5.7 rvs Voorbereidingskrediet 'Marisgaarde' (Vredehoflaan 950) bijlage 1 ambitiedocument

Ambitiedocument voormalig terrein buitendienst Vredehoflaan | November 2025 Gemeente Vlissingen | Paul Krugerstraat 1 4382 MA Vlissingen | Postbus 3000 4380 GV Vlissingen

Inleiding ‘Marisgaarde’ is een plek waar verleden en toekomst samenkomen. Op de plek waar eens in de kassen de nieuwe bomen voor in Vlissingen gekweekt werden, groeit over enkele jaren een nieuw woonwijkje vol leven, groen en ontmoetingen. Gelegen tussen de Koudekerkseweg, President Rooseveltlaan en de Vredehoflaan ligt een uniek perceel die zich leent voor een eigentijdse woonomgeving met karakter. Hier gaan we als gemeente bouwen aan een buurt die niet alleen mooi is om te zien, maar ook fijn is om in te wonen. Nu, morgen en in de verdere toekomst! De ligging van Marisgaarde is uitzonderlijk: omgeven door volwassen bomen, op loopafstand van de boulevards en de stranden, en toch midden in de stad. Deze groene kwaliteit vormt het hart van de ontwikkeling. In lijn met de Strategische Visie Vlissingen 2040 zetten we in op een leefomgeving die gezond, duurzaam en vitaal is. Groen is daarbij geen decor, maar een drager van de woonkwaliteit. Het biedt ruimte voor ontmoeting, verkoeling, biodiversiteit en rust. Het perceel heeft een lange geschiedenis als locatie in de ring van bolwerken aan de noordflank van Vlissingen in de 18e en 19e eeuw, als begraapplaats aan het begin van de 20e eeuw, als kassen- en kweekcomplex voor de gemeentelijke groendiensten en meest recentelijk als werk- en opslagterrein voor de gemeentelijke stadsbeheersdiensten.

De naam ‘Marisgaarde’ is een werktitel voor de ontwikkeling. ‘Maris’ is de latijnse betekenis van de zee, een verwijzing naar de locatie in de nabijheid van de weidse Walcherse kust. Een ‘gaarde’ is een omheind lusthof of tuin, wat de sfeer en groene kwaliteiten van het perceel uitdrukt.

Marisgaarde wordt een plek waar mensen elkaar tegenkomen – op het bankje onder een boom, een groet vanuit de voortuin, of bij een buurtactiviteit. De Strategische Visie Vlissingen 2040 spreekt over verbinding tussen mensen en een stad die uitnodigt tot samenleven. Marisgaarde geeft hier concreet invulling aan: met een afgewogen mix van woningtypen, aandacht voor sociale interactie en een inrichting die ontmoeting stimuleert. – alles in een groene context. De ontwikkeling van deze nieuwe woonwijk draagt bij aan een toekomstbestendige stad, waarin ruimte is om wooncarrière te maken en door te stromen. De Strategische Visie Vlissingen 2040 benadrukt het belang van groene, gezonde en verbonden woonomgevingen – precies de kwaliteiten die in dit ambitiedocument centraal staan. Het ambitiedocument ‘Marisgaarde’ is een inspirerend en richtinggevend document dat de eerste stap vormt in de ontwikkeling

“

van een nieuwe woongebied. Het legt de ruimtelijke en programmatische uitgangspunten vast voor een specifieke locatie en biedt daarmee een stevig fundament voor verdere planvorming. In het document komen de ambities van de gemeente, de kwaliteiten van de plek en de kansen voor toekomstige ontwikkeling samen in één overzichtelijk geheel. Het ambitiedocument is bedoeld om omwonenden, ontwerpers, besluitvormers en marktpartijen te enthousiasmeren én te sturen. Het schetst het verhaal van de plek, benoemt de ruimtelijke vertrekpunten en de ambities. Een ambitiedocument is geen blauwdruk, maar een uitnodiging. Het biedt houvast, zonder de creativiteit te veel te beperken. Het helpt om de juiste keuzes te maken, met oog voor samenhang, identiteit en toekomstwaarde.

Wonen tussen bomen, leven nabij de zee, dynamiek van de stad Een buurt die ademt, verbindt en verrast

” 2

Plangebied In 2024 is de nieuwe locatie van het gemeentelijke stadsbeheer opgeleverd aan de Marie Curieweg. Hiermee is de voormalige locatie aan de Vredehoflaan 950 niet langer in gebruik als werf- en opslagterrein met kantoren. Het plangebied maakt onderdeel uit van de buurt Vredehof Noord. Het wordt omsloten door de twee grotere verkeersaderen van Vlissingen: de Koudekerskeweg en de President Rooseveltlaan. Het plangebied zelf wordt ontsloten via de Vredehoflaan.

MARISGAARDE

VOORMALIG TERREIN GEMEENTEWERF VREDEHOFLAAN 950

WEG K SE

TIUSLAAN EUSTA SINT

ER DEK KOU

Op korte loopafstand van het plangebied bevindt zich de langste zeeboulevard van Nederland, met een weids uitzicht over de Westerschelde. Daarnaast zijn er diverse voorzieningen in de omgeving aanwezig zoals winkels, zorglocaties, horeca en scholen.

TOBAGOLAAN

VREDEHOFLAAN

De gehele buurt Vredehof kent een afwisselend woningaanbod, met een sterke aanwezigheid van appartementen en een mix van rijwoningen, tweekwappers en vrijstaande bebouwing. De bouwjaren van de omliggende woningen lopen uiteen van 1919 tot 2007. Dit zorgt voor een divers en gelaagd woonmilieu in een groen-stedelijke setting.

ARTENLAAN SINT MA

TLAAN PRESIDENT ROOSEVEL

3

Omgevingsbeeld De omgeving bij de Vredehoflaan is een bijzondere plek in Vlissingen, waar contrasten samenkomen. Wie door deze omgeving wandelt, merkt direct het contrast tussen twee werelden: aan de ene kant de eengezinswoningen met accenten van natuurlijke materialen, aan de andere kant de robuuste aanwezigheid van de grootschalige appartementencomplexen die het aanzicht van de buurt domineren. De woningen in het gebied stralen een zeker Vlissings karakter uit met hun groene tuinen, standaard woonvorm en accenten van natuurlijke materialen. Daartegenover staan de grote appartementencomplexen, die met hun massieve vormen en grijze gevels een meer stedelijk verhaal vertellen. Echter biedt de omgeving nog een derde perspectief dat van de oude buitendienst of zelfs zijn functie als begraafplaats daarvoor. Deze laatste functie is ook nog terug te zien in de verschijning van de plek. De Vredehoflaan wordt gekenmerkt door zijn unieke beplanting. Het is een plek van stilte en herinnering, midden in een wijk die verder gekenmerkt wordt door stedelijke bebouwing en appartementencomplexen. Toch is het juist dit contrast dat de Vredehoflaan en haar omgeving onderscheidend maakt. Het is een omgeving die de spanning tussen oud en nieuw, tussen kleinschalig en stedelijk, tastbaar maakt.

Het is juist deze essentie en kenmerken die onderdeel kunnen uitmaken van het nieuwe te realiseren ontwerp.

4

RUIMTELIJKE ANALYSE

Geschiedenis

Grafmonument van W.H. Martin Memorabele geschiedenis

Vredehoflaan 950 door de jaren heen

Het monument is een familiegraf van William Hamilton Martin (1850–1917) was een Schotse ingenieur en één van de grondleggers van scheepswerf De Schelde. Hij kwam in 1875 naar Vlissingen om de bouw van stoommachines en ketels op gang te brengen. Eén van zijn ontwerpen, een zescilinder stoommachine, was destijds uniek in de wereld en is nu nog steeds te zien bij Scalda aan de Edisonweg

Kaart 1900 Oude begraafplaats Voordat de Vredehoflaan door de gemeente in gebruik werd genomen als buitendienst, was het in gebruik als begraafplaats. De locatie had een prominente plek in de lijn van de verdedigingswerken van ZuidWalcheren en langs het oude zandpad de Koudekerkseweg

Hoofdgebouw van de buitendienst De plantsoenendienst Hiernaast is een foto te zien van het gebruik van de plek als kwekerij met daarbij de kenmerkende kassen

Luchtfoto 1989 Plantsoenendienst Gedurende het grootste gedeelte van de 20e eeuw stond de Vredehoflaan bekend als de plantsoenendienst. Op deze locatie werden bomen en planten gekweekt voor de openbare ruimte van Vlissingen. Dit betekende dat de plek gedomineerd werd met kassen en kweekplaatsen Metaheerhuisje bij Joodse begraafplaats Joodse gemeenschap Ook nu nog is een deel van het terrein in gebruik voor de Joodse begraafplaats en een kenmerkend onderdeel hiervan is het Metaheerhuisje, wat met zorg wordt gebruikt en ondehouden door de gemeenschap

6

Ruimtelijke inventarisatie HOOFDGROENSTRUCTUUR Het perceel aan de Vredehoflaan en haar omgeving vormt een opvallende en strategische schakel binnen de hoofdgroenstructuur van Vlissingen. De aanwezigheid van de oude Joodse begraafplaats versterkt dit groene karakter. Het perceel bevat oude en waardevolle bomen. Daaronder groeien vele bodembedekkers die nauwelijks worden verstoord. Hierdoor ontstaat een ecologische bufferzone die waardevol is voor flora en fauna.

HOOFDGROENSTRUCTUUR

WONINGTYPOLOGIEËN De woningtypologieën rond het perceel aan de Vredehoflaan vormen een gelaagde woonomgeving met een mix van woningtypes. Van vrijstaande woningen tot appartementen en zelfs zorgcomplexen. Om deze plek aan te laten sluiten in het gebied zal gekeken moeten worden naar deze directe omgeving.

WONINGTYPOLOGIEËN

niveau A niveau B hoofdontsluitingsweg wijkontsluitingsweg

appartement

gebiedsontsluitingsweg

hoekwoning

woonstraat

tussenwoning

groenzone A

twee-onder-een-kap

groenzone B

HITTESTRESS Ondanks de aanwezigheid van aanzienlijke geasfalteerde oppervlakken van de voormalige buitendienst, valt de hittestress op de Vredehoflaan mee. Dit is te danken aan een combinatie van een stevige groene omzoming, de binnentuin in het hart en het open ruimtelijke karakter van de locatie. Het is dan ook een pré om deze karakteristieken te behouden bij de toekomstige plannen voor de plek.

vrijstaande woning Esri Nederland, Community Map Contributors

HITTESTRESS

Esri Nederland, Community Map Contributors

VOET- EN FIETSVERBINDINGEN

VOET- EN FIETSVERBINDINGEN De Vredehoflaan vormt een ruimtelijke en functionele onderbreking in het fijnmazige netwerk van voet- en fietsverbindingen in de wijk. Waar in de omliggende straten trottoirs een standaard verbindingen bieden, ligt de Vredeholfaan als een soort obstakel/ontbrekende link in het gebied. De dooradering van het gebied kan sterk verbeterd worden als er verbindingen tussen de Vredehoflaan en de Koudekerkseweg worden gelegd. voetpaden fietspaden Esri Nederland, Witteveen & Bos, Wageningen Universiteit, Climate Adaptation Services , Esri Nederland, Community Map Contributors

7

Esri Nederland, Community Map Contributors

AMBITIES

Ambitie wonen

Doorzetten woning Visuele doorzet van de woning

Stedenbouwkundige en architectonische uitgangspunten

Grondgebonden woningen in een groen stedelijk gebied; binnen en buiten worden met elkaar verbonden. De woningen hebben een eigenheid vanuit het gebied én haar omgeving, maar met een knipoog naar het verleden met de gemeentelijke kwekerij

Net als bij de pergola kan ook een deel van de woning doorgezet worden in een andere materialisering. Denk hierbij aan het doorzetten van het geraamte/vorm van de woning. Deze ruimte kan net de pergola gebruikt worden als buitenruimte van de woning en dient tegelijk als een knipoog naar de vroegere kassen die op het terrein hebben gestaan. (een open geraamte dat half binnen en half buiten is)

Gebruik van hout Gebruik van natuurlijke materialen in gevels en uitbouw Net als het gebruik van groen, kan hout ervoor zorgen dat de architectuur in het gebied een duidelijk natuurlijk(er) karakter krijgen Groen integreren in de gevel Klimgroen door middel van kabels

Doorzetten woning Visuele doorzet van de woning

In een omgeving waar natuurlijke materialen, tuinen en volwassen bomen al een belangrijke rol spelen, vormt gevelgroen een logische en esthetische aanvulling op het bestaande straatbeeld

Het doorzetten van de woning hoeft niet alleen als zijwaartse beweging gedaan te worden, dit kan ook toegepast worden op de voorkant van de woning

Groen integreren Groen op gevel en pergola Behoud groen karakter en creëert een aangenamer klimaat Pergola Connectie binnen en buiten

Tweedeling Duidelijke opbouw woning De woningen in het gebied kunnen aansluiten op de andere architectuurstijlen in Vlissingen door gebruik te maken van een tweedeling, doorzetting van de kap en gemeleerde steensoorten

Door het gebruik van een pergola kan de directe buitenruimte van een woning bij het eigendom getrokken worden, zonder dat het afgebakend is door muren of andere begrenzingen. Hierdoor ontstaat er een indirecte connectie tussen de woning en de openbare ruimte. De overgang tussen de twee is hierdoor ook een stuk aangenamer en het stimuleert de eigenheid en het gebruik van de buitenruimte voor de woning

9

Ambitie buitenruimte

Klinkers als verharding Aansluiting op de wijk

Uitgangspunten voor de openbare ruimte

Een rustig straatbeeld met kwalitatief goede materialen, welke aansluit op de omgeving. Waar spelen op straat nog mogelijk is en de auto niet dominant is in de openbare ruimte

Er wordt gekozen voor klinkerverharding, wat zorgt voor een uitstraling die aansluit op het karakter van de omliggende woonwijk. Hierdoor wordt er straks in het hele gebied dezelfde bestratingstype gebruikt, waardoor het als één geheel aanvoelt

Veilige openbare ruimte Auto domineert niet Een streven is een straatbeeld waar kinderen veilig in de buurt op straat kunnen spelen

Groene parkeervakken Beter voor mens en groen Groene parkeervakken zorgen voor een zachtere uitstraling in het straatbeeld, versterken de groene beleving van de wijk en dragen bij aan biodiversiteit. Tevens dragen ze bij aan het verminderen van hittestress en wateroverlast, om deze redenen zijn ze uiterst geschikt om in Marisgaarde toe te passen

Materiaal als scheiding Zones door kleur Een visuele verdeling tussen voetganger en auto zonder harde fysieke barrières Alles op één niveau Geen trottoirs

Hergebruiken huidige bestrating Eigen karakter

Door de openbare ruimte op één vlak niveau te ontwerpen ontstaat er een veiliger en toegankelijker straatbeeld. Dit stimuleert lagere rijsnelheden, omdat automobilisten zich bewuster zijn van de gedeelde ruimte. Tevens verbetert dit de toegankelijkheid van het gebied voor mindervaliden

Rondom het Metaheerhuisje wordt bestrating met Scoria Bricks hergebruikt om het eigen karakter van deze plek te versterken en te behouden

10

Ambitie groen

Groenblijvende planten en borders Het hele jaar rond groen

Uitgangspunten voor het groen in de wijk

De woonwijk inpassen in het bestaande groen en niet andersom, hierdoor wordt de eigenheid van de plek behouden. Waardevolle bomen koesteren, zichtbaar maken en onderbeplanting opwaarderen

Groenblijvende planten zorgen het hele jaar door voor kleur en structuur in de buitenruimte. In combinatie met goed ontworpen borders versterken ze het groene karakter van de wijk, bieden ze elk seizoen een nieuwe beleving en dragen ze bij aan biodiversiteit

Koesteren bestaande bomen en planten Volwassen en gezond De bomen en beplanting in het gebied zijn bijna allemaal volwassen en nog gezond, het zou zonde zijn om dit niet te behouden

Koesteren en versterken binnentuin Een unieke plek In de binnentuin bevinden zich veel bijzondere plant- en boomsoorten die weinig tot niet in andere delen van Vlissingen te vinden zijn. Gezien de culturele, ecologische en historische waarde is de wens om de binnentuin te behouden en uit te breiden (met behoud van zijn huidige kenmerken)

Koesteren stevige groene omzoming Groen karakter Als kenmerk van de plek moet deze royale omzoming behouden blijven voor groen en het karkater van de plek Terug in ere brengen van grafmonument Belangrijke plek van de geschiedenis van Vlissingen

Integratie van groen in parkeervoorzieningen Geleidelijke overgang groent tot verharding

Zoals eerder beschreven is het grafmonument van W.H. Martin een belangrijk element op de Vredehoflaan. Het is dan ook een streven om het monument terug in ere te herstellen en op de plek te bewaren

Groene parkeervakken helpen niet alleen met milieukwesties zoals hittestress en wateroverlast, maar zorgen ook voor een geleidelijke overgang tussen groen en verharding

11

ABSTRACTIE & VISIE

Abstractietekeningen De bestaande groene rand rondom het plangebied vormt een essentieel onderdeel van de hoofdgroenstructuur van Vlissingen. Deze rand vol bomen en struiken biedt schaduw en verkoeling, en versterkt het groene karakter dat zo kenmerkend is voor de wijk. Daarnaast bevat de binnentuin waardevolle volwassen bomen en bijzondere vegetatie die bijdragen aan biodiversiteit en historische beleving. Het koesteren en versterken van deze elementen is cruciaal voor zowel klimaatadaptatie als voor de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. Het parkje op de kruising van de Koudekerkseweg en de President Rooseveltlaan functioneert als een ruimtelijk knooppunt en biedt mogelijkheden voor ontmoeting, verblijf en groeninrichting. Door paden vanaf dit parkje aan te brengen in het plangebied en ook op andere belangrijke verbindingspunten rondom het plangebied, kan de toegankelijkheid van dit deel van de wijk Vredehof versterkt worden. De focus hierbij ligt op het langzame verkeer, waarbij de ingang voor gemotoriseerd verkeer uitsluitend aan de Vredehoflaan zal blijven, zodat de huidige infrastructuur niet verstoord wordt. Andere beeldbepalende elementen zijn bijvoorbeeld het Metaheerhuisje, de Joodse begraafplaats, de flats en Ter Reede.

Niet alleen zijn dit beeldbepalende elementen waarmee in het plan rekening gehouden moeten worden, maar de extra mogelijkheden rondom toegankelijkheid zouden ook voor deze plekken een toegevoegde waarde hebben.

GROEN

TOEGANKELIJKHEID

BEELDBEPALENDE ELEMENTEN

+

UITGEEFBAAR

Te ontwikkelen gebied

Met de optelsom van de hierboven genoemde elementen, blijft een compact maar goed inpasbaar gebied over dat geschikt is voor de ontwikkeling van grondgebonden eengezinswoningen. Deze woningen sluiten qua typologie en schaal aan op de bestaande woonwijk, met aandacht voor groen, privacy en sociale interactie. 13

Stedenbouwkundige visie De visie voor het nieuwe woongebied aan de Vredehoflaan bouwt voort op de bestaande kwaliteiten van de plek: het groene karakter, de historische gelaagdheid en de menselijke schaal van de wijk. De groene omzoming van het gebied zorgt er al jaren voor dat het gebied aan het zicht van de wijk en haar omgeving wordt onttrokken. En juist hierin ligt de kracht voor het nieuwe woongebied. Volwassen bomen zorgen voor geborgenheid en geven richting aan de ontwikkeling. In de visie keert het gebied zich opnieuw naar binnen, maar zorgen openingen in het groen voor nieuwe zichtlijnen en verbindingen met de omgeving. Het hart van het nieuwe woongebied, de binnentuin, wordt gekoesterd en fungeert als lijm tussen de verschillende beeldbepalende elementen in en rondom het gebied. Daarnaast wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de cultuurhistorische waarde van het Metaheerhuisje en de Joodse begraafplaats. Deze elementen worden behouden en zichtbaar geïntegreerd in het ontwerp, als dragers van erfgoed en herinnering.

Te ontwikkelen gebied

De entree tot het nieuwe woongebied blijft aan de Vredehoflaan, om zo de structuur van de volledige woonwijk niet te verstoren. Ook in uitstraling van de openbare ruimte en in de materialisatie en vorm van de nieuwe woningen, wordt aansluiting gezocht bij de bestaande wijk. Op deze manier zal het nieuwe woongebied een passend geheel worden met haar omgeving, maar ook op zichzelf kunnen staan met haar eigen karakteristieken, eerder benoemde ambities en uitgangspunten. Samen vormen deze ontwerpprincipes voor een woonomgeving dat verankerd is op de plek, met respect voor het verleden en oog voor een duurzame en groene toekomst.

14

“ COLOFON

Marisgaarde – tussen tuin & getij Waar stijl en comfort wortel schieten

Titel:

Ambitiedocument voormalig terrein buitendienst Vredehoflaan

Opgesteld door:

Gemeente Vlissingen | Team Ruimtelijke Ontwikkeling

Auteurs:

Kimberley van Seters | Dylan Machgeels | Mitch Lobbezoo | Jeffrey Beenhouwer

Datum:

27-11-2025

Status:

Concept