3.2 Rvs Nieuw gemeentelijk rioleringsplan bijlage 1 GRP

Gemeentelijk Rioleringsplan Vlissingen 2023 ontwerp GRP

gemeente Vlissingen 30 november 2022 definitief rapport

Groenewoud 52 4381 HG Vlissingen (06) 17 399 572 r.houmes@nu-adviesbureau.nl www.nu-adviesbureau.nl Kvk 22063981

Titel

:

Gemeentelijk Rioleringsplan Vlissingen 2023 ontwerp GRP

Status

:

definitief rapport

Datum

:

30 november 2022

Opdrachtgever

:

gemeente Vlissingen

Referentie

:

R018.P244/R005/RHOU

Auteur

:

ir. R.P.J. Houmes

Vrijgave

:

Inhoudsopgave 1

INLEIDING ..................................................................................................................... 1 1.1 1.2 1.3 1.4

2

Aanleiding............................................................................................................. 1 Inhoud GRP........................................................................................................... 1 Procedure ............................................................................................................. 2 Leeswijzer ............................................................................................................. 3 KADER EN SAMENHANG .............................................................................................. 5

2.1 2.2 2.3 2.4 2.4.1 2.5 2.5.1 2.6 2.6.1 2.6.2 3

EVALUATIE.................................................................................................................. 15 3.1 3.2 3.3 3.3.1 3.3.2 3.3.3 3.4 3.5 3.5.1 3.5.2

4

Algemeen ........................................................................................................... 15 Beheer en onderhoud van de aanwezige voorzieningen ................................... 16 Beleid rioleringszorg........................................................................................... 16 Buitengebied ................................................................................................... 16 Strategische planning ...................................................................................... 17 Vervangingsachterstand.................................................................................. 17 Strategie grondwater ......................................................................................... 19 Middelen en kostendekking ............................................................................... 19 Personele middelen......................................................................................... 19 Financiële middelen en kostendekking ........................................................... 19

VISIE EN TOETSINGSKADER ........................................................................................ 21 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.1.5 4.2

5

Missie en visie ...................................................................................................... 5 Relatie Omgevingswet ......................................................................................... 5 Klimaatadaptatie .................................................................................................. 6 Beleid andere overheden ..................................................................................... 7 Waterbeheerder................................................................................................ 7 Gemeentelijk beleid ........................................................................................... 11 Afstemming ..................................................................................................... 11 Samenwerking .................................................................................................... 12 Provinciaal ....................................................................................................... 12 Regionaal en overig ......................................................................................... 13

Toelichting visie .................................................................................................. 21 Afvalwater ....................................................................................................... 21 Hemelwater ..................................................................................................... 21 Grondwater ..................................................................................................... 22 Oppervlaktewater ........................................................................................... 22 Bedrijfsvoering ................................................................................................ 23 Toetsingskader ................................................................................................... 23

OVERZICHT VAN DE AANWEZIGE VOORZIENINGEN .................................................. 25 5.1 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3

Niet aangesloten bebouwing ............................................................................. 25 Overzicht aanwezige voorzieningen riolering .................................................... 25 Stelsels en systemen ....................................................................................... 25 Kenmerken vrijverval riolering ........................................................................ 26 Gemalen en mechanische riolering................................................................. 26

GRP Vlissingen definitief rapport

-i-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

6

BELEID RIOLERING ...................................................................................................... 28 6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.1.4 6.1.5 6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.2.4 6.3 6.4 6.4.1 6.4.2 6.5 6.5.1 6.5.2 6.5.3 6.6 6.6.1 6.6.2 6.6.3 6.6.4 6.6.5 6.6.6 6.7 6.7.1 6.7.2 6.8 6.8.1 6.8.2 6.8.3 6.8.4 6.8.5 6.9 6.9.1 6.9.2 6.9.3

7

Beheer en onderhoud ........................................................................................ 28 Vrijverval riolering ........................................................................................... 28 Gemalen en persleidingen .............................................................................. 29 Overige voorzieningen riolering ...................................................................... 29 Inventarisatie en gegevensbeheer .................................................................. 29 Overnamepunten ............................................................................................ 30 Bewoners............................................................................................................ 32 Huisaansluitingen ............................................................................................ 32 Beheer ............................................................................................................. 33 Meldingen en communicatie .......................................................................... 33 Aandachtspunten ............................................................................................ 34 Toekomstbestendige openbare ruimte .............................................................

35 Klimaatadaptatie ................................................................................................ 36 Hemelwaterzorgplicht ..................................................................................... 37 Voorkomen van wateroverlast ........................................................................ 38 Onderzoek en planvorming ................................................................................ 40 Inspectie .......................................................................................................... 40 Berekeningen .................................................................................................. 40 Meten en monitoren ....................................................................................... 41 Vervangingsplanning .......................................................................................... 42 Afweging maatregelen .................................................................................... 42 Renovatie of vervanging.................................................................................. 42 Afkoppelen ...................................................................................................... 43 Uitgangspunten vervanging ............................................................................

44 Achterstallig onderhoud.................................................................................. 44 Concretisering vervangingsplanning ............................................................... 45 Riolering buitengebied ....................................................................................... 48 Regeling buitengebied..................................................................................... 48 Smalle zorgplicht ............................................................................................. 48 Nieuw te realiseren bebouwing ......................................................................... 50 Algemeen ........................................................................................................ 50 Incidentele nieuwbouw in landelijk gebied .................................................... 50 Bedrijfsmatige nieuwbouw ............................................................................. 51 Projectmatige nieuwbouw .............................................................................. 51 Watertoets ...................................................................................................... 52 Overige aspecten................................................................................................

53 Vermindering rioolvreemd water ................................................................... 53 Diffuse bronnen............................................................................................... 53 Duurzaamheid ................................................................................................. 54

BELEID GRONDWATER ............................................................................................... 55 7.1 7.2 7.2.1 7.2.2 7.3

Grondwaterzorgplicht ........................................................................................ 55 Grondwateroverlast ........................................................................................... 56 Overlast en onderlast ...................................................................................... 57 Streefwaarden ................................................................................................. 57 Grondwater gemeente Vlissingen...................................................................... 58

GRP Vlissingen definitief rapport

-ii-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

7.4 7.4.1 7.4.2 7.4.3 8

BELEID OPPERVLAKTEWATER..................................................................................... 61 8.1 8.2 8.3 8.4 8.4.1 8.4.2 8.4.3 8.4.4

9

Grondwatervoorzieningen ................................................................................. 59 Bestaande voorzieningen ................................................................................ 59 Nieuw te realiseren voorzieningen ................................................................. 59 Grondwatermeetnet ....................................................................................... 59

Overzicht oppervlaktewatersysteem ................................................................. 61 Verantwoordelijkheden ..................................................................................... 62 Beheer en onderhoud ........................................................................................ 63 Maatregelen ....................................................................................................... 63 Kaderrichtlijn water......................................................................................... 63 Waterkwaliteitsspoor ...................................................................................... 63 Stedelijke wateropgave (SWO) ....................................................................... 64 Planvorming Wateropgave (PWO) .................................................................. 65

MIDDELEN EN KOSTENDEKKING ................................................................................ 67 9.1 9.2 9.2.1 9.2.2 9.3 9.3.1 9.3.2 9.3.3 9.3.4

Personele middelen ........................................................................................... 67 Kosten................................................................................................................. 68 Investeringen................................................................................................... 69 Exploitatielasten .............................................................................................. 70 Kostendekking .................................................................................................... 70 Heffingsgrondslag............................................................................................ 71 Voorziening riolering ....................................................................................... 71 Hoogte rioolheffing ......................................................................................... 72 Evaluatie kostendekkingsplan ......................................................................... 74

BIJLAGEN Bijlage 1:

verklarende woordenlijst

Bijlage 2:

visie waterketen Zeeland

Bijlage 3:

uitwerking toetsingskader

Bijlage 4:

niet gerioleerde panden

Bijlage 5:

overzicht aanwezige voorzieningen

Bijlage 6:

verordening particuliere rioolaansluitingen

Bijlage 7:

personele middelen

GRP Vlissingen definitief rapport

-iii-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

GRP Vlissingen definitief rapport

-iv-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

1

Inleiding Riolering is een kapitaalgoed dat doorgaans niet zichtbaar is, maar wel noodzakelijk. Riolering draagt bij aan een duurzame bescherming van de volksgezondheid, maar ook aan de instandhouding van natuur en milieu. Daarnaast zorgt de riolering op verschillende locaties voor de afvoer van overtollige neerslag. Dit vindt bij voorkeur gescheiden van het afvalwater plaats.

1.1

Aanleiding De zorgplicht voor stedelijk afvalwater is een gemeentelijke taak die is vastgelegd in de Wet milieubeheer. In deze wet is verder vastgelegd dat gemeenten verplicht zijn om een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) op te stellen, waarin zij hun beleid voor de rioleringszorg vaststellen. In de Waterwet (december 2009) is de gemeentelijke zorgplicht voor riolering verbreed naar een zorgplicht die ook het hemelwater en het grondwater omvat. In de komende jaren wordt de Omgevingswet van kracht (1 juli 2023). Daarmee vervalt de verplichting uit de Wet milieubeheer om een GRP op te stellen. Er blijft echter wel behoefte om beleid, strategie, kosten en kostendekking vast te leggen. In de periode tot aan het volledig in werking zijn van de Omgevingswet wordt daarom een geactualiseerd GRP Vlissingen 2023 opgesteld voor een periode van vijf jaar. Tegelijkertijd wordt er stapsgewijs overgeschakeld naar het overzetten van beleid en doelen in de omgevingsvisie, van strategie en kosten in een omgevingsprogramma en van meer concrete wet- en regelgeving in het gemeentelijke omgevingsplan.

1.2

Inhoud GRP In dit GRP geeft de gemeente Vlissingen onder meer weer hoe zij invulling geeft aan haar zorgplichten voor de betreffende waterstromen. Concreet betekent dit een overzicht op hoofdlijnen van alle aanwezige gemeentelijke voorzieningen en de activiteiten die in de planperiode worden ontplooid om deze voorzieningen te onderhouden en te beheren of te vervangen. Het GRP is een beleidsmatig en strategisch plan op hoofdlijnen. De technische uitwerking van het beleid naar de aspecten aanleg, onderzoek en maatregelen vindt plaats in een beheerplan of in operationele programma’s die jaarlijks worden opgesteld dan wel geactualiseerd. In de financiële paragraaf van dit GRP zijn de financiële gevolgen van de geplande activiteiten in beeld gebracht en de consequenties die dit heeft voor de rioolheffing.

GRP Vlissingen definitief rapport

-1-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

Een belangrijk aspect in dit GRP Vlissingen is samenwerking in de afvalwaterketen. De gemeente Vlissingen maakt deel uit van de Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland (SAZ+). Dit samenwerkingsverband is geïnitieerd vanuit de verplichting die is opgenomen in het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW). Het doel van het samenwerken in dit verband is het verminderen van de eigen kwetsbaarheid, het verbeteren van de kwaliteit van de rioleringszorg en het verminderen van de verwachte (meer-) kosten. Met andere woorden: een doelmatige en effectieve invulling van de wettelijke zorgplichten. Een van de onderwerpen die binnen de SAZ+ is uitgewerkt en waar dit GRP Vlissingen door beïnvloed is, is de gezamenlijke blauwdruk voor een GRP. Het doel van deze blauwdruk is om te komen tot een robuust, breed gedragen en kwalitatief hoogwaardig beleidsdocument voor de rioleringszorg. Deze blauwdruk heeft mede als onderlegger gediend voor dit GRP Vlissingen. Hiermee zijn de opbouw en de belangrijkste inhoudelijke onderdelen van het rioleringsbeleid in lijn met de blauwdruk en gebaseerd op uitgangspunten die Zeeland-breed gedragen worden.

1.3

Procedure Het GRP Vlissingen is opgesteld conform de richtlijnen van de Kennisbank Stedelijk Water van de stichting Rioned. Deze methodiek wordt algemeen toegepast in Nederland en bestaat op hoofdlijnen uit het evalueren van de voorgaande planperiode, het vaststellen van de visie en doelen voor de toekomst en het uitwerken van een strategie om vanuit de huidige situatie aan deze doelen te gaan voldoen. Daarnaast bevat het plan een uitwerking van de noodzakelijke personele en financiële middelen. Het GRP Vlissingen is verder geënt op de eerder genoemde gezamenlijke blauwdruk van de SAZ+ (2020) en is opgesteld in overleg met de waterbeheerder en de zuiveringsbeheerder (waterschap Scheldestromen) en in afstemming met de provincie Zeeland. Voor het bestuurlijk traject wordt een ontwerp GRP opgesteld, dat voorlopig wordt vastgesteld door het college van Burgemeester en Wethouders. Gedurende dit traject wordt het bestuur tussentijds geïnformeerd over de voortgang en wordt zij betrokken bij belangrijke beslispunten. Het ontwerp GRP wordt formeel ter beoordeling toegezonden aan waterschap Scheldestromen en aan de provincie Zeeland. Eventuele opmerkingen van deze instanties worden verwerkt, waarna een definitief GRP wordt opgesteld. Dit definitieve GRP Vlissingen wordt aan de gemeenteraad aangeboden, waarna het kan worden vastgesteld.

De vaststelling wordt door het college van Burgemeester en Wethouders bekendgemaakt in één of meer dag- of nieuwsbladen die in de gemeente verspreid worden.

GRP Vlissingen definitief rapport

-2-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

1.4

Leeswijzer Het GRP bestaat in hoofdlijnen uit de onderstaande aspecten. Deze zijn genummerd volgens de hoofdstukken waarin zij beschreven staan. 1. Het eerste hoofdstuk betreft deze inleiding en de procedure om te komen tot het nieuwe GRP Vlissingen 2023. 2. Het kader en de samenhang waarbinnen het GRP wordt opgesteld: de missie en visie van het GRP, welke relaties kent het GRP met andere beleidsvelden binnen de gemeente en op welk beleid van andere overheden is het GRP Vlissingen afgestemd? 3. Evaluatie vigerende GRP: een evaluatie van het bestaande GRP 2018-2021, waarin wordt aangegeven op welke wijze invulling is gegeven aan de rioleringszorg in de afgelopen periode en in hoeverre de gestelde doelen zijn gerealiseerd. 4. De visie van het GRP: een beschrijving van de visie waar de gemeente Vlissingen de komende planperiode op aanstuurt en een vertaling daarvan naar doelen die binnen de planperiode van het GRP bereikt moeten worden en een overzicht van de eisen die aan de voorzieningen worden gesteld. 5. De huidige situatie van het rioolstelsel: een overzicht van de aanwezige voorzieningen en een beschrijving van het huidige functioneren van het rioolstelsel en de andere voorzieningen. 6. Beleid Riolering: de beleidsuitgangspunten waarmee invulling wordt geven aan de gemeentelijke zorgplichten.

Daarnaast een overzicht van de maatregelen die zullen worden uitgevoerd om de gestelde doelen van het GRP te realiseren en wijze waarop het rioolstelsel en de andere voorzieningen beheerd worden. 7. Beleid Grondwater: de beleidsuitgangspunten waarmee invulling wordt geven aan de gemeentelijke grondwaterzorgplicht en een overzicht van de verantwoordelijkheden op dat gebied, evenals geplande maatregelen. 8. Beleid Oppervlaktewater: een overzicht van de beleidsuitgangspunten op het gebied van oppervlaktewater. 9. De financiële paragraaf: een overzicht van de financiële en personele consequenties van het beleid dat in de strategie beschreven is en de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de kostendekking.

GRP Vlissingen definitief rapport

-3-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

GRP Vlissingen definitief rapport

-4-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

2

Kader en samenhang In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de relaties die het GRP Vlissingen heeft met andere gemeentelijke beleidsplannen en met beleidsplannen van andere overheden. Het beleid voor stedelijk (afval)water dient afgestemd te zijn op het beleid van andere disciplines en op het richtinggevende beleid van andere overheden.

2.1

Missie en visie De gemeente Vlissingen heeft een toekomstvisie 2040 opgesteld. Daarin heeft zij, in samenspraak met de bevolking, diverse thema’s uitgewerkt die specifiek van belang zijn voor Vlissingen. Een van deze thema’s is ’Vlissingen is duurzaam’. In dit thema is specifiek aandacht voor de elementen klimaat en duurzaamheid. Dit komt ook terug in het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Samen kunnen we meer!’, waarin aandacht is voor een gezonde leefomgeving en openbare ruimte. Vanuit de gemeentelijke toekomstvisie 2040, en in aansluiting op het collegeprogramma, volgt de missie voor dit GRP Vlissingen: Het realiseren van een duurzame, doelmatige en toekomstgerichte invulling van de rioleringszorg, waarin de bescherming van de volksgezondheid, het streven naar het voorkomen van wateroverlast en een goede kwaliteit en kwantiteit van grond- en oppervlaktewater gewaarborgd zijn. Vanuit deze missie is een visie te formuleren, de gewenste situatie van het water- en rioleringssysteem in de toekomst. Deze visie luidt als volgt. Het hebben en houden van een duurzaam, veilig, gezond en toekomstbestendig (grond)water- en rioleringssysteem in zowel het bebouwde gebied als het buitengebied van de gemeente Vlissingen. Om deze visie te realiseren, worden er doelen geformuleerd. Deze doelen zijn een meetbare vertaling van de visie.

De gestelde doelen en de concretisering daarvan zijn uitgewerkt in hoofdstuk 4.

2.2

Relatie Omgevingswet De Omgevingswet bundelt en vereenvoudigt de regels voor ruimtelijke projecten. Naar verwachting treedt de Omgevingswet per 1 juli 2023 in. Ook de gemeentelijke zorgplichten met betrekking tot afvalwater, hemelwater en grondwater worden daardoor beïnvloedt. Het is de bedoeling dat het omgevingsrecht inzichtelijker, voorspelbaarder en gemakkelijker in gebruik wordt. Daarbij staat de leefomgeving centraal. Het geheel wordt ondersteund door een actieve en flexibele overheid en een snellere en betere besluitvorming. De Omgevingswet bestaat uit 6 instrumenten die in de navolgende figuur zijn weergegeven. Een van de instrumenten is het Programma. Het Programma maakt de doelen van de omgevingsvisie concreet. Hier sluit het huidige GRP bij aan. In de loop van de planperiode

GRP Vlissingen definitief rapport

-5-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

moet inzichtelijk worden welke aspecten vanuit het GRP Vlissingen een plek krijgen in de omgevingsvisie en welke aspecten in een omgevingsprogramma. Figuur 2.1: instrumenten van de omgevingswet (bron: Rijksoverheid)

De belangrijkste consequentie van de Omgevingswet op de rioleringszorg is dat de wettelijke verplichting vervalt om een GRP op te stellen. De huidige gemeentelijke zorgplichten blijven ongewijzigd. Er is meer ruimte voor decentrale regelgeving en daarmee ook de noodzaak voor afstemming met andere betrokken organisaties, zoals bijvoorbeeld het waterschap en drinkwaterbedrijven. Het is belangrijk dat de kwaliteit van het beleid gewaarborgd blijft. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het belangrijk om de rolverdeling tussen de gemeente en de inwoners rondom de zorgplichten te borgen. Dat geldt ook voor de onderlinge afspraken tussen gemeente en waterschap, onder andere op het gebied van overstorten en lozingen in het buitengebied. Ook is het van belang de bekostiging van de rioleringszorg (rioolheffing) transparant te houden.

2.3

Klimaatadaptatie Uit de visie van dit GRP blijkt dat de gemeente Vlissingen streeft naar een duurzaam en toekomstbestendig water- en rioleringssysteem. Ofwel: een leefbare omgeving waarin de negatieve gevolgen van de verandering van het klimaat zoveel mogelijk beperkt worden. Het beperken van deze negatieve gevolgen en het vroegtijdig inspelen hierop wordt aangeduid met de term ‘klimaatadaptatie’. Klimaatadaptatie is voor de gemeente Vlissingen een leidend principe in de voorliggende planperiode.

GRP Vlissingen definitief rapport

-6-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

De gemeente streeft er naar om bij de invulling van haar gemeentelijke watertaken zoveel mogelijk klimaatadaptief te handelen. Dit betekent onder meer: • een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte en het watersysteem met zo min mogelijk afwenteling naar de directe omgeving; • het bij voorkeur infiltreren of oppervlakkig laten afstromen van overtollige neerslag richting laagtes, groen en/of oppervlaktewater om schade aan bebouwing en vitale infrastructuur zoveel mogelijk te voorkomen; • het realiseren van voldoende groen in de bebouwde omgeving om de sponswerking en leefbaarheid daarvan te vergroten; • het creëren van (tijdelijke) schaduwwerking, locaties voor verkoeling en gebruik van de juiste materialen om negatieve effecten van hitte te verminderen. Klimaatadaptief handelen vraag niet alleen aandacht voor de aard van de maatregelen (het type maatregel), maar vraagt ook om voldoende fysieke ruimte in een gebied (boven- en ondergronds) en afstemming tussen verschillende gemeentelijke disciplines, externe organisaties en burgers en bedrijven. Regionaal is er een Klimaatadaptatiestrategie Zeeland opgesteld. Deze wordt lokaal verder uitgewerkt en wordt meegenomen bij het afwegen van maatregelen en onderzoeken.

2.4

Beleid andere overheden Door verschillende overheden is beleid geformuleerd dat zijn uitwerking heeft op de zorgplichten en het beleid van de gemeente Vlissingen. De belangrijkste verplichtingen die voortvloeien uit het beleid van andere overheden en uit wet- en regelgeving zijn in de tabel op de volgende pagina’s opgenomen. Op nationaal niveau vormen de Wet milieubeheer, de Waterwet, het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+) en het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie de belangrijkste kaders. Ook de beleidsuitgangspunten uit de regionale samenwerking zijn geïmplementeerd in dit GRP Vlissingen.

2.4.1

Waterbeheerder Waterschap Scheldestromen is de waterkwaliteit- en kwantiteitsbeheerder voor de gemeente Vlissingen en de zuiveringsbeheerder (regionaal niveau). Het gemeentelijke beleid is afgestemd op het beleid van het waterschap. Het waterschap heeft haar beleid vastgelegd in diverse beleidsdocumenten, waarvan het waterschapsbeheerprogramma (2022-2027), het waterbeheerplan, de strategienota afvalwaterketen en de Nota Riolering de belangrijkste zijn. Het Waterschapsbeheerprogramma gaat over alle primaire programma’s van het waterschap en legt de nadruk op datgene wat die programma's met elkaar verbindt. De provincie Zeeland is waterbeheerder van het Kanaal door Walcheren en speelt in dat kader een rol bij lozingen vanuit overstorten of bij afkoppelen.

GRP Vlissingen definitief rapport

-7-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

Tabel 2.1: verantwoordelijkheden en beleidsverplichtingen

Nr. 1.

Onderwerp Aansluiten panden

Wet en regelgeving Wet milieubeheer (art. 10.33), Besluit Lozing Afvalwater Huishoudens

Inhoud en doel Het voorkomen van ongezuiverde lozingen van afvalwater in de bodem en/of het oppervlaktewater.

Status Alle panden zijn aangesloten op (druk)riolering of op een lokale voorziening zoals een IBA. Voor alle niet aangesloten panden is ontheffing van de zorgplicht verkregen van de provincie Zeeland (2016, voor onbepaalde tijd).

2.

Zorgplicht afvalwater

Wet milieubeheer (art. 10.33)

De gemeente draagt zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater dat vrijkomt door middel van een openbaar vuilwaterriool naar een inrichting.

Gemeentelijk beleid is op hoofdlijnen vastgelegd in dit GRP. Alle nieuw te realiseren bebouwing moet worden aangesloten op de riolering of een alternatieve voorziening.

3.

Zorgplicht hemelwater

Waterwet (art. 3.5)

De gemeente draagt zorg voor een doelmatige inzameling en verwerking van het afvloeiend hemelwater vanaf percelen waar verwerking op eigen terrein redelijkerwijs niet kan worden gevergd.

Gemeentelijk beleid is op hoofdlijnen vastgelegd in dit GRP. Onder andere (doelmatig) afkoppelen en rekening houden met toenemende neerslagintensiteiten bij rioolontwerpen, maar ook betrekken particuliere eigenaren (bewoners).

4.

Zorgplicht grondwater

Waterwet (art. 3.6)

De gemeente draagt zorg voor het treffen van doelmatige maatregelen in openbaar gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de bestemming van gronden te voorkomen of te beperken.

Gemeentelijk beleid is op hoofdlijnen vastgelegd in dit GRP. Toenemende aandacht voor. Particulier heeft hierin ook een eigen verantwoordelijkheid. De gemeente kent enkele aandachtlocaties en voert verder grondwatermetingen uit in voorbereiding op uitvoeringsprojecten of naar aanleiding van klachten (reactief).

5.

Schoon en vuil Wet milieubeheer (art. water scheiden 10.29a) / ‘Regenwaterbrief’ van VROM

Er dient rekening te worden gehouden met een voorkeursvolgorde in het omgaan met afvalwater ter bescherming van het milieu.

Standaard voor nieuwe ontwikkelingen gehanteerd (bouwbesluit 2012) en als kans bij renovatiewerkzaamheden.

6.

Watertoets

Waterbeleid 21e eeuw / Wro 2008

Het proces van vroegtijdig informeren van de waterbeheerder en onderlinge afstemming om water een volwaardige plaats in het planproces te geven.

Wordt bij alle ruimtelijke ontwikkelingen uitgevoerd.

7.

Stedelijke wateropgave (kwantiteit)

Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+)

De stedelijke wateropgave is gedefinieerd als 'alles dat gedaan moet worden om wateroverlast te voorkomen die ontstaat door inundatie vanuit oppervlaktewater, hoge grondwaterstanden en gebrekkige afvoer van regenwater'.

Samen met het waterschap ingevuld in het SWO traject en in maatregelen bij rioolvervanging (wijkgerichte aanpak). Daarbij wordt ook rekening gehouden met toenemende neerslagintensiteiten en gezocht naar mogelijkheden voor toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte en het beperken van wateroverlast door inundatie.

GRP Vlissingen definitief rapport

-8-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

Nr. 8.

Onderwerp Oppervlaktewaterkwaliteit – diffuse bronnen

Wet en regelgeving Kader Richtlijn Water (KRW) / Provinciaal Omgevingsplan

Inhoud en doel Het doel is om oppervlaktewateren te beschermen en verbeteren en het duurzaam gebruik van water te bevorderen. Daarvoor moet het oppervlaktewater voldoen aan normen voor chemische stoffen en moet een gevarieerde planten- en dierenwereld en een natuurlijke inrichting zijn gerealiseerd (ecologische doelstellingen).

Status In samenwerking met het waterschap en de SAZ+ wordt nader invulling gegeven aan het waterkwaliteitsspoor. Ook is er vanuit beheer en onderhoud aandacht voor waterpartijen die kwetsbaar zijn voor bijvoorbeeld blauwalg of dichtgroeien door gebrek aan doorspoeling.

9.

Loketfunctie

Waterwet

Het waterloket is het eerste aanspreekpunt voor de burger voor stedelijk afvalwater en grondwater.

Het waterloket ontvangt meldingen betreffende riolering en (grond)water, waarbij het vinden van een oplossing een gezamenlijke taak is van de gemeente en het waterschap en van de perceeleigenaar, afhankelijk van de aard van het probleem.

10.

Klimaatverandering

Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (2014), onderdeel van het Deltaprogramma.

Het doel van het Deltaprogramma is zorgen dat de waterveiligheid en de zoetwatervoorziening duurzaam en robuust zijn, zodat ons land de grotere extremen van het klimaat veerkrachtig kan blijven opvangen.

De invulling hiervan in beleid en het formuleren van mogelijke maatregelen is vormgegeven via samenwerking op provinciaal niveau (klimaatadaptatiestrategie Zeeland) en in de afvalwaterketen (SAZ+). Ook worden er middels de klimaatstresstest en de risicodialoog op lokaal niveau afspraken gemaakt. Dit gebeurt met name op wijkniveau.

11.

Samenwerking

Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+)

In het NBW+ is afgesproken om het beheer van de waterketen te verbeteren. Door taken en ambities beter op elkaar af te stemmen, kan geld worden bespaard, kwaliteit worden verbeterd en de kwetsbaarheid worden verlaagd (3 K’s).

De invulling wordt vormgegeven via samenwerking in de afvalwaterketen (SAZ+) en eigen beleidskeuzes in dit GRP ten aanzien van kostenbesparing (bijvoorbeeld de wijkgerichte aanpak).

GRP Vlissingen definitief rapport

-9-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

Het Waterbeheerplan 2016-2021 van waterschap Scheldestromen is het overkoepelende beleidsplan voor het binnendijkse oppervlaktewater. Het waterbeheerplan is tot stand gekomen in samenwerking met Rijkswaterstaat en de provincie Zeeland. Het plan is afgestemd op het door het Rijk opgestelde Stroomgebied Beheerplan Schelde en het door de provincie Zeeland opgestelde omgevingsplan Zeeland. In 2021 is gestart met de actualisatie van dit plan. In de eerste fase van de actualisatie zijn er geen thema’s die haaks staan op de inhoud van het GRP Vlissingen. Juist op het gebied van belangrijke thema’s als klimaatadaptatie en de Stedelijk Wateropgave versterken beide plannen elkaar. De uitwerking van het Waterbeheerplan 2016-2021 (en haar opvolger) voor wat betreft de afvalwaterketen is beschreven in de Strategienota Afvalwaterketen. Hierin is de lange termijnvisie op het gebied van de afvalwaterketen vastgelegd. Een belangrijk aspect daarin is de verdere intensivering van de samenwerking met gemeenten. De Nota Riolering (2014) bevat het beleid uit de Strategienota Afvalwaterketen in relatie tot de gemeentelijke rioleringstaak. Ten aanzien van afvalwater is de taak van het waterschap om het ingezamelde afvalwater te transporteren en te zuiveren. Het waterschap transporteert het water vanaf een met de gemeente afgesproken overnamepunt naar de afvalwaterzuivering.

Het uitgangspunt is één overnamepunt per kern waar het door de gemeente ingezamelde afvalwater wordt overgenomen door het waterschap. Uitgangspunt hiervoor is de Richtlijn Overnamepunten (2014). De Beleidsnota emissie (2012) bevat een nadere uitwerking van het in waterbeheerplan geschetste lozingenbeleid. In de Waterwet wordt de onttrekking van grondwater en de infiltratie van hemel- of grondwater geregeld. Het waterschap beheert de grondwatervoorraden in het ondiepe grondwater en de provincie in het diepe grondwater. De Beleidsnota grondwater (2013) duidt hoe het waterschap invulling geeft aan haar taak in het operationele grondwaterbeheer. De Beleidsnota watersystemen 2016-2021 is een nadere uitwerking van het hierboven genoemde Waterbeheerplan 2016-2021 voor het beleidsveld watersystemen. Het waterschap wil robuust toekomstbestendig watersysteem dat doelmatig en duurzaam wordt beheerd, bereiken. Belangrijke pijlers zijn: beperken van wateroverlast vanuit het watersysteem, zorgen voor gezond water in het watersysteem en optimaal gebruik van het watersysteem.

GRP Vlissingen definitief rapport

-10-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

2.5

Gemeentelijk beleid Binnen de gemeentelijke organisatie is het GRP Vlissingen afgestemd op diverse andere beleidsplannen. De belangrijkste daarvan zijn: • Toekomstvisie Vlissingen 2040 (2021); • Gemeentelijk afkoppelplan Vlissingen (2012); • beleidsnotitie grondwater gemeente Vlissingen (2006); • gemeentelijke rioleringsverordening (verordening particuliere rioolaansluitingen 2014) • diverse gemeentelijke beleidsplannen zoals het groenbeheerplan, het wegenbeheerplan en de duurzaamheidsvisie.

2.5.1

Afstemming De gemeente streeft naar voldoende afstemming over de doelen, maatregelen en fasering van de diverse gemeentelijke taken. Dit betreft niet alleen het afstemmen van de beleidsplannen, maar ook intern overleg tussen de betrokken afdelingen. In dit integrale overleg worden wegbeheer en groenbeheer betrokken, maar ook het team RO. Extern vindt overleg plaats met onder meer kabel- en leidingenbeheerders en woningcorporaties. In de eerder genoemde externe beleidskaders of interne beleidsplannen zijn diverse uitgangspunten opgenomen, die van belang zijn voor dit GRP. Een korte beschrijving is hieronder weergegeven. •

•

•

•

De algemene uitgangspunten uit de externe beleidskaders zijn verwerkt in dit voorliggende GRP. Daarbij wordt met name ingestoken op het scheiden van schone en vuile waterstromen, afkoppelen en de trits ‘vasthouden-bergen-afvoeren’. Dit resulteert in afgeleide doelen als het voorkomen van wateroverlast, het verbeteren van de waterkwaliteit en ecologie, het leveren van een bijdrage aan een efficiëntere waterketen en structuur brengen in de grondwater-zorgplicht. Vanuit de rioleringsberekeningen (er is een actueel rioleringsmodel beschikbaar) komen maatregelen naar voren die binnen de planperiode van dit GRP worden uitgevoerd voor zover dat mogelijk en doelmatig is. Dit in samenhang met kwaliteitsgegevens van de riolering (inspecties) en de wijkgerichte aanpak. Invulling geven aan de grondwaterzorgplicht via het waterloket van de gemeente Vlissingen. Het waterloket ontvangt meldingen betreffende (grond)wateroverlast, waarbij het vinden van een oplossing een gezamenlijke taak is van de gemeente, het waterschap en de perceeleigenaar, afhankelijk van de aard van het probleem. Ook de burger heeft hierin op haar eigen grondgebied een eigen taak en verantwoordelijkheid. Voor het vervangen of renoveren van de riolering wordt waar mogelijk aangesloten bij de andere gemeentelijke (onderhouds)werkzaamheden, zoals herinrichting of herbestrating.

Ook hier geldt weer de samenhang met de wijkgerichte aanpak. Daarnaast worden werkzaamheden afgestemd op ontwikkelingen binnen nieuwbouwlocaties en ontwikkelingen bij de kabel- en leidingenbeheerders en plannen van woningcorporaties.

GRP Vlissingen definitief rapport

-11-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

2.6

Samenwerking Samenwerking in het kader van de gemeentelijke watertaken vindt op verschillende niveaus, met uiteenlopende partners en in groter of kleiner verband plaats.

2.6.1

Provinciaal De gemeente Vlissingen participeert in het samenwerkingsverband ‘Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland’ (SAZ). Door het bundelen van krachten (kennis en menskracht) ontstaan kwalitatief goede beleidsuitgangspunten waar alle partners de vruchten van plukken. Zo ook de gemeente Vlissingen. Het doel van de SAZ is kostenbesparing, kwaliteitsverbetering en het beperken van de kwetsbaarheid van de betrokken organisaties. In de voorgaande planperiode is de SAZ versterkt met de toetreding van het waterbedrijf Evides (2015). Zo is de SAZ gegroeid naar de SAZ+. Met de toetreding van Evides beslaat de samenwerking een nog breder deel van de waterketen. Met Evides zoekt de SAZ+ met name naar afstemming van ondergrondse infrastructuur op het niveau van planning en investeringen. Een belangrijk document in de samenwerking is de koersnota van de SAZ+ (oktober 2013), waarin onder meer de missie en de visie van de SAZ+ staan verwoord. Daarnaast is er binnen de SAZ+ de ‘visie waterketen Zeeland’ opgesteld en bestuurlijk vastgesteld (2017, zie bijlage 2). De belangrijkste speerpunten hierin zijn het stimuleren van een gezamenlijke (klimaatbestendige) inrichting, het versterken van het omgevingsbewustzijn en investeren in kennisontwikkeling. De visie van de SAZ+ is verder uitgewerkt in de ‘strategie SAZ+ 2030’.

De inhoud van dit GRP Vlissingen is in lijn met de inhoud van de voornoemde documenten vanuit de SAZ+. De SAZ+ geeft in haar strategie aan dat de inhoud van haar werk terugkomt in drie verschillende sporen. Dit betreft: 1. Inrichting buitenruimte, integrale programmering: afstemmen van werkzaamheden aan voorzieningen in de (openbare) buitenruimte en strategische planvorming in het kader van de Omgevingswet; 2. Water in de keten, doelmatige duurzame waterketen: onderhouden en beheren van voorzieningen en verwerken van waterstromen in de waterketen van productie drinkwater tot aan de zuivering en hergebruik van afvalwater; 3. Water in de bebouwde kom, klimaatbestendigheid in beeld: het verwerken van regenwater binnen de bebouwde kom in relatie tot grond- en oppervlaktewater en het water in het omliggende, landelijke gebied. Met mogelijke bijdrage aan bestrijding van droogte en hitte. Deze sporen zijn bedoeld om richting te geven aan initiatieven. Initiatieven zijn projecten die bijdragen aan het realiseren van het toekomstbeeld van de visie Waterketen Zeeland

GRP Vlissingen definitief rapport

-12-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

‘betrouwbaar water voor iedereen en overal in Zeeland’. In de navolgende figuur uit de strategie van de SAZ+ is dit gevisualiseerd. Figuur 2.2: samenhang sporen strategie SAZ+ (bron: strategie SAZ+ 2030)

Een andere uiting van samenwerken vindt plaats in het gezamenlijk opstellen van de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland. In de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie is afgesproken dat overheden ervoor gaan zorgen dat schade door hitte, wateroverlast, droogte en overstromingen zo min mogelijk toeneemt. Naar aanleiding daarvan is er in Zeeland een Klimaatadaptatiestrategie Zeeland opgesteld waarin al deze aspecten aan bod komen. Deze strategie is ook door de gemeenteraad van Vlissingen is vastgesteld. In 2018 en 2019 hebben alle gemeenten, waterschap en de provincie klimaatstresstesten uitgevoerd. Eind 2019 heeft de regionale risicodialoog plaatsgevonden, waar veel kwetsbaarheden met betrekking tot klimaatverandering zijn besproken. Vanuit de resultaten hiervan is gewerkt aan het opstellen en vaststellen van de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (2020-2021). Naast de provincie-brede invulling vraagt klimaatadaptatie ook om een lokale invulling. Voor het onderdeel wateroverlast, zijn de risicovolle en wateroverlastgevoelige locaties in beeld gebracht. Deze locaties worden zoveel als mogelijk in combinatie met reguliere vervangingen aangepakt en verbeterd.

2.6.2

Regionaal en overig In kleiner verband wordt met de andere gemeenten op Walcheren voor het beheer van de rioolgemalen gebruik gemaakt van een gezamenlijke hoofdpost (Aquaview++). Verder wordt samenwerking gezocht op het gebied van belastingen met de gemeente Middelburg.

GRP Vlissingen definitief rapport

-13-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

In samenwerking met waterschap Scheldestromen wordt er gewerkt aan het beheer en onderhoud van het stedelijk water. Hierbij worden onderlinge afspraken gemaakt betreffende het wegwerken van achterstallig onderhoud en de afstemming van het reguliere onderhoud. Met het waterschap vindt sowieso regulier afstemming plaats. De milieuvergunningen die de gemeente Vlissingen afgeeft, worden door middel van periodieke controles gehandhaafd door de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD) (gemiddeld een keer per vijf jaar). Dit gebeurt steekproefsgewijs en bij klachten. Daarbij wordt ten aanzien van de waterkwaliteit samengewerkt met waterschap Scheldestromen. In het kader van de uitvoeringsplanning en de concrete projecten buiten wordt steeds meer de samenwerking gezocht met de kabel- en leidingenbeheerders en woningcorporaties. Projectplanningen, maar ook langere termijnplanningen worden gezamenlijke afgestemd om te komen tot een zo optimaal mogelijke uitvoeringsperiode en zo min mogelijk overlast voor omwonenden. Dit gebeurt onder meer in het samenwerkingsverband AZON (Afstemming Zeeuwse Overheden en Nutsbedrijven). Het aantal plannen in AZON is de afgelopen jaren sterk gestegen (circa 900 in 2021). Daarbij worden de plannen steeds meer (middel)lange termijn gepland, onder meer via het Wow-portaal als digitaal communicatieplatform.

GRP Vlissingen definitief rapport

-14-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

3

Evaluatie In dit hoofdstuk wordt het vigerende GRP Vlissingen 2018-2021 geëvalueerd. In de evaluatie wordt teruggekeken naar de afgelopen planperiode. Aan de hand van de inhoud van het vigerende GRP wordt vastgesteld welke geplande werkzaamheden daadwerkelijk zijn uitgevoerd en welke niet, welke beleidsuitgangspunten hebben gefunctioneerd en hoe de financiële afwikkeling van de gemeentelijke watertaken is geweest.

3.1

Algemeen Wanneer op de afgelopen planperiode wordt teruggekeken en het vigerende GRP tegen het licht wordt gehouden, kan wordt vastgesteld dat het plan zijn doel heeft gediend. Het document is regelmatig gebruikt als naslagwerk voor beleidsvragen en toetsing en het heeft de gemeente richting gegeven in de afgelopen planperiode. Het geeft een basisweergave van wat er aan objecten aanwezig is, wat de toestand daarvan is en welke plannen er zijn voor de middellange termijn. De afgelopen planperiode is er veel aandacht uitgegaan naar het voorkomen van wateroverlast en naar klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte (de wijkgerichte aanpak). Doelmatigheid is en blijft een belangrijk leidend motief in de beslissingen ten aanzien van de rioleringszorg. Met het beschikbare budget is voortgeborduurd op het beleid uit het voorgaande GRP in het verder terugdringen van de vervangingsachterstand. De inzet is gericht op het zoveel mogelijk integraal aanpakken van grotere gebieden (wijken) waarbij het vervangen van de riolering hand in hand gaat met het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte. De aandacht gaat dus zowel uit naar de ondergrond als de bovengrond. Niet alle geplande werkzaamheden zijn volledig uitgevoerd conform planning.

Interne en externe afstemming met onder meer bewoners (burgerparticipatie) en externe partijen, maar ook de invloed van covid’19 en de beperkt beschikbare menskracht hebben hier aan bijgedragen. Financieel zijn de beschikbare budgetten zo efficiënt mogelijk ingezet en zijn strategische keuzes gemaakt welke werkzaamheden prioriteit verdienden en waar combinaties met andere werkzaamheden konden worden gemaakt. Juist in de integrale aanpak en het toepassen van de juiste schaalgrootte van projecten is financiële winst behaald. Inhoudelijk zijn de beleidslijnen uit het GRP gevolgd en zijn ook de reguliere beheer- en onderhoudstaken binnen de daarvoor gestelde budgetten uitgevoerd. Daarmee is het functioneren van het rioleringssysteem in de afgelopen planperiode gewaarborgd. De gemeente Vlissingen is in de afgelopen planperiode actief betrokken geweest in de Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland (SAZ+). Door inzet en inbreng in werk- en themagroepen zijn kennis en ervaringen gebundeld en onderling gedeeld om zo tijd te besparen en om het kennisniveau op peil te houden.

GRP Vlissingen definitief rapport

-15-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

3.2

Beheer en onderhoud van de aanwezige voorzieningen Voor het waarborgen van het functioneren van alle aanwezige voorzieningen worden inspectie- en onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Deze werkzaamheden zijn conform planning uitgevoerd. Hiervoor is door middel van een raamcontract een externe partij ingeschakeld. De inspectieresultaten worden geprioriteerd op basis van kwaliteit en voeden het vervangings- en renovatieprogramma. Op het gebied van gemalenbeheer wordt gebruik gemaakt van de centrale hoofdpost die bij de gemeente Veere staat. Er is een goede samenwerking op dit gebied tussen alle gemeenten op Walcheren. Daarnaast vindt steeds meer uitwisseling van kennis en van gegevens plaats met waterschap Scheldestromen. Onderhoud aan huisaansluitingen wordt in principe niet door de gemeente uitgevoerd. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de particuliere eigenaar. Gedetailleerde afspraken en uitgangspunten hieromtrent zijn opgenomen in de ‘verordening particuliere rioolaansluitingen Vlissingen’. Alle beheergegevens van de riolering zijn opgenomen in het rioolbeheerbestand. Dit bestand is over het algemeen goed actueel en compleet. De aanwezige verharding (aangesloten en afgekoppeld) is opgenomen in een GIS-schil daaromheen. In de afgelopen planperiode is opnieuw gebleken wat de waarde is van actuele, betrouwbare en complete beheergegevens.

Deze zijn de basis voor het opzetten van een integrale projectenplanning die ten grondslag ligt aan de wijkgerichte aanpak, ofwel de toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte. Uit de vergelijking van de huidige gegevens met de gegevens uit het voorgaande GRP blijkt dat er in totaal circa 10% aan riolering (lengte) is bijgekomen. Dit is voor een deel regenwaterriolering, onder meer vanuit afkoppelwerkzaamheden. Hierbij is de gemengde riolering vervangen en is er (nieuwe) regenwaterriolering bij gelegd. Daarnaast vindt er overdracht van riolering vanuit nieuwbouwlocaties (met name Scheldekwartier) plaats die zorgt voor toename van het areaal.

3.3

Beleid rioleringszorg De beleid ten aanzien van de rioleringszorg is het centrale deel van het voorgaande GRP. In deze evaluatie zijn de belangrijkste aspecten daarvan opgenomen.

3.3.1

Buitengebied De gemeente Vlissingen heeft een relatief klein buitengebied. Er zijn ruim 60 drukrioleringsgemalen aanwezig in het buitengebied en ruim 30 niet-gerioleerde panden zijn aangesloten op een alternatieve voorziening. Voor de niet-gerioleerde panden heeft de

GRP Vlissingen definitief rapport

-16-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

gemeente een ontheffing van de zorgplicht vanuit de provincie Zeeland. Op het gebied van beleid voor het buitengebied wordt, via de SAZ+, Zeeuws breed opgetrokken.

3.3.2

Strategische planning De strategische planning uit het voorgaande GRP is in grote lijnen gevolgd. Uitgangspunt hierbij was om met name integraal te werken, waarbij de rioleringszorg integraal onderdeel is van het beheer van alle kapitaalgoederen. Deze werkwijze, destijds de ‘wijkgerichte aanpak’ genoemd, maar nu bekend onder de noemer ‘toekomstbestendige openbare ruimte’ (TOR) gaat uit van het in samenhang uitvoeren van maatregelen in het kader van riolering, wegen, groen, openbare verlichting, afval et cetera. Door integraal en wijk-georiënteerd is veel winst te behalen, en in de afgelopen planperiode ook behaald. Winst in de vorm van financieel gunstige aanbestedingen door schaalgrootte en integratie van werkzaamheden, minder overlast voor bewoners doordat meerdere disciplines tegelijk aan de slag gaan (in plaats van successievelijk met tussenpozen van maanden of een jaar), en meer ruimte om knelpunten en problemen in een wijk gezamenlijk aan te pakken en elkaar daarin te versterken. Binnen de toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte is de vervangingsopgave op basis van kwaliteit (‘slechte riolen’) opgenomen. In geval van calamiteiten of bij zeer slechte kwaliteit, maar een kwaliteit goede bovengrondse inrichting kan ook worden overgegaan tot separate vervanging. Hiervoor wordt per locatie een doelmatigheidsafweging gemaakt.

De planning van de uit te voeren maatregelen is op sommige locaties wel uitgelopen en/of verschoven onder andere door de impact van covid’19. Een andere belangrijke aanleiding voor het uitlopen van planningen is de toegenomen (omvang van) participatie. Door participatie worden meer belanghebbenden betrokkenen, maar dit leidt ook tot een grotere doorlooptijd en meer inzet van menskracht alvorens tot uitvoering van projecten kan worden overgegaan. Een overzicht van de uitgevoerde projecten in de afgelopen planperiode is opgenomen in figuur 3.1 op de volgende pagina.

3.3.3

Vervangingsachterstand Uiteindelijk zijn in de afgelopen planperioden de meest slechte en oude riolen vervangen. Daarmee komt er zicht op het einde van de vervangingsachterstand die in de voorgaande GRP’s is geconstateerd. Ook is het rioleringssysteem verbeterd door de verdere scheiding van waterstromen (afkoppelen) en is er door integratie met de bovengrondse inrichting veel meer toekomstbestendig gewerkt. Daarmee is de vervangingspiek afgevlakt en is in zijn algemeenheid de kwaliteit van de riolering verbeterd. Sommige oude riolen zijn kwalitatief nog goed en daarom nog niet vervangen.

GRP Vlissingen definitief rapport

-17-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

Figuur 3.1: uitgevoerde projecten periode 2018-2022

GRP Vlissingen definitief rapport

-18-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

3.4

Strategie grondwater Op diverse locaties binnen de gemeente worden met vaste regelmaat grondwaterstanden gemeten. Dit zijn veelal nog handmatige metingen. Daarnaast worden ten behoeve van de voorbereiding van projecten en gedurende de uitvoering peilbuizen geplaatst en bemeten. Ook kan in geval van klachten of calamiteiten sprake zijn van het plaatsen van peilbuizen. Vanuit de projectmetingen wordt er steeds verder gebouwd aan een structureel grondwatermeetnet. De uitvoering hiervan staat echter vooral onder druk vanwege beperkt beschikbare menskracht hiervoor. Gemeentelijke drainage wordt opgenomen in het beheerbestand. Deze wordt met name aangelegd bij reliningsprojecten en/of om bewoners de mogelijkheid te geven om aan te sluiten bij grondwateroverlast. Daarnaast wordt in veel gevallen IT-riolering toegepast als er nieuwe regenwaterriolering wordt aangelegd (bij afkoppelprojecten). Het is wenselijk om voor de drainageleidingen in het openbaar gebied een onderhoudsprogramma te gaan opstellen, in samenwerking met andere disciplines zoals groen.

3.5

Middelen en kostendekking Het hoofdstuk ‘middelen en kostendekking’ geeft inzicht in de vooraf geplande financiële consequenties van de werkzaamheden op het gebied van riolering en grondwater. Op basis van de geplande activiteiten is tevens inzichtelijk gemaakt welke personele middelen noodzakelijk zijn.

3.5.1

Personele middelen In het GRP van 2014 is inzichtelijk gemaakt dat er circa 4,1 fte noodzakelijk is om de geplande gemeentelijke watertaken uit te voeren. Daarbij is als uitgangspunt gehanteerd, dat de gemeente Vlissingen er voor kiest om een deel van deze taken uit te besteden. Een deel van deze werkzaamheden ligt in de voorbereiding en begeleiding van projecten. Hiervoor is voldoende menskracht beschikbaar geweest. Voor de taken op het gebied van planvorming, beleid en onderzoek is in de afgelopen jaren 1 fte beschikbaar geweest. Dit is minder dan de 1,1 tot 1,3 fte die in de betreffende berekening voor de gemeentelijke watertaken noodzakelijk werd geacht. Daarnaast is er ook ondersteunde menskracht noodzakelijk voor belangrijke taken als databeheer, analyse van meldingen et cetera. Over de gehele linie zijn de minimaal noodzakelijke taken op het gebied van de gemeentelijke zorgplichten uitgevoerd, maar ontbreekt het de organisatie aan voldoende menskracht om aanvullende werkzaamheden als onderzoek en analyse van data uit te voeren die de kwaliteit van het systeem als geheel naar een hoger niveau zouden kunnen tillen.

3.5.2

Financiële middelen en kostendekking De uitgaven zijn over het algemeen redelijk conform de beschikbare gestelde budgetten geweest, uitzonderingen daargelaten ten gevolge van onvoorziene omstandigheden (waaronder covid’19). De beheerkosten (exploitatie) lopen als gevolg van onder meer

GRP Vlissingen definitief rapport

-19-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

inflatie en areaaltoename gestaag iets op. De investeringsbudgetten zijn in principe dekkend, maar staan eveneens onder invloed van de toegenomen kosten van materialen en dergelijke. Wel vinden de uitgaven van de investeringen in veel gevallen later plaats door het verschuiven van projectplanningen. Dit als gevolg van onder meer toegenomen voorbereidingstijd, ad-hoc vragen, participatietrajecten en afstemming met derden. De wijkgerichte aanpak en het proces van de toekomstbestendige openbare ruimte vraagt veel afstemming, zowel intern als extern. Afstemming van verschillende interne (beheer)planningen, afstemming met externe partijen als kabel- en leidingenbeheerders en participatie met bewoners en andere betrokken partijen vragen veel tijd. Deze (extra) doorlooptijd zorgt ervoor dat projecten over een langere periode lopen en de uitgaven daarmee ook. Door de integrale voorbereiding en aanbesteding echter zijn er ook financiële voordelen te behalen. De schaalgrootte draagt hier aan bij, maar ook het combineren van werkzaamheden (werk met werk maken) waardoor efficiënter en doelmatiger gewerkt kan worden. Als gevolg van al deze omstandigheden is het financiële verloop van de rioolvoorziening en de binnengekomen baten vanuit de rioolheffing anders geweest dan in het voorgaande GRP werd verwacht. De heffing is in de afgelopen jaren minder sterk gestegen of soms zelfs gedaald.

Als gevolg van een combinatie van factoren is de omvang van de rioolvoorziening in de afgelopen periode aanzienlijk toegenomen. Dit betreft onder meer het later starten met het direct financieren van investeringen, fors lagere rentestanden, aanbestedingsvoordelen zoals eerder toegelicht en een toename in het aantal aansluitingen en heffingseenheden (areaalvergroting). Deze veranderingen en invloeden worden meegenomen in de kostendekkingsberekeningen van dit nieuwe GRP Vlissingen.

GRP Vlissingen definitief rapport

-20-

R018.P244/R005/RHOU 30 november 2022

4

Visie en toetsingskader In dit hoofdstuk wordt vooruit gekeken. Er wordt een stip op de horizon geplaatst en daar wordt met gepaste ambitie, stapsgewijs en doelgericht naartoe gewerkt. De visie verwoordt de stip op de horizon. Het toetsingskader geeft daarnaast concrete eisen en maatstaven waar de gemeente Vlissingen zich aan verbindt om toe te werken naar de beschreven visie. In hoofdstuk 2 is de visie reeds verwoord. Deze luidt als volgt. Het hebben en houden van een duurzaam, veilig, gezond, robuust en toekomstbestendig (grond)water- en rioleringssysteem in zowel het bebouwde gebied als het buitengebied van de gemeente Vlissingen.

4.1

Toelichting visie Grote ombuigingen binnen de rioleringszorg kunnen niet van de een op andere dag worden doorgevoerd. Onderdelen van het rioleringssysteem kennen een lange levensduur. Fysieke ingrepen vereisen veel inspanning en kosten en worden om die reden over meerdere jaren uitgespreid. Met de wetenschap dat veranderingen in de rioleringszorg tijd kosten, is het belangrijk om gedoseerd te bouwen aan een water- en rioleringssysteem dat voldoet aan de omstandigheden zoals die te verwachten zijn over een langere periode van 30 tot 50 jaar. In de navolgende paragrafen wordt vanuit de gemeentelijke watertaken beschreven hoe dit op hoofdlijnen vorm krijgt.

4.1.1

Afvalwater Inwoners en bedrijven binnen de gemeente Vlissingen produceren afvalwater. De gemeente heeft de wettelijke plicht om dit afvalwater in te zamelen en te transporteren naar de met het waterschap overeengekomen overnamepunten. Daar wordt het afvalwater overgedragen aan het waterschap om te worden getransporteerd en gezuiverd. Het streven van de gemeente Vlissingen is om het inzamelen en transporteren van het afvalwater tegen de laagst maatschappelijke kosten uit te voeren, zonder daarbij tekort te doen aan haar wettelijke verplichtingen. Als middel daarvoor gebruikt zij riolering.

4.1.2

Hemelwater Als het regent, verdwijnt in de gemeente Vlissingen veel hemelwater vanaf de verharding in de openbare ruimte ook in de (gemengde) riolering en wordt direct afgevoerd naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Om al dat relatief schone hemelwater te transporteren en te zuiveren, zijn kostbare voorzieningen nodig en dat kost geld en energie. Door de verandering van het klimaat wordt het bestaande rioolstelsel steeds zwaarder op de proef