5.1 rvs Zienswijze ontwerp Transitieplan Werkontwikkelbedrijf Orionis Walcheren

Registratiekenmerk: 2776332 / 2776334 Onderwerp: Zienswijze ontwerp Transitieplan Werkontwikkelbedrijf Orionis Walcheren Portefeuillehouder Wethouder Vader/Sips De raad besluit 1. een positieve zienswijze te geven op het ontwerp Transitieplan Orionis Walcheren aan het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling Orionis Walcheren. Samenvatting Het Rijk verplicht elke regio tot het opstellen van een transitieplan voor de werkontwikkelbedrijven. Dit plan moet in samenspraak met gemeenten worden opgesteld. Het dagelijks bestuur van Orionis Walcheren heeft het ontwerp Transitieplan Werkontwikkelbedrijf Orionis Walcheren aan de gemeenteraad aangeboden. Het plan maakt het werkontwikkelbedrijf toekomstbestendig. En geeft invulling aan de door het Rijk verplicht gestelde maatschappelijke functies van het Werkontwikkelbedrijf. Inleiding In mei 2025 is uw raad tijdens de Walcherse commissievergadering geïnformeerd over het op handen zijnde transitieplan voor Werkontwikkelbedrijf Orionis Walcheren. Op 3 november 2025 heeft uw raad hierover een raadsinformatiebrief ontvangen. Het transitieplan is nu gereed en wordt ter zienswijze aan uw raad voorgelegd. Het Rijk heeft in 2024, na uitgebreid onderzoek, geconcludeerd dat een landelijke transitie van werkontwikkelbedrijven noodzakelijk is.

Daarom is iedere regio verplicht om een transitieplan op te stellen, in samenwerking met de betrokken gemeenten. Voor elk werkontwikkelbedrijf gelden twee verplichte maatschappelijke functies: 1. Vangnetfunctie: ondersteuning voor mensen die (nog) niet in staat zijn om regulier te werken. 2. Springplankfunctie: begeleiding voor mensen die een opstap nodig hebben naar een reguliere baan. Het transitieplan beschrijft hoe deze functies in onze regio worden ingevuld. Het transitieplan van het werkontwikkelbedrijf van Orionis Walcheren is opgebouwd uit 4 pijlers: focus op ontwikkeling; meer inwoners aan het werk; intensiveren samenwerking; betaalbaar en financieel meer voorspelbaar. In het Transitieplan worden de pijlers uitgebreid beschreven. De transitie raakt alle onderdelen van het werkontwikkelbedrijf. De belangrijkste veranderingen zijn op het vlak van strategie, ambtelijk personeel, relatie met grote opdrachtgevers werksoorten en huisvesting. In het Transitieplan wordt dit uitgebreid beschreven.

Blad 1 behorend bij 2776332 / 2776334

Beoogd effect Beoogd wordt de transitie van het werkontwikkelbedrijf naar een toekomstbestendige organisatie. Een organisatie die kwetsbare inwoners ondersteunt en begeleidt bij het vinden én behouden van betaald werk, zodat zij zoveel mogelijk kunnen deelnemen aan het reguliere arbeidsproces. Daarbij wordt voldaan aan de verplichting van het Rijk dat elke regio een transitieplan opstelt. Relatie met uitvoering strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’ en Omgevingsvisie Vlissingen 2040 Met deze nota wordt een bijdrage geleverd aan de onderdelen Vlissingen in verbinding en Vlissingen is gezond en vitaal van de strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’. Argumenten De transitie van het werkontwikkelbedrijf is noodzakelijk omdat: 1. de huidige infrastructuur niet aansluit bij de veranderde omstandigheden: werksoorten krimpen onvoldoende mee met het dalende aantal doelgroep medewerkers en de toenemende behoefte aan begeleiding. 2. de betaalbaarheid onder druk staat: zonder ingrijpen wordt het financieel moeilijk houdbaar. 3. de Participatiewet als uitgangspunt blijft: mensen met een arbeidshandicap moeten zoveel mogelijk regulier werk krijgen, met passende ondersteuning. Daarvoor is meer focus nodig op regulier werk. 4. werksoorten onvoldoende passend zijn om mensen vanuit de bijstand effectief te reintegreren.

Kortom: het huidige werkontwikkelbedrijf is niet toekomstbestendig. Met het transitieplan wordt het werkontwikkelbedrijf toekomstbestendig doordat: • meer focus komt op ontwikkeling van doelgroep medewerkers en bijstandsgerechtigden richting regulier betaald werk via werkleertrajecten. • meer inwoners aan het werk kunnen door inzet van doorstroombanen en nieuw beschut werk (NBW). • samenwerking wordt geïntensiveerd met partijen zoals UWV, onderwijsinstellingen en zorgorganisaties. • de organisatie financieel betaalbaar blijft en voorspelbaar wordt, door exploitatie binnen Rijksmiddelen en het verlagen van ondernemingsrisico’s. Kanttekeningen en risico’s Omdat het transitieplan een horizon van tien jaar heeft, zijn er veel aannames gedaan. De belangrijkste risico’s en onzekerheden zijn op het vlak van politiek, Rijksbijdragen, economische omstandigheden, huisvesting, personeel en transitieplan. Een uitgebreide beschrijving van de risico’s en onzekerheden staat in het Transitieplan.

Blad 2 behorend bij 2776332 / 2776334

Kosten en dekking De onderstaande bedragen geven een globale indicatie van de kosten en dekking voor de komende tien jaar. Een gedetailleerde financiële uitwerking volgt jaarlijks in de begroting van Orionis Walcheren. Kosten Er is een grote transitie nodig vanuit de huidige situatie naar de nieuwe gewenste situatie. Deze transitie speelt op alle onderdelen van het werkontwikkelbedrijf. De transitie brengt dan ook forse transitiekosten met zich mee. De raming van deze (Orionis Walcheren brede) kosten voor de komende 10 jaar ziet er als volgt uit: Transitiekosten Periode 2026 - 2035 Personeel € 1.200.000 Huisvesting € 1.800.000 Werksoorten € 1.200.000 Totaal € 4.200.000 De kosten worden toegelicht In de bijlage kosten Transitieplan Werkontwikkelbedrijf. Dekking Het Rijk stelt in totaal €2,1 miljoen beschikbaar voor de transitie. Zonder aanvullende middelen zouden resterende kosten ad € 2,1 miljoen ten laste komen van de exploitatie. Door de snellere daling van loonkosten ten opzichte van de Rijksbijdrage ontstaat vanaf 2028 een positief subsidieresultaat Wet sociale werkvoorziening (WSW). Dit positieve resultaat wordt grotendeels toegevoegd aan het transitiebudget, waardoor het totaal stijgt naar €4,2 miljoen. Structureel resultaat Werkontwikkelbedrijf Voor 2030 en 2035 wordt een beperkt verlies van ongeveer €200.000 verwacht.

Het resultaat van het Werkontwikkelbedrijf beweegt de laatste jaren richting de landelijke benchmark: het verlies neemt af, maar landelijk zijn ontwikkelbedrijven inmiddels ook verliesgevend. Door een steeds kwetsbaardere doelgroep (striktere indicatiestelling) blijft het operationeel resultaat naar verwachting negatief. Het Rijk heeft daarom de subsidies voor NBW structureel verhoogd om dit verlies te dekken. Dit vormt een trendbreuk ten opzichte van eerdere prognoses (KplusV-rapport 2019), die uitgingen van een positief landelijk resultaat. Realistisch is nu een situatie rond break-even. Dit leidt tot een bijstelling in de eerste begrotingswijziging 2026. Communicatie Na besluitvorming in uw raad wordt het dagelijks bestuur van Orionis Walcheren geïnformeerd over de positieve zienswijze van de gemeente. Vervolgens stelt het algemeen bestuur van Orionis Walcheren de deelnemende gemeenten op de hoogte van het definitieve besluit over het ontwerptransitieplan werkontwikkelbedrijf. Bijlage(n) Transitieplan Werkontwikkelbedrijf Orionis Walcheren Kosten Transitieplan Werkontwikkelbedrijf

Blad 3 behorend bij 2776332 / 2776334

Vertrouwelijkheid Openbaar

Blad 4 behorend bij 2776332 / 2776334