? Of wordt er iets anders mee bedoeld? Verder verzoeken wij u het verschil in effecten in beeld te brengen tussen het in serie bouwen en het gelijktijdig bouwen van de twee kerncentrales. Het lijkt ons aannemelijk dat het in serie bouwen tot gevolg heeft dat de bouwperiode langer is. Verder verzoeken wij u in algemene zin in te gaan op alle effecten gedurende de gehele bouwperiode van de twee kerncentrales. In paragraaf 2.6 wordt ingegaan op de samenhang van de nieuwbouw kerncentrales met andere initiatieven en projecten op het terrein van kernenergie. Op pagina 11, 12 en 13 worden initiatieven en projecten genoemd die spelen in Zeeland. In Figuur 2 op pagina 12 is een kaart/overzicht weergegeven genaamd ‘Overzicht procedures energieprojecten in Zeeland’. Reeds in een eerder stadium hebben wij een dergelijke kaart van uw ministerie ontvangen. Daarop waren nog enkele andere energieprojecten opgenomen. Wij constateren dat er zeer veel belangen en doelen van het Rijk samenkomen op het grondgebied van de gemeente Vlissingen. Dit met name in (de omgeving van) het Sloegebied en in de omgeving van de woonkernen Ritthem en Oost-Souburg.

Wij hebben de eerdere versie van de genoemde kaart van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat aangevuld met andere nationale belangen en doelen. Deze kaart hebben wij bijgevoegd. Dit betreffen ontwikkelingen vanuit diverse ministeries. Deze kaart hebben wij reeds onder de aandacht gebracht bij de minister voor Klimaat en Energie, bij diverse medewerkers van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en bij het ministerie van Defensie. Wij doen dit om aandacht te vragen voor de impact van de te maken keuzes op de (leef)omgeving als ook de impact die de bijbehorende processen hebben op onze organisatie. Deze ontwikkelingen tezamen hebben tot gevolg dat enerzijds de leefbaarheid in delen van de gemeente Vlissingen onder druk komt te staan en anderzijds dat belangen met elkaar conflicteren. In algemene zin vragen wij dan ook om in de planvorming rekening te houden met de vele initiatieven (van het Rijk) op het grondgebied van Vlissingen en de impact die al deze initiatieven tezamen hebben op de leefomgeving.

De vele (beoogde) ontwikkelingen in de gemeente Vlissingen hebben gevolgen voor thema’s als leefbaarheid, huisvesting en bereikbaarheid die in onderlinge samenhang bezien moeten worden Wij verzoeken u dan ook om in de concept-NRD niet alleen in te gaan op de in figuur 2 van het V&P aangegeven energieprojecten, maar ook in te gaan op de op onze bijgevoegde kaart aangegeven nationale doelen en belangen in de omgeving, alsmede andere ontwikkelingen in de omgeving. Zoals de minister voor Klimaat en Energie in de kamerbrief van 9 december 2022 met als onderwerp ‘Nadere uitwerking van de afspraken uit het coalitieakkoord op het gebied van kernenergie’ heeft aangegeven, is lokaal draagvlak een belangrijk aandachtspunt. In de kamerbrief is hier onder meer het volgende over opgenomen: ‘Dit is voor mij zeer belangrijk omdat ik inzie hoe groot de impact is van de inpassing van twee nieuwe centrales voor de lokale bevolking, ook met oog op de reeds lopende energieprojecten. Dit geldt niet alleen voor de situatie als de kerncentrales er eenmaal staan, maar ook voor de periode tijdens de bouw, bijvoorbeeld door de bouwlogistiek. Bij het realiseren van kerncentrales komt de wisselwerking tussen landelijke belangen en regionale impact duidelijk naar voren. Uit de gesprekken die ik heb gevoerd, maak ik op dat er kansen worden gezien voor de regio.

De realisatie van twee centrales kan andere industrie aantrekken en tot verstedelijking leiden. Het draagvlak zal uiteindelijk worden bepaald door Blad 3 behorend bij 2405107 / 2405113

de randvoorwaarden die gesteld zullen moeten worden. Daarbij is extra aandacht voor de leefbaarheid in het gebied nodig. Via de benodigde lokale besluitvorming van in ieder geval de gemeente Borsele en de provincie Zeeland zal hierover meer duidelijkheid ontstaan. Vervolgens wil ik met de lokale partijen een samenwerking opzetten om lokaal draagvlak zeker te stellen. Versterking van de lokale leefkwaliteit en de regionale sociaaleconomische structuur zijn voorbeelden die daaraan kunnen bijdragen. Ik realiseer me dat dit proces veel vraagt van de gemeente Borsele en de provincie Zeeland en ik ben bereid de benodigde ambtelijke dienst hierin financieel ondersteunen.’ Vooralsnog is er onvoldoende aandacht gegeven aan leefbaarheid en daarmee draagvlak in de gemeente Vlissingen. Gezien de vele ontwikkelingen in (de omgeving van) het Sloegebied kan het draagvlak onder druk komen te staan, indien de vele nationale belangen en doelen niet goed op elkaar worden afgestemd. De in de kamerbrief genoemde extra aandacht voor de leefbaarheid in het gebied speelt niet alleen in Borsele, maar zeer zeker ook in de gemeente Vlissingen. De gemeente Vlissingen is sinds kort (gedeeltelijk) aangesloten bij de in de kamerbrief genoemde samenwerking tussen het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en lokale partijen.

Wij zijn verheugd dat we recentelijk goede afspraken met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en met de provincie Zeeland hebben gemaakt over de wijze waarop we deelnemen aan het overleg. Wij zien kansen om het draagvlak te vergroten en daarbij tevens bij te dragen aan de in de kamerbrief genoemde verstedelijkingsopgave, versterking van de lokale leefkwaliteit en de regionale sociaaleconomische structuur. Samengevat verzoeken wij u in de concept-NRD in te gaan op het aspect draagvlak. Afsluiting Hoewel misschien niet direct van invloed op het V&P, geven wij mee dat wij graag samen met het Rijk nader in gesprek gaan over onze rol en bijdrage. Om hierin onze verantwoordelijkheid te kunnen nemen, hebben we daarvoor voldoende capaciteit en middelen nodig. Met de huidige capaciteit van onze organisatie – en gezien de financiële positie van onze gemeente - is dat niet goed mogelijk. Zoals vermoedelijk bekend is de gemeente Vlissingen al vele jaren een artikel 12-gemeente en staat daarmee onder financieel toezicht van de provincie en het Rijk. Wij wensen evenals de gemeente Borsele en de provincie Zeeland financiële ondersteuning te krijgen van het Rijk.

Gelet op de vele Rijksbelangen op ons grondgebied, verzoeken wij bovendien een coördinerend gebiedsregisseur aan te stellen om alle ontwikkelingen in de omgeving in goede banen te leiden en daarbij tevens oog te hebben voor kansen die zich eventueel kunnen voordoen voor Vlissingen op aspecten als sociaaleconomische ontwikkeling, brede welvaart, leefbaarheid en maatschappelijke baten. Indien deze oproep niet goed geadresseerd is, verzoeken wij u deze brief en dit verzoek door te geleiden naar het juiste departement. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Vlissingen, de secretaris, de burgemeester,

drs. R.D.A. Wiskerke

drs. A.R.B. van den Tillaar

Blad 4 behorend bij 2405107 / 2405113

Een afschrift van deze brief is gestuurd aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Blad 5 behorend bij 2405107 / 2405113