3.1 rvs Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025 in Zeeland

Registratiekenmerk: 1351424 Onderwerp: Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025 in Zeeland

De raad besluit; 1. De aangescherpte Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Zeeland 2022 – 2025 en de daarin per thema benoemde voorstellen, vast te stellen; 2. De financiële afspraken zoals opgenomen in de Partnerschapsafspraken 2023-2025 vast te stellen: a. Gezamenlijk regionaal budget voor Beschermd Wonen: de centrumgemeente Vlissingen brengt met ingang van 2023 de rijksbijdrage Beschermd Wonen van de centrumgemeente in; b. Vlissingen brengt als één de 13 gemeenten in Zeeland vanaf 2023 de rijksbijdrage Beschermd Wonen (op basis van het objectieve verdeelmodel) in; c. Het structureel tekort op de centrumtaken Maatschappelijke Opvang / Vrouwenopvang wordt ook in 2023 en verder ten laste gebracht van het regionale budget Beschermd Wonen; d. Een deel van het regionale budget BW wordt toegekend aan de 13 gemeenten voor de verdere uitbouw van de lokale toegang en de versterking van de lokale infrastructuur; e. De reserve centrumtaken (ultimo 2022) blijft bij de centrumgemeente Vlissingen en maakt (vooralsnog) geen onderdeel uit van de Partnerschapsafspraken 2023-2025; f. Van de nieuw te vormen reserve centrumtaken (2023 en verder) bepalen de 13 gemeenten gezamenlijk de allocatie van de middelen;. g. Er volgen nog risicoanalyses en ontvlechtingsafspraken voor het geval de Zeeuwse solidariteit niet gecontinueerd wordt na 2025 of ingrijpend gewijzigd wordt.

Deze onderdelen worden toegevoegd aan de Partnerschapsafspraken 2023-2025; h. Kennis te nemen van het voornemen om in Q1 2022 de Uitvoeringsagenda aan hen toe te zenden. i. Kennis te nemen van het onderzoek naar de mogelijkheden om de governance en uitvoering inkoop jeugdhulp en beschermd wonen gezamenlijk vorm te geven. Naar verwachting zal zomer 2022 een voorstel voor de nieuwe governance aan hen voorgelegd worden. 3. Bovenstaande besluiten te nemen onder voorbehoud goedkeuring door de artikel 12 inspecteur en de provincie Zeeland als toezichthouder. Samenvatting Vanaf 1 januari 2022 wordt gestart met de doordecentralisatie van beschermd wonen. Dit betekent voor de regio Zeeland dat niet alleen de huidige centrumgemeente Vlissingen, maar alle dertien Zeeuwse gemeenten zich volledig gaan inzetten voor inwoners die in aanraking komen met beschermd wonen. Vanaf 1 januari 2023 start de financiële doordecentralisatie en verschuiven de financiële middelen en de bijbehorende verantwoordelijkheid via een ingroeipad (2023 tot en met 2032) van de centrumgemeente naar alle dertien gemeenten. Deze doordecentralisatie is ondersteunend aan de transformatie van beschermd wonen. De gemeenten moeten immers meer financiële armslag krijgen om de lokale infrastructuur te versterken en beter toe te rusten op de zorgvraag van inwoners met een psychische kwetsbaarheid.

De centrumgemeente constructie is voor beschermd wonen een aflopende zaak en de 13 gemeenten gaan gezamenlijk een nieuwe governance inrichten. De verschuiving van de financiële verantwoordelijkheid vereist het maken van bindende bestuurlijke afspraken tussen de 13 gemeenten in Zeeland. De Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang in Zeeland wordt nu ter vaststelling voorgelegd aan de 13 gemeenteraden. Hiermee hebben ook de 13 Zeeuwse gemeenten in Zeeland invulling gegeven aan de Norm voor Opdrachtgeverschap Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO). Op het OZO van 18 november 2021 hebben de bestuurders ingestemd met de definitieve concept Regiovisie. Tegelijkertijd heeft het OZO-thema-overleg Sociaal Domein op 24 november jl. een brief verstuurd naar de Art-12 inspecteur waarin zij aangeven dat het noodzakelijk is dat de reserve centrumtaken ultimo 2022 gezien wordt als een gezamenlijke Zeeuwse reserve. Dit is nodig om de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het BW- en MO-pakket te kunnen aanvaarden.

Auteur: E. Peters Telefoonnummer: 0118-487108 Datum document:

Registratienummer nota: 1351422 Beslissingsbevoegdheid:Gemeenteraad

Inleiding Gemeenten hebben met het oog op de transformatie BW-MO en de doordecentralisatie BW medio 2020 ingestemd met het opstellen van de Norm voor Opdrachtgeverschap, waarin niet-vrijblijvende afspraken zijn opgenomen tussen gemeenten binnen een regio en tussen regio’s onderling. Hiermee nemen gemeenten de verantwoordelijkheid om regionale samenwerking te verbeteren, het opdrachtgeverschap te versterken en de administratieve last te verminderen. Draagvlak en overlegresultaten De voorliggende Regiovisie is opgesteld door de Zeeuwse werkgroep Norm voor Opdrachtgeverschap. Hierin zijn verschillende gemeenten en het CZW-Bureau vertegenwoordigd. Om tot een nieuwe inrichting van het Zorglandschap te komen, zullen alle partijen anders moeten denken en handelen. Vanaf april 2021 hebben diverse (digitale) sessies plaatsgevonden om betrokkenen zoals de zorgaanbieders, woningcorporaties, vertegenwoordigers vanuit het cliëntperspectief en ervaringsdeskundigen maar ook de leden van de gemeenteraden en de Wmo-adviesraden, uit te nodigen om met ons mee te denken. In de Regiovisie zijn deze verschillende perspectieven zoveel mogelijk meegenomen. In de Uitvoeringsagenda willen we de belanghebbenden nog meer betrekken bij de verdere concretisering.

Uitvoeringsagenda De aangescherpte regiovisie beschrijft per thema de huidige stand van zaken, de afspraken vanaf 2022 en wat er nog moet gebeuren om dit voor elkaar te krijgen. Momenteel wordt een uitvoeringsagenda opgesteld voor de verdere uitwerking en de monitoring van de voortgang. De uitvoeringsagenda wordt Q1 2022 ter informatie aan de Zeeuwse gemeenteraden toegestuurd. Onderzoek naar governance inkoop jeugdhulp en beschermd wonen Vanaf 2023 worden de centrumgemeentetaken van de gemeente Vlissingen gedecentraliseerd naar de individuele gemeenten. De afgelopen tijd hebben de gemeenten in het thema-overleg sociaal domein afspraken gemaakt over hoe ze deze nieuwe verantwoordelijkheden willen gaan invullen en welke eerste stappen ze hierin kunnen maken in 2022. De ‘Regiovisie Beschermd Wonen Maatschappelijke opvang Zeeland 2022-2025’ ligt nu ter besluitvorming voor, waarmee de inkoop van hulp voor deze kwetsbare doelgroep op Zeeuwse schaal georganiseerd wordt. Ook de inkooporganisatie voor de jeugdhulp vormt een belangrijke poot in de Zeeuwse samenwerking. Nu ook de ontvlechting van de inkooporganisatie jeugdhulp uit de GGD speelt, brengen we de mogelijkheden in kaart om de governance en uitvoering gezamenlijk vorm te geven. Dat onderzoek zal door een onafhankelijk, extern bureau worden uitgevoerd.

Uiteraard worden de gemeenteraden bij de besluitvorming over de governancevorm en uitvoering hiervan betrokken Om hoeveel inwoners gaat het ? Een meer inclusieve samenleving gaat over alle inwoners van Zeeland, ook de inwoners met een psychische kwetsbaarheid of inwoners die door meerdere problemen de grip op hun leven (dreigen te) verliezen. Bij Beschermd Wonen gaat het om inwoners die niet zelfstandig kunnen wonen. Op 1-7-2021 ging het om 344 inwoners. Deze inwoners ontvangen beschermd wonen intramuraal (209), geclusterd wonen (61) of intensieve begeleiding thuis (IBT) (74). Alleen de cliënten BW intramuraal vallen onder de wettelijk definitie Beschermd Wonen, de andere cliënten maken gebruik van een tussenvoorziening. Het verschil tussen het aantal cliënten juli 2020 en juli 2021 bedraagt 387. Dit hangt grotendeels samen met de overgang van BW cliënten naar de Wet langdurige zorg (Wlz) per 1 januari 2021. Overzicht cliënten BW Zeeland 2020, peildatum 1 juli 2020 (bron: CZW bureau) voorziening beschermd wonen:

IBT

Geclusterd

BW standaard

BW Specialistisch

Totaal

Aantal cliënten:

101

148

262

220

731

voorziening beschermd wonen:

IBT

Geclusterd

BW standaard

BW Specialistisch

Totaal

Aantal cliënten209:

74

61

116

93

344

Overzicht cliënten BW Zeeland 2021, peildatum 1 juli 2021 (bron: CZW bureau)

Blad 2 behorend bij 1351422

Bij de maatschappelijke opvang gaat het om inwoners die vaak kampen met meerdere, elkaar beïnvloedende problemen. Zo is er vaak sprake van een combinatie van dak- en thuisloosheid, geweldsproblematiek, psychiatrische problematiek en/of verslavingsproblematiek. Op dit moment maken circa 562 inwoners gebruik van de opvang inclusief de tussenvoorzieningen. Van deze groep maken 330 inwoners gebruik van de intramurale opvang. Wat willen we bereiken?  Inwoners met een psychische kwetsbaarheid of inwoners die te maken hebben met (dreigende) daken thuisloosheid wonen en leven zo zelfstandig mogelijk in de wijk;  Ondersteuning wordt zoveel mogelijk in de eigen omgeving geboden en sluit aan op de mogelijkheden en behoeften van de cliënt. Ambulante ondersteuning heeft de voorkeur boven een verblijf in een accommodatie;  De focus ligt op herstel en participatie;  De 13 gemeenten bundelen de krachten en maken regionale samenwerkingsafspraken zodat we ook na de doordecentralisatie beschermd wonen voor alle inwoners van Zeeland de continuïteit van zorg én passende zorg kunnen garanderen;  De 13 gemeenten maken financieel- en taakinhoudelijke afspraken om gezamenlijk zorg te dragen voor de (transformatie)opgaven binnen beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Het uitgangspunt is ‘lokaal wat kan, en regionaal walt moet’.

 De 13 gemeenten nemen de verantwoordelijkheid om regionale samenwerking te verbeteren, het opdrachtgeverschap te versterken en administratieve lasten te verminderen.  De niet-verblijvende samenwerkingsafspraken worden ondersteund door een nieuwe inrichting van de samenwerking rond de centrumtaken en een passende governance.  Integrale uitwerking van de plannen die opgenomen zijn in de Regiovisie middels de Uitvoeringsagenda. Aansluiting op de lokale infrastructuur is hierbij een belangrijk uitgangspunt evenals de input van de belanghebbenden waaronder ervaringsdeskundigen. Wat gaan we ervoor doen? De afspraken uit de Regiovisie worden uitgewerkt in de Uitvoeringsagenda. Deze Uitvoeringsagenda wordt in Q1 ter vaststelling aangeboden aan de 13 colleges en ter kennisname verstuurd naar de gemeenteraden. Mei/juni 2022 wordt een voorstel voor de nieuwe inrichting van de samenwerking rond de centrumtaken en de governance aan de 13 gemeenteraden ter vaststelling voorgelegd. De volledige transformatie en decentralisatieopgave wordt gemonitord en geëvalueerd in 2024 om te zien welke effecten de verschillende wijzigingen of interventies hebben op de korte en middellange termijn.

Wat zijn de kanttekeningen en risico’s? In Q1/Q2 2022 worden in het kader van de Uitvoeringsagenda Zeeuwse ontvlechtingsafspraken verder uitgewerkt worden voor het geval de ‘Zeeuwse solidariteit’ niet houdbaar is. Dit geldt ook voor de analyses met betrekking tot de risico’s die de centrumgemeente Vlissingen loopt over de periode tot de start van de financiële doordecentralisatie en nieuwe samenwerkingsafspraken én over de periode daarna. Deze aanvullende afspraken over ontvlechting en risico analyses worden toegevoegd aan de partnerschapsafspraken. De samenwerkingsafspraken (2023-2025) worden geëvalueerd in 2024 en met ingang van 2026 zo nodig aangepast. Op 18 november 2021 is door de VNG onder embargo het rapport van AEF ‘Gevolgen van de grotere uitstroom naar de Wlz voor beschermd wonen’ naar de gemeenten gestuurd zodat ze bij hun reactie op de consultatie voor het nieuw verdeelmodel BW rekening kunnen houden met de conclusies uit dit rapport. Door deze grotere uitstroom is het ingroeipad in Zeeland voor de overgang van de ‘oude’ rijksbijdrage beschermd wonen (die de centrumgemeente ontvangt op basis van historische verdeelmaatstaven) naar de ‘nieuwe’ rijksbijdragen voor 13 gemeenten (op basis van objectieve verdeelmaatstaven) in feite al in zes jaar doorlopen.

Dit brengt extra risico’s met zich mee voor de centrumgemeente als de overgang van ‘bestaande cliënten’ naar ‘nieuwe cliënten’ niet in hetzelfde tempo plaatsvindt. De artikel 12 inspecteur van de gemeente Vlissingen stelt zich op het standpunt dat hij (vooralsnog) de volledige zeggenschap houdt over de huidige reserve centrumtaken (dit is de reserve van ca. € 7 mln.) en eventuele stijging van de reserve tot de start van de doordecentralisatie. Dit in verband met de onzekerheden en risico’s die samenhangen met de financiële doordecentralisatie Beschermd Wonen in combinatie met de nieuwe governance.

Blad 3 behorend bij 1351422

Ten aanzien van de nieuwe reserve die de 13 gemeenten gezamenlijk opbouwen vanaf de start van de financiële doordecentralisatie BW en de inwerkingtreding van de nieuwe samenwerkingsafspraken (de Partnerschapsafspraken 2023-2025), stelt hij zich op het standpunt dat de 13 gemeenten gezamenlijk bepalen hoe deze gelden ingezet worden. Voorwaarde daarbij is wel dat er vooraf goede afspraken zijn gemaakt over de inzet van deze gelden en de Zeeuwse solidariteit (opvang van risico’s). Op 24 november heeft het OZO-thema-overleg Sociaal Domein een brief gestuurd naar de Art. 12-inspecteur met als onderwerp de bestemming van de reserve centrumtaken ultimo 2022. De gemeenten stellen zich op het standpunt dat dit Zeeuwse gelden zijn die nodig zijn om de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het volledige pakket beschermd wonen en maatschappelijke opvang te kunnen aanvaarden. Op dit moment is het antwoord van de Art 12-inspecteur nog niet bekend. Wat mag het kosten? De gemeente Vlissingen is centrumgemeente en ontvangt de rijksbijdragen voor de centrumtaken Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang. De financiële middelen voor beschermd wonen worden vanaf 2023 gefaseerd door gedecentraliseerd naar de dertien gemeenten via een ingroeipad (2023-2032). De rijksmiddelen voor alle gemeenten worden objectief verdeeld.

Voor zover nu bekend heeft de financiële doordecentralisatie en de overgang naar een nieuw verdeelmodel, voor Zeeland in totaliteit nauwelijks of geen financiële gevolgen. Vooralsnog gaan we uit van onderstaande bedragen voor de rijksbijdrage BW in 2021-2024 (bron: Septembercirculaire 2021): 2021: € 33.929.473 2022: € 32.977.439 2023: € 33.104.767 2024: € 33.117.824 De doordecentralisatie heeft tot gevolg dat vanaf 2026 het grootste deel van de middelen beschermd wonen voor Zeeland, binnen komt bij de 13 gemeenten. Vanaf 2029 ontvangen de 13 gemeenten alle gelden. In de praktijk is er in Zeeland dan ook sprake van een ingroeipad van 6 jaar. De rijksbijdrage Maatschappelijke Opvang wordt (vooralsnog) niet door gedecentraliseerd. Het gaat om een jaarlijkse bijdrage van ca. € 7 mln. Omstreeks 2026 wordt landelijk besloten (na evaluatie van de doordecentralisatie beschermd wonen) of ook de gelden voor de maatschappelijke opvang door gedecentraliseerd worden. De middelen voor Vrouwenopvang (circa € 4 mln.) worden niet door gedecentraliseerd. De centrumgemeente Vlissingen ontvangt gedurende het ingroeipad nog de ‘oude’ rijksbijdrage BW, die ieder jaar verder afneemt. De ‘nieuwe’ rijksbijdrage BW die de 13 gemeenten ontvangen, neemt ieder jaar toe.

Vanaf 2023 worden gemeenten verantwoordelijkheid voor de nieuwe BW cliënten uit hun gemeente, de centrumgemeente blijft verantwoordelijk voor de bestaande cliënten. Om te voorkomen dat er door deze verschuiving van financiële middelen voor- en nadelen gemeenten ontstaan en de cliënten hierdoor wellicht niet de best-passende zorg kunnen ontvangen, hebben de gemeenten afgesproken dat gedurende 2023-2025 alle cliënten beschouwd worden als Zeeuwse cliënten. De zorg wordt betaald uit het gezamenlijke regionale budget. Dit regionale budget bestaat uit de ‘oude’ rijksbijdrage die de centrumgemeente nog ontvangt plus de 13 ‘nieuwe rijksbijdragen’ die de gemeenten ontvangen. Een deel van deze gezamenlijke middelen worden via een objectieve verdeelsleutel (geënt op de objectieve verdeelmaatstaven) (terug) toegekend naar de 13 gemeenten. Met deze middelen moeten zij hun toegang en lokale infrastructuur verder opplussen zodat ze ‘van beschouwd wonen’ naar ‘beschermd thuis’ daadwekelijk op een verantwoorde manier vorm kunnen geven. Ook moeten gemeenten met deze middelen hun preventie-activiteiten verder versterken en terugval zoveel mogelijk voorkomen. De reserve centrumtaken ultimo 2022 blijft buiten de Partnerschapsafspraken. De 13 gemeenten bepalen samen hoe de middelen van de nieuw te vormen reserve vanaf 2023 ingezet worden. Voorwaarde daarbij is wel - volgens de art.

12 inspecteur - dat er vooraf goede afspraken zijn gemaakt over de inzet van deze gelden en de Zeeuwse solidariteit (opvang van risico’s).

Blad 4 behorend bij 1351422

De financiële afspraken moeten nog verder uitgewerkt worden en aangevuld worden met risicoanalyses. In 2024 worden de afspraken geëvalueerd en zondig aangepast met ingang van 2026. Hij stelt zich op het standpunt dat de 13 gemeenten gezamenlijk bepalen hoe deze gelden ingezet worden. Voorwaarde daarbij is wel dat er vooraf goede afspraken zijn gemaakt over de inzet van deze gelden en de Zeeuwse solidariteit (opvang van risico’s). Artikel 12 Dit voorstel is ter goedkeuring voorgelegd aan de artikel 12 inspecteur en de provincie toezichthouder. Dit voorstel is daarom onder voorbehoud van goedkeuring door de artikel 12 inspecteur en de provincie als toezichthouder. Wat en hoe gaan we communiceren? Alle betrokken ontvangen de Regiovisie. Bij de verdere uitwerking van de deelonderwerpen middels de Uitvoeringsagenda, krijgt de interactieve aanpak een sterker accent. Communicatie met de betrokkenen is dan ook een belangrijk onderdeel. Hoe deze communicatie verder vorm krijgt, wordt in de communicatieparagraaf van de Uitvoeringsagenda uiteengezet.

Blad 5 behorend bij 1351422