5.10 rvs Bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren

Registratiekenmerk: 2739830 / 2739861 Onderwerp(titel): Vaststellen geactualiseerde bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren Portefeuillehouder C. Bertijn De raad besluit 1. De geactualiseerde bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren vast te stellen. 2. In te stemmen met de voorgestelde maatwerkregels voor in het Omgevingsplan. 3. De bevoegdheid om bodemkwaliteitskaarten vast te stellen te delegeren aan het college. 4. De 2e wijziging van het Algemeen delegatiebesluit Vlissingen vast te stellen. Samenvatting De bodemkwaliteitskaart PFAS is geactualiseerd en gereed voor vaststelling. Het vaststellen van een bodemkwaliteitskaart is onder de Omgevingswet een bevoegdheid van de gemeenteraad. Vanwege de aanwezigheid van PFAS in de bodem binnen ons bodembeheergebied moeten maatwerkregels worden opgenomen in het Omgevingsplan. Wij vragen u in te stemmen met de voorgestelde maatwerkregels zodat deze technisch kunnen worden uitgewerkt. Het opnemen van deze maatwerkregels valt onder een procedure voor het wijzigen van het Omgevingsplan. Door in te stemmen met voorgestelde maatwerkregels wordt niet gelijk het Omgevingsplan gewijzigd. De wijziging van het Omgevingsplan stelt u vast in een aparte procedure die wordt gestart zodra de maatwerkregels technisch zijn uitgewerkt. Voor de vaststelling van toekomstige bodemkwaliteitskaarten vragen wij u deze bevoegdheid te delegeren aan het college.

Voor het inwerkingtreden van de Omgevingswet lag deze bevoegdheid ook bij het college. Het delegeren van een bevoegdheid aan het college moet worden opgenomen in het Algemeen delegatiebesluit Vlissingen 2015. We vragen u de 2 e wijziging van het Algemeen delegatiebesluit vast te stellen. Inleiding In 2019 werd bekend dat in Nederland op veel plaatsen PFAS aanwezig is in de bodem. Naar aanleiding hiervan is in november 2020 door het college de bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren vastgesteld. Een bodemkwaliteitskaart is een begrip uit de milieuhygiënische regelgeving voor het toepassen (hergebruiken) van grond en baggerspecie. De Walcherse gemeenten maken al langer gebruik van bodemkwaliteitskaarten. In een bodemkwaliteitskaart wordt een gebied ingedeeld in een aantal zones met een vergelijkbare milieuhygiënische bodemkwaliteit. Het gaat daarbij om de diffuse gemiddelde bodemkwaliteit. Een bodemkwaliteitskaart is een instrument om grondverzet te vereenvoudigen. Met een bodemkwaliteitskaart is bij grondverzet minder onderzoek nodig en hoeft men minder vaak partijen grond te keuren. Sinds de vaststelling van de bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren zijn er op basis van uitgevoerde onderzoeken nieuwe inzichten verkregen over de aanwezigheid van PFAS in de bodem binnen ons bodembeheergebied en de verspreiding van PFAS vanuit de zee op het land.

Wanneer golven breken ontstaan schuimbelletjes. Deze bevatten PFAS. Uit

Blad 1 behorend bij 2739830 / 2739861

wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de schuimbelletjes bij het breken van de golf kunnen barsten. Hierbij komen de PFAS deeltjes vrij en verspreiden zich via de lucht over het land. Dit fenomeen noemen ze ook wel sea spray. De huidige bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren is 5 jaar oud en verliest hiermee zijn geldigheid. De nieuwe inzichten in de verspreiding van PFAS en het verlopen van geldigheid zijn aanleiding om deze kaart te actualiseren. In 2023 en 2024 is ten behoeve van de actualisatie op meerdere plaatsen langs de Walcherse kustlijn onderzoek uitgevoerd om een beter beeld te krijgen van de hoeveelheid PFAS in de bodem en de verspreiding landinwaarts. Op basis van deze onderzoeken zijn er nieuwe inzichten verkregen in de aanwezigheid van PFAS in de bodem binnen ons bodembeheergebied. Een van deze inzichten is dat binnen de gehele gemeente verhoogde waarden PFAS in de bodem worden aangetroffen, waarbij de hoogste waarden worden aangetroffen in de duingebieden. Bij de duingebieden zijn, tot circa 500 meter landinwaarts, hogere waarden PFAS in de bodem aangetroffen dan binnen de rest van ons bodembeheergebied. Deze hogere waarden in het duingebied zijn het gevolg van de verspreiding van PFAS via sea spray. Op basis van de nieuwe inzichten is de zone-indeling aangepast.

Deze nieuwe indeling geeft duidelijkheid ten aanzien van de gemiddelde gehalten PFAS binnen de verschillende zones. Maatwerkregels Omgevingsplan De aanwezigheid van PFAS in de bodem zorgt ervoor dat de mogelijkheden voor grondverzet beperkt zijn. Hierdoor komen gemeente en initiatiefnemers voor hoge afvoerkosten te staan. De aanwezigheid van PFAS in de bodem kan ook leiden tot risico´s voor de volksgezondheid bij sommige gebruiksfuncties. Er moeten maatwerkregels worden opgenomen in het Omgevingsplan om risico’s voor de volksgezondheid tegen te gaan en grondverzet mogelijk te houden. Hierbij is gekeken welke maatwerkregels proportioneel zijn en een positief effect hebben. Voor PFAS zijn nog geen normen opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit. Dit zorgt ervoor dat er nog geen wettelijke kaders zijn om te beoordelen of bij een beoogd gebruik sprake is van risico’s voor de volksgezondheid. Gemeenten hebben de mogelijkheid normen op te nemen in het Omgevingsplan voor stoffen die landelijk nog niet genormeerd zijn. In Vlissingen is er behoefte aan het opnemen van maximale normen voor PFAS in de bodem vanwege de verhoogde gehalten PFAS binnen het bodembeheergebied. In het Omgevingsplan nemen we de door het RIVM berekende Indicatieve Niveau Ernstige Verontreiniging (INEV) over als maximale norm.

Om hergebruik van grond uit ons bodembeheergebied mogelijk te houden verruimen we de normen voor hergebruik van grond met PFAS. Hiermee creëren we zoveel mogelijk een gesloten grondbalans en houden we projecten uitvoerbaar en betaalbaar. Om te kunnen toetsen of de bodemkwaliteit bij een beoogd gebruik van een locatie voldoet of dat hergebruik van overtollige grond mogelijk is, is het noodzakelijk dat bij een uit te voeren verkennend bodemonderzoek ook gekeken wordt naar de aanwezigheid van PFAS. Deze verplichting formaliseren we in het Omgevingsplan. Met de voorgestelde maatwerkregels geven we duidelijkheid aan initiatiefnemers welke verplichtingen en mogelijkheden zij hebben bij het bouwen van een woning en hergebruik van

Blad 2 behorend bij 2739830 / 2739861

grond. Voor een nadere beschrijving van de voorgestelde maatwerkregels wordt verwezen naar de toelichting maatwerkregels PFAS in het Omgevingsplan (bijlage 2 Djumanr. 2757121). Volksgezondheid De aanwezigheid van verhoogde waarden PFAS in de bodem zorgt niet voor gezondheidsrisico’s bij onze inwoners. De aangetroffen waarden voldoen allemaal aan de advieswaarde van het RIVM voor wonen met tuin. Bij het bepalen van de maximaal toelaatbare kwaliteit van grond bij bouwen en bij hergebruik van grond is uitvoerig overleg geweest met GGD Zeeland. Hierbij is onder andere ook gekeken naar de advieswaarden van het RIVM. De voorgestelde norm voor de toelaatbare kwaliteit PFAS in de bodem bij bouwen is de norm die het RIVM hanteert als maximale norm voor PFAS in de bodem. Bij het hanteren van deze norm is bij de functie wonen met tuin geen risico voor de volksgezondheid. Voor volkstuincomplexen hanteren we andere normen. Deze normen zijn afhankelijk van de hoeveelheid consumptie uit eigen volkstuin. Hiervoor loopt een apart traject waarbij adviezen op maat aan gebruikers worden afgestemd met GGD Zeeland. De voorgestelde hogere normen voor hergebruik van grond met PFAS geven geen risico´s met uitzondering van toepassing in volkstuinen (groter dan 200 m2) en op akkerbouwpercelen. Wij hebben daarom percelen met deze functies uitgesloten voor de hogere toepassingsnormen.

Hiermee voorkomen we dat er onnodig risico’s voor de volksgezondheid kunnen ontstaan. Met de voorgestelde normen dragen we bij aan doelstellingen voor een leefomgeving Beoogd effect Een bodemkwaliteitskaart die een representatief beeld geeft van de gemiddelde gehalten PFAS. Daarnaast geven we inwoners en bedrijven duidelijkheid welke gehalten PFAS in de bodem maximaal zijn toegestaan bij een beoogd gebruik en bij hergebruik van grond. Relatie met uitvoering strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’ en Omgevingsvisie Vlissingen 2040 In de Omgevingsvisie Vlissingen 2040 is als doel opgenomen dat we in 2040 beschikken over een gezond bodem- en watersysteem. Een gezond bodemsysteem heeft een geschikte milieuhygiënische kwaliteit voor de functie, is vitaal en heeft een goede biodiversiteit. Met de voorgestelde maatwerkregels stimuleren we meer hergebruik van geschikte vrijgekomen bodem wat goed is voor de vitaliteit en biodiversiteit van de bodem. Hiermee wordt bijgedragen aan deze doelstelling uit de Omgevingsvisie. Argumenten 1.1 De huidige bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren is niet meer representatief voor de bodemkwaliteit en verliest zijn geldigheid. Bij de vaststelling van de huidige bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren was er niet of nauwelijks informatie bekend over de verspreiding van PFAS via sea-spray.

Hierdoor wordt een groot deel van de bodem binnen het beheergebied van de gemeente Vlissingen onterecht geclassificeerd als ‘schone’ grond. Daarnaast heeft een bodemkwaliteitskaart een geldigheidsduur van 5 jaar. Deze is verstreken.

Blad 3 behorend bij 2739830 / 2739861

2.1

We geven duidelijkheid bij welke waarden aan PFAS in de bodem er risico’s zijn voor de volksgezondheid. Vanwege de aanwezigheid van PFAS kan bij inwoners en initiatienemers de vraag opspelen of dit geen risico’s oplevert voor hun gezondheid. Met het opnemen van maximale normen voor PFAS in bodem in het Omgevingsplan voorzien we in beantwoording van deze vraag en lopen we voor op de implementatie van PFAS in de landelijke regelgeving.

2.2

We zorgen ervoor dat knelpunten in het grondverzet worden opgelost. Met de voorgestelde maatwerkregels zorgen we ervoor dat zoveel mogelijk grond die vrijkomt bij werkzaamheden weer opnieuw gebruikt kan worden.

2.3

De voorgestelde maatwerkregels zijn nodig om de maatschappelijke opgaven waar we voor staan te kunnen realiseren. De huidige regels voor hergebruik van grond met PFAS biedt te weinig ruimte om deze weer te hergebruiken. Deze grond moet dan worden afgevoerd naar een verwerker tegen hoge kosten. Hierdoor komen noodzakelijke opgaven als natuurherstel (stikstof), dijkversterkingen, woningbouw en civiele projecten onder financiële druk te staan. Het is niet wenselijk dat deze projecten worden geannuleerd vanwege de hoge kosten voor afvoer van grond.

3.1

Met het delegeren van de bevoegdheid voor het vaststellen van bodemkwaliteitskaarten aan het college kunnen we sneller inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Het college kan met een kleine inspanning bodemkwaliteitskaarten wijzigen en/of vaststellen. Dit zorgt ervoor dat eventuele knelpunten in verband met nieuwe regelgeving snel kunnen worden opgelost.

Kanttekeningen en risico’s 1.1 De bodemkwaliteitskaart is gebaseerd op statische berekeningen op basis van beschikbare onderzoeksresultaten. Het is mogelijk dat op een locatie de bodem plaatselijk minder van kwaliteit is dan te verwachten op basis van de bodemkwaliteitskaart. Op verdachte locaties moet altijd een onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem worden uitgevoerd voordat grondverzet kan plaatsvinden. Hiermee worden de risico’s voor de gemeente beperkt.

Kosten en dekking Er zijn geen kosten verbonden aan dit besluit. Wel kunnen er na het opnemen van de maatwerkregels in het Omgevingsplan kosten worden bespaard op projecten omdat meer grond kan worden hergebruikt en niet afgevoerd hoeft te worden naar een verwerker. Communicatie

Blad 4 behorend bij 2739830 / 2739861

Na besluitvorming in de gemeenteraad worden het besluit tot vaststelling van de geactualiseerde bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren en de bijbehorende kaart gepubliceerd op de website en het elektronische gemeenteblad. Ook start vanaf de volgende dag de mogelijkheid tot het maken van bezwaar. De termijn voor het maken van bezwaar is 6 weken. Hierna is het besluit onherroepelijk. Het opnemen van de maatwerkregels valt onder de procedure voor het wijzigen van het Omgevingsplan. Er is een mogelijkheid om een zienswijze op de maatwerkregels in te dienen tijdens deze procedure. Bijlage(n) 1. Bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren Actualisatie 2025 2. Toelichting maatwerkregels PFAS in het Omgevingsplan Vertrouwelijkheid Openbaar

Blad 5 behorend bij 2739830 / 2739861