5.10 rvs 1e en 2e begrotingswijziging 2023 GR GGD

Registratiekenmerk: 2187645 / 2209369 Onderwerp: GR GGD Zeeland - 1e + 2e begrotingswijziging 2023

De raad besluit: 1. een positieve zienswijze te geven over de '1e begrotingswijziging 2023 – De basis op orde' en daarmee akkoord te gaan met het opnemen van de structurele meerkosten van € 280.955 en de incidentele kosten van € 23.755 voor de gemeente Vlissingen ten laste van het begrotingssaldo 2023-2026 te brengen; 2. in te stemmen met de 3e begrotingswijziging 2023 van de gemeente Vlissingen om deze meerkosten te dekken; 3. een positieve zienswijze te geven over de '2e begrotingswijziging 2023 – Nu Niet Zwanger' en daarmee akkoord te gaan met het opnemen van de meerkosten van € 10.416 voor de gemeente Vlissingen, onder voorbehoud dat de rijksbijdrage voor de Kansrijke Start toereikend is; 4. beslispunten 1, 2 en 3 te nemen onder voorbehoud van goedkeuring door de Artikel 12inspecteur en instemming van de Provincie Zeeland als toezichthouder. Samenvatting De 1e en 2e begrotingswijziging 2023 worden voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraad. Deze begrotingswijzigingen vereisen meer gemeentelijke bijdrage van de gemeente Vlissingen. Voor de 1e begrotingswijziging 2023 is geen dekking in de gemeentelijke begroting. De kosten voor de 2e begrotingswijziging kunnen worden gedekt als de rijksbijdrage Kansrijke Start in 2023 toereikend is.

Het college stelt de gemeenteraad voor om ondanks de forse meerkosten van deze begrotingswijzigingen toch een positieve zienswijze te geven op deze voorstellen vanwege de urgentie en het belang ervan. Het college stelt de raad voor om ook in te stemmen met de 3e gemeentelijke begrotingswijziging voor 2023 om de meerkosten te dekken die voortvloeien uit de 1e begrotingswijziging 2023 van de GR GGD. Deze besluiten zijn onder voorbehoud van goedkeuring door de Artikel 12-inspecteur en instemming van de Provincie Zeeland als toezichthouder. Inleiding Op 19 september 2022 hebben de Zeeuwse gemeenten de 1e begrotingswijzing 2023, De basis op orde, ontvangen van de GR GGD. Op 21 september 2022 is de 2e begrotingswijziging 2023 met de gemeenten gedeeld. Laatstgenoemde gaat over de structurele borging van het programma ‘Nu Niet Zwanger’. Het Algemeen Bestuur (AB) van de GR GGD verzoekt de Zeeuwse gemeenten om een zienswijze te geven op de genoemde begrotingswijzigingen van de GR GGD. 1e begrotingswijziging – De basis op orde Op 8 juli 2022 heeft het AB de programmabegroting 2023-2026 vastgesteld. Dat ging om een begroting zonder aanvullende maatregelen en een nieuw beleid.

Op dat moment is wel door het AB besloten om naast de indexatie volgens de norm van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG) een extra verhoging van de gemeentelijke bijdragen door te voeren om de personeelskosten veroorzaakt door exogene (niet beïnvloedbare) factoren op te vangen.

Auteur: O Osendarp Telefoonnummer: +31118487249

Registratienummer nota: 2187645 / 2209369

In de nieuwe bestuursperiode van 2022 tot en met 2026 wordt aan de ene kant de organisatieinrichting verder doorontwikkeld en bestendigd (zie ook bestuursoverdracht 2022-2026). Aan de andere kant moet de GR GGD verder in control worden gebracht door op bepaalde onderdelen de formatie te versterken. Het doel van de 1e begrotingswijziging 2023 is om de organisatie toekomstbestendig te maken en duurzaam financieel gezond, passend bij de wettelijke en maatschappelijke (Zeeuwse) opgaven. Hieronder de 3 hoofdoorzaken waardoor de basis beter op orde moet komen:  bezuinigingen in de afgelopen 10 jaar, deze hebben de organisatie financieel kwetsbaar gemaakt;  een interne reorganisatie (met doorvoeren van zelforganisatie) heeft niet voor de gewenste resultaten gezorgd;  de stijging van personeelskosten die door exogene niet-beïnvloedbare factoren tot stand komen (door landelijke cao onderhandelingen) en waarvoor de VZG-norm onvoldoende dekking biedt. Om een structureel sluitende begroting te kunnen blijven presenteren heeft de GR GGD de afgelopen jaren vooral ingezet op het beperken van formatie en het niet (of te beperkt) investeren in aanvullende activiteiten voor de bedrijfsvoering. Dit terwijl de wettelijke eisen voor de organisatie in sommige gevallen strenger en ingewikkelder zijn geworden.

Een deel van de tekorten heeft de GR GGD kunnen oplossen met inkomsten vanuit markttaken. Desondanks is er een gebrek aan financiële ruimte waardoor de organisatie niet in staat is om het werk op een gewenst niveau uit te voeren. De diensten die de GR GGD voor de gemeente Vlissingen uitvoert zijn kwetsbaar geworden. De huidige situatie, de oorzaken, de bestuurlijke risico’s en de impact van de te nemen maatregelen zijn beschreven in de bijlage '1e Begrotingswijziging 2023 – De basis op orde'. De inzichten en conclusies voor dit voorstel zijn verkregen uit verschillende interne evaluaties en externe rapporten (zie bijlage 1 tot en met 4, 6 en 7). Op basis van die analyses is vastgesteld dat zowel in het primaire proces als in de bedrijfsvoering op een aantal vakgebieden tekorten of kwetsbaarheden zijn ontstaan. De GR GGD heeft de Zeeuwse gemeenten eind 2021 ambtelijke en bestuurlijk geïnformeerd over deze situatie. De boodschap was dat de rek eruit is. In de programmabegroting 2023-2026 van de GR GGD werd een begrotingstekort geconstateerd dat is opgevangen met de overschrijding van de VZG-norm (net als voor de begroting 2022). De gemeente Vlissingen (en andere gemeenten) heeft gevraagd om te onderzoeken aan welke knoppen de GR GGD binnen de begroting kan draaien om kostengroei om te buigen.

Het afgelopen anderhalf jaar zijn de genoemde analyses uitgevoerd en is een tijdelijke hulpstructuur ingezet om de organisatie te ondersteunen. De conclusie is dat er geen knoppen (meer) zijn om aan te draaien. Om bovenstaande redenen zal zowel op het primaire proces als op bedrijfsvoering moeten worden geïnvesteerd om de basis op orde te krijgen en een robuuste en toekomstbestendige GR GGD te realiseren in Zeeland. In de bijlage '1e Begrotingswijziging 2023 – De basis op orde' geeft de GR GGD een gedetailleerde uitwerking van wat het plan van aanpak is om de basis op orde te krijgen. Samengevat gaat het om:  de hulpstructuren: management en middenkader;  versterking primaire proces: artsen, verpleegkundigen, epidemioloog enzovoort;  versterking bedrijfsvoering: financiën, inkoop, huisvesting, personeelszaken enzovoort;  materiële wijzigingen: registratiesystemen, informatieveiligheid, telefonie enzovoort;  administratieve basis op orde;  de financiële impact van de begrotingswijziging.

Blad 2 behorend bij 2187645 / 2209369

Advies begeleidingscommissie 1e begrotingswijziging 2023 De begeleidingscommissie (BC) van de GR GGD heeft een positief advies gegeven over de '1e begrotingswijziging 2023 – De basis op orde'. Voorafgaand aan dat advies heeft de BC een aantal kritische opmerkingen gemaakt, vragen gesteld en kanttekeningen geplaatst. In het definitieve advies stelt de BC vast dat:  de GR GGD een zorgvuldig intern proces heeft doorlopen;  de GR GGD de voorgestelde fasering in voldoende mate heeft toegelicht en als aannemelijk wordt beoordeeld (zie ook Bijlage 7 - Fasering 1e begrotingswijziging): de GR GGD wil formatie-uitbreiding voor een groot gedeelte invullen met medewerkers die nu al voor de GR GGD werkzaam zijn (bijvoorbeeld vanuit huidige projectonderdelen);  er een dusdanige inhoudelijke en financiële verwevenheid tussen wettelijke en nietwettelijke taken (waaronder markttaken) aanwezig is dat het schrappen van niet-wettelijke taken ook gevolgen heeft voor de invulling van de wettelijke taken. De gemeenteraad wordt geadviseerd om een positieve zienswijze te geven op deze begrotingswijziging en daarmee in te stemmen met het beschikbaar stellen van een structurele bijdrage van €280.955 en een incidentele bijdrage van €23.755. Voor deze meerkosten is geen dekking vanuit het Rijk.

De gemeenteraad wordt daarom geadviseerd deze extra bijdrage ten laste van het begrotingssaldo 2023-2026 te brengen. 2e begrotingswijziging - Programma Nu Niet Zwanger In de 2e begrotingswijziging 2023 brengt de GR GGD de kosten in beeld die betrekking hebben op het programma Nu Niet Zwanger (NNZ). NNZ ondersteunt en traint hulpverleners om mensen in kwetsbare omstandigheden een bewuste keuze te laten maken over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet overvallen worden door een onbedoelde zwangerschap. In onze provincie is het programma NNZ gestart per oktober 2019. De 2e begrotingswijziging 2023 is bedoeld om het programma te borgen. NNZ is een goed onderbouwde interventie vanuit het Loket Gezond Leven van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Het is onderdeel van het landelijke actieprogramma Kansrijke Start. Er zijn aandachtsfunctionarissen getraind bij 23 Zeeuwse organisaties. Ook met de 2 ziekenhuizen in de regio zijn samenwerkingsafspraken gemaakt voor het verwijzen van cliënten. NNZ is ook bekendgemaakt bij verloskundigen en huisartsen. Het programma wordt gecoördineerd en uitgevoerd door GR GGD Zeeland. Zeeland is een van de eerste regio’s die als provincie meedoet en is daarmee een voorbeeld voor andere regio’s.

Tot 1 september 2021 werd het programma gefinancierd vanuit de transformatieagenda jeugd Zeeland en een impulsvergoeding vanuit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). In 2022 werd het programma gefinancierd door een extra eenmalige financiële impuls vanuit VWS en een cofinanciering van de Zeeuwse gemeenten. Naast de meerwaarde voor cliënten en hulpverleners, levert NNZ ook in financiële zin veel op. Als voorbeeld wordt door de GR GGD genoemd dat NNZ ongeveer € 400 per deelnemer kost, maar dat het de kosten van de inzet van jeugdhulp kan voorkomen: van lichte opvoedondersteuning tot het opnemen van het gezin in een Moeder-Kindhuis gevolgd door beschermd wonen. Een dergelijk traject kan oplopen tot meer dan € 50.000 aan kosten voor de gemeente. Advies begeleidingscommissie 2e begrotingswijziging 2023 Het advies van de BC aan de gemeenten is om een positieve zienswijze te geven op de 2e begrotingswijziging 2023 met de disclaimer dat afhankelijk van de uitkomsten van de nieuwe regeling voor de Kansrijke Start dit kan leiden tot een bijstelling van het financiële kader van NNZ.

Blad 3 behorend bij 2187645 / 2209369

De gemeenteraad wordt geadviseerd om een positieve zienswijze te geven op deze begrotingswijziging en daarmee in te stemmen met de structurele meerkosten van €10.416 voor de borging van het programma NNZ. De raad wordt voorgesteld om deze positieve zienswijze te geven onder voorbehoud dat de rijksbijdrage voor de Kansrijke Start toereikend is. Wat willen we bereiken? Met dit voorstel biedt het college de gemeenteraad de mogelijkheid om een formele zienswijze te geven over de '1e begrotingswijziging 2023 – De basis op orde' en de '2e begrotingswijziging 2023 – Nu Niet Zwanger’ van de GR GGD. Daarnaast wil de gemeente Vlissingen met dit voorgenomen besluit ervoor zorgen dat er voldoende middelen beschikbaar zijn vanuit de gemeente Vlissingen om de begrotingswijzigingen tot uitvoering te brengen. Relatie met uitvoering strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’ N.v.t. Wat gaan we ervoor doen? Het advies aan de gemeenteraad op basis van dit voorstel is om een positieve zienswijze te geven op de 1e en 2e begrotingswijziging 2023 van de GR GGD. De zienswijzen van de gemeenteraad worden bekend gemaakt aan de GR GGD voor het besluitvormingsproces bij het AB.

Het AB besluit op 16 december 2022 over deze begrotingswijzigingen Wat zijn de kanttekeningen en risico’s? Buiten de aansturing en ondersteuning van de directie van de jeugdgezondheidzorg (JGZ) van de GR GGD is in de 1e begrotingswijziging 2023 de formatie en het primaire proces van de JGZ niet opgenomen. Dat komt omdat de resultaten van het interne onderzoek Toekomst JGZ pas in de loop van 2023 worden verwacht. Mogelijk leiden de conclusies uit dat onderzoek tot aanvullende voorstellen met meerkosten om ook de diensten van de JGZ toekomstbestendig te maken. Het AB zal dan ook om de zienswijze van de raad moeten vragen. Voor wat betreft de samenwerking tussen GGD, VRZ en RUD geldt dat op dit moment nog invulling gegeven wordt aan de uitwerking van het voorkeursscenario (het zogenaamde groeiscenario uit het rapport van Berenschot). Of en op welke manier de GR GGD van de mogelijke samenwerking kan profiteren (in financiële zin) is nu nog niet duidelijk. De resultaten van deze uitwerking worden nog in Q4 van 2022 verwacht. Ten aanzien van de dekking voor de borging van NNZ in 2023 bestaat het risico dat de rijksbijdrage Kansrijke Start niet toereikend is. Dat komt omdat de definitieve regeling van het Rijk nog niet gepubliceerd is. Om die reden is het voor de gemeente Vlissingen nog niet duidelijk wat de hoogte is van de rijksbijdrage.

Wat mag het kosten? 1e begrotingswijziging – De basis op orde Voor de gemeente Vlissingen gaat het om een extra, structurele bijdrage van €280.955 en incidenteel om €23.755. Voor deze meerkosten is geen rijksbijdrage/dekking binnen de gemeentelijke begroting beschikbaar. De raad wordt voorgesteld om akkoord te gaan met de 3 e begrotingswijziging 2023 van de gemeente Vlissingen om deze meerkosten te dekken ten laste van het begrotingssaldo 2023-2026. De meerkosten zijn als volgt verdeeld over de kostenplaatsen van onze begroting over de verschillende taakvelden van de GR GGD: €273.777 op taakveld 7.1 Volksgezondheid (WPG collectief), € 3.798 op taakveld 7.1 Volksgezondheid (BDU, JGZ, RVP) en €3.380 op taakveld 6.2 Wijkteams (Veilig Thuis) op kostenplaatsen 607851, 607852 en 607854.

Blad 4 behorend bij 2187645 / 2209369

2e begrotingswijziging - Programma Nu Niet Zwanger Voor de gemeente Vlissingen gaat het om een bedrag van €10.416. Op dit moment is nog niet bekend welk bedrag de rijksoverheid beschikbaar stelt per gemeente voor het actieprogramma Kanrijke Start (NNZ is onderdeel van Kansrijke Start). Op landelijk niveau stelt het ministerie van VWS €23 miljoen beschikbaar voor Kansrijke Start. Op dit moment onderzoekt het Ministerie wel de bundeling van dit budget met een aantal andere (gerelateerde) uitkeringen en nieuwe budgetten. Eind 2022 informeert het ministerie de gemeenten over de definitieve regeling en wordt deze aansluitend na publicatie opengesteld voor aanvragen. De raad wordt voorgesteld om hierover een positieve zienswijze te geven onder voorbehoud dat de rijksbijdrage Kansrijke Start in 2023 toereikend is voor de dekking van NNZ. Wat en hoe gaan we communiceren? Is publicatie in het gemeenteblad en/of opname in de decentrale regelingenbank vereist? Op 16 december 2022 worden de begrotingswijzigingen ter besluitvorming aangeboden aan het AB van de GR GGD. Daarom ontvangt de GR GGD de zienswijzen van de gemeenteraad graag voor deze datum. Na het besluit van de raad informeren we de GR GGD aan de hand van het definitieve raadsbesluit.

Bijlage(n) Djuma nummer Naam van de bijlage 2187646 Aanbiedingsbrief 1e begrotingswijziging 2023 2187647 1e Begrotingswijziging 2023 - De basis op orde – GR GGD Zeeland 2187653 Bijlage 1 - Evaluatie hulpstructuren 2187654 Bijlage 2A - Opbrengst werkgroep beleid en begroting 2187655 Bijlage 2B - Matrix uitkomsten 2187648 Bijlage 3 - Verslag Grip op begroting Overhead 2187649 Bijlage 4 – Berenschot Rapportage Formatieonderzoek IZB & TBC GGD Zeeland 2187650 Bijlage 5 - Bestuursoverdracht 2022-2026 definitief 2187651 Bijlage 6 - ADxperts rapport preventiemedewerker GGD Zeeland 2187652 Bijlage 7 - Fasering 1e begrotingswijziging 2189042 Bijlage 8 - Advies Begeleidingscommissie - 1e Begrotingswijziging 2023 2210980 Bijlage 9 - 3e Raadsbegrotingswijziging 2023 (gemeente Vlissingen) 2189046 Aanbiedingsbrief + 2e begrotingswijziging 2023 – Nu Niet Zwanger - GR GGD Zeeland 2189048 Bijlage 1 - Evaluatie Nu Niet Zwanger juli 2022 2187626 Bijlage 2 - Advies Begeleidingscommissie - 2e begrotingswijziging 2023 Vertrouwelijkheid Intern

Blad 5 behorend bij 2187645 / 2209369