3.1 rvs Rapport Rekenkamer Wind in de Zeilen 2024

Registratiekenmerk: 2558104 / 2610059 Onderwerp: Definitief rapport rekenkamer Wind in de Zeilen 2024 De raad besluit: 1. Kennis te nemen van het rekenkamerrapport ‘heeft Vlissingen de wind in de zeilen?’ 2. In te stemmen met de wijze waarop het college uitvoering geeft aan de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport, overeenkomstig de wederhoorreactie van het college. Samenvatting De rekenkamer heeft een onderzoek uitgevoerd naar de uitwerking en uitvoering van het compensatiepakket Wind in de zeilen. Het college geeft in dit raadsvoorstel aan wat het college vindt van het rapport en hoe het college omgaat met de aanbevelingen. De reactie is in lijn met de eerdere bestuurlijke wederhoorreactie van het college op het concept-rapport. Het college vindt dat het rapport op onderdelen onvoldoende recht doet aan de feiten, dat een aantal conclusie daarmee niet onderschreven kan worden en dat door verloop van tijd een aantal feiten en omstandigheden inmiddels is gewijzigd. Inleiding In 2020 zijn Rijk, Provincie en gemeente Vlissingen gestart met de uitvoering van het pakket Wind in de zeilen (verder WiZ). De governance is vastgelegd in het bestuursakkoord WiZ en bevat afspraken over een voor Nederland unieke manier van samenwerken tussen Rijk en regio (Provincie, gemeente Vlissingen).

Deze werkwijze wordt door meerdere partijen met interesse gevolgd, omdat dit kan dienen als voorbeeld voor toekomstige afspraken tussen Rijk en regio. Bijvoorbeeld in het kader van uitvoeringsafspraken die voortkomen uit het rapport ‘Elke regio telt!’. Voor Rijk, Provincie en gemeente Vlissingen is het uitvoeren van het compensatiepakket Wind in de zeilen een nieuw concept waar uiteraard ook lering uit getrokken kan worden. Tegen die achtergrond is de rekenkamer in 2022 een onderzoek gestart naar de uitwerking en uitvoering van het compensatiepakket Wind in de zeilen. De rekenkamer heeft ervoor gekozen daarbij specifiek te kijken naar vier fiches uit het WiZ-pakket. Het betreft de fiches B Law Delta onderdeel JCV, D Kenniswerf, E Bereikbaarheid onderdeel stationsomgeving en J Aardgasvrij. Daarbij heeft de rekenkamer gekeken naar de governance bij de uitwerking en uitvoering, de risico’s (zijn ze inzichtelijk en beheersbaar), de resultaten (wat is er gerealiseerd en is dat in lijn met de afspraken) en de informatievoorziening richting de raad (kan de raad haar kaderstellende en controlerende rol goed uitvoeren)? Op 19 augustus 2024 heeft het college de bevindingen van de rekenkamer ontvangen. Deze rapportage is voor wederhoor voorgelegd aan het college. Het college hierop gereageerd. De reactie van het college is door de rekenkamer voorzien van een nawoord.

De reactie heeft niet geleid tot wezenlijke aanpassingen in het rapport zelf. Op 28 november 2024 heeft de rekenkamer de bevindingen gepresenteerd aan de raad. Wat willen we bereiken? Op een goede wijze uitvoering geven aan het pakket Wind in de zeilen. De aanbevelingen van de rekenkamer kunnen daarbij helpen. Relatie met uitvoering strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’ en Omgevingsvisie Vlissingen 2040 Het WiZ-pakket en de strategische visie hangen onderling nauw met elkaar samen. De maatregelen uit het WiZ-pakket dragen allemaal bij aan de ambities zoals verwoord in de strategische visie. Vooral op de thema's Vlissingen innovatieve deltahotspot, Vlissingen in verbinding en Vlissingen in balans. De aanbevelingen van de rekenkamer kunnen helpen in de uitvoering van het pakket en daarmee ook de ambitie van Vlissingen om een duurzaam gezonde gemeente te worden en blijven. Auteur: E de Jong Telefoonnummer: +31118487127

Registratienummer nota: 2558104 / 2610059

Wat gaan we ervoor doen? In lijn met de bestuurlijke reactie van het college (zie pagina pag 63-68 in het rapport) uitvoering geven aan de aanbevelingen van de rekenkamer. De reactie van het college op het rekenkamerrapport Het rekenkameronderzoek is vooral bedoeld om van te leren en te kijken of er naar de toekomst toe verbeteringen mogelijk zijn. De toon van het rapport is helaas op een aantal punten wat weinig constructief. Ook moeten we helaas constateren dat de informatie in het rapport op een aantal punten onvoldoende recht doet aan de feiten, we constateren dat de rekenkamer in een aantal gevallen voorbarige en matig onderbouwde conclusies trekt en de aan die conclusies gekoppelde aanbevelingen zijn dus niet altijd makkelijk op te volgen. Het onderzoek heeft een langere tijd geduurd, waardoor bepaalde feiten en omstandigheden inmiddels gewijzigd zijn. Dat neemt niet weg dat er waardevolle informatie en aanbevelingen in het rapport staan. In de wederhoorreactie op het concept-rapport hebben we al beschreven op welke manier we denken een vervolg te kunnen geven aan die aanbevelingen. Deze reactie is nog steeds actueel. Wat zijn de kanttekeningen en risico’s? De rekenkamer is kritisch op de uitvoering van Wind in de zeilen. In de commissie ruimte van 28 november 2024 heeft de rekenkamer de bevindingen toegelicht.

Het college constateert dat daarbij op onderdelen een verkeerd/verwarrend beeld is geschetst door de rekenkamer. Dit heeft ook te maken met het feit dat de rekenkamer geen noemenswaardige aanpassingen heeft gedaan in de rapportage op basis van de bestuurlijke wederhoorreactie. Het verwarrende beeld is vooral ontstaan rond de bijdrage van het JCV aan het stadslandgoed, de risicobeheersing van de Kenniswerf en de ‘governance’ op het totale pakket. Hieronder lichten we dat nader toe. Bijdrage JCV stadslandgoed De rekenkamer stelt: “Onvolledige verantwoording door achterwege te laten (RIB en persbericht) dat rijksbijdrage voor ontwikkeling Stadslandgoed (€ 2,4 miljoen) compensatie is voor derving OZB inkomsten”. De bijdrage van het rijk voor het stadslandgoed is echter geen bijdrage voor OZBderving. In de Brief van de minister staat hierover: “Ten behoeve van de versnelling van de landschappelijke ontwikkeling van het zuidelijk deel van het stadslandgoed, en daarmee de integraliteit van het gehele stadslandgoed, zal het ministerie van Justitie en Veiligheid in 2023 een eenmalige bijdrage van € 2,4 mln. doen aan de regio in de totstandkoming van de landschappelijke inrichting van het stadslandgoed zuid.

Met dit gebaar onderschrijven wij het belang van een voortvarende realisatie van het stadslandgoed met als onderdeel daarvan het JCV en de waarde van deze landschappelijke inbedding voor de omgeving”. In lijn hiermee is dit ook gecommuniceerd in de 7e voortgangsrapportage, de RIB en het persbericht. Met de ontvangen bijdrage heeft het college juist afgezien van het indienen van een claim voor gederfde OZBinkomsten. Risicobeheersing Kenniswerf De rekenkamer stelt: “Financiële ontwikkelingen bij de Kenniswerf zijn zeer risicovol en worden onvoldoende beheerst” en “geen doorrekening van de grex aangetroffen”. De WiZ gelden zijn bedoeld om percelen aan te kopen en daarmee de ontwikkeling van de Kenniswerf een impuls te geven. Deze aankopen zijn verankerd in de grondexploitatie Kenniswerf fase 5. Via de grondexploitatie vindt de risicobeheersing plaats. Bij de start van het rekenkameronderzoek was deze grondexploitatie in oprichting. Op 24 juni 2024 is de grondexploitatie vastgesteld door de gemeenteraad en daarmee is deze bevinding van de rekenkamer achterhaald, maar heeft niet geleid tot een aanpassing van het rapport.

Blad 2 behorend bij 2558104 / 2610059

Governance De rekenkamer schrijft: “Governance en beheersing van het project op orde brengen. Tijdlijnen beter afstemmen op ambtelijke capaciteit” en “Projectadministratie per fiche: Risico’s met beheersmaatregelen/acties; Verantwoordelijkheid en consequenties in geld en tijdpad; Inzicht welke fiches raken en beïnvloeden elkaar. Het lijkt dat hier twee zaken door elkaar lopen: de “governance over het totale WiZ-pakket en de governance voor de afzonderlijke fiches. De governance voor het totale WiZ-pakket is conform de afspraken zoals vastgelegd in het bestuursakkoord Wind in de zeilen en functioneert in de ogen van het college prima. Ook de wijze waarop de uitvoeringsregisseur Riedstra met zijn team invulling geeft aan zijn rol is naar volle tevredenheid. Deze interbestuurlijke governance kunnen en willen we niet eenzijdig aanpassen. De governance van fiches waarvoor Vlissingen bestuurlijk trekker is (zoals de Kenniswerf en de stationsomgeving), is ingebed in onze P&C-cyclus. En daarmee zijn risico's en beheersmaatregelen geborgd. Een aparte projectadministratie per fiche zou –naar oordeel van het college- alleen maar leiden tot verwarring en dubbel werk.

Met betrekking tot monitoring van het WiZ-pakket kan worden gemeld dat Team Riedstra in 2025 een eerste rapportage over monitoring opstelt (welke indicatoren geregistreerd of gemeten moeten worden, welke bronnen gebruikt kunnen worden en in welke frequentie de monitoring wordt uitgevoerd). Artikel 12 Niet van toepassing Wat mag het kosten? Niet van toepassing Wat is de dekking? Niet van toepassing Wat en hoe gaan we communiceren? Is publicatie in het gemeenteblad en/of opname in de decentrale regelingenbank vereist? Niet van toepassing Bijlage(n) 1: Definitief rapport rekenkamer djumanummer: 2558105 2. 2546036 de bestuurlijke reactie rapport rekenkamer Vertrouwelijkheid Intern

Blad 3 behorend bij 2558104 / 2610059