5.7 Burgerinitiatief Slavernijmonument Vlissingen Bijlage 3. Tekst voor de website over het slavernijmonument Kom

Bijlage 3. Tekst voor de website over de symboliek van het slavernijmonument Kom De zwerftocht van het monument Op 30 juni 2023, daags voor Keti Koti ter nagedachtenis aan 150 jaar afschaffing slavernij, hebben Angelique Duijndam, voorzitter Keti Koti Zeeland, en Zeus Hoenderop, kunstenaar en maker van het monument ‘Kom’ dit zonder toestemming geplaats op de boulevard van Vlissingen. In afwachting van een besluit van de gemeente over de definitieve plaatsing, is het monument op 14 juli 2023 op last van de gemeente verwijderd en overgebracht naar de tuin van het Maritiem MuZEEum Zeeland in Vlissingen. Vanaf 26 augustus tot 2 september 2023 speelde het monument tijdens het Zeeland Nazomerfestival een rol in de voorstelling ‘Water vergeet niet’ van Koen Verheijden, die werd vertoond in het Fort Rammekens; een fort dat belangrijk was voor de slavenhandel. Gedurende het filmfestival Film by the Sea van 8 tot 17 september 2023 vond het monument onderdak in CineCity. Op 13 september was in een van de zalen het gehele programma gewijd aan de slavernij, met onder meer een film over het monument ‘Kom’. Vanaf 17 september 2023 is het monument weer in tijdelijk beheer geweest van het Maritiem MuZEEum Zeeland. Op [dag] [maand] 2024 heeft het monument zijn definitieve plek gekregen aan de Boulevard Bankert te Vlissingen.

De symboliek van het monument Het monument is een gouden kom op een zilverkleurige pilaar met daaronder een scheepsketting. Het goud en het zilver verbeelden de rijkdommen die uit de koloniën werden meegenomen. De ketting is van ijzer, het element van de oorlogsmachine die bestond uit het knechten van mensen. De kom staat voor het plengoffer dat een belangrijk onderdeel is van Keti Koti, de feestdag ter viering van de afschaffing van de slavernij. Keti Koti betekent ‘ketenen gebroken’. Het is een ritueel waarbij een vloeistof uit een kalebas wordt gegoten om Moeder Aarde, de Schepper en de voorouders te eren. De kom kan ook een doopvont voorstellen en verwijst daarmee naar de rol van de kerken. De ketting staat voor de slavenhandel, maar ook voor de ankerketting die de schepen uitgooiden en voor de schakels die ons allemaal verbinden. Als men de kom optilt is het geluid van de ketting te horen. De zeventien druppels in de pilaar verwijzen naar het water en de boten, maar ook naar bloed, zweet en tranen. De plek van het monument is zo gekozen omdat de slavenschepen in het verleden langs dezelfde boulevard voeren. De kom van het monument zit alleen met een ketting vast en kan dus bewegen. De kom is zwaar, zodat men de zwaarte van het verleden kan voelen. Maar hij is niet te zwaar. Het is een draagbaar verleden.

Pas wanneer we bij dat verleden stilstaan en er open over spreken kan het een plek krijgen in het collectief geweten. Draagbare kennis levert ware rijkdom op. Daarmee verrijken we elkaar. Slachtoffers van een trauma kunnen genezen door te handelen en door zelf iets te kunnen doen. Het optillen van de kom verbeeldt het inzetten van een nieuwe beweging. Tegelijkertijd versterkt het monument de verbinding tussen mensen, waardoor het ook collectief bijdraagt aan genezing. Als men de kom van alle kanten goed wil zien en er verbinding mee wil maken, kan men hem boven het muurtje uit tillen. Zo wordt hij zichtbaar en in het licht gezet en wordt het slavernijverleden van de stad op die manier bespreekbaar gemaakt.