3.1 Rvs Machinefabriek Haalbaarheidsonderzoek culturele invulling bijlage 3 Onderbouwing inzetten WiZ 2563683

Onderbouwing inzetten bestemmingsreserve Wind in de zeilen In juni 2024 zijn kaders voor de inzet van de bestemmingsreserve WIZ concreet gemaakt. Projecten kunnen gefinancierd worden uit deze bestemmingsreserve mits ze voldoen aan de opgenomen spelregels en bijbehorende criteria. Daarbij moet een project minimaal 20 punten scoren om voor een bijdrage uit de bestemmingsreserve in aanmerking te komen. Onderstaand een onderbouwing voor het inzetten van een deel van de bestemmingsreserve Win in de Zeilen ten behoeve van de culturele invulling van een deel van de Machinefabriek. Welke doelgroepen profiteren 5 pnt Met de realisatie van een cultuurcluster in de Machinefabriek ontstaat een bijzonder aantrekkelijke culturele voorziening, die gestoeld is op onderlinge samenwerking. De samenwerking tussen de Bibliotheek van Zeeland, Poppodium De Piek en KipVis, die tot uiting komt in de huiskamer van de stad. Een uitnodigende en inspirerende huiskamer van de stad maakt dat jongeren en jonge gezinnen tijdens een bezoek aan de bibliotheek op een laagdrempelige manier op een inspirerende wijze in aanraking komen met cultuur en daarin verder geïnteresseerd raakt. Voor jonge gezinnen maar ook jongeren is een aantrekkelijke culturele voorziening belangrijk. In het cultureel concept zijn twee broedplaatsen voorzien, voor podiumkunsten (De Piek) en de beeldende kunsten (KipVis).

Juist in deze broedplaatsen is er ruimte om te experimenteren en leren; op deze plekken mogen dingen mislukken. Voor jongeren en studenten bieden deze plekken in optima forma de basis voor Vlissingen als living lab. Voor jonge gezinnen waarbij met name opgroeiende kinderen profiteren van een laagdrempelige en toegankelijk bibliotheek met aanverwante culturele voorziening. Het draagt bij aan de verdere brede ontwikkeling en opvoeding van het kind. Voor jongeren waarbij zij al op jonge leeftijd, via de huiskamer van de stad, in aanraking kunnen komen met beeldende kunst en podiumkunsten. De broedplaatsen biedt hen de mogelijkheid hierin uitgedaagd te worden en zich hierin verder te verdiepen. . Extra inwoners met meer draagkracht 3 pnt Vlissingen is meer en meer in trek bij een groeiende groep draagkrachtige inwoners van Nederland. Geluiden van ontwikkelaars en makelaars wijzen erop dat er met name vanuit de randstad en West Brabant, maar ook binnen Zeeland, een groeiende interesse is in het kopen van een woning in Vlissingen. Dit zijn vaak draagkrachtige, aankomende pensionado's (soms ook oud Vlissingers) die hun leven hard gewerkt, hun huidige woning met overwaarde kunnen verkopen en op zoek zijn/gaan naar een nieuwe woonomgeving buiten de drukke randstad maar wel moet goede voorzieningen waar zij een nieuwe stap in hun leven zetten.

Vlissingen staat daarbij vanuit haar ligging aan zee, haar voorzieningenniveau en aantrekkelijke woningbouwontwikkelingen nadrukkelijk op de radar. Ook het aanbod van cultuur en mogelijkheden voor ontspanning spelen bij de woonplaatskeuze nadrukkelijk een rol. De realisatie van de beoogde (meer dan) volwaardige cultureel invulling van de Machinefabriek draagt er zeker aan bij dat de keuze van deze 'zoekers' op Vlissingen kan vallen. Voor 54 procent van de bezoekers dragen cultuurinstellingen bij aan het woonplezier dat zij ervaren in hun stad (Bron: Boekmanstichting, 2020, Cultuur doet er toe ook economisch). Op het Scheldekwartier moeten nog circa 800 woningen gerealiseerd worden in de komende jaren. Een groot deel hiervan zijn appartementen in het middeldure en dure segment. De markt hiervoor komt voort uit de doorstroming op de Vlissingse woningmarkt, maar ook vanuit de instroom vanuit buiten. Met name voor bewoners van buiten de gemeente Vlissingen heeft de stedelijke kwaliteit van de stad – met alle (culturele) functies die hier bij horen een grote meerwaarde als vestigingsmotief. Voor nieuwe bewoners uit meer rurale

gebieden, omdat ze hier meer voorzieningen kennen. Voor nieuwe bewoners uit stedelijke gebieden, zoals de Randstad, het gegeven dat men nog steeds stedelijke functies voorhanden heeft. Hierbij valt de instroom uiteen in drie doelgroepen; jongeren uit Zeeland, jonge gezinnen die terugkeren naar Zeeland en 55+'ers die doorstromen of terugkeren naar Zeeland. Juist deze doelgroepen zijn veelal nieuwe inwoners met meer draagkracht. Extra studenten 3 pnt Primair zoeken studenten een voor hen passende vervolgopleiding. Naast hun keuze voor een studie, speelt bij een aantal van het ook de studieomgeving een belangrijke rol. Deze groep zoekt 'reuring' (er moet iets te beleven zijn) en wil zich naast hun opleiding verder kunnen ontplooien als mens. Studenten zoeken studentensteden met voorzieningen die hen uitdagen en doen groeien. Een hoogwaardige culturele omgeving draagt bij een deel van de studenten bij aan hun keuze voor een stad. Zeker ook wanneer deze culturele partners verbinding zoeken en leggen met de opleidingsinstanties, zoals de HZ University en het Scalda, en toekomstig werkgevers. De beoogde culturele invulling draagt hier zeker aan bij. Met de maat en schaal van het culturele concept en Vlissingen zal het geen trekker op nationaal niveau zijn, maar kan er wel voor zorgen dat Vlissingen als een aantrekkelijke(re) studentenstad gezien wordt voor studenten uit Zeeland.

Extra hoogwaardige werkgelegenheid 3 pnt Vlissingen werkt hard aan haar ambities om een hotspot voor delta-innovatie kenniseconomie te worden. Intensieve samenwerking tussen overheid, onderwijs en markt/bedrijfsleven is daarbij nodig. Innovatie bedrijven vragen passend en sterk onderwijs en, minsten zo belangrijk, het vervolgens 'vasthouden' van jong en creatief talent dat haar werk vindt bij deze in Vlissingen gevestigde innovatie bedrijven. Creatieve talenten willen naast hun werk uitgedaagd worden. Een volwaardige culturele omgeving (poppodium, beelden kunst, broedplaatsen) is daarbij van groot belang. Uit Brits onderzoek (2013) blijkt dat iedere baan in de culturele sector twee banen elders oplevert. In de gemeente Vlissingen zijn op iedere 1.000 inwoners 5,8 (voltijd) banen in de kunst- en cultuursector (bron: Cultuurmonitor Zeeland 2024)

Innovatieve bedrijven 1 pnt Vlissingen werkt hard aan haar ambities om een hotspot voor delta-innovatie kenniseconomie te worden. Intensieve samenwerking tussen overheid, onderwijs en markt/bedrijfsleven is daarbij nodig. Innovatie bedrijven vragen passend en sterk onderwijs en, minsten zo belangrijk, het vervolgens 'vasthouden' van jong en creatief talent dat haar werk vindt bij deze in Vlissingen gevestigde innovatie bedrijven. Creatieve talenten willen naast hun werk uitgedaagd worden. Een volwaardige culturele omgeving (poppodium, beelden kunst, broedplaatsen) is daarbij van groot belang. De culturele sector heeft spill-over effecten door ontwikkeling technologie. Personen op de ‘rand’ van de culturele sector zijn de creatieve beroepen van morgen. Het ontwikkelen van verbindingen tussen de culturele sector en andere sectoren (onderwijs, overheid en ‘creators’) is een succesvolle strategie om dit te stimuleren (bron: INEUM Consulting (2010), What strategies for sustainable employment and urban development planning? ) Imago versterkend 5 pnt Met een culturele invulling van een deel van de Machinefabriek ontstaat een hele bijzondere voorziening die aandacht trekt op landelijk niveau (zoals de Lochal Tilburg, Forum Groningen, De Nobalaer Etten-Leur, De Verkaderfabriek Veghel, etc.) .

Een dergelijke voorziening en een passende actieve programmering heeft de potentie om – wanneer cultureel programma aangevuld wordt met overige programma - een regio overstijgende voorziening te worden. Het imago van Vlissingen wordt hiermee duidelijk versterkt.

Culturele instellingen dragen door hun aanbod bij aan gemeenschapsopbouw, doordat zij met hun collecties en activiteiten het collectief geheugen zijn van een samenleving en met hun gebouwen een publieke ruimte creëren waar diverse bevolkingsroepen elkaar ontmoeten en het publieke en private gecombineerd kunnen worden. Tevens creëren beeldbepalende gebouwen waarin culturele instelling zijn gevestigd een gevoel van trots op de plek waar mensen leven (bron: Holden, J. en Jones, S. (2006), Knowledge and Inspiration: the democratic face of culture, London: Demos/MLA)

Cofinanciering 3 pnt Om de exploitatie van de culturele invulling dekkend te krijgen, is een structurele bijdrage vanuit de gemeente nodig. Maar de realisatie van de culturele invulling kan enkel tot stand komen door de inzet van verschillende externe bijdragen (Gebiedsfonds Netten op Zee, Regiodeal Cultuur – deel 1). Voor het inzetten van die verschillende eenmalige bijdragen van derden wordt vaak ook cofinanciering gevraagd. Met een inbreng vanuit de Bestemmingsreserve Wind in de Zeilen wordt aan die cofinanciering voldaan. Verlaging druk op zorg 1 pnt Er is voldoende onderzoek dat opbrengsten van cultuurparticipatie aantoont voor (positieve) gezondheid, zowel op het gebied van preventie en promotie van een gezonde leefstijl als op het gebied van behandeling en het omgaan met ziekte. Actieve cultuurparticipatie draagt bijvoorbeeld bij aan zowel mentale en fysieke gezondheid en aan beschermende factoren zoals sociaal contact. Toonaangevend hierin is het onderzoek van de WHO uit 2019 (Fancourt & Finn, 2019) en de aanvullende onderzoeken hierop. Met name specifieke doelgroepen zoals mensen met een chronische ziekte, mentale problemen en fysieke beperkingen profiteren van activieve cultuurparticipatie als het gaat om hun gezondheid.

Het gaat dan om zowel om een bijdrage aan preventie (zoals bijvoorbeeld bij het afremmen van dementie) als aan herstel (bron: LKCA, 2023, Kunst als (ver)wondermiddel Over de inzet van actieve cultuurparticipatie voor Positieve Gezondheid in de eerstelijnszorg).

Onderdeel van de ambitie voor de Machinefabriek is de inhuizing van een Kerngezondcentrum. Dit Kerngezondcentrum heeft specifiek voor de Machinefabriek gekozen vanwege de voorziene kansen die ontstaan door onder meer de samenwerking met de bibliotheek op sociaal-maatschappelijke onderwerpen. Een stevig cultureel concept kan hiermee bijdragen aan het vergroten van het welzijn van de Vlissingse inwoners, onder meer door het tegengaan van eenzaamheid en vroegsignalering. Spin-off/toegevoegde waarde Vlissingen (horeca, retail, inkomsten gemeenten) 5 pnt De Machinefabriek ligt in het 'hart' van de verbrede binnenstad, zoals verwoord en verbeeld in de Strategische Visie en Omgevingsvisie van de gemeente. De verbrede binnenstad is het gehele gebied wat de boulevards, Spuikom, historische binnenstad, het Scheldekwartier, de Kenniswerf en het Stationsgebied omvat. Centraal hierin ligt de Machinefabriek, waarmee de invulling van het pand met culturele functies aan twee zijde impact heeft; (1) het legt de verbinding tussen de bedrijvigheid en innovatie op de Kenniswerf en (2) breidt het de van nature economisch-toeristische gebieden (binnenstad / boulevards) naar het westen uit. Een afgestemd programma draagt hiermee bij aan de versterking en aantrekkelijkheid van de binnenstad voor zowel Vlissingers als voor mensen van buiten de stad en gemeente.

Juist de dynamiek en onderlinge verbondenheid tussen cultuur, toerisme en retail schept kansen voor vitale binnensteden (bron: Hamer, M. et al, 2020, Advies denktank new deal cultuur Rotterdam. Rotterdam)

Uit het onderzoek blijkt dat elke euro die voor de entree wordt betaald met 2,5 vermenigvuldigd wordt. Mensen gaan een hapje eten in de stad, winkelen, maken gebruik van het openbaar vervoer, enzovoort. Die factor van 2,5 is enorm en het maakt niet uit of het om een groot of klein cultuurhuis gaat, binnen of buiten de Randstad. (Bron: Boekmanstichting, 2020, Cultuur doet er toe ook economisch)

Samenwerking binnen culturele clusters is een cruciale factor voor het versterken en behouden van culturele voorziening in steden. Het draagt bij aan een veerkrachtige, toegankelijke en inclusieve sociaal-maatschappelijke, economische en culturele infrastructuur voor gemeenschappen. Door efficient gebruik te maken van elkaars kennis, middelen en een gedeelde visie, ontstaat een duurzame groei en stevige lokale inbedding (bron: Kok, J. et al., 2019, Handreiking krachtige cultuur kernen: de specie(s) van culturele samenwerking. Utrecht: Cultuurconnectie)

Een toename van bezoek leidt tot hogere inkomsten voor de gemeente uit onder meer pakeergelden. Daarnaast biedt een cultureel concept handvatten voor een onderscheidende en aantrekkelijke programmering, wat de aantrekkelijkheid van Vlissingen vergroot voor bezoekers en toeristen. Hiermee wordt verblijf gestimuleerd of verlengd, wat zorgt voor stijgende inkomsten uit de toeristenbelasting. Draagt bij aan reistijdwinst / haalbaarheid-deelmobiliteit Niet van toepassing TOTAAL 20 punten of meer --> wel bijdrage uit bestemmingsreserve Wind in de zeilen

0 pnt

29 pnt

BIJLAGE BESLISBOOM BESTEMMINGSRESERVER WIND IN DE ZEILEN