3.1 rvs Zienswijze (ontwerp)begroting 2026 Orionis Walcheren

Registratiekenmerk: 2671886 / 2671915 Onderwerp: Zienswijze (ontwerp)begroting 2026 Orionis Walcheren De raad besluit: 1. een positieve zienswijze over de (ontwerp)begroting 2026 Orionis Walcheren naar voren te brengen bij het dagelijks bestuur van gemeenschappelijke regeling Orionis Walcheren. 2. in te stemmen met de extra incidentele investering in re-integratie in 2029 van € 445.000 en dit te dekken door een onttrekking uit de reserve sociaal domein; 3. de financiële gevolgen van de (ontwerp)begroting 2026 Orionis Walcheren te verwerken in de programmabegroting 2026 en meerjarenramingen m.b.t.: 2026: € 15.000 nadelig; 2027: € 24.000 nadelig; 2028: € 216.000 voordelig; 2029: € 209.000 structureel voordelig; 4. kennis te nemen van: a. de door Orionis Walcheren voorgenomen jaarlijkse evaluatie van de extra investering re-integratie; b. het aanzienlijke risico dat de rijksvergoeding BUIG (Gebundelde uitkering) 2025 negatief wordt bijgesteld als gevolg van nieuwe schattingen ten aanzien van de landelijke uitgaven (macrobudget) BUIG. c. de inzet door Orionis Walcheren van haar algemene reserve voor de dekking van de incidentele lasten in 2026 voor de extra investering in re-integratie (Vlissingse aandeel € 445.000). Samenvatting Het dagelijks bestuur van Orionis Walcheren heeft de (ontwerp)begroting 2026 aangeboden.

In deze begroting stelt Orionis Walcheren voor om anticyclisch te investeren in re-integratie. In plaats van te bezuinigen volgens de VZG-norm. Voorgesteld wordt de extra investering in reintegratie voort te zetten. Waardoor 200 mensen meer gere-integreerd kunnen worden richting werk. De in 2025 gevormde algemene reserve wordt ingezet voor deze extra investering. Daarnaast wordt gestreefd naar intensievere samenwerking met de Walcherse gemeenten om kosten te besparen. Na besluitvorming in de raden wordt gestart met de uitvoering van het transitieplan Werkontwikkelbedrijf. De financiële gevolgen van de Begroting 2026 op de begrotingssaldi van 2026 tot en met 2029 en verder zijn respectievelijk € 15.000 nadelig, € 24.000 nadelig, € 216.000 voordelig, en € 209.000 structureel voordelig. Inleiding Het dagelijks bestuur van Orionis Walcheren heeft de (ontwerp)begroting 2026 aangeboden. In deze nota worden de belangrijkste financiële mutaties als gevolg van de begroting toegelicht.

Auteur: P Kakebeeke Telefoonnummer: +31118252027

Registratienummer nota: 2671886 / 2671915

De begroting 2026 is een beleidsarme voortzetting van de begroting 2025. Die in juni 2025 geactualiseerd is door middel van de 2e begrotingswijziging. Uitgangspunten en belangrijkste items Uitgangspunten van de begroting 2026 zijn de kadernota Orionis Walcheren, de toekomstvisie van het Werkontwikkelbedrijf, het wetsvoorstel Participatiewet in Balans en de doorontwikkeling van samenwerking van Orionis Walcheren met gemeenten. De belangrijkste items in de begroting 2026 van Orionis Walcheren zijn: • De VZG-normering voor 2026 en de wijze waarop Orionis Walcheren in de begroting 2026 daarmee omgaat; Jaarlijks adviseert de VZG (Vereniging Zeeuwse Gemeenten) gemeenten hoe om te gaan met lastenstijging van Zeeuwse gemeenschappelijke regelingen. Voor 2026 adviseert zij een indexering van -/- 2,2%. Rekening houdend met de door het CPB voorspelde inflatie voor 2026 van 2,7% komt dit neer op een bezuiniging van ongeveer 5% bij Orionis Walcheren. Het Dagelijks Bestuur van Orionis Walcheren ziet echter mogelijkheden om de VZG-normering voor 2026 van -2,2% niet te hanteren. En daarmee grote consequenties voor inwoners en nadelige financiële impact op de langere termijn te voorkomen. Door anticyclisch te investeren in onder meer reintegratie zijn korte termijn bezuinigingen volgens haar niet nodig. Bovendien daalt de (Walcherse) gemeentelijke bijdrage.

• Het doortrekken van de extra investering in re-integratie, zodat jaarlijks 200 klanten extra door Orionis Walcheren gere-integreerd kunnen worden; In 2024 en 2025 is door ons en onze buurgemeenten extra geïnvesteerd in reintegratie. Daardoor krijgen in 2025 200 mensen met een Participatie-uitkering een reintegratietraject aangeboden richting de arbeidsmarkt. Boven op de reguliere caseload. Een deel van deze mensen zal daadwerkelijk geplaatst worden op werk. De investering is succesvol. Extra plaatsingen op werk zijn en worden gerealiseerd. En leiden tot een verlaging van de uitkeringslast. Dit is 1 van de 2 redenen om de extra investering ook in de komende jaren door te zetten. De tweede reden is de noodzaak van kostenbesparing in 2026 als gevolg van de dalende inkomsten Gemeentefonds. Extra investeren in de inzet op re-integratie betekent op termijn een (grotere) kostenverlaging van de uitkeringslast. Jaarlijks wordt geëvalueerd of het financieel en maatschappelijk lonend is om het huidige investeringsbedrag voort te zetten of eventueel aan te passen. • Het inzetten van de in 2025 gevormde algemene reserve bij Orionis Walcheren om de extra investering in re-integratie te dekken; De extra investering in re-integratie in 2026 van in totaal € 870.000 Walchers breed wordt gedekt vanuit de algemene reserve Orionis Walcheren.

Die is gevormd naar aanleiding van het positieve financiële resultaat over 2024 • Streven naar intensievere Walcherse samenwerking om zo kosten te besparen; Onderzocht wordt of er voordelen te behalen zijn door intensievere samenwerking tussen Orionis Walcheren en de Walcherse gemeenten, zoals: o Gezamenlijke backoffice diensten als bijvoorbeeld HR, financiële administratie, Handhaving en Sociale Recherche; o Samenwerking tussen Orionis Walcheren, Wmo & Jeugd en Buurtteams Vlissingen;

Blad 2 behorend bij 2671886 / 2671915

Meer samenwerking binnen Informatisering & Automatisering met name op het gebied van backoffice applicaties. Na besluitvorming in de raden uitvoering geven aan het transitieplan Werkontwikkelbedrijf. Orionis Walcheren verwacht dat begin 2026 het transitieplan ‘Werkontwikkelbedrijf Walcheren’ is vastgesteld door de Walcherse raden. Dit is een plan dat elke gemeente c.q. regio in Nederland verplicht moet vaststellen om een sociale infrastructuur te garanderen voor kwetsbare inwoners. Deze infrastructuur bestaat uit: 1. Een vangnetfunctie voor mensen die niet (direct) bij reguliere werkgevers kunnen werken. 2. Een springplankfunctie als opstap voor mensen naar een reguliere baan. Het plan beschrijft de transitie van het huidige Werkontwikkelbedrijf naar een toekomstbestendig Werkontwikkelbedrijf. Het plan wordt opgesteld in overleg tussen de Walcherse gemeenten en Orionis Walcheren. o

•

Wat willen we bereiken? Door middel van dit raadsvoorstel willen we bereiken dat Orionis Walcheren in staat blijft haar taken/opdracht met volle kracht uit te voeren voor de inwoners van de gemeente Relatie met uitvoering strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’ en Omgevingsvisie Vlissingen 2040 Er wordt een bijdrage geleverd aan de onderdelen Vlissingen in verbinding en Vlissingen is gezond en vitaal van de strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’. Wat gaan we ervoor doen? Uw raad wordt voorgesteld: • een positieve zienswijze over de (ontwerp)begroting 2026 Orionis Walcheren naar voren te brengen bij het dagelijks bestuur van gemeenschappelijke regeling Orionis Walcheren. • in te stemmen met de extra incidentele investering in re-integratie in 2029 van € 445.000 en dit te dekken door een onttrekking uit de reserve sociaal domein; • de financiële gevolgen: van de (ontwerp)begroting 2026 Orionis Walcheren, dit voorstel en ten opzichte van de kadernota van: • 2026: € 15.000 nadelig; • 2027: € 24.000 nadelig; • 2028: € 216.000 voordelig; • 2029: € 209.000 structureel voordelig; mee te nemen bij het maken van de programmabegroting 2026 en te verwerken in de begrotingssaldi 2026 - 2029.

Wat zijn de kanttekeningen en risico’s? Voor kanttekeningen en risico’s Orionis Walcheren verwijzen wij naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van de begroting 2026 Orionis Walcheren.

Blad 3 behorend bij 2671886 / 2671915

De afgelopen jaren hebben aangetoond dat er grote onzekerheid bestaat. De risico’s zijn divers en de financiële gevolgen kunnen aanzienlijk variëren. Incidenten volgen elkaar soms snel op. Er is vooral onzekerheid over rijksvergoedingen. De BUIG-vergoeding is hierin een belangrijke factor, aangezien deze ruim 50% van de inkomsten van Orionis Walcheren vormt. Deze vergoeding wordt twee keer per jaar door het Rijk herzien, en ook dit jaar is er een grote schommeling opgetreden. De BUIG-vergoeding voor 2025 is namelijk ongeveer € 2.000.000 lager vastgesteld dan die voor 2024. Bovendien bestaat er dit jaar een aanzienlijk risico dat de BUIG-vergoeding negatief wordt bijgesteld, als gevolg van nieuwe schattingen van de landelijke uitgaven (macrobudget) BUIG. Als dit risico werkelijkheid wordt, zal dit worden opgenomen in de eerste begrotingswijziging 2026 Orionis Walcheren. Dit is al vermeld in de kadernota van de gemeente Vlissingen. Wat mag het kosten? Lasten

Toelichting Lasten: • Bijzondere bijstand/minimabeleid: De kosten stijgen als gevolg van de verhoging van de inkomensgrens minimaregelingen van 110% naar 120%, doel hoger bereik en wijzigingen in aantallen minima. • Specifieke taken: Dit betreft met name kosten leefgeld en uitvoeringskosten Oekraïne en inburgering ontzorgen statushouders; • Lagere uitkeringslasten doordat minder bijstandsuitkeringen worden verstrekt. Als gevolg van een hogere uitstroom van bijstandsontvangers naar betaald werk. De extra investering op re-integratie heeft hieraan bijgedragen. • Overhead Participatie re-integratie extra investering. Jaarlijks wordt geëvalueerd of het financieel en maatschappelijk lonend is om het huidige investeringsbedrag voort te zetten of eventueel aan te passen. Daarom wordt de extra investering incidenteel begroot. • Overhead Orionis: o voordeel door extra investeringen re-integratie; o structureel nadeel door structureel verzuimbudget; o structureel nadeel werkleerbedrijf door wegvallen grote opdrachtgever; o diverse overige afwijkingen. Baten

Blad 4 behorend bij 2671886 / 2671915

Toelichting: • Gebundelde uitkering (BUIG): Dit betreft de sterk gedaalde rijksvergoeding BUIG (gebundelde uitkering). Tegen deze daling is bezwaar aangetekend bij het ministerie van SZW. Uw raad is hierover geïnformeerd door middel van de raadsinformatiebrief van 30 oktober 2024. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft besloten het bezwaar ongegrond te verklaren. De vervolgstappen op dit besluit worden in overleg met Orionis Walcheren en de advocaat bepaald. • Dekking uit taakmutaties circulaires (baten vanuit gemeentefonds voor de uitvoering van deze wetten);

•

Nog te ontvangen compensatie Rijk prijsindexering uitkeringslasten: Dit betreft een stelpost voor de nog te ontvangen vergoeding voor de indexering van de gebundelde uitkering (BUIG).

Wat is de dekking? Voorstel Dekking

Toelichting voorstel dekken uit bestaande budgetten/ reserve sociaal domein • € 716.000 te dekken vanuit het in de begroting 2025 opgenomen budget uitbreiding minimabeleid. • Overige voorgestelde dekkingsbronnen zijn de stelpost kadernota 2026 voor conceptbegroting Orionis, en overige posten zoals stelposten timingsissue indexeringen, trends ontwikkelingen maatstaven gemeentefonds; • In lijn met de kadernota 2026 de extra investering re-integratie 2029 te dekken uit de reserve sociaal domein. Overigens in 2026 wordt ook incidenteel extra in re-integratie geïnvesteerd via Orionis Walcheren. Zij dekken deze € 445.000 uit de algemene reserve van Orionis. Vanuit het jaarrekeningsaldo Orionis 2024 deden werd hiervoor een toevoeging aan de algemene reserve gedaan. Voor wat betreft de resterende na en voordelige begrotingssaldi wordt geadviseerd die ten laste en ten gunste van de begrotingssaldi 2026 tot en met 2029 te brengen.

Blad 5 behorend bij 2671886 / 2671915

Wat en hoe gaan we communiceren? Is publicatie in het gemeenteblad en/of opname in de decentrale regelingenbank vereist? Na besluitvorming in de raadsvergadering en goedkeuring zal het dagelijks bestuur van Orionis Walcheren van de positieve zienswijze in kennis worden gesteld. Het algemeen bestuur van Orionis Walcheren zal de deelnemende gemeenten vervolgens informeren over hun besluit ten aanzien van de begroting 2026 Orionis Walcheren. De portefeuillehouder licht dit besluit toe tijdens de wekelijkse persbijeenkomst van het college. Bijlage(n) Begroting 2026 Orionis Walcheren Vertrouwelijkheid Openbaar

Blad 6 behorend bij 2671886 / 2671915