5.11 Rvs Machinefabriek - haalbaarheidsonderzoek culturele invulling bijlage 4 Scenarios cultuur MF 3 def
Tekst van het document
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN DE MACHINEFABRIEK
Gemeente Vlissingen op basis van rapportage AKRO Consult
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN
OKTOBER 2024
DE MACHINEFABRIEK
01
Inleiding In opdracht van de gemeenteraad heeft het college onderzoek uitgevoerd naar de haalbaarheid van de inpassing van culturele functies in de Machinefabriek. Het doel van het onderzoek is om te komen tot een cultureel hart voor de Machinefabriek dat realiseerbaar én haalbaar is. Realiseerbaar en haalbaar in termen van inhoud, proces én nanciën in zowel realisatie als exploitatie. Daarmee ontstaat de kans dat de gemeente de Machinefabriek én Vlissingen op de kaart zetten. De resultaten worden langs de lat gelegd van de uitgangspunten die door het college zijn opgenomen in het raadsvoorstel kaders Machinefabriek van juni 2023: “voor het onderzoek naar het culturele programma hanteert het college een drietal uitgangspunten: 1. Inhoudelijke ambitie die aansluit bij de, door uw raad vastgestelde, Strategische Visie Vlissingen 2040 en nog uit te werken culturele concept voor de Machinefabriek; 2. Organisatie- en governancemodel wat gericht is op samenwerking met een breed palet partners; 3. Financiële stabiliteit om te komen tot realisatie en in stand houden van de exploitatie, zonder hierbij aanspraak te hoeven maken op gemeentelijke middelen of subsidies.” AKRO Consult heeft het onderzoek in samenwerking met de gemeentelijke organisatie uitgevoerd. De bevindingen hiervan zijn opgenomen in de rapportage 'Haalbaarheidsonderzoek culturele invulling Machinefabriek'.
Op basis van resultaten uit het haalbaarheidsonderzoek wordt geconstateerd dat cultuur niet “kan gaan vliegen” wanneer er geen sprake is van de inzet van gemeentelijke middelen of subsidies. Op basis van het haalbaarheidsonderzoek is ten behoeve van de besluitvorming door de gemeenteraad gekomen tot een viertal scenario's waarin er cultureel programma toegevoegd wordt aan de Machinefabriek:
► Scenario 1: De Machinefabriek als cultureel decor ► Scenario 2: Boeken en beeldend broeden in de Machinefabriek ► Scenario 3: Culturele basis met de wind in de zeilen ► Scenario 4: Compleet cultuuraanbod onder één iconisch dak
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN DE MACHINEFABRIEK
02
OKTOBER 2024
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN
OKTOBER 2024
DE MACHINEFABRIEK
03
Scenario 1: De Machinefabriek als cultureel decor De Artikel 12 status heeft zijn weerslag gehad op het culturele leven in de stad. Diverse instellingen hebben de stad verlaten en het scala aan culturele activiteiten en voorzieningen is fors ingekrompen. De nanciële positie van de gemeente zal op termijn verbeteren, maar de nanciële uitdagingen duren voort. In het raadsvoorstel van juni 2023 heeft het college een het uitgangspunten opgenomen ten aanzien van nanciën die op dat moment voor haar leidend was: “Financiële stabiliteit om te komen tot realisatie en in stand houden van de exploitatie, zonder hierbij aanspraak te hoeven maken op gemeentelijke middelen of subsidies.”. Op basis van het haalbaarheidsonderzoek moet geconstateerd worden dat culturele functies in de Machinefabriek niet haalbaar zijn wanneer er geen gemeentelijke middelen of subsidies op worden ingezet. Voor alle vier de culturele partners geldt dat zij voor hun exploitatie en eenmalige investering (deels of grotendeels) zich tot de gemeente zullen richten. Zonder de inzet van gemeentelijke middelen voor cultuur zou de Machinefabriek in scenario 1 – en afhankelijk van de functies die een plek krijgen in het pand – kunnen dienen als (tijdelijk) decor voor bijvoorbeeld de beeldende kunsten.
Hierbij kan men denken aan het aankleden van de binnenwanden van de Machinefabriek met kunstzinnige uitingen of het benutten van bijvoorbeeld de sportzaal voor incidentele voorstellingen en uitingen van podiumkunsten. Het voor de Machinefabriek gelegen plein op de Jan Weugkade kan benut worden voor evenementen en grotere (culturele) activiteiten. Hiermee krijgt het Scheldekwartier en de omgeving van de Machinefabriek wel een culturele stempel, maar zal deze tijdelijk van aard zijn. Met een keuze voor deze variant is er per saldo geen sprake van een culturele functie in de Machinefabriek. Er kan voor de Machinefabriek geen aanspraak gemaakt worden op de middelen vanuit de Regiodeal ten behoeve van de culturele broedplaatsen en hetzelfde geldt voor de middelen uit het klimaatfonds welke voorzien zijn in de Machinefabriek rondom het thema 'cultuur en educatie'. Voor beide externe bronnen geldt dat er – in samenspraak met de subsidieverlener - binnen de gemeente gekeken kan worden naar een alternatieve aanwendbaarheid binnen hetzelfde segment.
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN DE MACHINEFABRIEK
04
OKTOBER 2024
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN
OKTOBER 2024
DE MACHINEFABRIEK
05
Scenario 2: Boeken en beeldend broeden in de Machinefabriek In de Machinefabriek vestigen de bibliotheek en de culturele broedplaats KipVis zich. Door hun krachten te bundelen, kunnen deze twee organisaties een inspirerende plek creëren waar studenten, kunstenaars en kunstliefhebbers samenkomen. De bibliotheek, traditioneel een ruimte voor kennis en studie, krijgt zo een nieuwe dimensie. De broedplaats voor de beeldende kunsten opent zich voor een bredere doelgroep. Leren en ontmoeten staan centraal. Een belangrijk ambities van deze samenwerking kan zijn het bieden van laagdrempelige toegang tot kunst en cultuur voor studenten van verschillende onderwijsinstellingen. KipVis, als stimulerende creatieve omgeving voor jonge kunstenaars, kan samen met de bibliotheek diverse workshops, exposities en lezingen aanbieden. Dit biedt studenten niet alleen de mogelijkheid om hun kennis te vergroten, maar ook om deel te nemen aan het creatieve proces en hun eigen talenten verder te ontwikkelen. Er is geen sprake van een echt cultureel concept, waarbij meerdere partijen zorgen voor onderlinge kruisbestuivingen en met een grotere impact op de Vlissingse samenleving. Dit kan wel ontstaan, maar dat zou dan afhangen van de andere functies die zich in de Machinefabriek vestigen. In dit scenario is geen ruimte voor de podiumkunsten.
Met de bibliotheek en de broedplaats voor de beeldende kunsten onder een dak, kan voorzien worden in de ontwikkeling van een inspirerende ruimte in de bibliotheek, waar de werken van lokale kunstenaars worden tentoongesteld en creatieve workshops plaatsvinden. Daarnaast kunnen er regelmatig netwerkevenementen georganiseerd, waarbij bewoners, jongeren en studenten in contact kunnen komen met professionals uit de kunst- en cultuursector. Deze interactie biedt studenten unieke kansen om hun netwerk uit te breiden en samenwerkingen aan te gaan. Hierbij kan nadrukkelijk de verbinding met de Kenniswerf gelegd worden, maar ook met andere maatschappelijke organisaties binnen de gemeente. Door kunst, kennis en gemeenschap samen te brengen, wordt een unieke, dynamische omgeving gecreëerd die de culturele en artistieke ontwikkeling in Vlissingen stimuleert.
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN DE MACHINEFABRIEK
06
OKTOBER 2024
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN
OKTOBER 2024
DE MACHINEFABRIEK
07
Scenario 3: Culturele basis met de wind in de zeilen Vlissingen is als gemeente in transitie van haven- en industriestad naar een stad waar de kenniseconomie, het toeristisch potentieel en de woon- en verblijfskwaliteit centraal staan. Toonaangevend als innovatieve en vooruitstrevende delta hotspot, maar ook stoer, no-nonsens en Vlissings. Cultuur geldt als een van de dragers van de stedelijke identiteit en van een aantrek-kelijk woon- werk- en leefklimaat. Steden met een bloeiend cultureel klimaat trekken niet alleen bewoners en toeristen aan, maar fungeren ook als broedplaatsen voor innovatie en creativiteit. Met poppodium De Piek, broedplaats KipVis en met de Bibliotheek van Zeeland heeft de gemeente Vlissingen drie – in potentie – cultureel-maatschappelijke fundamenten in huis. Ze bestrijken een groot deel van het culturele veld, waarbij het leggen van verbindingen, educatie, vernieuwing en ontmoeting centraal staan, nagenoeg perfect in aansluiting bij de strategische ambities van de gemeente. De partijen vervullen op lokaal en regionaal hun rol in een breder netwerk van culturele- en maatschappelijke partners. De drie partijen zijn geen culturele trekkers die Vlissingen op het culturele hoofdpodium zetten, maar leggen met intensieve samenwerking wel een stevige lokale culturele basis, om als gemeente op voort te bouwen.
Er ontstaat een breed 'cultureel-educatief concept' in de Machinefabriek. Deze basis wordt versterkt wanneer de partijen innig samenwerken op programmatisch vlak en in ruimtelijke zin. Bijvoorbeeld door inhoudelijk programma op elkaar af te stemmen en gedeelde ruimtes. Pop-podium De Piek, broedplaats KipVis en met de Bibliotheek van Zeeland hebben uitgesproken om de handschoen van de gezamenlijkheid op te pakken. Voor Poppodium De Piek en KipVis geldt wel de voorwaarde om verdere te professionaliseren, om zowel op inhoud als voor de exploitatie haar structurele bijdrage te leveren. De ambities vanuit Wind in de Zeilen sluiten aan bij het scenario 'culturele basis'. Immers, een vitale gemeente is gebouwd op stevige fundamenten. Cultuur behoort, naast zorg, sport en onderwijs, tot deze fundamenten. Daarnaast stimuleert het (vernieuwend) ondernemerschap, draagt het bij aan Vlissingen als living lab en trekt het creatieve jongeren, studenten en ondernemers aan of legt verbindingen naar deze doelgroepen. Door aan de voorkant in de eenmalige investeringen te doen, ontstaat er voor de partijen een perspectief op de huisvestingslasten wat te dragen is vanuit haar eigen exploitatie.
Hiermee verzekerd Vlissingen zich van een langjarig cultureel programma vanuit de Machinefabriek, waarbij de drie culturele partners de potentie hebben als spin in het web te gelden in het Vlissingse culturele veld.
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN DE MACHINEFABRIEK
08
OKTOBER 2024
SCENARIO'S CULTURELE FUNCTIES IN
OKTOBER 2024
DE MACHINEFABRIEK
09
Scenario 4: Compleet cultuuraanbod onder één iconisch dak Cultuur speelt een cruciale rol in de ontwikkeling van steden en draagt signicant bij aan de sociaaleconomische vooruitgang. Een stevig en aansprekend cultureel proel weet zich te vertalen in een aantrekkelijkere leefomgeving, met positieve sociaal- economische gevolgen. Vanuit dit perspectief bezien is 'cultuur' een van de pijlers om als stad en regio te oreren. Vlissingen heeft daarbij als pré dat het van oudsher creatief sterk is en een vrijgevochten bevolking kent die ruimte laat en biedt voor experimenten en vernieuwing. Het benutten en ontplooien van deze krachten biedt de potentie om in Zeeland een cultureel leidende rol te spelen. Cultuur zien we daarbij als volwaardig onderdeel van de transitie tot delta hotspot en daarbij benutten we de kansen die er op cultureel gebied ontstaan ten volle. Poppodium De Piek, broedplaats KipVis, de Bibliotheek van Zeeland en Zeeland Theaters bieden een sterk, gevarieerd en complementair programma. De partijen hebben elkaar gevonden in hun ambitie om op cultureel, programmatisch en organisatorisch vlak samen te werken en gebruik te maken van elkaars ambities. Het veelzijdige, kleinschalige poppodium van De Piek wordt versterkt door het stoere en multifunctionele vlakke vloertheater van Zeeland Theaters in hal 3 van de Machinefabriek.
De bibliotheek, poppodium De Piek en KipVis hebben – ook ruimtelijk – de mogelijkheid om grotere culturele manifestaties te organiseren gericht op een breed publiek. Er ontstaat een cultureel concept wat onderscheidend is in Zeeland en in het culturele krachtenveld samen met de drie andere Zeeuwse steden een cultureel tegenwicht kan bieden aan onder meer Gent en Breda. Met Zeeland Theaters aan boord krijgt Vlissingen als een van de vier Zeeuwse steden ook een volwaardig en hoogwaardig aanbod aan podiumkunsten. De Machinefabriek wordt een waar cultuurpaleis, waarin het Vlissings DNA – creatief, stoer, innovatief – ten volle benut en beleefd wordt. Het cultureel programma in de Machinefabriek geeft een stevige impuls aan de strategische ambities van de gemeente, waarbij het een plek wordt voor iedereen: zij zullen op deze ontmoetingsplek geïnspireerd worden, ontdekken wat hen interesseert en wat hen boeit op voornamelijk cultureel gebied door middel van exposities, performances, optredens, shows, voorstellingen en evenementen op het gebied van beeldende en audiovisuele kunst, muziek, theater, lezingen, debatten, lms. Een breed scala van culturele activiteiten die vele Zeeuwen weet te verbinden en ver(b)lijden.
Voor broedplaatsen KipVis en poppodium De Piek ontstaat een unieke kans om onder een dak nauw samen te werken met bewezen culturele partners De Bibliotheek van Zeeland en Zeeland Theaters. De partijen versterken elkaar over de volledige linie van het culturele spectrum.