3.3 rvs Nota Kwaliteit Openbare Ruimte bijlage 1 nota

NOTA KWALITEIT OPENBARE RUIMTE november 2021 VASTGESTELD DOOR DE GEMEENTERAAD D.D. PM

INLEIDING Aanleiding Het is wenselijk om een visie en beleid voor de langere termijn te ontwikkelen voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte, ook wel de “leefomgeving” genoemd. De inrichting geeft de openbare ruimte een eigen identiteit en herkenbaarheid. Basis van het beheer is de inrichting, maar ook het gebruik van de openbare ruimte. De beleving die een gebruiker heeft, wordt gevormd door de samenhang van deze aspecten. Deze aspecten bepalen in hoge mate de nieuwe ontwikkelingen, de maatregelen die genomen moeten worden en de wijze waarop dit georganiseerd wordt om de gewenste (beeld) kwaliteit te bereiken (uniformiteit creëren en de Vlissingse identiteit uitstralen) en te behouden. Het uiteindelijke doel is het realiseren van een “toekomstbestendige leefbare openbare ruimte” De gemeente Vlissingen moet zorg dragen/ is verantwoordelijk voor de ontwikkeling, het functioneren, het gebruik en het in stand houden van de openbare ruimte van gevel tot gevel.

we ook opnemen wat dit betekent voor de onderhoudsniveaus. Het komen tot een dergelijk beleidskader kent een samenhang met vele ontwikkelingen die op dit moment zowel landelijk als in onze organisatie spelen. Dit vraag om een zorgvuldig en integraal traject.

Voor de kapitaalgoederen wegen, groen, riolering, openbare verlichting en civiele kunstwerken zijn in het verleden beleids- en beheerplannen opgesteld, deze worden tussentijds geactualiseerd. Daarnaast is een nota Onderhoud Kapitaalgoederen vastgesteld die we elke 4 jaar actualiseren. Wij willen komen tot een overkoepelend beleidskader Kwaliteit Openbare Ruimte waarin 2

Leeswijzer In deze notitie geven we allereerst een toelichting op de huidige situatie en onze werkwijze. Vervolgens geven we inzicht in verschillende ontwikkelingen die van invloed zijn op de openbare ruimte. Tot slot geven we een doorkijk op het vervolg.

HUIDIGE SITUATIE

Het huidige beleid van de openbare ruimte is vastgelegd in verschillende beleids- en beheerplannen en. Wij hanteren voor het onderhoud van de openbare ruimte verschillende niveaus. De openbare ruimte kan, volgens de richtlijnen van de CROW, worden ingedeeld in de volgende kwaliteitsniveaus: A+, A, B, C en D. De kwaliteitsniveaus zorgen voor standaardisatie van de kwaliteit van het beheer voor grote delen van de gemeente. Dit zorgt voor uniformiteit in de openbare ruimte en leidt tot een goed basisbeheer. Het maakt voor bewoners, ontwerpers en andere belanghebbenden transparant waar welke kwaliteit gehanteerd wordt en hoe groot de keuzevrijheid is binnen het kwaliteitsniveau. Vooralsnog hanteren wij de eerder door de inspecteur in het kader van de artikel 12 procedure en door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus voor de openbare ruimte, zie tabel 2.

Tabel 1: Kwaliteitsniveaus CROW, Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2018

Tabel 2: Vastgestelde kwaliteitsniveaus openbare ruimte Vlissingen.

3

ONZE WERKWIJZE Sinds 2013 werken we volgens de systematiek ‘Wijkgerichte aanpak’ door de kwalitatieve opgaves vanuit de kapitaalgoederen wegen, riolering en groen te koppelen. Deze aanpak is in 2020 uitgebreid door de openbare ruimte nog meer integraal te benaderen. We werken hierin volgens de zogenaamde Heatmap structuur die in onderstaande figuur inzichtelijk is gemaakt. De Kwaliteit Heatmap sluit aan bij de werkwijze die we vanaf mei 2013 hanteerden; het gaat hier om de koppeling van de verschillende beheersmatige opgaves. De Prioriteit Heatmap en Integrale Heatmap vertegenwoordigen de nieuwe manier van werken die we sinds 2020 toepassen. Vanuit deze Heatmaps borgen we dat we over de grenzen van de (technische) beheerplannen heen kijken. Zo brengen we risico’s en kansen in beeld en zetten we waar mogelijk in op koppelkansen. De basis voor onze werkzaamheden wordt op dit moment gevormd door de verschillende beheerplannen in combinatie met de door de gemeenteraad vastgestelde onderhoudsniveaus (kwaliteitsgestuurd). De projectleider van het betreffende project en/of de beheerdiscipline die een project initieert zorgt ervoor dat de andere disciplines worden meegewogen. Hierbij wordt per project de vraag gesteld of afstemming tussen de verschillende beheerdisciplines afdoende is (bv. bij reguliere onderhoudswerkzaamheden) of dat meerdere beleidsdisciplines aangehaakt worden.

De integrale werkwijze die we op dit moment hanteren is inhoudelijk gericht op het inzichtelijk maken van de opgaven, risico’s en kansen. Procesmatig vindt hierbij telkens de afweging plaats welke disciplines hierbij betrokken (kunnen) zijn. Immers, de mogelijk kansen beperken zich niet tot de technische uitvoering.

per project in beeld gebracht of deze betrokken zijn: duurzaamheid, klimaatadaptatie, bodem, sport, beleid sociaal domein, verkeer en vervoer, afval en milieu, stedenbouw, openbare veiligheid, openbare verlichting, participatie en financiën.Daarnaast vindt waar nodig extern afstemming plaats met betrokken partijen zoals nutsbedrijven, waterschap, woningcorporaties en bewoners. Integrale afweging versus integrale uitvoering Hoewel het streven is zoveel mogelijk werkzaamheden te combineren, is dit niet altijd mogelijk. Soms is het namelijk ook nodig om ‘pleisters te plakken’. Dit kan zijn bij regulier onderhoud om ervoor te zorgen dat de openbare ruimte op het juiste niveau blijft totdat sprake is van herinrichting. Het kan ook aan de orde zijn bij onvoorziene (spoed)reparaties. Zoals hiervoor aangegeven, wordt ook in die gevallen gekeken of een koppeling met andere werkzaamheden te maken is, maar dat is niet altijd mogelijk. Er is zodoende altijd sprake van een integrale afweging voorafgaand aan de werkzaamheden, maar niet altijd van een integrale uitvoering van de werkzaamheden.

Interne afstemming vindt altijd plaats tussen de beheerdisciplines onderling, het gaat dan om Groen, Wegen en Riolering. Voor de volgende beleidsmatige c.q. inhoudelijke disciplines wordt 4

Financiële aspecten De budgetten voor werkzaamheden in de openbare ruimte, gedeeltelijk afkomstig uit de artikel 12 gelden, zijn verdeeld op basis van de kapitaalgoederen (wegen, riolering, groen). Door de integrale, wijkgerichte aanpak zorgen we voor een doelmatige inzet van deze middelen. Het werken vanuit een integraal perspectief maakt het mogelijk efficiënt en effectief te werken en op die manier meer waarde te creëren vanuit hetzelfde budget. Vanuit de verschillende disciplines worden middelen ingebracht, maar er wordt gezamenlijk gekeken naar de besteding daarvan. We werken hierdoor kwaliteitsgestuurd en gericht op mogelijke koppelkansen.

5

INVLOEDEN OP DE OPENBARE RUIMTE De komende jaren staan we binnen de gemeente Vlissingen voor veel opgaves. Zo werken we onder andere aan opgaves met betrekking tot klimaatadaptatie, energietransitie, circulaire economie, biodiversiteit en (duurzame) mobiliteit. Daarnaast vraagt de Omgevingswet om een andere werkwijze waarbij leefbaarheid en gezondheid een grotere rol krijgen in het ruimtelijk domein. Al deze ontwikkelingen zijn van invloed op de manier waarop we omgaan met de (her)inrichting van onze openbare ruimte. In de hiernaast afgebeelde figuur wordt een overzicht gegeven van de verschillende invloeden. In dit overzicht is onderscheid gemaakt tussen ‘regulier beleid’ en de opgaves waar we de komende jaren aan moeten werken. Belangrijke kanttekening is dat het overzicht dynamisch van aard is en zodoende telkens op de actuele situatie dient te worden afgestemd.

6

DOORKIJK VERVOLG Op dit moment zijn niet alle benoemde opgaves al voldoende concreet uitgewerkt om de volledige doorwerking op de openbare ruimte daarvan in beeld te hebben. Daar komt bij dat we vanuit het overkoepelende project ‘Achterstand wegen’ de komende jaren aan de slag gaan met een veelvoud aan (her)inrichtingsprojecten in onze openbare ruimte. Dit maakt het van groot belang om te komen tot een overkoepelend kader waarin we de uitgangspunten voor de kwaliteit van onze openbare ruimte vastleggen. We leggen in dit op te stellen kader de verbinding tussen het beheer van de openbare ruimte met de daarbij betrokken disciplines en de opgaves waar we in breder verband aan werken. We sluiten aan op de grootschalige opgaves, maar weken vanuit een breed speelveld met o.a. stedenbouw, verkeer, milieu, sociaal domein, etc. Het is daarom van groot belang om dit integrale traject zorgvuldig aan te pakken.

aantal pilotprojecten gaande waarbij we onder andere de manier waarop we participatie toepassen uitwerken. De ervaringen die we hierbij opdoen evalueren we en aandachtspunten hieruit nemen we mee. Het doel is om het kader uiterlijk in 2023 vast te stellen, waarbij we bezien in hoeverre tussentijdse besluitvorming over deelonderwerpen mogelijk c.q. wenselijk is. We zijn ons ervan bewust dat er sprake is van een continu proces doordat opgaves in de loop der tijd worden uitgewerkt en nieuwe ontwikkelingen zullen volgen. In het kader gaan we daarom ook in op hoe we omgaan met die dynamiek.

We kozen hierbij voor een gefaseerde aanpak. In de nu voorliggende notitie beschrijven we de huidige werkwijze en geven we inzicht in de ontwikkelingen en opgaves die van belang zijn voor van invloed zijn op de te maken keuzes voor de inrichting van de openbare ruimte. Hierna gaan we aan de slag met het opstellen van het overkoepelend kader. We bepalen hiervoor de te doorlopen route waarbij we onder andere ingaan op het toepassen van participatie en de rol van de raad. Zo zijn er een 7