3.3 Rvs Excuses slavernijverleden

Registratiekenmerk: Onderwerp: Excuses slavernijverleden

De raad besluit;: Op 1 juli 2023 excuses aan te bieden voor de rol van het gemeentebestuur van Vlissingen in het slavernijverleden en het college van Burgemeester en Wethouders te verzoeken deze excuses namens het gemeentebestuur van Vlissingen in het openbaar uit te spreken. Samenvatting We gaan excuses aanbieden voor de rol van het gemeentebestuur van Vlissingen in de TransAtlantische slavenhandel. Het gemeentebestuur van Vlissingen is de rechtsopvolger van de voorgangers die dit historisch onrecht mogelijk hebben gemaakt. Met het aanbieden van excuses zetten we de pijn van de nazaten van de tot slaaf gemaakten op de voorgrond en niet ons eigen gelijk. Als gemeentebestuur geven we daarmee aan hun verdriet te willen begrijpen. Inleiding Op 12 januari 2023 heeft het college van Burgemeester en Wethouders van Vlissingen geantwoord op de schriftelijke vragen van de ChristenUnie dd.17 november 2022 over het slavernijverleden. Het college antwoordde onder meer: “Wij vinden het, gezien het belang en betekenis van dit thema, nadrukkelijk aan de gemeenteraad om zich uit te spreken of het gemeentebestuur van Vlissingen al of niet dient over te gaan tot het aanbieden van excuses aan de nazaten van de tot slaafgemaakten over het slavernijverleden van Vlissingen, waarbij u - als tot excuses mocht worden overgegaan - de meest daarvoor in aanmerking komende plaats en moment kunt aangeven.

Wij nodigen uw raad nadrukkelijk uit dit thema te agenderen.” Wat willen we bereiken? Tijdens het Herdenkingsjaar Slavernijverleden, van 1 juli 2023 tot 1 juli 2024, wordt in het hele koninkrijk aan het slavernijverleden extra aandacht besteed. Zie hiervoor ook de mededeling van de Rijksoverheid: Herdenkingsjaar Slavernijverleden 1 juli 2023 tot 1 juli 2024 | Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap | Rijksoverheid.nl In juni 2021 is het in opdracht van de gemeente Vlissingen geschreven rapport “Het Slavernijverleden van Vlissingen”uitgebracht. In deze historische verkenning is vastgesteld dat Vlissingen een belangrijke rol in de slavenhandel had. Zo was zo’n 25% van de economie van Vlissingen in de periode van 1760 tot 1785 direct of indirect verbonden met de Trans-Atlantische slavenhandel. Onder de slavenhandelaren waren diverse schepenen (=wethouders) van Vlissingen. Uit dit onderzoek blijkt onder meer dat Vlissingen in de eerste decennia van de zeventiende eeuw een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van Nederlandse plantagekoloniën in het Atlantische gebied, waarin kolonisten in toenemende mate gebruik maakten van indiaanse en Afrikaanse slaven voor het werk op hun plantages. Tussen 1750 en 1780 vertrokken er meer dan 200 slavenschepen uit Vlissingen, die zo’n 60.000 Afrikanen als slaaf inscheepten in West-Afrika.

Daarmee was de Scheldestad met afstand koploper in de Nederlandse slavenhandel. Het rapport geeft aan dat er nader onderzoek nodig is naar de exacte rol van Vlissingen in de slavenhandel. Aangetoond is wel dat de Walcherse steden voortrekkers waren in de ontwikkeling van de handel en scheepvaart in het Atlantische gebied.

Auteur: Pieter Jan Mersie Telefoonnummer: 0118-487 Datum document:

Registratienummer nota Beslissingsbevoegdheid:Gemeenteraad

Het ging daarbij om essentiële activiteiten voor het opzetten van de slavenhandel en de stichting van plantagekoloniën waarin op grote schaal slaven werden gebruikt. In het bovengenoemd rapport wordt gefocust op het aandeel van Vlissingen in de Trans-Atlantische slavenhandel en slavernij met daarbij vooraf de aantekening dat dat aandeel lastig is te scheiden van dat van de andere Walcherse steden, met name van Middelburg. Kooplieden en regenten uit de Walcherse steden werkten namelijk dikwijls samen. Ze hadden gezamenlijke bewindhebbers in de “kamer Zeeland” van de WestIndische Compagnie (WIC). In de discussie over excuses voor het slavernijverleden richten we ons primair op de nazaten van de tot slaaf gemaakten. Echter, na de afschaffing van de slavernij begon een vergelijkbare situatie met hindoes, javanen en chinezen die als goedkope “contractarbeiders” in op de plantages in Suriname werden ingezet. Omdat deze arbeiders vaak niet konden lezen of schrijven en dus het Engelse contract niet konden begrijpen, was het voor de meesten niet duidelijk waar ze aan begonnen waren. Er was dan ook veel kritiek op dit systeem dat vergelijkbaar is met slavernij. Desondanks bleef dit systeem met “contractarbeid” tot 1939 bestaan, ook in de Nederlandse koloniën. Dit initiatiefvoorstel beoogt met het aanbieden van excuses voor het slavernijverleden impliciet ook hiervoor erkenning te geven.

Slavenhandel komt nog steeds op grote schaal voor. Slachtoffers van mensenhandel of moderne slavernij krijgen veel te weinig of niets betaald. Ze werken hier in Nederland onder (zeer) slechte omstandigheden. Ze zijn volledig in de greep van hun baas of tussenpersoon: ze worden bijvoorbeeld mishandeld, krijgen hun paspoort niet terug als ze daar om vragen of vrezen voor de veiligheid van hun familie. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen en the United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) hebben eerder een schatting van de omvang van mensenhandel in Nederland gemaakt. In dit onderzoek wordt het jaarlijks aantal slachtoffers van mensenhandel geschat rond de 6.250. Als gemeentebestuur van Vlissingen willen we dat dit stopt, ook in Vlissingen. Als bestuurders van de gemeente Vlissingen zijn we niet schuldig aan wat onze voorgangers of voorouders hebben gedaan, maar zijn we wel verantwoordelijk voor wat we doen in het heden. Het slavernijverleden werkt immers door in het heden, in onderwerpen als taal, racisme, milieu en klimaat. In het koloniale tijdperk lag de nadruk op winst, handel en producten; mineralen, gewassen of olieraffinaderijen. De menselijke maat –waar we in Vlissingen waarde aan hechten- is in die periode vergeten.

Wat gaan we ervoor doen? Naast de eerder door het college uitgesproken erkenning van de rol van het gemeentebestuur van Vlissingen in het slavernijverleden gaan we nu daarvoor excuses aanbieden aan de nazaten van de tot slaaf gemaakten. Het aanbieden van deze excuses kan een belangrijke stap zijn om de verbinding met iedereen in de samenleving te zoeken en achten we voor de inwoners van Vlissingen belangrijk. Daarmee geven we ook aan dat we als bestuurders van Vlissingen ons realiseren wat er in het verleden gebeurd is en hoe dat doorwerkt tot de dag van vandaag. Excuses gaan verder dan de erkenning van een historisch gegeven Wat zijn de kanttekeningen en risico’s? n.v.t. Wat mag het kosten? Aan het aanbieden van excuses zijn geen kosten verbonden.

Wat en hoe gaan we communiceren? Extern: Blauw Geruite Kiel

Bijlagen: -Rapport “Het slavernijverleden van Vlissingen”, Henk den Heijer en Gerhard de Kok -Rapport “Ketenen van het verleden”, Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden.

Indieners: Dit initiatiefvoorstel wordt ingediend door de fracties van: - ChristenUnie: Pieter Jan Mersie - GroenLinks: Rieky Bostelaar-Trommelen Sogand Mohandes - Socialistitsche Partij: Priscilla Kuipers - Partij van de Arbeid: Frances Oreel Azad Toğuç Hristijan Stevoski - D66:

Desiree Schrijver