8.2 Rvs Programmabegroting 2023 - 2026 bijlage 1 begroting

2020

2021

2022

2023

Bestaand verblijfsmiddel 1

1,73

1,76

1,79

2,04

Meegebracht verblijfsmiddel

1,57

1,59

1,61

1,83

Bedrijveninvesteringszone (BIZ) ondernemersfonds binnenstad Vlissingen In samenwerking met de vertegenwoordigers van de winkeliers en horecaondernemers in de binnenstad, verenigd in de Vlissingse Ondernemers Centrale (VOC) is voor een deel van de binnenstad de Bedrijveninvesteringszone (BIZ) gerealiseerd voor de periode 1 januari 2022 tot 1 januari 2027. Toelichting overige rechten Marktgelden Marktgelden worden geheven voor het innemen van openbare gemeentegrond en voor de beschikbaarstelling van gemeentelijke voorzieningen. De marktgelden worden verhoogd met de index (3,9%).

81

9.

PARAGRAFEN

Leges Voor het verstrekken van een vergunning of document wordt een vergoeding in de vorm van leges gevraagd. Deze leges worden ook verhoogd met de index (3,9%). De aanpassing van de verordening m.b.t. de Omgevingswet is in voorbereiding. Lijkbezorgingrechten Voor het begraven en het huren van een graf enz. wordt een vergoeding in de vorm van lijkbezorgingrechten gevraagd. Deze rechten worden naast de index (3,9%) extra verhoogd met 5% om de kostendekkendheid te verhogen. Havengelden Havengelden worden geheven voor het innemen van openbare gemeentewateren en voor de beschikbaarstelling van gemeentelijke voorzieningen (kade). Deze gelden worden verhoogd met de index (3,9%). Belastingdruk De tarieven voor de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de onroerende-zaakbelastingen stijgen. Daarmee stijgen de woonlasten. Wat dit betekent voor een eigenaar van een pand met een WOZ waarde van € 181.000 (gemiddelde WOZ waarde in Vlissingen) in 2023 ten opzichte van 2022 wordt grafisch weergegeven in figuur 1.0.

figuur 1.0

Wat dit voor gevolgen heeft voor de gebruiker wordt in figuur 1.1 weergegeven. Figuur 1.1

82

9.

PARAGRAFEN

Kengetallen belastingcapaciteit Sinds de begroting 2016 worden in de paragraaf lokale lasten een aantal kengetallen opgenomen in relatie tot het landelijke gemiddelde. Voor 2023 gelden in Vlissingen de volgende kengetallen: Kengetallen belastingcapaciteit 2023 A

OZB lasten voor een gezin bij de gemiddelde WOZ waarde gem. WOZ waarde

B

Rioolheffing C

€ 181.000

€ 261,21

0,1443%

Rioolheffing voor een gezin bij de gemiddelde WOZ waarde eigendom

€ 210,13

gebruik

€ 60,54

€ 353,77

D Heffingskorting E

€-

Totale woonlasten voor gezin € 885,66

bij een gemiddelde WOZ waarde F

€ 270,67

Afvalstoffenheffing voor een gezin

Woonlasten landelijk gemiddelde voor gezin € 904,00

bij een gemiddelde WOZ waarde gemeentelijke belasting capaciteit

E/F * 100%

83

97,97%

9.

PARAGRAFEN

Kostendekking tarieven Vanaf de begroting 2017 moet in de paragraaf lokale heffingen een overzicht van baten en lasten worden opgenomen voor de heffingen waarbij sprake is van het verhalen van kosten. Bij de hierna opgesomde heffingen is hiervan sprake. Bij deze heffingen is het toegestaan om maximaal 100% van de kosten te dekken. Dit is in de gemeente Vlissingen uitgangspunt. In de onderstaande gegevens worden de totale kosten en baten met elkaar vergeleken en wordt het kostendekkingspercentage genoemd. Rioolheffingen Totale kosten € 6.680.000 Totale baten € 6.680.000 Kostendekking percentage 100%

84

9.

PARAGRAFEN

Afvalstoffenheffing Totale kosten € 8.404.000 Totale baten € 8.404.000 Kostendekking percentage 100%

Marktgelden Totale kosten € 95.600 Totale baten € 61.500 Kostendekking percentage 64%

85

9.

PARAGRAFEN

Lijkbezorging Totale kosten € 978.000 Totale baten € 600.800 Kostendekking percentage 61%

Binnenhavengelden Totale kosten € 480.600 Totale baten € 21.600 Kostendekking percentage 4,5%

86

9.

PARAGRAFEN

Leges Totale kosten € 2.611.444 Totale baten € 2.439.884 Kostendekkingspercentage 2023 is 93,4%. Omdat leges over tal van producten wordt geheven en hierboven het gemiddelde kostendekkingspercentage (93,4%) is aangegeven, wordt in onderstaande tabel de kostendekking per hoofdstuk in de legesverordening aangegeven. In de onderstaande tabel wordt de kostendekkendheid per titel (het soort dienstverlening) nader toegelicht. We hanteren bij de leges de toegestane regels van kruissubsidiëring, waarbij binnen een titel een percentage boven de 100% op hoofdstukniveau is toegestaan onder voorwaarde dat het gemiddelde percentage van de gehele verordening niet boven de 100% uitkomt. Recapitulatie kostendekkendheid leges 2023 Vlissingen. Recapitulatie kostendekkenheid leges 2023 Vlissingen Hoofdstuk

KOSTENDEKKENDHEID LEGES 2023 (bedragen * € 1.000)

Totaal Titel I

Algemene dienstverlening

Uren

Overige Overhead kosten

Totale Opbrengsten Percentage kosten

€1.201

€342

€1.069

€2.611

€2.440

93,4%

€414

€278

€369

€1.060

€569

54%

Hoofdstuk 1

Burgerlijke stand

€91

-

€81

€172

€34

20%

Hoofdstuk 2

Reisdocumenten

€125

€122

€111

€358

€233

65%

Naturalisatie

€70

€49

€62

€181

€74

41%

Hoofdstuk 3

Rijbewijzen

€67

€53

€60

€180

€125

70%

Hoofdstuk 4

Verstrekkingen uit de basis registratie personen

€20

€4

€18

€42

€37

87%

Hoofdstuk 5

Verstrekkingen uit het Kiezersregister

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 6

Gemeentegarantie

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 7

Bestuursstukken

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 8

Vastgoedinformatie

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 9

Overige publiekszaken

€14

€49

€12

€75

€55

73%

Hoofdstuk 10

Gemeentearchief

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 11

Huisvestingswet

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 12

Leegstandswet

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 13

Gevaarlijke stoffen

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 14

Winkeltijdenwet

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 15

Kansspelen

€1

€2

-

15%

Hoofdstuk 16

Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren AVOI

-

-

-

-

€5

€12

€2

21%

€1 -

-

Hoofdstuk 17

Algemene plaatselijke verordening Vlissingen

€6

Hoofdstuk 18

Verkeer en vervoer

€21

€18

€39

€9

22%

Hoofdstuk 19

Diversen

€0

€0

€0

€0

€0

-

€537

€51

€478

€1.066

€1.803

-

-

-

-

-

Titel II

Hoofdstuk 1

Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning Begripsomschrijvingen

87

169%

9.

PARAGRAFEN

Recapitulatie kostendekkenheid leges 2023 Vlissingen Hoofdstuk 2

Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag

Hoofdstuk 3

Omgevingsvergunning

Hoofdstuk 4

Vermindering

Hoofdstuk 5 Hoofdstuk 6

-

-

-

-

-

€537

€51

€478

€1.066

€1.803

-

-

-

-

-

Teruggaaf

-

-

-

-

-

Intrekken omgevingsvergunning

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 7

Wijzigen omgevingsvergunning

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 8

Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 9

In deze titel niet benoemde beschikking

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 10

Overig

-

-

Titel III

169%

-

Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn

€249

€14

€222

€485

€68

14%

Hoofdstuk 1

Horeca

€135

€7

€121

€263

€37

14%

Hoofdstuk 2

Organiseren evenementen of markten

€111

€7

€99

€216

€30

14%

Hoofdstuk 3

Prostitutiebedrijven

€2

-

€1

€3

-

12%

Hoofdstuk 4

Huisvestingswet 2014

€2

-

€1

€3

-

12%

Hoofdstuk 5

Brandbeveiligingsverordening

-

-

-

-

-

-

Hoofdstuk 6

In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking

-

-

-

-

-

-

88

9.

PARAGRAFEN

9.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicomanagement en beleid Risicomanagement Het beleid dat de gemeente Vlissingen voert ten aanzien van risicomanagement is vastgelegd in de nota weerstandsvermogen en risicomanagement. In deze nota is de werkwijze vastgelegd en zijn de uitgangspunten bepaald ten aanzien van risicomanagement. De gemeente is verplicht zowel in de begroting als in de jaarrekening de risico’s te vermelden die de financiële positie van de gemeente kunnen beïnvloeden. Bij het opstellen van de begroting en jaarrekening dient een zo goed mogelijk beeld van kwantificeerbare risico’s aanwezig te zijn. Werkwijze Risicomanagement is een continu proces. Bij ieder besluit worden risico's afgewogen. Bij grote projecten worden mogelijke risico's afgewogen in relatie tot het risicoprofiel van de gemeente en expliciet vastgelegd. Twee keer per jaar worden alle risico's binnen de gemeente geactualiseerd. Op basis van deze actualisatie worden per team de huidige en mogelijk nieuwe risico's in beeld gebracht. Op basis hiervan ontstaat er een risico top 10 voor de gemeente. De risico's van de teams worden periodiek binnen het team besproken en waar nodig worden verdere beheersmaatregelen getroffen om de risico's zoveel mogelijke te beperken. De raad, het college en het management team worden geïnformeerd over de top 10 risico's van de gemeente.

Gedachte hierachter is dat de risico top 10 van de gemeente goed is voor ongeveer 90% van risicobedrag. Voorwaarden in een continu proces Risicomanagement heeft op het niveau van de raad, het college en het management team een structurele plek binnen de planning- en controlcyclus. Voor de raad betekent dit dat bij zowel de begroting als bij de jaarrekening gerapporteerd wordt hoe de risico’s zich ontwikkelen en hoe deze zich verhouden tot de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit. Één van de voorwaarden voor een adequaat risicomanagement is dat bestuurlijke doelstellingen voor programma’s, strategische projecten en grondexploitaties helder zijn. Verder is het noodzakelijk dat zowel bestuur als management zich bewust zijn dat risicomanagement onderdeel is van het normaal besturen en managen van de gemeente. Dit betekent dat het inventariseren van risico’s, het inschatten ervan en het treffen van maatregelen voortdurend in de praktijk wordt uitgevoerd. Risico-inventarisatie Risicokaart Risico’s waarvan de oorzaken en gevolgen in klassen ingedeeld zijn kunnen geplaatst worden in een risicokaart (zie afbeelding). De risicokaart geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en gevolg. De nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen risico’s die zich in het desbetreffende vak van de risicokaart bevinden.

Daarmee wordt direct inzichtelijk hoe de risico’s zijn verdeeld over het groene, oranje en rode gebied. Netto betekent de situatie van de risico's inclusief de genomen beheersmaatregelen om de risico's te beperken. Per risico is bepaald welke beheersmaatregelen er kunnen worden genomen om een risico te beperken. Voorbeelden hiervan zijn het opnemen van een reserve, verbeterde proces/ werkafspraken, interne controles of aanpassingen beleid.

89

9.

PARAGRAFEN

Een risicoscore in het groene gebied, vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de bedrijfsvoering. Risico’s die in het oranje gebied zitten vragen om aandacht. Ze vormen individueel nog geen reëel gevaar voor de continuïteit van de bedrijfsvoering, maar naarmate de tijd vordert, kan het risico wel een bedreiging gaan vormen. Voor deze risico’s wordt het dan ook aangeraden niet lang te wachten met het nemen van verdere beheersmaatregelen. In de risicokaart wordt duidelijk dat er zich relatief veel risico’s in de groene en oranje zone bevinden, onder/midden in de risicokaart. Bij beheersing van deze risico’s die veel voorkomen kan op de langere termijn serieuze bedreigingen ten aanzien van de continuïteit van de bedrijfsvoering worden voorkomen. Een risico dat een risicoscore heeft die in het rode gebied zit, vereist directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van de bedrijfsvoering wordt bedreigd. Risico's Op basis van het risicoprofiel van de gemeente Vlissingen kan worden bepaald hoeveel geld benodigd is om alle risico’s te kunnen financieren. Dit wordt ook wel de benodigde weerstandscapaciteit genoemd. De financiële omvang van de risico's wordt berekend op basis van een risicosimulatie (Monte Carlo methode). Uitgangspunt hierbij is een statistische benadering die er van uit gaat dat nooit alle risico’s zich én tegelijk, én in hun maximale omvang voordoen.

In totaal zijn er 82 risico’s geïdentificeerd en gekwantificeerd. Op basis van de risicosimulatie is het financieel risico gemiddeld circa € 17 miljoen. In de hiernavolgende tabel wordt de top 10 risico’s van de gemeente Vlissingen gerangschikt naar financiële impact weergegeven. Het percentage geeft de weging van het betreffende risico aan t.o.v. het totaal aan risico’s. Hieruit is af te leiden dat de top 10 risico’s een weging heeft van ongeveer 90% in het totaal van de gedefinieerde risico’s.

90

9.

PARAGRAFEN

Begroting 2023

Jaarrekening Begroting 2021 2022

Nr.

Nr.

Nr.

Belangrijkste financiële risico's

Invloed

1

-

-

Stijging verliesvoorziening grondexploitaties door stijging rente.

68,79%

2

-

-

Stijging verliesvoorziening grondexploitaties door stijging inflatie.

4,24%

3

2

3

Stijgende uitvoeringskosten jeugdzorg.

3,62%

4

4

4

Budgetoverschrijving van de taken WMO maatwerk dienstverlening en voorzieningen.

3,40%

5

3

7

Exploitatietekort sociale werkvoorziening (Orionis).

3,17%

6

-

8

Niet aanbesteden terwijl wettelijk drempelbedrag aanbestedingen wordt overschreden.

2,26%

7

-

-

De financiële basis van de GR GGD is niet op orde om het basistakenpakket op het gewenste niveau uit te voeren.

1,36%

8

-

-

Aantrekken van leningen tegen een hoger rentepercentage dan geraamd.

1,26%

9

-

-

Gemeente wordt getroffen door een hack en/of cryptolocker inclusief mogelijke afpersing.

1,25%

10

-

-

Restrisico's Kenniswerf Prins Hendrikweg/Oude Veerhavenweg.

1,09%

Toelichting top 10 risico's De risicoanalyse voor de begroting 2023 heeft geleid tot nieuwe risico's in de top 10. Dit heeft mede te maken met de huidige ontwikkelingen/verwachtingen en de gemaakte keuzes in de begroting 2023. Onderstaand worden de risico's uit de top 10 nader toegelicht. 1. Stijging verliesvoorziening grondexploitaties door stijging rente Voor grondexploitaties met een nadelig eindresultaat wordt er een verliesvoorziening getroffen op basis van de geprognosticeerde eindwaarden. Bij elke herziening worden eventuele aanpassingen in de eindwaarden ook in de verliesvoorziening verwerkt. Aanpassingen zijn afhankelijk van een aantal parameters waaronder de rente. Omdat voor het financieren van de boekwaarde in de grondexploitaties geld geleend moet worden, wordt de rente over deze leningen doorberekend op de grondexploitaties. Met een totale boekwaarde van circa € 150 miljoen eind 2021 heeft een rentestijging een forse negatieve impact op de verliesvoorziening grondexploitaties. Hierbij leidt met name de hoge boekwaarde van het Scheldekwartier in combinatie met de relatief nog lange looptijd tot een hoge gevoeligheid voor mutaties in de langlopende rente. De kans dat het risico zich voordoet wordt met de huidige kennis bepaald op hoog. Het risico van de financiële impact, met een uitgangspunt van 1% stijging van de omslagrente, betreft € 15.132.000.

De omslagrente is gebaseerd op de totale financieringsportefeuille. 2. Stijging verliesvoorziening grondexploitaties door stijging inflatie Voor grondexploitaties met een nadelig eindresultaat wordt er een verliesvoorziening getroffen op basis van de geprognosticeerde eindwaarden. Bij elke herziening worden eventuele aanpassingen in de eindwaarden ook in de verliesvoorziening verwerkt. Aanpassingen zijn afhankelijk van een aantal parameters waaronder de inflatie. Een hogere inflatie dan eerder geprognosticeerd leidt tot hogere kostenramingen en daarmee tot een hogere verliesvoorziening. De kans dat het risico zich voordoet wordt met de huidige kennis bepaald op hoog. Het risico van de financiële impact, met een uitgangspunt van 1% stijging van de kostenindexering, betreft € 935.000. 3. Stijgende uitvoeringskosten jeugdzorg Vanaf 2022 gelden nieuwe regels conform het woonplaatsbeginsel. Relatief veel jongeren uit de gemeente Vlissingen verblijven in externe verblijfszorg elders. Door het nieuwe woonplaatsbeginsel moet onze gemeente deze lasten dragen. Naar inschatting gaat het over een bedrag van bijna € 2 miljoen. Hiervoor hebben wij compensatie ontvangen vanuit het gemeentefonds. In 2023 zal duidelijk worden of de

91

9.

PARAGRAFEN

compensatie voldoende is. Samen met de toenemende zorgvraag blijft het risico bestaan dat budgetten onvoldoende zijn. Gezien de huidige spanningen in de wereld en de daaraan gekoppelde financiële stijgende lasten blijft de zorgvraag onder jeugdigen stijgen. Zo hebben jeugdigen steeds vaker last van psychische klachten. Dit zet druk op de financiële middelen binnen het sociaal domein, in welke mate is moeilijk in te schatten. Daarnaast zijn vanuit het coalitieakkoord aanvullende beleidsmaatregelen in de jeugdzorg genomen, deze komen in aanvulling op de huidige hervormingsagenda. Voor de komende jaren gaat het om besparingen van 100 miljoen vanaf 2024 tot 500 miljoen vanaf 2025. Deze besparingen zijn meegenomen in de begroting maar zijn nog niet gerealiseerd. Ondanks dat het Rijk garant staat voor deze besparingen loopt het risico voor de gemeente op tot € 800.000. 4. Budgetoverschrijving van de taken WMO maatwerk dienstverlening en voorzieningen De vraag naar Wmo-voorzieningen blijven stijgen, dit heeft een aantal oorzaken. Ten eerste zorgde de invoering van het abonnementstarief Wmo-voorzieningen per 1 januari 2020 voor een aanzuigende zorgvraag. Het abonnementstarief is voor iedereen gelijk en niet inkomensafhankelijk, hierdoor is het aanvragen van zorg laagdrempelig.

Vanaf 2025 voert het rijk een passende eigen bijdrage in, de verwachting is dat de vraag naar Wmo-voorzieningen zal afzwakken dan wel ombuigen. Echter blijven oude risico’s nog steeds meespelen, ouderen blijven langer mobiel waardoor ouderen langer thuis blijven wonen met ondersteuning uit de Wmo. Voorts verwachten wij als gevolg van de actuele ouderen problematiek een stijging van de zorgvraag met name waar het gaat om psychische ondersteuning. Onze zorgaanbieders geven aan dat het afgelopen half jaar al meer dan 200 nieuwe cliënten zich zouden hebben aangemeld voor ondersteuning. De compensatie vanuit het rijk blijft ontoereikend, het risico is ingeschat op € 750.000. 5. Exploitatietekort sociale werkvoorziening (Orionis) Jarenlang is er sprake van een exploitatietekort in het Werkleerbedrijf. O.b.v. in 2021 door de gemeente(n) geïnitieerd onderzoek is gebleken dat door implementatie van verschillende verbetermaatregelen de komende jaren een ruime rendementsverbetering gerealiseerd moet kunnen worden. Raming daarbij is dat het Werkleerbedrijf Orionis omstreeks 2025 ‘zwarte cijfers’ kan schrijven. Daarmee is het zeer reëel in te schatten dat er de komende periode nog sprake zal zijn van een tekort, waarbij de kans dat het risico zich voordoet op hoog is ingeschat en het risicobedrag op € 700.000. Voor 2022 heeft Orionis een tekort van € 1.442.000.

Dit zal eind van het jaar via een begrotingswijziging aan de raad worden aangeboden. De gemeente Vlissingen zal hier obv de verdeelsleutel circa € 700.000 aan moeten bijdragen. Het tekort wordt als incidenteel bestempeld door Orionis, waarbij het de vraag is wat voor consequenties dit heeft voor 2023 etc. Dit is tot op heden nog onduidelijk. 6. Niet aanbesteden terwijl wettelijk drempelbedrag aanbestedingen wordt overschreden Het risico bestaat dat een aanbesteding niet correct wordt behandeld (conform wet- en regelgeving). De kans dat het risico zich voordoet is hoog (> 1x per jaar). De inkoopanalyses 2019 tm 2021 hebben aangetoond dat in een aantal dossiers sprake is van onrechtmatigheden. De inkoopanalyse 2021 heeft duidelijk gemaakt dat er sprake is van € 700.000 aan fouten. Dit betroffen vooral nog fouten, welke in het verleden zijn ontstaan, maar nog van toepassing waren in 2021. Bijsturing heeft plaatsgevonden. Dit zijn bij inhuurdossiers, de broker en de groslijst. Indien er een nieuwe aanbesteding nodig was, heeft deze ook plaatsgevonden. De verwachting is dat het bedrag aan fouten zal dalen. De financiële impact is om deze reden bepaald op € 500.000. 7.

De financiële basis van de GR GGD is niet op orde om het basistakenpakket op het gewenste niveau uit te voeren De GR GGD heeft gedurende het najaar van 2021 aangegeven dat de financiële basis van de organisatie niet op orde is om het basistakenpakket op het gewenste niveau uit te voeren. Sommige taken van de organisatie worden nu zelfs onder het gewenste niveau uitgevoerd. De GR GGD heeft dit in een begrotingswijziging in 2022 uitgewerkt. De raad van de gemeente Vlissingen geeft hierover een zienswijze in december 2022. Het AB zal daarna een besluit nemen. Het totaal gevraagde bedrag Zeeuws breed is € 2,5 mln. Het Vlissingse aandeel betreft € 300.000. In de gemeentelijke begroting 2023 is hier geen rekening mee gehouden. 8. Aantrekken van leningen tegen een hoger rentepercentage dan geraamd De verwachte rente per 31-12-2022 is bepaald op 4,03% Er is een inschatting gemaakt dat een rente van 4% onvoldoende is om de inflatie terug te brengen op het gewenste niveau van 2%. Er is daarom voor gekozen om de rente te ramen op 5% voor 2023 en 6% voor 2024. Bij kort geld (bankrekening en kasgeld)

92

9.

PARAGRAFEN

zijn de inschattingen wat lastiger te maken. De korte rente heeft nauwelijks fluctuaties laten zien, waardoor het rentepercentage van 1% als uitgangspunt wordt genomen. De eerder benoemde rentepercentages zijn opgenomen als rentelasten in de begroting 2023. Er is gekozen voor een hogere ingeschatte rente van 5%, waardoor de kans dat het risico zich voordoet is bepaald op laag. De financiële impact is uiteraard afhankelijk van de rentestijgingen (ontwikkelingen markt). Deze is voorzichtigheidshalve bepaald op € 500.000. 9. Gemeente wordt getroffen door een hack en/of cryptolocker inclusief mogelijke afpersing Het risico bestaat dat de gemeente wordt getroffen door een hack en/of cryptolocker. Via pishing (mail, bestand, website, etc.) en/of hack wordt data gestolen en/of versleuteld door cryptolocker. Criminelen eisen geld voor teruggave data (ongedaan maken cryptolocker) en/of niet publiceren gestolen data. De kans dat het risico zich voordoet is midden. Het afgelopen jaar is er sprake van een stijging bij gemeenten, waar het risico zich heeft voorgedaan. Naast gemeenten worden nu de leverancies van SAAS, welke de gemeente gebruikt, ook getroffen. Dit heeft impact op de dienstverlening van de gemeente. Herstelkosten en imagoschade bij verlies ICT en data zijn enorm.

Er kan daarnaast sprake zijn van losgeld, inkomstenderving en moeten er bedrijven worden ingehuurd die het probleem gaan onderzoeken en oplossen. De financiële impact (mede ook obv ervaringen bij andere gemeenten) is bepaald op € 500.000. 10. Restrisico's Kenniswerf Prins Hendrikweg/Oude Veerhavenweg Het grootste deel van de risico's is opgenomen in de grondexploitaties Kenniswerf fase 1 t/m 4 (scenario laag). Maar er zijn ook onderdelen die niet in een grondexploitatie zitten, om deze reden is dit risico opgenomen. Risico’s die van toepassing zijn o.a.: Extra maatregelen zoals vergunningen en rekening houden in de planning in het jaar vanwege de regionale waterkering die nog op de legger staat, bodemkwaliteit, vervuiling ook Edisonweg, aantreffen van belemmeringen in de ondergrond (onbekende) K&L, oude funderingen, kostenstijgingen, bovengrondse en ondergrondse inrichting niet op elkaar afgestemd. Kans dat het risico zich voordoet is bepaald op 40% (gemiddelde van de risico’s zoals opgenomen in de risico inventarisatie Kenniswerf 05-07-2022). Financiële impact is bepaald op € 718.250 (bedragen risico inventarisatie Kenniswerf 05-07-2022). Overige relevante risico's Naast bovenstaande top 10, willen wij stil staan bij onderstaande relevante risico's. 1.

Gevolgen Didam arrest voor de gebiedsontwikkeling gemeente Vlissingen Het Didam arrest heeft mogelijk gevolgen voor de gebiedsontwikkeling van de gemeente Vlissingen. Naar inschatting hebben wij als gemeente Vlissingen een 50-tal dossiers die mogelijk door het Didam arrest worden geraakt. Er zijn op dit moment nog veel onzekerheden wat de gevolgen zijn (o.a. financiële impact). Zodra deze kwantificering wel mogelijk is nemen we het eventuele verwachte verlies mee in het eerstvolgende P&C-document, in dit geval de jaarrekening 2022. 2. Stijgende energiekosten In de begroting 2023 is rekening gehouden met de ontwikkelingen van de stijgende energiekosten De kosten van energie zijn in 2022 extreem gestegen. In de septembercirculaire 2022 zijn door het kabinet maatregelen aangekondigd om de kostenstijging te compenseren voor particulieren. Onduidelijk is of dit ook voor overheidsorganisaties van toepassing is. We verwachten dat er in de toekomst de energieprijzen lager zullen zijn dan het huidige prijsniveau ( september 2022). Desondanks is er sprake van een verwachte forse toename van de energiekosten. Het centraal planbureau verwacht in 2023 een tijdelijke piek en daarna een daling. De extra lasten zijn in de begroting 2023 verwerkt. Deze zijn gebaseerd op macro economische verkenningen. Er is geen sprake van een restrisico. 3.

Onvoldoende huisvestiging voor opvang Oekraïners De gemeente Vlissingen vangt door de oorlog in Oekraine, mensen uit Oekraine op. Op dit moment is er voldoende tijdelijke huisvesting. Echter is het de grote vraag hoe dit over een jaar zal zijn. Woningcorporaties hebben nu huizen ter beschikking gesteld, welke op de nominatie staan om te slopen. Wat gaan deze woningcorporaties over een 1 jaar doen? Er zijn in dit dossier nog een hoop vragen en onzekerheden. Het risico is om deze reden als hoog beoordeeld (> 1x per jaar). De financiële impact is op dit

93

9.

PARAGRAFEN

moment bepaald op € 0,00. De gemeente Vlissingen ontvangt per heden € 100 per dag, per bed. Dit is op dit moment voldoende om de lasten te betalen. Ook hier is het de vraag in hoeverre het Rijk de gemeentes financieel blijft ondersteunen voor de opvang van Oekraïners. 4. Vertraging werken (projecten) door toename bouwkosten of geen beschikbaarheid aannemer(s) De bouwkosten zijn mede als gevolg van de wereldwijde corona crisis en diverse handelsconflicten voor veel onderdelen fors gestegen. Het risico bestaat dat beschikbare kredieten voor werken (projecten) onvoldoende zijn om de werkzaamheden te realiseren. Los van de corona crisis is er in de huidige markt ook een tekort aan aannemers. Het risico bestaat tevens dat geplande projecten, indien er geen aannemer(s) beschikbaar zijn, dienen te worden uitgesteld. De kans dat het risico zich voordoet is beoordeeld als hoog. De financiële impact is per werk (project) verschillend en hierdoor lastig te bepalen. In de investeringsplanning wordt rekening gehouden met toename kosten etc. 5. Afzetrisico's in de grondexploitaties In de jaarrekeningen 2020, 2021 en de begroting 2022 is dit risico opgenomen. In de paragraaf grondbeleid is dit afzetrisico verwerkt in de cijfers en om deze reden is het niet meer noodzakelijk om dit als een aanvullend risico op te nemen.

94

9.

PARAGRAFEN

Weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen Weerstandscapaciteit Wat is weerstandscapaciteit? Weerstandscapaciteit wordt gedefinieerd in financiële zin. Dat betekent als (weerstands)bedrag. De minimale weerstandscapaciteit is het bedrag dat we eventueel nodig hebben ter afdekking van financiële verliezen die kunnen optreden, als risico´s zich feitelijk gaan manifesteren. Het gaat daarbij om verliezen die niet al op een andere manier (bijv. via verzekering of afzonderlijk getroffen financiële voorziening c.q. reservering) financieel zijn ondervangen. De weerstandscapaciteit bestaat uit: ■ Vrij besteedbare reserves.

■ Budget onvoorziene uitgaven.

■ Onbenutte belastingcapaciteit. ■ Stille reserves.

Het voorgaande kan als volgt schematisch worden weergegeven:

Vrij besteedbare reserve Als vrij besteedbare reserve beschouwen wij de algemene reserve en de reserve grondexploitatie. Bestemmingsreserves zien wij niet als vrijbesteedbaar. Bestemmingsreserves worden ingezet voor het realiseren van onze doelstellingen. Periodiek wordt onderzocht of de omvang van de bestemmingsreserves nog juist zijn. Eventueel overbodige bestemmingsreserves vallen vrij ten gunste van de algemene reserve en worden op die manier vrijbesteedbaar. Onbenutte belastingcapaciteit Hieronder wordt verstaan de mogelijkheid die de gemeente heeft om belastingen te verhogen. Bij tarieven waar kostendekking een rol speelt is van onbenutte belastingcapaciteit sprake voor zover nog geen volledige kostendekking is gerealiseerd. Aan de hoogte van de belastingen en de overige tarieven is geen bovengrens

95

9.

PARAGRAFEN

gesteld. Aangezien er geen expliciet beleid is en de gemeente Vlissingen in vergelijking met andere Zeeuwse gemeenten gemiddeld hogere belastingen heeft, is in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening gehouden met de mogelijkheid van onbenutte belastingcapaciteit. Onvoorziene uitgaven Voor onvoorziene uitgaven is in de begroting jaarlijks een bedrag opgenomen. Voor de jaren 2023-2026 gaat het om € 250.000 per jaar. Stille reserves Van stille reserves is sprake wanneer de marktwaarde van bepaalde bezittingen van de gemeente hoger is dan op de balans opgenomen boekwaarde. De aanwezigheid van dergelijke stille reserves is het gevolg van het voorschrift dat de boekwaarde van de activa gebaseerd moet zijn op historische kostprijs. Een stille reserve kan tot de weerstandscapaciteit worden gerekend indien: de bezitting die vrij verhandelbaar zijn en de opbrengst bij verkoop uitgaat boven het bedrag dat nodig is om wegvallende inkomsten op te vangen. Voor de bezittingen die vrij verhandelbaar gaan we uit van een PM bedrag omdat hierover geen inschattingen zijn te maken. De werkelijke waarde van de gemeentelijke aandelen in de Bank Nederlandse Gemeenten en Delta N.V. is wellicht hoger dan de nominale waarde (verkrijgingsprijs).

Aangezien de aandelen niet vrij verhandelbaar zijn kan deze meerwaarde (stille reserve) niet worden opgenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit. Omvang weerstandscapaciteit De vrijbesteedbare reserves zijn gebaseerd op de omvang van de algemene reserve. In principe wordt ook de omvang van de reserve grondexploitatie opgenomen echter ultimo het verslagjaar 2021 is deze reeds nihil. Weerstandsvermogen Weerstandsvermogen: koppeling weerstandscapaciteit en financiële risico's In het voorgaande is zowel de benodigde als de beschikbare weerstandscapaciteit bepaald. De benodigde weerstandscapaciteit op basis van de bestaande risico's kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit Voor de gemeente Vlissingen betekent dit een negatieve ratio van 3,5 (-/- €59,4 miljoen/ €17,1 miljoen). Beschikbare weerstandscapaciteit De berekende beschikbare weerstandscapaciteit bij de begroting 2023 bedraagt -€ 59,4 miljoen en is gelijk aan actualisatie bij de jaarrekening 2021.

Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s, welke in deze paragraaf is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet. We kunnen hiermee vervolgens de benodigde weerstandscapaciteit bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (top 10) voor de gemeente Vlissingen. Wij hebben op basis van de risico inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 17,1 miljoen (laatste risico inventarisatie jaarrekening 2021 € 5,6 miljoen). Ten opzichte van de laatste risico inventarisatie is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 11,5 miljoen. Oorzaak van deze toename zijn de twee nieuwe risico's stijging verliesvoorziening grondexploitaties door stijging rente en stijging verliesvoorziening grondexploitatie door stijging inflatie.

96

9.

PARAGRAFEN

Ontwikkeling risicoprofiel De ontwikkeling van het risicoprofiel toont het volgende beeld:

Beoordeling Weerstandsvermogen Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen maken wij gebruik van de onderstaande waarderingstabel die in samenspraak tussen het NAR (Nederlands Adviesbureau Risicomanagement) en de Universiteit Twente is opgesteld.

97

9.

PARAGRAFEN

Waardering

Ratio

Betekenis

A

>2

Uitstekend

B

1,4 - 2

Ruim voldoende

C

1 - 1,4

Voldoende

D

0,8 - 1

Matig

E

0,6 - 0,8

Onvoldoende

F

<0,6

Ruim onvoldoende

Gegeven de negatieve ratio betekent dit voor de Gemeente Vlissingen dat het weerstandsvermogen volgens de waarderingstabel een waardering F heeft, hetgeen dus zwaar onvoldoende is. Op basis van de gehanteerde methode van kwantificering van de risico's en hetgeen is opgenomen in de nota weerstandsvermogen en risicomanagement zou de ratio moeten liggen tussen de 0,8 en de 1,4. De weerstandscapaciteit van -€ 59,4 miljoen is niet toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 17,1 miljoen. De ontwikkeling van de algemene reserve zal bepalend zijn of wij de gesignaleerde risico’s in de toekomst kunnen opvangen. De ratio weerstandsvermogen is met 7,1 toegenomen. Kengetallen Onderstaand is de beoordeling van de diverse kengetallen in relatie tot de begrote financiële positie. Deze kengetallen zijn voorgeschreven door de BBV.

Kengetallen

Rekening 2021

Ultimo 2022

Ultimo 2023

Ultimo 2024

Ultimo 2025

Ultimo 2026

1a. Netto schuldquote

61%

69%

68%

64%

51%

46%

1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

62%

71%

69%

65%

53%

48%

2. Solvabiliteitsratio

-20%

-14%

-7%

1%

9%

19%

3. Grondexploitatie

3,9%

2,5%

-1,6%

-1,6%

-4,6%

-7,7%

4. Structurele exploitatieruimte

2,0%

-4,0%

-4,4%

0,3%

2,9%

-1,7%

5. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden

112%

112%

107%

-

-

-

Op basis van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen, kan nog steeds geconcludeerd worden dat de gemeentelijke financiële positie zeer zorgelijk is. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Bij begroting ultimo jaar A

Vaste schulden (cf. art. 46 BBV)

B

Rekening 2021

Ultimo 2022

Ultimo 2023

171.024

145.183

150.841

Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV)

7.173

56.558

48.942

C

Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV)

35.777

5.000

5.000

D

Financiële activa (cf. art. 36 lid d, e en f BBV)

4.450

4.448

4.446

E

Uitzettingen < 1 jaar (cf. art. 39 BBV)

40.570

17.605

15.405

F

Liquide middelen ( cf. art. 40 BBV)

18

18

18

G

Overlopende activa (cf. art. 40a BBV)

12.674

5.000

5.000

H

Totale baten ( cf. art. 17 lid c BBV (dus excl mutaties reserves)

257.870

258.637

266.254

Netto schuldquote ( A+B+C-D-E-F-G)/H x 100%

61%

69%

68%

98