3.3 rvs De strategische visie 2040 Blik op de toekomst bijlage visie
Tekst van het document
Blik op de toekomst Strategische visie 2040
Gemeente Vlissingen Juli 2021
Inhoudsopgave Voorwoord
3
Inleiding
4
1. Vlissingen is een hotspot voor delta-innovatie
5
2. Vlissingen in verbinding
9
3. Vlissingen is duurzaam
14
4. Vlissingen is gezond en vitaal
17
5. Vlissingen is in balans
20
6. Vlissingen in samenwerking
24
Het proces
27
2
Voorwoord Hoe ziet de wereld eruit in 2040? Als er één ding zeker is, dan is het dat niets vastligt. Dat is niet alleen inherent aan de wereld, maar past ook bij Vlissingen. In deze stad gelegen op de spannende strook tussen land en zee zijn we kunstenaars geworden in het laveren, ondanks een soms stevige golfslag. De visie die voor u ligt, is dan ook geen blauwdruk voor Vlissingen 2040. Wel een blik vooruit naar hoe wij in 2040 het liefste wonen, werken, leren en ontspannen. Het is een kompas dat richting geeft aan de keuzes die de gemeente de komende jaren zal maken bij allerlei maatschappelijke opgaven. En de maatschappij, dat bent u. Daarom maakten we de toekomstvisie niet achter een bureau. We gingen de boer op en hebben de werkelijke deskundigen gevraagd hierin mee te denken: u als inwoner, ondernemer, student of vereniging in Vlissingen. Naast alle medewerkers en partijen die aan deze visie hun bijdrage hebben geleverd, wil ik dan ook vooral mijn dank uitspreken aan u, Vlissingen. Bas van den Tillaar Burgemeester gemeente Vlissingen
3
Inleiding Als gemeente zijn we het gewoon om met toekomstvisies te werken. De vorige Strategische Visie Vlissingen 2020, inmiddels bekend als de Stadskoers, werd in 2010 gemaakt. Dat kun je er ook uit aflezen: er was toen een economische crisis gaande, het Scheldekwartier lag nog onaangeroerd en we waren nog geen Artikel 12-gemeente. Van de Artikel-12-status zullen we tot 2030 financieel nog wel wat merken. Maar daarna is er ruimte voor nieuwe ontwikkelingen. Tijd dus om de koers opnieuw te bepalen. Nadenken over een nieuwe koers is een uitdaging. De toekomstvisie moet antwoord geven op vragen als: wat willen we als gemeente hebben bereikt in 2040? Welke thema's staan te springen om aandacht? Wat maakt onze gemeente bijzonder? Daarom nodigden we iedereen uit om aan boord te komen en een persoonlijke blik op Vlissingen 2040 te geven. We verzamelden dromen en wensen, behoeften en ideeën… Dat leverde natuurlijk een schat aan meningen en nieuwe ideeën op, vanuit alle doelgroepen. Die moesten we omsmelten tot een strategische koers. Een routekaart voor de stad in de toekomst. Dat deden we door 6 thema's uit te lichten: van delta-innovatie tot gezondheid en van duurzaamheid tot onderlinge verbondenheid. Deze thema's geven natuurlijk niet alles weer wat we de komende 20 jaar gaan doen als gemeente, maar is een goede leidraad voor waar onze prioriteiten liggen.
En waar we strategische keuzes in gaan maken. Het rapport Wind in de Zeilen zijn we daarbij niet vergeten. De inhoud van het rapport werd in deze visie niet expliciet herhaald, maar omarmen we wel in onze blik op 2040.
4
1. Vlissingen is een hotspot voor delta-innovatie Het is 2040… de 16e-eeuwse uitspraak van Francis Bacon 'Kennis is macht' heeft een nieuwe dimensie gekregen: kennis delen is kracht. En in Vlissingen gebeurt dit volop. Hiermee levert de stad een belangrijk en uniek aandeel in de concurrerende positie van Nederland als kenniseconomie. Wie Vlissingen zegt, zegt delta-innovatie. Sinds 2018 vormen we met Terneuzen en Gent de Europese tophaven North Sea Port. De Engelse term port staat voor veel meer dan alleen haven. Het is een haven in de brede zin van het woord, een hotspot. En Vlissingen is in 2040 de hotspot in de delta. Dan hebben we onze bijzondere locatie in de delta zo goed benut, dat we naast Schiphol, Rotterdam en Eindhoven de vierde mainport van Nederland zijn. De delta Een delta is een uniek gebied op de grens van land en water en dat geldt helemaal voor de Schelde-delta. Eeuwen van geschiedenis en natuurlijke processen hebben een unieke ecologie en cultuurhistorie achtergelaten. Een delta staat vaak voor uitdagingen: een gebied waar zoet op zout water botst, en water op land. Vlissingen is dé plek waar innovatieve oplossingen worden gevonden en toegepast.
5
Mainports in een notendop
Leren en werken in de Delta
De Rotterdamse haven en luchthaven Schiphol zijn van oudsher de
Water, maritiem, veiligheid, energie en voedsel… In 2040 zijn dit
eerste mainports in Nederland; nationale doorvoerhavens van
onderwerpen die niet alleen leven in en rond de delta raken. Het zijn ook
personen, goederen of allebei. Ware transportknooppunten dus, die
maatschappelijke opgaven van nationaal én mondiaal belang. Het
belangrijk zijn voor de regionale economie. Van werkgelegenheid tot
Delta Kenniscentrum op de Kenniswerf is in 2040 de spil in innovatie op
een gunstig vestigingsklimaat voor bedrijven. In 2016 kwam daar
dit vlak en de bevestiging van Vlissingen binnen de kennisregio
Brainport Eindhoven bij. Een wat vreemde eend in de bijt. Het maakte
Zeeland. Het Delta Kenniscentrum is een schoolvoorbeeld van de triple
de definitie van 'mainport' direct breder: van werkelijke doorgangs-
helix-formule. Met de compensatiesteun uit Wind in de Zeilen en een
haven naar broedplaats voor innovatieve ontwikkelingen. Daarmee
actief faciliterende gemeente kregen scholing en het bedrijfsleven
werd een mainport een economisch kerngebied van nationale
vleugels.
betekenis. Vlissingen als hotspot voor delta-innovatie staat in 2040
Hoe?
voor unieke kennis: onderzoek, innovatie, onderwijs en ondernemerschap rond de delta.
Allereerst vinden studenten mbo, hbo en wo hier hun opleiding, vervolgopleiding, afstudeerproject en aansluitend hun baan.
In Vlissingen krijgt kennis kracht
Vlissingen is namelijk een living lab: er wordt volop geëxperimenteerd
Het gaat dus om een economie gebaseerd op kennis. Een veel
en studenten leren op de plek waar het gebeurt. Van slimme mobiliteit
gebruikt model hierin is de triple helix. Simpel gezegd is dit de
tot oplossingen voor veilig wonen in een deltagebied of maritiem
samenwerking tussen middelbaar en hoger onderwijs, bedrijfsleven
ecologisch onderzoek.
en overheid. Door de wisselwerking tussen onderzoek, toepassing in de praktijk en faciliterend beleid versterken deze drie partijen elkaars
Het Delta Kenniscentrum is ook een fysieke ontmoetingsplek voor
kwaliteiten. Kennis krijgt hierdoor de benodigde slagkracht mee om de
ondernemers en studenten. Het bedrijfsleven is betrokken en zicht-
economie duurzaam te laten groeien. Scholen als Scalda en HZ,
baar. Stages bij gerenommeerde Vlissingse bedrijven of kleine
bedrijven en de (regionale) overheid werken samen op de
innovatieve nieuwkomers zijn geliefd, terwijl ook ondernemers op zoek
onderwerpen waar de delta sterk in is: water, maritiem, veiligheid,
naar aanstormend jong talent in alles wat de delta betreft naar
energie en voedsel.
Vlissingen komen.
6
Het Delta Kenniscentrum is daarmee een grote trekker voor bedrijven die passen bij dat speciale deltaprofiel. En waar bedrijven komen, ontstaat werkgelegenheid, naast een sociale en maatschappelijke impuls door meeverhuizende werknemers en hun gezinnen. Zoals een woonboulevard méér woonwinkels trekt, trekt de deltahotspot in 2040 steeds meer bedrijven aan die bij de Delta én bij elkaar passen. Een sneeuwbaleffect dat zorgt voor een cluster van deltagerelateerde ondernemers. Deze bedrijven kiezen niet alleen voor het prettige vestigingsklimaat, ze zijn zelf ook onderdeel van dat vestigingsklimaat. Door de hoge concentratie van gelijkgestemden – of juist concurrentie – profiteert elke ondernemer hier van de onderlinge stimulans. Een mooi voorbeeld van hoe één plus één drie is. Een schone delta Delta-hotspot Vlissingen staat ook voor schoon. Samen met bedrijven werken we bijvoorbeeld aan schoon water en schone lucht. Dat doen we op duurzame basis, bijvoorbeeld door het gebruik van groene waterstof en hergebruik van reststromen. Zo vinden we een balans die ook op lange termijn klimaatveranderingen tegengaat en tegelijkertijd met een economische groei bijdraagt aan de ontwikkeling van Vlissingen, Walcheren en Zeeland.
7
De skyline
Lang verhaal kort, in 2040…
Je ziet het al van ver als je Vlissingen nadert: de delta-innovatieve
•
hotspot voor delta-innovatie.
bedrijven krijgen volop ruimte in de gemeente. De iconische skyline van Vlissingen kent in 2040 iedereen, met hoge masten maar ook grote
• • • •
Werkt Vlissingen aan een schone, duurzame delta.
•
Worden bedrijven met het hotspotprofiel zichtbaarder in de
Hotspot Vlissingen voor een dagje Delta-hotspot Vlissingen is niet alleen een aantrekkelijk en dynamisch
gemeente. • •
We kunnen er niet meer over zeggen dan dat ook die waarschijnlijk is ontstaan uit de magische mix als studenten, onderzoekers, bedrijven en overheden de koppen bij elkaar steken…
Zorgt dit voor meer werkgelegenheid en groei van de werkende bevolking.
aantrekt. Bijvoorbeeld in de vele evenementen, het hele jaar door. En in een toeristische attractie die met kennis en ontdekken te maken heeft.
Trekken deze bedrijven andere 'delta-innovatie'-bedrijven aan die elkaar onderling stimuleren.
werkgebied voor studie en carrière. De levendigheid en kennis- en experimentenidentiteit klinkt ook door in het toerisme dat Vlissingen
Staat Vlissingen (inter)nationaal bekend om zijn 'delta-innovatie'opleidingen, die gebruikmaken van het living lab dat Vlissingen is.
in 2040 delta-innovatie. Van losse evenementen rondom water bijvoorbeeld, tot bijzondere nieuwe combinatie-initiatieven.
Maakt de samenwerking tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven dat deze kennis kracht krijgt.
iedereen gezien én beleefd worden. Niet alleen in de skyline is de hotspot-identiteit zichtbaar, ook allerlei initiatieven in de stad ademen
Staat delta-hotspot Vlissingen garant voor bijzondere kennis op de deltathema's water, maritiem, veiligheid, energie en voedsel.
scheepswerven aan de horizon. Het is het visitekaartje van typisch Vlissingse bedrijven die de trots van Vlissingen zijn. Die mogen door
Is Vlissingen de vierde mainport van Nederland: Vlissingen als
•
Heeft Vlissingen een toeristische trekker die past bij deze kennis- en experimentenidentiteit.
8
2. Vlissingen in verbinding Het is 2040… en de V van Vlissingen staat voor Verbinding. Niet alleen fysiek, via een verbeterd OV-netwerk en slimme mobiliteit, maar ook digitaal en sociaal. Vlissingen van eindpunt naar knooppunt Voor een mainport waar studenten, onderzoekers, werknemers, klanten en jonge gezinnen hun nieuwe woon- en werkgebied vinden, is het essentieel om goed verbonden te zijn. Ook de werknemers en bezoekers van het Justitieel complex willen snel van en naar Vlissingen kunnen reizen. Vlissingen is in 2040 dan ook uitstekend bereikbaar. Via het programma Wind in de Zeilen is de 0Vbereikbaarheid sterk verbeterd, bijvoorbeeld met een vaste intercity van en naar de Randstad en de spoorlijn Terneuzen-Gent. Maar niet alleen de bereikbaarheid via het land is geoptimaliseerd. Vlissingen eindigt in 2040 niet meer daar waar het water begint. Het water is onderdeel van het vervoersnetwerk. Met de veerdienst voor voetgangers en fietsers zijn Zeeuws-Vlaanderen en Vlissingen met elkaar verbonden. En via de mobiliteitshub aan de 'overkant', vinden Zeeuws Vlamingen en de Vlaamse steden eenvoudiger hun verbinding met Vlissingen. Daarnaast worden ook door de stimulans van de watersport, cruisevaart en het gebruik van de passanten-jachthavens landsgrenzen beslecht. De stad is daarmee een prima uitvalsbasis.
9
Levendigheid en bedrijvigheid verbonden
Verbinding verleidt de toerist
Vlissingen heeft veel te bieden: rustige wijken, de dorpen als Ritthem en
Dat aaneengroeien van Vlissingen tot één sterke stad is niet alleen
Oost-Souburg en een bruisende kern. Daar vind je strand, stad én
bedrijfseconomisch interessant. Ook voor de bezoeker opent dit
haven. Verschillende gebieden met verschillende kwaliteiten, maar
perspectieven. Op de boulevard is niet alleen veel te zien met alle
met één gemene deler: allemaal zijn ze onderdeel van Vlissingen. De
bedrijvigheid op het strand en het water, het is ook aantrekkelijker om
historische binnenstad is een levendig centrum met een maritieme
even te blijven. Meer groen en prettige horecagelegenheden maakten
uitstraling, voor kleinschalig winkelen, (zakelijke) dienstverlening en
al dat 'even schepen kijken' veel meer 'lunchen aan zee' werd. Daarbij is
horeca.
in 2040 de boulevard voelbaar en fysiek beter verbonden met het
Het station is het knooppunt voor iedereen die in Vlissingen wil of moet
centrum. Hierdoor wordt de toerist en recreant getrokken door het
zijn, en samen met de Kenniswerf ook de plek voor onderwijs,
zicht op zee en daarna ook door wat er in Vlissingen als maritieme stad
maritieme innovatieve bedrijvigheid en het gezicht van Vlissingen als
zelf te doen is.
hotspot voor delta-innovatie. Daarmee is het ook dé sleutel in de verbinding tussen de delen. De aanwezigheid van kennisinstellingen
Wie Vlissingen bezoekt wordt verleid door de boulevard, het
en uitvoerende bedrijven maken de Kenniswerf de ideale
Bellamypark, de binnenhavens en het winkelgebied. De gunstige
experimenteerzone voor nieuwe en slimme mobiliteit. Vanuit het
ligging op Walcheren, nabij Middelburg, en de goede bereikbaarheid
station kan worden overgestapt op andere vervoersmiddelen, waarbij
maken Vlissingen tot prima startpunt voor een Zeeuwse
milieuvriendelijke vormen als e-shuttles en langzaam verkeer voorop
ontdekkingsreis. Zoals alle wijken in Vlissingen verbonden zijn, zijn
staan. De historische binnenstad en het station met daartussen het
Middelburg en Vlissingen dat ook.
Scheldekwartier en de Kenniswerf groeien zo naar elkaar toe als broer en zus: herkenbaar uit dezelfde familie maar elk met eigen karakter.
10
Grijs wordt recreatief groen Plannen maken we altijd met oog voor natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid. Dat is niet alleen in Vlissingen zo, het is ook een landelijk thema. Zo is er steeds meer focus op blauwe en groene 'verbindingslongen' in verstedelijkte regio's. Samen met Middelburg is Vlissingen dé verstedelijkte regio op Walcheren. Het groen dat we om het 'steen' creëren heeft een recreatief en geen landbouwkarakter. Met het Justitieel complex ingebed in een groene setting met bos, weides, lanen en water is ontspanning in het groen vanuit de stad en vanuit Ritthem en Oost-Souburg binnen handbereik. Ook wordt de automobilist steeds meer gestimuleerd om de auto aan de rand en aan de kant te zetten. Door het aanbieden van milieuvriendelijke, duurzame en slimme mobiliteit blijft de bereikbaarheid gegarandeerd. Vanuit het Delta Kenniscentrum wordt natuurlijk meegedacht over de slimste manier om de natuur een impuls te geven en groen in te zetten tegen bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden. Vlissingers digitaal en sociaal verbonden Naast de fysieke verbinding door wegen- en waternet, OV en slimme mobiliteit is ook de digitale snelweg in 2040 voor iedereen toegankelijk. Snel en goed internet is overal in de gemeente voorhanden. Handig als een van de betere thuiswerksteden in Nederland.
Online de weg weten maakt dat Vlissingers voorzieningen beter kunnen vinden en gebruiken, maar ook dat ze onderling verbonden zijn of raken. En dat is belangrijk voor een sterke, gezonde en inclusieve samenleving. Minder eenzaamheid en meedoen aan de samenleving maakt immers gezonder. Dat hoeft niet alleen online te gebeuren; een bloeiend verenigingsleven in de wijk en dorpen verbindt bewoners ook met elkaar. In een omgeving waarin iedereen steeds ouder wordt en langer thuis woont, heeft zorg en ondersteuning in 2040 een nieuwe vorm gekregen. Vlissingers helpen elkaar en weten elkaar te vinden. Zo is iedereen steeds langer zelfredzaam door dit samen op te pakken. Samenredzaam, dus.
11
'Samen' is een belangrijk thema. Samen maken we Vlissingen en iedereen is daarin waardevol. Wie niet kan bijdragen via betaald werk, door beperkingen of afstand tot de arbeidsmarkt, kan door onbetaald werk een kleine of grote rol spelen in de samenleving. We gaan hierbij uit van wat iemand nog wél kan. Vrijwilligers zijn onbetaalbaar, zeker in een maatschappij waar samenredzaamheid gestimuleerd wordt, en onmisbaar voor Vlissingen. (Kunnen) meedoen draagt daarnaast ook bij aan de gezondheid en het welzijn. Kinderen en jongeren hebben een veilige, gezonde leefomgeving nodig. Voor kinderen uit gezinnen met een lage sociaaleconomische status (SES) is dit des te belangrijker om gelijke kansen te krijgen. In het leven en in het onderwijs. De gemeente werkt hiervoor samen met scholen, onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties én de ouders. De gemeente is hierin een belangrijke factor in het verbinden van de verschillende partijen en initiatieven. Want iedereen heeft een plek nodig om op te groeien zonder gevaar en honger, en met ruimte om te spelen, te sporten en je te ontwikkelen. Daarbij is het belangrijk dat de voorzieningen en openbare ruimte in Vlissingen en de regio toegankelijk zijn voor iedereen, én ook goed bereikbaar. Natuurlijk gebeurt dat in 2040 door waar dat kan gebruik te maken van slimme mobiliteit, zoals ook het programma Wind in de Zeilen voorzag.
12
Lang verhaal kort, in 2040… • Is Vlissingen beter verbonden met het achterland, over land én over water. • Is Vlissingen daarmee een strategisch knooppunt. • Is het station nadrukkelijk onderdeel van het gebied rond de Kenniswerf. • Zijn stad en station naar elkaar gegroeid met behoud van hun eigen karakter. • Draagt duurzame en slimme mobiliteit daaraan bij. • Ontdekken toerist en recreant door de goede verbindingen vanuit de boulevard of binnenstad ook de rest van Vlissingen, Walcheren en Zeeland. • Gaat de auto naar de rand en aan de kant. • Is Vlissingen, en daarmee de Vlissingers, digitaal goed verbonden. • Zijn de Vlissingers goed verbonden met elkaar, waardoor samenredzaamheid ontstaat. • Is iedereen waardevol en ieders bijdrage van belang. • Faciliteren we gelijke kansen in het onderwijs. • Zijn de voorzieningen en openbare ruimte bereikbaar en toegankelijk voor iedereen. • Gebeurt dat waar dat kan op een slimme en duurzame manier.
13
3. Vlissingen is duurzaam Het is 2040… en een nieuwe generatie leeft, werkt, studeert en recreëert in Vlissingen. De keuzes van nu vormen het Vlissingen van straks. Daarom houden we nu al rekening met de belangen van die nieuwe generatie. Uiteraard gebruik makend van alle typisch Vlissingse deltabronnen: van zon, wind en water tot de nieuwste kennis. De Vlissingse overvloed Onze ligging in de delta maakt dat we, ook in 2040, natuurlijke bronnen in overvloed hebben. In sommige zijn we zelfs uniek. Zo hebben we de meeste zonuren van Nederland, wind en veel zilte vegetatie en zijn we als onderdeel van de North Sea Port experts in de kennis, innovatie, productie en toepassing van waterstof. In 2040 is de waterstof uit Vlissingen groen: voor de productie ervan gebruiken we nog uitsluitend energiebronnen als wind, zon en water. Die overvloed heeft ook een keerzijde. Zo vraagt de stijging van de zeespiegel om innovatieve oplossingen, net als andere klimaatveranderingen. Door de aanwezigheid van een andere hernieuwbare energie: namelijk die van de jonge talenten en bedrijven, lopen we nationaal en internationaal voorop als het gaat om leven met water. Wonen in klimaatadaptief Vlissingen 'Wij zijn de eerste generatie die de gevolgen van klimaatverandering aan den lijve ondervindt, en de laatste die er iets aan kan doen,' zei Barack Obama al.
14
In 2040 is overal zichtbaar hoe Vlissingen heeft ingezet om de
De gezondheid van de Vlissingers staat dus hoog in het vaandel bij de
klimaatdoelstellingen te behalen en zich te wapenen tegen de
inrichting van de openbare ruimte, bewegen wordt bijvoorbeeld
toenemende wateroverlast, hittestress en droogte. Nieuwe en
gestimuleerd. Dat alles schoon, heel en veilig is spreekt voor zich. In en
bestaande woongebieden zijn klimaatneutraal door nul-op-de-
om de stad wordt natuur ontwikkeld en waar dat kan gaat de auto aan
meterwoningen en daarnaast ook klimaatadaptief. Dat betekent dat
de kant.
groene daken en geveltuinen zorgen voor isolatie en verkoeling, vergroening schaduw geeft en er oplossingen zijn om regenwater snel
Duurzame mobiliteit, grondstoffen en energie
af te voeren of juist op te slaan. Het Delta Kenniscentrum dient als
De auto is in 2040 teruggedrongen uit het stadsbeeld door
kennis- en onderzoeksplatform voor deze toepassingen. De triple helix
alternatieve manieren van vervoer die eenvoudig voorhanden zijn.
van projectontwikkelaars, gemeente en onderwijsinstellingen krijgt
Inwoners, bezoekers, studenten en werknemers kunnen met slimme en
hierbij een vierde partner: de samenwerking met inwoners en hun
duurzame mobiliteit reizen, bijvoorbeeld tussen station en binnenstad.
wijkinitiatieven. De samenleving als living lab dus!
Er is aandacht voor fietsers en voetgangers zoals de aanleg van een fietssnelweg voor woon-werkverkeer. Een uitgebreid fietsnetwerk
Wonen in circulair, natuurinclusief Vlissingen
verleidt de toerist om de regio met de fiets te verkennen.
Zeg je circulair, dan zeg je gemeente Vlissingen. Wordt er iets gebouwd
North Sea Port is grootmeester in duurzame mobiliteit. Natuurlijk op het
in Vlissingen? Dan is het hergebruik van materialen een must.
haventerrein zelf. Daarnaast wordt zeker ook in het transport via het
Nieuwbouwprojecten en renovaties zijn in 2040 naast circulair ook
wegennet en de waterweg ingezet op milieuvriendelijke brandstof.
natuurinclusief. Dat wil zeggen dat bij het bouwen aan woningen ook
De energietransitie is een vraagstuk dat alle Vlissingse bedrijven raakt,
wordt gebouwd aan natuur in de wijk. Deze moderne, groenere
van de North Sea Port tot elders in de gemeente. De bedrijven staan
woonwijken van de toekomst zijn aantrekkelijker én worden hoger
hierin niet alleen, zij ontvangen steun vanuit de overheid. Dat geldt ook
gewaardeerd op de markt. Groen binnen handbereik draagt ook bij
voor inwoners. Afval is in 2040 een term uit het verleden. We hebben
aan de gezondheid van wie in de wijk leeft en beweegt. Fysiek én ook
het over grondstoffen. En die worden allemaal opnieuw gebruikt. Van
mentaal: de groene zones stimuleren sociaal contact en daarmee de
grondstoffen uit afvalstromen tot restwarmte. Ook inwoners denken
sociale cohesie. Dat maakt dat de Vlissingers in de wijken zich gezien
bewust na over wat zij kopen. Gasvrij bouwen is de regel. Sterker nog, in
voelen, wat een gevoel van veiligheid geeft. Een belangrijk onderdeel
2040 zijn we als Vlissingen bijna gasvrij. Dan kun je in Vlissingen dus
in het ontwikkelen van 'samenredzaamheid'.
opgelucht en fris ademhalen: Vlissingen is schoon én circulair.
15
Lang verhaal kort, in 2040… • Is Vlissingen een duurzame gemeente. • Wordt er volop gebruik gemaakt van de typische deltabronnen als hernieuwbare energie. • Is de aanwezige specialistische (delta)kennis de sleutel tot innovatieve oplossingen. • Zijn woonwijken gewapend tegen de gevolgen van klimaatveranderingen door klimaatadaptief bouwen. • Wordt er circulair en natuurinclusief gebouwd. • Is de auto niet meer vanzelfsprekend en zijn er milieuvriendelijke alternatieven voor iedereen. • Dragen groene wijken en goed ingerichte openbare ruimtes bij aan de gezondheid. • Worden bedrijven binnen de gemeente gesteund bij de energietransitie. • Is Vlissingen schoon en circulair.
16
4. Vlissingen is gezond en vitaal Het is 2040… via het pakket Wind in de Zeilen is de infrastructuur voor zorg en ondersteuning in Vlissingen sterk verbeterd en staat de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein stevig op poten. Belangrijk, natuurlijk. Maar gezondheid gaat steeds meer over het bevorderen van gezond gedrag en minder over het bestrijden van ziekten. Steeds meer aandoeningen hebben namelijk een chronisch karakter. Klachten waarmee mensen 'moeten leren leven'. Vanuit de gemeente benaderen we kwaliteit van leven vanuit wat iemand nog wel kan. We stimuleren daarbij gezondheid op een andere manier. Met de focus op positieve gezondheid en vitaliteit. Positieve gezondheid Als je niet 100% gezond bent, dan ben je ziek. In 2040 heeft Vlissingen deze benadering van gezondheid al lang achter zich gelaten. Want iemand is meer dan zijn of haar aandoening die moet worden behandeld vanuit de zorg. Positieve gezondheid is als gedachtegoed bedacht door arts Machteld Huber. Het benadert gezond zijn vanuit een bredere invalshoek. Niet alleen of je medisch gezien gezond bent, maar ook hoe je er mentaal voor staat telt mee. Net als meedoen in de maatschappij, plezier in het leven hebben, dagelijks kunnen functioneren en het leven als zinvol zien. Samen laat deze zeshoek zien hoe het echt met je gaat.
En dus ook waar een verandering ervoor kan zorgen dat je lekkerder in je vel gaat zitten. Je vitaal voelt dus.
17
Lagere SES Vanuit de gemeente is hierbij extra aandacht voor de inwoners met een lage sociaaleconomische status (SES). Bij een lagere opleiding en een lager inkomen gaan vaak ook andere factoren een rol spelen, zoals lagere gezondheidsvaardigheden, slechtere leefstijl en woon- of werksituaties. In 2040 worden zaken als depressie, roken, alcoholgebruik, overgewicht of diabetes vanuit een bredere blik op gezondheid bekeken en bestreden. Ook actieve deelname aan de maatschappij en de leefomgeving worden gezien als onderdeel van gezond zijn. Zo wordt een gezondere leefstijl gestimuleerd. De Vlissingse focus op veerkracht en eigen regie In 2040 staat de V van Vlissingen ook voor veerkracht. Door steeds te kijken naar de zes elementen die iemands welzijn kunnen beïnvloeden, wordt ook duidelijk waar er iets zou kunnen veranderen. Zo creëren we een zo goed mogelijke gezondheid. Daarbij kijken we ook naar: wat vindt iemand zelf belangrijk? En wat kan er ondanks beperkingen of ziekte nog wel? In Vlissingen geloven we namelijk in het vermogen van mensen om zich aan te passen, en ook om dit zelf op te pakken. Natuurlijk reikt de gemeente hiervoor de juiste plekken, tools en mensen aan. Met deze randvoorwaarden faciliteren we gezondheid, maar laten we de regie bij de inwoners zelf.
Bouwen aan gezondheid Een middag uitwaaien in de zilte lucht van het Vlissingse strand doet wonderen… Ook in 2040 wordt de gezonde lucht van de Zeeuwse kust geroemd en graag bezocht. De Vlissingers zelf zouden de zee naar eigen zeggen niet kunnen missen. Ook Vlissingen als gemeente is ingericht met het oog op gezond en prettig leven. Hoe onze leefomgeving eruit ziet en functioneert, heeft namelijk invloed op hoe we ons voelen. En de verantwoordelijkheid hiervoor nemen we samen met bewoners en organisaties.
18
Bij de inrichting van de openbare ruimte letten we op het creëren van
Lang verhaal kort, in 2040…
een groene, schone, hele en veilige omgeving. Daarbij vergeten we
• Staat positieve gezondheid centraal, niet het bestrijden van ziekten.
ook de gezondheid niet: we maken de keuze voor gezond gedrag
• Is er aandacht voor inwoners met een lage sociaaleconomische
makkelijk. Bijvoorbeeld door lekker te bewegen. Op locaties als de boulevard, het strand, het Nollebos, rondom het Justitieel complex en in de dorpen Ritthem en Oost-Souburg nodigt de omgeving uit om dit te doen met uitzicht op groen en op zee. Zo heb je namelijk de mooiste sportschool van Nederland. Gewoon ontspannen is ook een goed idee, daar nodigt het groen in Vlissingen toe uit.
status. • Benadrukken we wat iemand wél kan en laten de regie hiervoor bij de inwoner zelf. • Staat gezondheid hoog in het vaandel bij het inrichten van de openbare ruimte. • Richten we samen met inwoners en organisaties de leef- en woonwijken in tot gezonde omgevingen.
En voor wie zorg en ondersteuning nodig heeft, zijn er goed
• Maken we hierbij gezond gedrag makkelijker.
functionerende gezondheidscentra in de gemeente. Hierin wordt
• Zetten we in op gezond bewegen. Bijvoorbeeld langs en op het
samengewerkt tussen overheden, zorgverzekeraars en professionals uit het medisch en sociaal domein.
strand. • Is de infrastructuur voor zorg en ondersteuning solide en de samenwerking tussen professionals uit het medisch en sociaal domein vanzelfsprekend.
19
5. Vlissingen is in balans Het is 2040… en Vlissingen is in balans. Meer werkende bollebozen, jonge gezinnen en hogere inkomens noemen Vlissingen hun thuis. Niet vreemd, want Vlissingen is een levendige gemeente met woningen en voorzieningen die up to date zijn. Jong geleerd… In Vlissingen en Middelburg is het goed studeren. Vlissingen biedt hierin onderwijs op mbo- en hboniveau en onderzoeksmogelijkheden binnen de thema's rond delta-innovatie: water, maritiem, veiligheid, energie en voedsel. Aantrekkelijk voor studenten uit binnen- en buitenland die graag de daad bij het woord voegen. Of de praktijk bij de kennis. Toonaangevend in expertise en onderzoek trekt Vlissingen ook de student van over de grenzen aan. Daarbij is Vlissingen een energieke studentenstad met huisvesting en voorzieningen die passen bij een doelgroep die voluit jong, vrij en ontdekkend wil zijn. In Vlissingen vinden ze letterlijk en figuurlijk de ruimte. Reden genoeg ook voor jongeren uit de wijde omgeving om uit te gaan in de stad die voelt als een cultuurpodium. Woningaanbod in balans is bevolking in balans Dat talent blijft na het behalen van een diploma in Vlissingen wonen en werken. Vlissingen heeft namelijk veel om voor te blijven. Door snelle verbindingen, fysiek en digitaal, is het ook voor wie thuis of buiten de gemeente werkt een veel gekozen woonplaats.
Daarnaast bieden Delta-gerelateerde bedrijven en het Justitieel complex een interessante werkomgeving die ook hoger opgeleide werknemers uit binnen- en buitenland aantrekt, samen met hun partners en kinderen. Het woningaanbod sluit in 2040 goed aan op deze jonge gezinnen en hun hoger besteedbare inkomen, van energiezuinige appartementen tot eengezinswoningen in groene wijken. Met de grotere variatie in het woningaanbod kunnen starters hun hele wooncarrière binnen de gemeente blijven. Ook in diversiteit is de Vlissingse bevolking in balans. De multiculturaliteit is in 2040 een ware kracht van de deltagemeente.
20
De gemeentelijke financiën op orde
Veilig Vlissingen
De artikel 12-status is iets uit een ver verleden. De vertraging in de
In 2040 is de V van Vlissingen ook de V van veilig. Kinderen en jongeren
ontwikkeling van voorzieningen binnen de gemeente is in 2040
in de stad, wijken en dorpen groeien op in een gezonde leefomgeving,
weggewerkt. De gemeente heeft financieel de balans hervonden en
waarin gezond ook staat voor veilig. Hoe je je voelt in je omgeving
weet deze balans ook op de langere termijn (duurzaam) te behouden.
draagt immers ook bij aan je welzijn. En dat geldt voor iedereen die in
Dit betekent ook dat de voorzieningenbasis weer op orde is en de
Vlissingen woont of werkt. Van overzichtelijke verkeerssituaties en
bestaande voorzieningen inmiddels voldoen aan de eisen van deze
luchtkwaliteit tot het terugdringen van overlast en onveiligheid door
tijd. Van sportvoorzieningen en cultuur tot de zorginfrastructuur en
georganiseerde criminaliteit. Deze criminaliteit blijft vaak verborgen en
Wmo-voorzieningen en van de stad tot in de wijken en dorpen Ritthem
noemen we ondermijning.
en Oost-Souburg. Deze voorzieningen sluiten aan op de vraag die hiernaar bestaat bij de verschillende doelgroepen in Vlissingen. Niet
Ook ondernemers kunnen hiermee te maken krijgen. Ondermijning is
alleen de studenten, jonge gezinnen en tweeverdieners, maar ook de
criminaliteit die vaak onder een legale dekmantel van diensten,
inwoners met een lager inkomen en de ouderen. Daarnaast zijn ze
voorzieningen en bedrijven plaatsvindt. Dit kan een onveilig
betaalbaar en dus bereikbaar voor iedereen.
ondernemersklimaat creëren. Door aandacht voor veilig ondernemen is in 2040 de veiligheid in het havengebied en op de bedrijventerreinen goed op orde door een intensieve samenwerking tussen gemeente, partners in de veiligheidsketen en ondernemers. Deze aanpak maakt de havengebieden en bedrijventerreinen tot een veilige zone voor bedrijven, werknemers en bezoekers. Door samenwerking met opleidingen en expertise binnen het Strategische kenniscentrum ondermijning wordt voortdurend gewerkt aan creatieve en innovatieve oplossingen om nieuwe ontwikkelingen van malafide praktijken vroeg te signaleren en aan te pakken.
21
Balans in Vlissingen Niet alleen de bevolking is in 2040 in balans, Vlissingen is dat fysiek zelf ook. Binnen Zeeland vormt Vlissingen samen met steden als Middelburg, Goes en Terneuzen het tegenwicht in de rust die er in de rest van Walcheren en de provincie te vinden in. De binnenstad, en daarmee bedoelen we niet alleen het winkelcentrum en de historische binnenstad, maar ook het stationsgebied, de binnenhavens, boulevard en het Scheldekwartier, staat voor reuring, leven en dynamiek. De binnenstad is het podium voor festivals en evenementen, het hele jaar door, ook in de winter. Voor wie er woont, werkt of studeert is er binnen Vlissingen ook een evenwichtig woningaanbod. Van modern wonen in de woontorens in het Scheldekwartier tot wonen in de rust van de woonwijken en dorpen als Ritthem en Oost-Souburg. Dorpen op Walcheren zijn vaak van oudsher terrein van buitenplaatsen in de 'tuin van Zeeland'. Hun pittoreske karakter en eeuwenoude maritieme sporen zijn hier vaak nog vindbaar. Ondanks het wonen in de rust en ruimte en tussen de Zeeuwse elementen zon, wind en water, zijn de levendigheid, voorzieningen en werkgelegenheid van Vlissingen hoe dan ook altijd binnen handbereik.
22
Bruisend Vlissingen in toeristisch Walcheren
Lang verhaal kort, in 2040…
Vanuit de drukke Randstad, Brabant, het Ruhrgebied en de Vlaamse
•
Is Vlissingen een echte studentenstad, door de geboden opleidingen en voorzieningen.
steden wordt Zeeland ook gezien als een baken van rust en ruimte. Bezoekers ontsnappen hier aan de hectiek, vaak voor meerdere
•
Blijven afgestudeerden ook wonen en werken in Vlissingen.
dagen. Vlissingen staat daarbij in 2040 op de kaart als dé bruisende
•
Is de Vlissingse bevolking hierdoor in balans: meer jonge, hoog-
zeestad van Zeeland. Een luxe badplaats met een bedrijvige haven én een levendige binnenstad. Hotels, horeca, welness en evenementen
opgeleide gezinnen wonen, werken en leven er graag. •
trekken de kwaliteitszoeker.
Is het besteedbaar inkomen hierdoor gestegen en de sociaaleconomische structuur meer in balans.
• Een prima uitgangspunt voor de toerist die de regio wil ontdekken, met
Is er ook balans in de diversiteit: multiculturaliteit is een kracht van de gemeente.
iedere dag en ieder seizoen een andere beleving. Daarmee zijn een
•
Is de gemeente Vlissingen duurzaam financieel in balans.
mooie aanvulling op de vele trekpleisters in Middelburg en Veere en
•
Zijn de voorzieningen in Vlissingen up to date en is de basis op orde.
onderscheidt Walcheren zich van andere kustgemeenten zoals Sluis
•
Zijn deze voorzieningen toegespitst op de vraag.
en Schouwen-Duiveland. Binnen deze diversiteit in Zeeland onder-
•
Zijn ze betaalbaar.
scheidt Vlissingen zich als stoer en maritiem, het gezicht van de
•
Is Vlissingen veilig om op te groeien en te wonen en een veilige gemeente voor ondernemers.
hotspot voor delta-innovatie. Dit trekt ook een ander type toerist: de zogenaamde stedelijke ontdekkings-reizigers (urban explorers).
•
Staat Vlissingen in Zeeland voor levendigheid, maar ook voor rust in de woonwijken en dorpen.
Deze ontdekkingsreiziger is op zoek naar onbekende plekken en rauwe
•
randjes in steden en bebouwing, bijvoorbeeld door het oorlogs-
Is Vlissingen een bruisende evenementen- maar ook spannende zeestad van Walcheren en Zeeland.
verleden van Vlissingen. Een heden-daagse verkenner die graag
•
Trekt de stad als luxe badplaats kwaliteitszoekers.
ontdekt en fotografeert, terwijl hij geen sporen achterlaat.
•
Zijn stedelijke ontdekkingsreizigers (urban explorers) vooral aangetrokken door de rauwe randjes, het stoere, maritieme imago van delta-innovatiehotspot Vlissingen en het oorlogsverleden van de stad.
23
6. Vlissingen in samenwerking Het is 2040… en de V van Vlissingen staat voor Verenigd. De gemeente heeft een sterke, eigen identiteit binnen Walcheren, en Walcheren en Zeeland hebben ook een eigen, sterke identiteit en stem door goede samenwerking. Zowel op politiek vlak als in het aanbod van voorzieningen en recreatie. Daarin zoekt Vlissingen niet de concurrentie met, maar juist de aanvulling op elkaar. Want samen kom je verder. Wel altijd met behoud van dat typisch Vlissingse DNA. Vlissingen (inter)nationaal Samen sta je sterker, dat geldt ook op het (inter)nationale podium. De internationale haven North Sea Port is een belangrijke economische speler binnen Europa. Door de samenwerking binnen de triple helix (kennis, uitvoering en beleid) van Vlissingen als de hotspot voor delta-innovatie staat de gemeente in binnen- en buitenland op de kaart als mainport in deltakennis. Daarnaast is ook interbestuurlijk de handen in elkaar slaan in 2040 de kracht van Vlissingen, Walcheren en Zeeland. Vlissingen participeert actief in samenwerkingsverbanden. Door deze verbanden is een regionaal weefsel van gemeenten, het waterschap, de provincie en het Rijk ontstaan, waardoor uitvoerende taken opgavegericht aangepakt kunnen worden, in plaats van taakgericht per gemeente. Dat zorgt voor efficiëntie en kwaliteit.
Waar het om specifieke thema's draait, zoeken we de juiste samenwerkingspartners op. Van OZO en North Sea Port District tot de Zeeuwse kustgemeenten en Z4 (Goes, Terneuzen, Vlissingen en Middelburg). In 2040 is het duidelijk: Nederland en Europa kunnen niet meer buiten Zeeland.
24
Vlissingen als onderdeel van Walcheren
De samenwerking met inwoners, ondernemers en organisaties
In 2040 kun je op Walcheren de voornaamste voorzieningen vinden die
In 2040 is de artikel 12-status van Vlissingen een horde uit een ver
je als inwoner nodig hebt. In dit voorzieningenpakket fungeert
verleden. Een lastige periode waarin de inzet en het begrip vanuit
Walcheren bijna als 'gemeente Walcheren', met een verdeling over het
bedrijven en inwoners van Vlissingen een grote bijdrage hebben
hele gebied. De onderlinge concurrentie hierin is in 2040 echt verleden
geleverd. Maar geduld is beloond. De sociaaleconomische structuur
tijd, het draait om elkaar aanvullen. Het aandeel dat Vlissingen hierin
heeft in 2040 een extra impuls gekregen, mede door het pakket Wind in
heeft past bij het Vlissingse DNA: stoer en maritiem.
de Zeilen. De voorzieningen binnen Vlissingen zijn weer op orde en
Hotspot Vlissingen is uiteraard sterk in onderwijs. Daarbij focussen we
bedrijven en inwoners kunnen hier weer volop gebruik van maken. Van
voor het mbo en hbo op meer diversiteit en een goede aansluiting van
gezondheidsvoorzieningen en wijkcentra tot voorzieningen voor sport
opleidingen bij die unieke kennis- en experimentenidentiteit. In living
of cultuur. De nieuwe Omgevingswet heeft in 2040 duidelijk effect: in
lab Vlissingen kom je om te leren op de plek waar het gebeurt. Voor het
Vlissingen is een doe-het-samen-maatschappij ontstaan. Inwoners,
middelbare onderwijs binnen de gemeente zetten we in op het
ondernemers en organisaties hebben meer ruimte om (samen)
behouden van wat al aanwezig is.
initiatieven te ontwikkelen die invloed hebben op hun leefomgeving. Wie in en om Vlissingen leeft, werkt of onderneemt draagt zo een gedeelde verantwoordelijkheid voor een veilige, duurzame en toegankelijke leefomgeving. Dat maakt de Vlissingers 'samenredzaam'. Er zijn tal van maatschappelijke initiatieven ontstaan: van samen energie opwekken in de wijk tot knarrenhofjes voor langer zelfstandig wonende ouderen.
25
Lang verhaal kort, in 2040… • Heeft Vlissingen ook op economisch en bestuurlijk vlak de handen ineengeslagen, op Walchers, Zeeuws, nationaal en Europees niveau. • Is er geografisch de samenwerking met Walcheren en Zeeland en op thema's met de juiste partners. • Zijn voorzieningen in de regio complementair aan elkaar en is onderlinge concurrentie echt verleden tijd. • Zijn de Vlissingers 'samenredzaam' in een doe-het-samenmaatschappij: een gedeelde verantwoordelijkheid voor een veilige, duurzame en toegankelijke leefomgeving (conform Omgevingswet).
26
Het proces
Verdiepend ontdekken
Het is mooi dat de toekomstvisie nu voor u ligt, maar wat hebben we
startblokken met prikkelende en spannende plannen van
daarvoor gedaan? We nemen u graag even mee. De visie is niet alleen
picknicktafelgesprekken tot speeddates, maar het liep zoals u weet
door het gemeentebestuur en ambtenaren gemaakt, maar vooral
anders. Net zoals de rest van de wereld vonden we hiervoor een online
door de inwoners (waar we hier ook de ondernemers en studenten
oplossing, met het Online festival Vlissingen 2040 in december 2020.
mee bedoelen). Om dat mogelijk te maken is een deskundig
Verschillende digitale kraampjes boden workshops over bijvoorbeeld
onderzoeksbureau ingeschakeld. Hierbij zijn we nauw opgetrokken
verenigingsleven, ondernemen en studeren of gezond leven, maar er
met het parallel lopende project CityMarketing. Ontdekken wat de
was ook ruimte voor wilde dromen. Hieruit ontstonden een aantal leuke
wens van Vlissingen was deden we in 2 fases. Met een eerste versie van
en verrassend diepgaande gesprekken.
Daarna werd het tijd om wat verder door te vragen. We stonden in de
de thema's voor de strategische visie zijn we een tweede participatieronde ingegaan. De reflectiefase.
Dat de jeugd de toekomst heeft, waren we natuurlijk niet vergeten. Daarom gingen we in gesprek met jongeren. Met een online les voor
Eerst 'breed ontdekken’
leerlingen uit groep 7 en 8 van de basisschool en uit mavo 3 en havo 4
In de fase van het breed ontdekken hebben we Vlissingse inwoners,
ontstonden een serie Instagramposts uit 2040. Ook gingen 6
ondernemers, bezoekers en studenten en inwoners van Walcheren
basisschoolleerlingen langs bij de burgemeester om over de toekomst
laten weten dat er een digitale vragenlijst klaarstond waarin ze
te praten.
anoniem konden laten weten hoe zij de toekomst van de gemeente Vlissingen zien. Dat deden we met ansichtkaarten door de brievenbus,
Toen hadden we het antwoord op de vraag: Wat wil Vlissingen?.
via de sociale media, de krant en zelfs via banners op NU.nl. Dat leverde maar liefst 1833 ingevulde enquêtes in alle leeftijdsgroepen op.
De strategische visie en de thema's
Volgens het onderzoeksbureau een resultaat om trots op te zijn.
Naast de resultaten uit het breed en verdiepend ontdekken zijn er ook
Daarnaast hielden we een roadshow op locatie met een quiz (editie 2
flink wat documenten tegen het licht gehouden. Allereerst is de oude
en 3 moesten door corona helaas worden gecanceld). Dat leverde 91
Stadkoers 2010 geëvalueerd. De onderwerpen die daarin onderbelicht
ingevulde mini-vragenlijsten op. Aan de deur-aan-deurgesprekken
bleven, maar voor de toekomstvisie 2040 duidelijk wel belangrijk
deden nog eens 83 mensen mee
waren, hebben we opgenomen in de nieuwe visie.
27
Zo is er nagedacht over veiligheid, klimaat en energieopgaven,
Reflectie
samenhang van de stad, verbindingen, gezondheid en welzijn anno
Om dit te checken was er de reflectiefase. Met alle antwoorden onder
2040. Ook uit het traject voor de CityMarketing met de onderdompel-
de arm hebben we een eerste versie van de thema's voor de
week en de vele gesprekken die daarin zijn gevoerd, zijn resultaten
strategische visie geschreven. Die legden we in een nieuwe
gekomen die zijn meegenomen.
participatieronde voor aan de mensen die erover hebben meegedacht. Wat vonden zij van de gemaakte keuzes? Ze kregen
Dromen is mooi, maar we verliezen de werkelijkheid daarbij niet uit het
hiervoor een toekomstkrant toegezonden, oftewel een Vlissingse krant
oog. De strategische keuzes die we maken moeten we realistisch
uit het jaar 2040. Zo ging het echt voor ze leven. De websitelink naar de
haalbaar zijn. Daarom hebben we ze naast een aantal gemaakte
volledige teksten van de visiethema's en een reactieformulier zaten
factsheets gelegd. In deze factsheets hebben we de huidige situatie
hierbij. Ook konden ze zich opgeven voor een digitale bijeenkomst eind
naast de trends en ontwikkelingen gezet. Net als wat Vlissingen vindt
mei. Vertegenwoordigers van buurgemeenten, gemeenten uit de Z4
en wat kansen en bedreigingen kunnen zijn. Een waardevolle meetlat
en de Provincie konden hun mening geven tijdens een 'diner pensant'.
voor onze strategische keuzes, dus.
Uiteraard mocht ook de gemeenteraad op de teksten reageren.
Alle informatie overziend, kwamen er een aantal thema's bovendrijven.
Het resultaat van de tweede participatieronde is gebruikt om de
Deze hebben we als leidraad genomen voor de visie die voor u ligt.
strategische keuzes verder aan te scherpen. We kwamen zo steeds dichter bij de definitieve versie van de strategische visie. Na
Uiteraard passen een aantal onderwerpen onder meerdere thema's.
vaststelling door de gemeenteraad in september ligt de strategische
Ook is de visie geen draaiboek voor de toekomst of een afgebakende
visie 2040 nu in volle glorie voor u. Wij zijn klaar voor de toekomst. U ook?
lijst met aan te pakken onderwerpen. Wel hopen we dat iedereen die zo actief heeft meegedacht zich kan vinden in het toekomstbeeld van
Bijlagen
Vlissingen 2040. We hebben het immers samen met u gemaakt.
In de bijlage vindt u de factsheets, waarin we de huidige situatie naast de trends en ontwikkelingen hebben gezet. En wat Vlissingen vindt en de kansen en bedreigingen een plek hebben gegeven.
28
Bijlagen
Vlissingen is een Deltaport
Het is 2040… de 16e-eeuwse uitspraak van Francis Bacon 'Kennis is macht' hee een nieuwe dimensie gekregen: Kennis delen is kracht. En in Vlissingen gebeurt dit volop. Hiermee levert de stad een belangrijk en uniek aandeel in de concurrerende posi e van Nederland als kenniseconomie.
De hotspot voor delta-innova e in Vlissingen wordt gevormd door: ● mari eme iden teit van Vlissingen ● scheepsbouw (o.a. Damen, Amels) ● zeehaven (o.a. North Sea Port, Buitenhaven) ● mari eme dienstverlening (o.a. uitzendbureaus, Rijkswaterstaat ● jachthavens ● offshore/wind (o.a. Ørsted, Gould)
● onderwijs (mari eme, delta en algemene opleidingen op MBO en HBO- niveau) ● mari em erfgoed en musea ● visserij (o.a. Binnenhaven) ● kenniswerf (inclusief delta-kenniscentrum) ● wonen in een delta
In 2040… Is Vlissingen de vierde mainport van Nederland: Vlissingen als hotspot voor delta-innova e.
Bewoners Bedrijven Bezoekers Bollebozen XX
XXX
X
XXX
Staat Deltaport Vlissingen voor bijzondere kenni s op de deltathema’s water, mari em, veiligheid, energie en voedsel.
X
XXX
X
XXX
Maakt de samenwerking tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven dat deze kennis kracht krijgt.
XX
XXX
X
XXX
Staat Vlissingen bekend om zijn ‘Deltaport’opleidingen, die gebruikmaken van het living lab dat Vlissingen is.
XX
XXX
X
XXX
100.000 scheepsbewegingen per jaar op Westerschelde en voor de boulevard
Werkt Vlissingen aan een schone, duurzame delta.
XXX
XXX
XXX
XXX
Aan Scalda studeren circa 9000 studenten waarvan 2800 in Vlissingen. De rest is verspreid over loca es in Goes, Terneuzen en Middelburg. (bron Scalda).
Worden bedrijven met het hotspotprofiel zichtbaarder in de gemeente.
X
XXX
X
XX
Trekken deze bedrijven andere ‘delta -innova e’-bedrijven aan die elkaar onderling s muleren.
XX
XXX
X
XX
Zorgt dit voor meer werkgelegenheid en groei van de werkende bevolking.
XXX
XXX
X
XXX
Staat Vlissingen bekend om de innova eve oplossingen voor wonen en een deltagebied
XXX
XXX
X
XXX
Hee Vlissingen een toeris sche trekker die past bij deze kennis - en experimenteniden teit.
XX
X
XXX
X
Huidige situa e & trends en ontwikkelingen Huidige situa e
Weetjes:
Aan de Hogeschool Zeeland studeren circa 5000 studenten waarvan 3500 in Vlissingen. De rest is verspreid over loca es in Middelburg en Roosendaal (bron HZ).
Trends en ontwikkelingen in 2040 ● Transi e naar duurzame energie leidt tot extra bedrijvigheid ● Ontmanteling olie- en gaspla ormen ● De realisa e van de doelen uit Wind in de Zeilen ● De visserij komt onder druk te staan door regelgeving en de Brexit ● Toenemende scheepvaart ● Digitalisering en robo sering ● Toenemende digitale kwetsbaarheid
● Plaats- en jdsona ankelijk werken ● Grenzen aan mobiliteit, zoeken naar andere vormen van mobiliteit ● Kenniseconomie ● Belevingseconomie ● Strengere regelgeving op lee aarheid: de vervuiler betaalt ● Schaarste op de arbeidsmarkt
Wat vindt Vlissingen voor 2040 belangrijk? Werk en economie
84% van de invullers vindt werk en economie belangrijk tot zeer belangrijk voor de toekomst. 75% van de invullers vindt het belangrijk dat lokale ondernemers en bedrijven worden gesteund. 60% vindt dat Vlissingen Nederlandse bedrijven en werknemers moet aantrekken en behouden. Daarnaast noemt meer dan de hel van de invullers het aantrekken en behouden van studenten (57%) en het verbeteren van de bereikbaarheid via weg, water en openbaar vervoer (53%) als belangrijk. 38% wil interna onale bedrijven en werknemers aantrekken en behouden, 32% wil meer handel via het water en 19% wil betere mogelijkheden en plekken om digitaal te werken. 49% van de respondenten vindt het belangrijk dat duurzaam ondernemen wordt aangemoedigd. Onderwijs
88% van de invullers vindt onderwijs belangrijk tot zeer belangrijk voor de toekomst. 70% van de invullers vindt het belangrijk dat er diversiteit aan hoger beroepsonderwijs is. Daarnaast vindt ruim 60% diversiteit aan middelbare beroepsopleidingen (63%), diversiteit aan middelbare scholen (61%) en opleidingen binnen bedrijven (60%) belangrijk. 48% vindt mogelijkheden aan universitair onderwijs belangrijk.
Vlissingen is een Deltaport
De ondernemers zijn verdeeld over het ves gingsklimaat.
Aan ondernemers is gevraagd wat zij nodig hebben om in de toekomst te kunnen blijven ondernemen in Vlissingen.
25% staat neutraal tegenover het ves gingsklimaat, 20% hee geen mening of weet het niet, 30% vindt het redelijk tot slecht en ongeveer
Ruim 40% van de ondernemers gee aan meer klanten en afnemers nodig te hebben. Ongeveer een derde ziet graag een s mulans voor innova e, een derde vindt een s mulans voor startende ondernemers belangrijk
een vijfde een beetje goed.
Van de 34 studenten die de vragenlijst hebben ingevuld, blijven er 16 na hun studie in Vlissingen wonen. Daarbij vinden zij het woningaanbod, de mogelijkheden om te werken, de leefomgeving en de faciliteiten in de binnenstad belangrijk. Interviews, gesprekken, bijeenkomsten en online lessen ● Vlissingen is een mari eme stad: overal in de stad merk je dat je aan zee bent. Het leven op de spannende grens van land en water is voelbaar. ● Vlissingen is toonaangevend op het gebied van klimaa nnova e: HZ, Scalda, Kenniscentrum water, energie en voedsel en Kenniswerf. Er vindt toonaangevend onderzoek plaats waarmee Vlissingen zichzelf op de kaart zet. ● Vlissingen is (inter)na onale kennis en innova ehub voor water, energie en voedsel. Hier is een kans voor het bedrijfsleven van Vlissingen. Er ves gen zich steeds meer innova eve bedrijven op dit gebied in Vlissingen. Onderwijs sluit bij deze kans aan en er zijn proeflabs. Het profiel is al voelbaar bij aankomst in Vlissingen.
● Vlissingen dur te experimenteren als het om schone energie gaat. ● Ook het bedrijfsleven is groen en duurzaam, niet alleen in het produc eproces, maar ook in de producten (emissieloze schepen) ● Scheepsbouw past bij Vlissingen, zorg ook voor opleidingen op dat gebied. ● Vlissingen is in 2040 groen in alle opzichten. In 2040 zijn we goed opgewassen tegen het s jgende water. Vlissingen is daarin een voorbeeld voor andere gemeenten.
Uitdagingen en kansen Vlissingen is een van de vier mainports van Nederland.
Vlissingen krijgt een toeris sche trekker die past bij deze kennis- en experimenteniden teit.
€
De transi e naar duurzame economie leidt tot innova es, extra bedrijvigheid en extra inwoners.
Nieuwe (hoogopgeleide) inwoners ves gen zich in Vlissingen
Vlissingen in verbinding
Het is 2040… en de V van Vlissingen staat voor Verbinding. Niet alleen fysiek, via een verbeterd OV-netwerk en slimme mobiliteit, maar ook digitaal en sociaal. In 2040… Is Vlissingen beter verbonden met het achterland, over land én over water.
Bewoners Bedrijven Bezoekers Bollebozen XXX XXX XXX XXX
Wordt Vlissingen daarmee een strategisch knooppunt.
XXX
XXX
XXX
XXX
Is het sta on nadrukkelijk onderdeel van het gebied rond de Kenniswerf
XX
XXX
X
XXX
Zijn stad en sta on naar elkaar gegroeid met behoud van hun eigen karakter.
XXX
X
XXX
XXX
Ontdekken toerist en recreant door de goede verbindingen vanuit de boulevard of binnenstad ook de rest van Vlissingen, Walcheren en Zeeland.
XXX
XX
XXX
X
Gaat de auto aan de rand en aan de kant.
XXX
XX
XXX
XX
Is Vlissingen en daarmee de Vlissingers digitaal goed verbonden.
XXX
XXX
XXX
XXX
Zijn de Vlissingers goed verbonden met elkaar, waardoor samenredzaamheid ontstaat.
XXX
X
X
X
Is iedereen waardevol en ieders bijdrage van belang.
XXX
XX
X
X
Faciliteren we gelijke kansen in het onderwijs.
XXX
XXX
Zijn de voorzieningen en de openbare ruimte bereikbaar en toegankelijk voor iedereen.
XXX
XX
XXX
XXX
Gebeurt dat waar dat kan op een slimme en duurzame manier.
XXX
XXX
XXX
XXX
● Meer openbaar vervoer, betere verbinding en ontslui ng ook over het water. En er komen fijnmaziger oplossingen voor Walcheren. ● Toename van de service- en deeleconomie: minder bezit en meer gedeeld gebruik. ● Grote transi e in mobiliteit: o steeds meer vervoersop es worden elektrisch; o ontwikkeling van slimme mobiliteit, sta on is het belangrijkste gebied maar ook hubs in wijken; o digitaliseringslag in mobiliteit, steeds meer openbare data van routes, parkeerareaal en snelheden o slimme verkeerslichten, opmaat naar zelfrijdende auto's;
● Door de vergrijzing zal het aantal eenpersoonshuishoudens verder s jgen. Tot 2040 wordt een toename verwacht van circa 710 huishoudens. De groei is volledig bij de ouderen. ● De verwachte groei op toeris sch gebied is 50%. ● Digitalisering en robo sering. ● Vereenzaming. ● Toenemende digitale kwetsbaarheid. ● Plaats- en jdsona ankelijk werken.
XXX
Huidige situa e & trends en ontwikkelingen Huidige situa e 2021 ● Autogebruik per huishouden (woon-werkverkeer afstanden CBS): Vlissingen in december 2018 gemiddeld 37,7 km ten opzichte van 22,5 km Nederland. ● In Vlissingen wonen rela ef veel inwoners alleen, waardoor een gemiddeld huishouden in Vlissingen minder dan 2 mensen telt. ● Sociale verbinding in vergelijking met Nederland: 44% van de Vlissingse huishoudens is alleenstaand, in Nederland is dat gemiddeld 39%.) ● Maatschappelijke inzet, schaalscore, Vlissingen 3,82 Nederland 3,96. Zie: h ps://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/ burgerpeiling.
Trends en ontwikkelingen in 2040
● In Vlissingen blij het aantal elektrische auto's met 0,4% achter op het landelijk gemiddelde van 1,3%. ● Vlissingen ligt het aantal deelauto's per 100.000 inwoners met 58,5 hoger dan het landelijk gemiddelde van 48,5 (2020). ● In 2018 gaven de verblijfstoeristen 19 miljoen uit in Vlissingen. ● Het toerisme leidt tot 219 banen (113 e). ● Gemeente Vlissingen grenst aan het Natura 2000-gebied Westerschelde en Sae inghe ● In Vlissingen liggen vijf natuurgebieden die onderdeel zijn van het natuurnetwerk Nederland.
Weetjes:
Wat vindt Vlissingen voor 2040 belangrijk? Enquête Voor 44% van de invullers zijn hun familie/vrienden de belangrijkste reden om in de gemeente Vlissingen te wonen. Inwoners en samenleven Als het gaat om inwoners en samenleven. Wat vindt u dan vooral belangrijk voor de toekomst?
Gezondheid en welzijn 64% van de invullers vindt het belangrijk dat ouderen zo lang mogelijk pre g thuis kunnen wonen. Toerisme en recrea e Bij dit onderwerp vinden veel invullers (84%) een levendige binnenstad belangrijk. Verder vindt 61% aandacht voor toeris sche plekken belangrijk. 56% vindt goede voorzieningen belangrijk. Voorzieningen Als het gaat om voorzieningen. Wat vindt u dan vooral belangrijk voor de toekomst?
Reis jden (uit Wind in de Zeilen): Vlissingen-Amsterdam 2:04 (auto) & 2:58 (openbaar vervoer), Vlissingen - Brussel 1:40 (auto) & 3:16 (openbaar vervoer).
Samenredzaamheid buurt (schaalscore uit waarstaatjegemeente.nl): Vlissingen: 5,29, Nederland: 5,72.
Aantal dagtoeristen in Zeeland is jaarlijkse 43 miljoen, aantal dagtoeristen in Vlissingen is 1,2 miljoen.
Aantal overnach ngen in Vlissingen was in 2018: 375.400. We hebben in Vlissingen 4670 slaapplaatsen (exclusief de plaatsen in de jachthaven).
Vlissingen in verbinding
Interviews, gesprekken, bijeenkomsten en online lessen ● De verschillende gebieden in het centrum zijn zichtbaar met elkaar verbonden. De centrumbeleving begint bij het sta onsgebied en loopt door tot aan de boulevard. Het sta onsgebied is gericht op educa e, crea viteit en horeca. De binnenstad hee gezellige winkels waar wat te beleven valt, afgewisseld met horeca die het hele jaar door voor leven in de stad zorgt. ● De stad is goed bereikbaar. Ook vanuit Eindhoven en Antwerpen. Dat gaat niet alleen over de weg of het spoor, maar ook over het water. ● Toeristen en bezoekers parkeren buiten de stad en worden met milieuvriendelijke shu lebussen naar het centrum gebracht.
● Goede communica e-infrastructuur: we werken meer thuis en meer bedrijfsprocessen zijn hier a ankelijk van. Dit maakt Vlissingen bovendien tot een interessante plek om te ves gen (inwoner en bedrijven). ● Het sta on is het visitekaartje van Vlissingen: modern en met cafés en restaurants. Er is een goede verbinding met andere steden.
Uitdagingen en kansen
+
Openbare ruimte inrichten op innova eve vervoersconcepten
Vervoer over water
Sociale verbinding verbeteren
Invulling HUB-func e (ook toegevoegde waarde voor Vlissingen)
Vlissingen is duurzaam
Het is 2040… en een nieuwe genera e lee , werkt, studeert en recreëert in Vlissingen. De keuzes van nu vormen het Vlissingen van straks. Daarom houden we nu al rekening met de belangen van die nieuwe genera e. Uiteraard gebruik makend van alle typisch Vlissingse deltabronnen: van zon en water tot de nieuwste kennis. In 2040… Is Vlissingen een duurzame gemeente.
Bewoners
Bedrijven Bezoekers
Bollebozen
XXX
XXX
XXX
XXX
Wordt er volop gebruik gemaakt van de typische deltabronnen als hernieuwbare energie.
XXX
XXX
XXX
XXX
Is de aanwezige specialis sche (delta)ken nis de sleutel tot innova eve oplossingen.
X
XXX
X
XXX
Zijn woonwijken gewapend tegen de gevolgen van klimaatveranderingen door klimaatadap ef bouwen.
XXX
XX
X
XX
Wordt er circulair en natuurinclusief gebouwd.
XXX
XX
X
XX
Is de auto niet meer vanzelfsprekend en zijn er milie uvriendelijke alterna even voor iedereen.
XXX
XX
XXX
XX
Dragen groene wijken en goed ingerichte openbare ruimtes bij aan de gezondheid.
XXX
XX
XX
XX
Worden bedrijven gesteund bij de energietransi e.
X
XXX
X
XX
Is Vlissingen schoon en circulair.
XXX
XXX
XXX
XXX
Huidige situa e & trends en ontwikkelingen
Weetjes: A B C D E F G
Energie-labels van woningen in Vlissingen: 12% A | 16% B | 32% C | 12% D | 11% E | 9% F | 8% G.
Circulaire gemeente: in 2020 gooide een inwoner van gemeente Vlissingen gemiddeld 344 kg restafval weg (In Zeeland is dat gemiddeld 252 kg). De situa e is verslechterd tov 2019 ivm corona, maar wel wordt er jaarlijks steeds meer gescheiden ingezameld. Het doel is maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar. (Bron: O.L.A.Z.)
De zeespiegel is in de periode 1901-2010 met 19 cen meter gestegen. De komende eeuw kan de zeespiegel tussen 26 en 82 cen meter verder s jgen.
Natuur in en rond de stad: Vlissingen hee gemiddeld 0,8 boom per inwoner, Ri hem e.o. 19,17 per inwoner, Binnenstad 0,15 per inwoner.
Trends en ontwikkelingen in 2040 ● Verzil ng en inklinking van de bodem door droogte ● Meer gebruik van de ondergrond in verband met energiebehoe e ● In 2050 is Nederland volledig circulair ● Tegengaan van ontbossing en vergroening van steden
Wat vindt Vlissingen voor 2040 belangrijk? Enquête Klimaat en energie 78% van de invullers vindt klimaat en energie belangrijk tot zeer belangrijk voor de toekomst van Vlissingen Als het gaat om klimaat en energie. Wat vindt u dan vooral belangrijk voor de toekomst?
Werk en economie 31% vindt nieuwe vormen van vervoer zoals elektrische deelauto's of deelscooters belangrijk.
Huidige situa e 2021 ● Klimaatadap ef: o Gemiddeld aardgasverbruik 1040m3 per woning per jaar in Vlisingen t.ov. 1180m3 in Nederland (2019). o Gemiddeld elektriciteitsverbruik 2220 kWh per woning per jaar in Vlissingen t.o.v. 2730 kWh in Nederland.
● Gemeente Vlissingen grenst aan het Natura 2000-gebied Westschelde en Sae inghe. ● In Vlissingen liggen vijf natuurgebieden die onderdeel zijn van het natuurnetwerk Nederland. ● Hogeschool Zeeland onderzoek klimaatadapta e & burgerpar cipa e (hi estress): 48% ervaart hinder of (gezondheids)klachten in huis bij een hi egolf.