5.10 rvs Ontwerp-beleidsplan 2022-2025 VRZ

Registratiekenmerk: 1327430 Onderwerp: Ontwerp-beleidsplan 2022-2025 Veiligheidsregio Zeeland.

De raad besluit; 1. Een positieve zienswijze te geven op het concept-meerjarenbeleidsplan 2022-2025 Veiligheidsregio Zeeland. 2. Om bij door de VRZ voorgelegde beleidswijzigingen en/of keuzes alert te zijn op een inzichtelijke financiële onderbouwing van deze keuzes. 3. Om de onderbouwing van deze keuzes langs de meetlat te leggen van het minimaal wettelijk veiligheidsniveau waar de VRZ voor staat, vastgelegd in de Wet Veiligheidsregio's. Samenvatting Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 Het Dagelijks Bestuur van de Veiligheidsregio Zeeland (hierna: VRZ) heeft op grond van de Wet veiligheidsregio's een nieuw beleidsplan opgesteld voor de periode 2022-2025. De burgemeester dient op grond van de wet in overleg te treden met de gemeenteraad over de inhoud van het bijgevoegde ontwerp-beleidsplan. De eventuele aanvullingen en opmerkingen vanuit de gemeenteraad worden door het Dagelijks Bestuur meegenomen in het definitieve beleidsplan. Het definitieve beleidsplan wordt in de AB vergadering van 17 december 2021 ter besluitvorming voorgelegd aan het Algemeen Bestuur van de VRZ. Benchmark In artikel 56 van de Wet Veiligheidsregio’s is vastgelegd dat het bestuur van de VRZ één maal in de drie jaar zorg draagt voor een kostenevaluatie. In deze evaluatie wordt in ieder geval een vergelijking gemaakt met de gegevens betreffende de kosten in andere Veiligheidsregio’s.

Het AB van de VRZ heeft in 2019 de opdracht voor deze benchmark verstrekt aan bureau Berenschot. Mede gelet op het ontstaan en de duur van de Covid 19-crisis is de Benchmark niet in 2020 door het AB van de VRZ behandeld. Het AB van de VRZ heeft aan hetzelfde bureau Berenschot begin 2021 de opdracht verstrekt om de Benchmark, gebaseerd op de begroting 2020, te actualiseren naar de begroting 2022. Daarvoor is een aanvullende memo toegevoegd. De resultaten worden ter informatie aan de raden van de deelnemende gemeenten gestuurd. Inleiding Volgens de Wet Veiligheidsregio’s stelt het bestuur van de VRZ eenmaal in de vier jaar een beleidsplan vast. Op grond van de wet wordt uw raad in de gelegenheid gesteld om in overleg te treden met de burgemeester over de inhoud van het concept beleidsplan. De eventuele opmerkingen/aanvullingen vanuit uw raad worden meegenomen door het Dagelijks Bestuur van de VRZ in het definitief vast te stellen beleidsplan. Het definitieve beleidsplan wordt vastgesteld door het Algemeen Bestuur van de VRZ op 17 december 2021. In deze nota wordt het beleidsplan nader toegelicht. Hieronder volgt eveneens een korte toelichting op de benchmarkrapportage van Bureau Berenschot. De resultaten van deze benchmark worden meegenomen in de komende beleidsperiode 2022-2025 en om die reden meegenomen in deze nota.

Auteur: M. Schouw Telefoonnummer: 0118-487560 Datum document:

Registratienummer nota: 1327425 Beslissingsbevoegdheid:Gemeenteraad

Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 Risicoprofiel Het risicoprofiel van de Veiligheidsregio Zeeland is in vergelijking met andere regio’s zeer hoog. Met een groot cluster van chemische industrie, de enige nog werkende kerncentrale in Nederland en de Westerschelde als - lastig bevaarbare – toegang tot de havengebieden van Antwerpen, Gent en Zeeland, is continue alertheid geboden. Dit hoge risicoprofiel is door de VRZ vastgelegd in het Regionaal Risicoprofiel VRZ 2020-2023. Daarnaast maken de specifieke gebiedskenmerken en eigenschappen van de VRZ dat het inrichten van een toekomstbestendige brandweerzorg tegen acceptabele kosten complex is. Zeeland is een regio met relatief weinig inwoners, ongeveer 380.000, en een groot oppervlakte dat bestaat uit eilanden die met elkaar verbonden zijn via een beperkt aantal verbindingen. Deze bijzondere infrastructuur en de uitgestrektheid van het gebied hebben invloed op de wijze waarop de VRZ de brandweerzorg kan organiseren. Daarbij geldt dat er in verhouding tot het inwoneraantal veel brandweerposten en -mensen noodzakelijk zijn om overal tot een goede dekking te komen. Deze dekking moet de VRZ bovendien verzorgen met een bovengemiddeld aantal vrijwilligers, waarvan de beschikbaarheid onder druk staat.

Twee strategische beleidsprogramma’s Ter voorbereiding op het beleidsplan heeft de VRZ diverse (digitale) sessies georganiseerd met het bestuur, samenwerkingspartners en collega’s. De input uit deze sessies heeft de VRZ gebruikt om in het beleid vast te leggen wat ze willen bereiken en wat ze daar de komende beleidsperiode voor willen doen. Naast de genoemde input ligt de basis voor het beleidsplan in de opdracht die de VRZ heeft vanuit de Wet Veiligheidsregio’s, de Zeeuwse risico’s en de maatschappelijke ontwikkelingen. Op basis hiervan heeft de VRZ twee strategische beleidsprogramma’s geformuleerd voor de komende beleidsperiode: 1) Een voorbereide crisisorganisatie In Nederland zijn we goed voorbereid op noodsituaties of calamiteiten. Toch kan ons ook in Zeeland altijd een ramp of een crisis overkomen. Gelet op het genoemde risicoprofiel houdt de VRZ in Zeeland rekening met risico’s en crisistypen die een andere werkwijze vragen dan de traditionele voorbereiding op een fysieke ramp. Zowel in de voorbereiding als met de bestrijding ervan moet de VRZ er voor zorgen dat de samenleving zo goed mogelijk draaiende blijft en dat haar veerkracht wordt bevorderd. Hieruit volgt dat de VRZ een goede crisisbeheersing niet kan organiseren zonder de samenwerking te zoeken met andere partners.

De VRZ werkt dan ook met verschillende partners samen op gemeentelijk, (inter)regionaal, landelijk en internationaal niveau, waarbij gebruik wordt gemaakt van het online platform Zeeland Veilig. In de komende beleidsperiode is het streven van de VRZ dat er in 2025, samen met de crisispartners, een actueel risicobeeld is opgesteld en dat er een goed voorbereide crisisorganisatie staat. 2) Toekomstbestendige brandweerzorg Naast de veranderende adviesfunctie van de brandweer door de ontwikkelingen op het gebied van ruimtelijke ordening en omgevingsveiligheid, is de grootste uitdaging van de VRZ om de brandweerorganisatie in Zeeland te continueren. Landelijk staat de vrijwilligheid onder druk. Ook in Zeeland is dat het geval. Verder toont onderzoek naar brandweervrijwilligers aan dat de huidige inrichting en werkwijze, binnen de veranderende rechtspositie van brandweervrijwilligers, niet kan blijven bestaan. Daarom onderzoeken de minister van Justitie en Veiligheid welke opties wél tot een juridisch houdbaar systeem leiden, met behoud van vrijwilligheid.

Blad 2 behorend bij 1327425

Een andere belangrijke pijler is het onderzoek van Brandweer Nederland binnen het Project RemBrand naar een andere benadering van opkomsttijden. Het streven is om tot gebiedsgerichte opkomsttijden te komen, waarbij de minister van Justitie en Veiligheid ruimte geeft om aantoonbaar preventieve maatregelen in te zetten wanneer de opkomsttijden oplopen. Voor de gemeente Vlissingen ligt hier een belangrijke rol als pilotgemeente. In de komende beleidsperiode is het streven van de VRZ dat in 2025 met een programmatische aanpak (met minimaal behoud van de huidige kwaliteit) de basis voor een toekomstbestendige brandweerzorg is vormgegeven. Daarbij blijven vrijwilligheid en participatie het uitgangspunt en zijn de geschetste landelijke beleidsontwikkelingen, in samenwerking met de Zeeuwse gemeenten en de brandweerposten, naar de Zeeuwse situatie omgezet. Monitoring en implementatie De VRZ werkt in de Planning &control cyclus binnen de eigen organisatie de implementatie en de monitoring van het vastgestelde beleid verder uit. Richting de colleges en de raden van de deelnemende gemeenten wordt verantwoording afgelegd voor het gevoerde beleid in de financiële stukken en de bestuursrapportages. Zoals geschetst spelen er een aantal belangrijke ontwikkelingen, met name in de toekomstbestendigheid van de brandweerzorg.

Wijzigingen van wet- en regelgeving en landelijke beleidskeuzes die hier uit voortvloeien kunnen leiden tot keuzes in de uitvoering, of tot meer of minder kosten. De VRZ is zich bewust van de financiële situatie van de Zeeuwse gemeenten en wijzen ook op hun inspanningsverplichting om aanpassingen in hun beleid binnen de bestaande begroting uit te voeren. Als blijkt dat aanvullende incidentele en zelfs structurele gelden noodzakelijk zijn, zal de VRZ dit via het reguliere proces van begrotingswijzigingen aan gemeenteraden aanbieden. Uw raad wordt geadviseerd om bij door de VRZ voorgelegde beleidswijzigingen en/of keuzes alert te zijn op een inzichtelijke financiële onderbouwing van deze keuzes. Daarnaast het advies aan uw raad om de onderbouwing van deze keuzes langs de meetlat te leggen van het minimaal wettelijk veiligheidsniveau waar de VRZ voor staat, vastgelegd in de Wet Veiligheidsregio’s. Benchmark Na de specifieke kenmerken van de VRZ worden de twee belangrijke pijlers van de benchmark: het primaire proces en de overhead kort toegelicht. Specifieke kenmerken VRZ De VRZ heeft te maken met specifieke risico’s (kerncentrale, veel water, toeristen, relatief veel BRZO bedrijven) en heeft in vergelijking met andere veiligheidsregio’s een relatief klein aantal inwoners.

De omvang van de formatie is kleiner dan gemiddeld in de benchmark, Het aantal vrijwilligers is daarentegen hoger dan gemiddeld. Primaire proces Met primair proces wordt bedoeld de besturende processen, beheersen van risico’s, voorbereiden op verlenen van hulp en zorg, brandweerprocessen, GHOR, normaliseren van de situatie en Bevolkingzorg. In vergelijking met het gemiddelde heeft de VRZ relatief meer personele kosten en minder algemene kosten voor het primair proces. Dit is voor een deel te verklaren door de relatief hoge kosten voor vakbekwaam worden en blijven, door het grote aantal vrijwilligers in de VRZ. Het relatief grote aantal kazernes zorgt ook voor hogere kosten voor het voorbereiden op verlenen van hulp en zorg. Voor de besturende processen, de brandweerprocessen en de GHOR-processen liggen de kosten op of iets onder het gemiddelde in de benchmark.

Blad 3 behorend bij 1327425

Overhead De verhouding primair proces ten opzichte van overhead laat zien dat de VRZ in verhouding een kleinere overhead heeft dan het gemiddelde van de benchmark. In verhouding heeft de VRZ een relatief kleine formatie, mede gelet op het atypische karakter van de regio en het feit dat er uitsluitend met vrijwillige brandweer wordt gewerkt. Voor de VRZ is op basis van de benchmark 2020 een aanvullende vergelijking gemaakt met de overhead met 23 andere publieke organisaties. De vergelijking tussen de VR Zeeland en de andere publieke organisaties levert het inzicht op dat de VR Zeeland een relatief erg lage overheadformatie heeft. Duiding onderzoeksresultaten Om een goede duiding te geven aan de onderzoeksresultaten heeft de onderzoeker een filmpje gemaakt waarin deze onderzoeksresultaten nader worden toegelicht. Dit filmpje is opgenomen in de bijgevoegde brief gericht aan het college van 1 juli 2021 (kenmerk VRZ/202100822) Wat willen we bereiken? Het bespreken van het meerjarenbeleidsplan 2022-2025 met uw raad. Eventuele zienswijzen sturen we door naar het Dagelijks Bestuur van de VRZ om te verwerken in het definitief door het Algemeen Bestuur van de VRZ vast te stellen beleidsplan.

Wat gaan we ervoor doen? Uw raad in de gelegenheid te stellen, met behulp van de toelichting in deze nota, om in overleg te treden met de burgemeester over de inhoud van het voorliggende ontwerpbeleidsplan Veiligheidsregio Zeeland 2022-2025, conform artikel 14 van de wet Veiligheidsregio's. Wat zijn de kanttekeningen en risico’s? Zoals toegelicht kunnen meerjarige (landelijke) beleidsontwikkelingen en ontwikkelingen in wet- en regelgeving leiden tot een andere prioriteitsstelling en/of meerkosten die invloed kunnen hebben op de gemeentelijke bijdrage van de gemeente Vlissingen aan de VRZ. Wat mag het kosten? Het Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 wordt uitgevoerd binnen de meerjarenbegroting en heeft geen invloed op de gemeentelijke bijdrage aan de VRZ. Verder is toegelicht onder kanttekeningen en risico’s dat (landelijke) wettelijke en beleidsmatige ontwikkelingen kunnen leiden tot een hogere bijdrage voor de gemeente Vlissingen aan de VRZ. Wat en hoe gaan we communiceren? nvt

Blad 4 behorend bij 1327425