5.11 Rvs Machinefabriek - haalbaarheidsonderzoek culturele invulling

Registratiekenmerk: 2562320 / 2562372 Onderwerp: Machinefabriek| Haalbaarheidsonderzoek culturele invulling conceptbesluit De raad besluit: 1. In te stemmen met een culturele invulling van de Machinefabriek conform scenario “Culturele basis met de wind in de zeilen" inhoudende: a. Realisatie en exploitatie van de huisvesting voor de Bibliotheek van Zeeland en Broedplaats Kipvis. b. Realisatie van een kleinschalige multifunctionele theatervoorziening c.q. poppodium met als primaire gebruiker Poppodium De Piek. c. Het in eigendom houden van het onroerend goed volgend uit dit scenario. 2. In te stemmen met het beschikbaar stellen van maximaal € 6,9 mln vanuit de bestemmingsreserve Wind in de Zeilen om de structurele last van de drie culturele partijen van € 172.500 per jaar voor het scenario "Culturele basis met de wind in de zeilen" de komende 40 jaar te dekken. 3. De bijgevoegde begrotingswijziging vast te stellen. 4. In te stemmen met het instellen van een krediet Realisatie Culturele Invulling Machinefabriek Cultuur van netto € 6.471.000 (Bruto € 9.031.000). Bijlage(n) 1. Docnr. 2566149 - Haalbaarheidsonderzoek culturele invulling Machinefabriek 2. Docnr. 2563601 - Visie op de culturele samenwerking in de Machinefabriek (opgesteld door de 4 culturele partijen) 3. Docnr. 2563683 - Onderbouwing inzetten middelen vanuit 'Wind in de Zeilen’ 4. Docnr.

2565116 – Scenario's culturele invulling Machinefabriek 5. Docnr. 2569375 – Ruimtelijke hoofdlijn functies in de Machinefabriek 6. Docnr. 2572607 - Begrotingswijziging 7. Docnr. 2571359 - tabel overzicht kosten en dekking culturele invulling Machinefabriek 8. Docnr. 2569451 – Terugblik cultuur inspiratie excursie Machinefabriek d.d. 20 oktober 2024. 9. Docnr. 2572292 – Overzicht moties i.r.t. haalbaarheid culturele functies Machinefabriek Vertrouwelijkheid Intern Samenvatting Met Bibliotheek van Zeeland, Poppodium De Piek en Kipvis wordt de Machinefabriek gevormd tot een huiskamer van de stad; de Machinekamer die inspireert, verbindt, stimuleert én ondersteunt. Een unieke plek in het hart van Vlissingen waar alles en iedereen samenkomt, die bruist en waar van alles gebeurt. Ons kloppend hart van Vlissingen. Deze stap komt voort uit het in opdracht van de gemeenteraad uitgevoerde onderzoek naar de haalbaarheid naar culturele functies in de Machinefabriek. Het college stelt de gemeenteraad voor om op basis van het haalbaarheidsonderzoek te besluiten tot een culturele invulling van de Machinefabriek conform scenario “Culturele basis met de wind in de zeilen". Inleiding Onze ambitie en stip op de horizon in de ontwikkeling van het Scheldekwartier: de iconische industriële Machinefabriek herbestemmen als een bruisende plek en hét kloppend hart van Auteur: J.

Beenhouwer Telefoonnummer: +31118487000

Registratienummer nota: 2562320 / 2562372

Vlissingen. Waar bewoners elkaar ontmoeten, waar studenten samen studeren, waar creatievelingen hun ateliers, podia en expositieruimte hebben. Onze huiskamer van de stad. Hier maken we vele maatschappelijke ambities waar en verankeren we deze permanent in de Vlissingse samenleving. Iedere Vlissingse burger profiteert van de kracht en inspiratie die de (culturele) partners bieden. De Machinefabriek biedt nú deze kans. Aanleiding onderzoek naar haalbaarheid van culturele functies in de Machinefabriek De gemeenteraad heeft op 29 juni 2023 (2282428) het college opdracht gegeven om de haalbaarheid van culturele functies in de Machinefabriek te onderzoeken, met daarin in ieder geval een broedplaats voor podium- en beeldende kunsten. In de eerste fase van het haalbaarheidsonderzoek zijn vijf kansrijke culturele partijen geïdentificeerd: Bibliotheek van Zeeland, De Piek, Zeeland Theaters, Kipvis en Omroep Zeeland. In het voorjaar van 2024 heeft Omroep Zeeland besloten niet meer deel te nemen aan het haalbaarheidsonderzoek. In de tweede fase is met de vier overgebleven culturele partijen de haalbaarheid voor hen en de gemeente onderzocht. Het uitgevoerde haalbaarheidsonderzoek geeft inzicht of er binnen de relevante kaders, en met het oog op de brede maatschappelijke ontwikkeling, een culturele invulling van een deel van de Machinefabriek mogelijk is.

Het haalbaarheidsonderzoek is langs een aantal lijnen uitgevoerd en samengebracht (docnr. 2566149) Visie op de toekomst en inhoudelijke samenwerking De vier partijen hebben een visie over hun toekomst in de Machinefabriek opgesteld. Kortweg zijn de ambities als volgt: • De Piek: broedplaats voor podiumkunsten met popzaal, lounge en oefenruimtes; • Kipvis: ateliers en expositieruimtes voor de beeldende kunsten als culturele broedplaats; • Zeeland Theater: multifunctioneel vlakke vloer theater in hal 3 met aanverwant gebruik; • Bibliotheek van Zeeland; uitbreiding van dienstverlening met 'huiskamer' en aanvullende diensten op met name educatief en maatschappelijk vlak. Parallel is na overleg tussen partijen gezamenlijk door hen een visie opgesteld (docnr. 2562320) over de onderlinge culturele samenwerking, maar ook die met anderen. Hiermee leggen de culturele partners een stevige culturele basis voor Vlissingen. De beoogde samenwerking biedt kansen voor gedeelde ruimtes en gedeelde programmering: wat alleen niet kan, lukt samen wel. Uitkomst haalbaarheidsonderzoek culturele functies in de Machinefabriek Het haalbaarheidsonderzoek (docnr.

2566149) kent in hoofdlijn de volgende uitkomsten: • de Machinefabriek biedt unieke kansen voor culturele samenwerking tussen culturele partijen en daarmee de haalbaarheid (wat alleen niet kan, lukt samen wel); • Vanuit de samenwerking ontstaan kansen voor een verbreding en verdieping van het culturele, maatschappelijke en educatieve aanbod voor een brede doelgroep; • Culturele partijen kunnen de huisvesting niet in eigen eigendom nemen; • Voor culturele functies is structurele en incidentele (gemeentelijke) financiering nodig. Om een besluit te kunnen nemen over de haalbaarheid van een culturele invulling van de Machinefabriek is een viertal scenario’s opgesteld, te weten: 1. “De Machinefabriek als cultureel decor” 2. "Boeken en beeldend broeden in de Machinefabriek" 3. "Culturele basis met de wind in de zeilen" 4. “Compleet cultuuraanbod onder één iconisch dak'" Per scenario is een uitwerking gegeven op inhoud en financiering (docnr. 2565116). Meest haalbaar scenario: ‘culturele basis met de wind in de zeilen’ Het college acht het scenaro 'culturele basis met de wind in de zeilen' als meest haalbare scenario. In dit scenario krijgen de huidige drie in Vlissingen gehuisveste culturele partijen (De Bibliotheek van Zeeland, De Piek en Kipvis) een nieuw onderkomen in de Machinefabriek, in combinatie met

Blad 2 behorend bij 2562320 / 2562372

een collectieve ‘huiskamer (machinekamer) voor de stad’. Ontmoeten, cultuur en educatie komen hier samen en versterken elkaar. Dit scenario past in de strategische ambities van de gemeente. De focus ligt op het lokale culturele profiel. Samenwerking tussen de partners kan goed vorm krijgen, zeker voor wat betreft de beoogde broedplaatsfuncties. Door de voorgestelde inzet van de bestemmingsreserve Wind in de Zeilen wordt de structurele huisvestingslasten van de drie culturele partijen naar nul teruggebracht en ontstaat voor de drie culturele partners een duurzame, realistische en toekomstbestendige businesscase. Vanuit dit scenario krijgt de Machinefabriek een stevige maatschappelijke basis – met sport en cultuur - waar de hele gemeente van kan profiteren. Het scenario biedt kansen om ook andere maatschappelijke en culturele partners aan te laten haken in tijdelijke of permanente vorm. Door de inzet van eenmalige gelden is de verhoging van de bestaande lasten relatief beperkt en met de inzet van de bestemmingsreserve, verder binnen de bestaande begroting opgevangen. Vlissingen is een living lab, zo voorziet de Strategische Visie 2040. Hal 3 biedt door de omvang en uitstraling hier de mogelijkheid toe.

Als hal 3 conform scenario "culturele basis met de wind in de zeilen" nog niet permanent wordt ingevuld, wordt voorgesteld deze hal voorlopig ‘aan de stad te geven’ en hier eenmalig in te investeren. De afgelopen jaren heeft hal 3 haar meerwaarde voor de stad bewezen voor het huisvesten van legio activiteiten (cultuur, sport, educatie). Wat willen we bereiken? In lijn met de ambities vanuit de Strategisch Visie 2040 is onze gemeente een stad die leeft en bruist. Culturele- en maatschappelijke voorzieningen spelen in de brede welvaart, het welzijn en de economische vitaliteit van de stad een cruciale en verbindende rol. Met een besluit over een culturele invulling in de Machinefabriek, kan de voorbereiding naar realisatie daarvan starten. Daarbij wordt opgemerkt dat de voorgestelde culturele invulling onderdeel is van het grotere geheel van de herbestemming van de Machinefabriek. De invulling van cultuur is daarbij geen doel op zich. Met voorliggend voorstel worden, naast de parkeergarage en de sportzaal, nu ook culturele functies toegevoegd aan de herbestemming van de Machinefabriek. Met het voorliggende besluit legt de gemeenteraad vast wat de gemeente in de Machinefabriek wil realiseren. Voor het overige zal de markt invulling kunnen gaan geven aan de kansen die het pand biedt.

Door de gemeenteraad aangenomen moties inzake de huisvesting van De Piek en rol van de bibliotheek worden hiermee afgehandeld of krijgen nadere uitwerking (docnr. 2572292). Relatie met uitvoering strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’ en Omgevingsvisie Vlissingen 2040 In een aantrekkelijk woon- en leefklimaat vervullen culturele functies een cruciale en verbindende rol. In de Strategische Visie 2040 is het (weer)op peil brengen van de voorzieningen voor cultuur een prominente ambitie, aansluitend bij de veelzijdige delta hotspot die we willen zijn. Wat gaan we ervoor doen? Na besluitvorming door de gemeenteraad worden de verdere stappen gezet om de Machinefabriek te herontwikkelen en te herbestemmen. Naast de kaderstellende besluiten over de parkeergarage, het dak met zonnepanelen en de sportzaal, zal er dan ook duidelijkheid besluit liggen over de culturele functies en de gemeentelijke rol hierin. Na het voorliggende besluit weten we wat de gemeente wil, vervolgens wordt hier de ambitie van de markt aan toegevoegd en zo ontstaat een samenhangend plan. Op dit moment kan er nog geen totaalplan gemaakt worden, omdat de markt haar ambities nog niet heeft kunnen concretiseren. Dit kan pas wanneer de gemeente haar kaders rond heeft en dat is met het voorliggende besluit het geval.

Blad 3 behorend bij 2562320 / 2562372

Het eenmalige geld vanuit het Rijk, de ambities van partijen en de status van de herontwikkeling zorgen er voor dat er nú momentum is. Conform het raadsbesluit van 29 juni 2023 blijft de inzet om grote delen van de Machinefabriek aan de markt af te stoten. Dit gaat vanaf het voorjaar van 2025 vorm en inhoud krijgen. Wat zijn de kanttekeningen en risico’s? Status onderzoek Het voorliggende haalbaarheidsonderzoek betreft een onderzoek naar mogelijkheden voor samenwerking tussen culturele partijen, de ruimtelijke inpassing en de financiële doorrekening van een culturele invulling van een deel van de Machinefabriek. Het geeft een reëel, maar voorlopig beeld. Na besluitvorming worden de ambities verder uitgewerkt in concrete plannen. Mocht dan blijken dat de financiële consequenties voor gemeente hoger zijn dan nu voorzien, zal het college en de raad zich op dat moment opnieuw uit moeten spreken over het kader en de vervolgaanpak. Hoogwaardig theaterprogramma door Zeeland Theaters en regionale profilering wordt niet ingevuld Zeeland Theaters voorziet met een multifunctioneel vlakke vloertheater een hoogwaardig cultureel product toe te voegen voor Vlissingen en Zeeland. De structurele lasten voor de gemeente die voort vloeien uit deze (commerciële) culturele exploitatie worden echter niet haalbaar geacht in het financieel perspectief van de gemeente.

Het dekken van deze exploitatie uit de bestaande begroting zou ingrijpende gevolgen hebben voor andere culturele ambities in de gemeente, bijvoorbeeld ten aanzien van de ondersteuning aan evenementen. Multifunctioneel (pop)theaterruimte Met het realiseren van een multifunctionele (pop)theaterruimte cq. poppodium komt er in Vlissingen een plek voor een broedplaats voor de podiumkunsten. De Piek is voorzien als de primaire – maar niet enige - gebruiker. Er zal ook onderdak geboden worden aan andere podiumkunstenaars. Exploitaties culturele partijen De culturele partijen hebben realistisch geachte exploitaties opgesteld passend bij de door hen voorziene ambities. Bij de verdere uitwerking worden de exploitaties verder doorontwikkeld, daarnaast wordt gewerkt aan de professionalisering van de organisaties van KipVis en De Piek. Toekomstig eigendom afstoten is kostbaarder dan zelf eigendom houden Uit het haalbaarheidsonderzoek komt dat een culturele invulling haalbaar is, mits het eigendom van de ruimte voor culturele functies bij de gemeente blijft. De culturele partners kunnen of willen zelf financieel en qua organisatie geen vastgoed in bezit hebben.

Het ligt niet in de lijn der verwachting dat een marktpartij binnen redelijkheid het eigendom van de culturele functies over zal nemen of dat de kosten hiervan per saldo aanzienlijk hoger zijn en ook voor rekening van de gemeente komen. Artikel 12 Vanuit het voorliggende voorstel is er geen sprake van een verhoging van bestaande lasten of verhoging van de baten. Structurele lasten worden opgevangen in bestaande budgetten en met inzet van de bestemmingsreserve Wind in de Zeilen. Wat mag het kosten? Cultuur levert een brede maatschappelijke en economische meerwaarde op. Het is echter zeer ingewikkeld dit te kwantificeren. In de strategische ambities van de gemeente, neemt cultuur een prominente plek in om de gemeente Vlissingen verder te ontwikkelen als aantrekkelijke woon- en verblijfsplaats voor bewoners, ondernemers, studenten en toeristen.

Blad 4 behorend bij 2562320 / 2562372

De jaarlijkse structurele lasten voor de exploitatie van de Bibliotheek van Zeeland, Poppodium De Piek en Kipvis worden, na inzet van de voorgestelde dekking uit de bestemmingsreserve Wind in de Zeilen en de (bestaande en nieuwe) structurele middelen geraamd op nagenoeg nihil. Om hal 3 geschikt te maken als tijdelijke plek in de stad waar activiteiten van tijdelijke aard zich kunnen ontplooien, wordt circa € 300.000 geïnvesteerd. Dekking hiervan vindt plaats via het al voorziene en nog resterende budget voor het cascoherstel, grondexploitatie Scheldekwartier (te verwerken in de 1e herziening 2025) en reguliere budgetten. Wat is de dekking? Inzet beschikbare eenmalige middelen Om onze ambitie waar te maken worden verschillende financieringen ingezet. Hierbij worden eenmalige middelen zo veel als mogelijk ingezet om de structurele huisvestingslasten te dempen en daarmee de exploitaties van culturele functies op structureel te versterken. Het college vindt een deel van de dekking in de volgende beschikbare middelen: • Eenmalig circa € 1,3 mln. uit het "Klimaatfonds - gebiedsinvesteringen Netten op Zee"t.b.v. de Bibliotheek van Zeeland (educatie en cultuur in de Machinefabriek) • Eenmalig circa € 1,5 mln. uit de "Regiodeal fiche cultuur – deel 1" t.b.v. de broedplaatsen van De Piek en Kipvis inclusief 50% cofinanciering.

• Structureel € 106.000,- uit het "Aanjaagfonds cultuur en budget cultureel ondernemerschap". Binnen het culturele concept wordt cultureel ondernemerschap in de broedplaatsen aangejaagd en is derhalve in lijn met de ambities waar deze middelen voor bedoelt zijn. • Een bijdrage de komende 40 jaar van in het totaal € 6,9 mln. uit de bestemmingsreserve Wind in de Zeilen. Dit totaalbedrag is nodig om de komende 40 jaar de structurele last van €172.500 per jaar te dekken. In de bestemmingsreserve is nu nog 19,4 mln. beschikbaar. De culturele invulling van de Machinefabriek geeft uitvoering aan de daarin geformuleerde ambities en past binnen het bijbehorende afwegingskader. Na besluitvorming door de gemeenteraad worden de - na aftrek van de eenmalige inzet – benodigde investeringsmiddelen en structurele lasten opgevoerd in de programmabegroting. Aangezien de verhoging van de lasten gedekt worden door kostprijsdekkende huuropbrengsten vanuit de drie culturele partners, is het financieel effect op de gemeentelijke begroting neutraal. Wat en hoe gaan we communiceren? Is publicatie in het gemeenteblad en/of opname in de decentrale regelingenbank vereist? Het raadsvoorstel wordt geagendeerd voor behandeling in de commissie algemeen/sociaal van 5 december 2024 en gemeenteraad van 12 december 2024.

Blad 5 behorend bij 2562320 / 2562372