3.1 Initiatiefvoorstel CU en D66 - Regionale Adviescommissie RUD Zeeland

Registratiekenmerk: Onderwerp: Initiatiefvoorstel CU en D66 – Regionale Adviescommissie RUD Zeeland. conceptbesluit De raad besluit: 1. Het algemeen bestuur van de RUD Zeeland te verzoeken met toepassing van artikel 24a van de Wet gemeenschappelijke regelingen een regionale adviescommissie in te stellen. 2. Dit initiatiefvoorstel ter kennisname van Provinciale Staten van Zeeland en de andere twaalf Zeeuwse gemeenteraden te brengen en laatstgenoemden op te roepen een gelijkluidend besluit te nemen. Bijlage(n) Bijlage 1 Notitie Regionale Adviescommissie Bijlage 2 Casus Regionale Adviescommissie Bijlage 3 Brief RUD Samenvatting De Wet gemeenschappelijke regelingen maakt de instelling van een regionale adviescommissie mogelijk. Dit is een nieuw sturingsinstrument voor de gemeenteraden. Met dit instrument wordt beoogd meer grip op en betere democratische legitimiteit van de verbonden partijen te waarborgen. Enkele Zeeuwse gemeenteraden zijn Vlissingen al voorgegaan, zoals o.a. Goes, Middelburg, Borsele, Schouwen-Duiveland en Kapelle. De fracties van CU en D66 hebben het initiatief van de gemeenteraad van Goes overgenomen en vragen de gemeenteraad van Vlissingen om over te gaan tot dezelfde besluitvorming. Inleiding Sinds mei 2021 zijn er de nodige (wettelijke) ontwikkelingen geweest.

Zo zijn er opnieuw afspraken gemaakt binnen het verband van de VZG over de tekst van gemeenschappelijke regelingen en het aanbieden van jaarstukken en begrotingswijzigingen. Ook is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) gewijzigd en zijn hierin nieuwe sturingsinstrumenten voor gemeenteraden opgenomen. Tot slot is er een raadsinformatiesysteem Zeeland ingericht waar Zeeuwse raadsleden kennis kunnen nemen van de zienswijzen van andere gemeenten op een begrotingswijziging of ander voorstel vanuit de GR’en. Ondanks de uitdagingen die samenhangen met de instelling van een regionale adviescommissie is de algemeen geldende opvatting, dat het niet benutten van dit nieuwe sturingsinstrument een gemiste kans is. De roep om meer grip op en democratische legitimiteit van verbonden partijen klinkt immers al jaren en de wetgever heeft gepoogd dit mogelijk te maken met nieuwe instrumenten. Een regionale adviescommissie vraagt om inzet en tijd van raadsleden. Het is daarom van belang dit instrument alleen in te zetten daar waar het een duidelijke meerwaarde heeft. Juridische grondslag Per 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) gewijzigd, met als doelstelling het

Auteur: Telefoonnummer: +

Registratienummer nota:

versterken van de democratische legitimatie. Met de wijziging zijn enkele nieuwe instrumenten in de Wgr geïntroduceerd om gemeenteraden, staten en het AB van het waterschap (hierna: volksvertegenwoordiging) meer in positie te brengen. Het gaat dan om bijvoorbeeld (extra) zienswijzen, een regionale (gemeenschappelijke) adviescommissie, evaluaties en een regionaal enquêterecht. Ook is een kapstok opgenomen voor participatie en inspraak op regionaal niveau. Gemeenschappelijke regelingen hebben twee jaar de tijd om de regeling te wijzigen overeenkomstig de nieuwe wettelijke uitgangspunten. Er zijn echter een aantal wijzigingen die direct in werking zijn getreden, zoals de mogelijkheid om een regionale adviescommissie in te stellen. Het algemeen bestuur is verplicht om een adviescommissie in te stellen wanneer de deelnemende volksvertegenwoordigende organen hier unaniem om verzoeken. Met de instelling van een gemeenschappelijke adviescommissie wordt beoogd dat volksvertegenwoordigers in een vroeg stadium wordt betrokken bij voorgenomen besluiten van het bestuur van de regeling. De commissie heeft daarmee een functie als ‘vooruitgeschoven post. Er is geen sprake van delegatie van bevoegdheden aan de regionale adviescommissie. Uiteindelijk blijven de raden beslissingsbevoegd over in te dienen zienswijzen. Zie voor meer informatie over de regionale adviescommissie bijlage 1.

Keuze voor de RUD Om te bepalen welke gemeenschappelijke regelingen zich het beste lenen voor de instelling van een regionale adviescommissie, is het van belang te kijken naar de invloed die deze regelingen hebben op de inwoners van Vlissingen. De RUD Zeeland voert milieutaken uit voor alle Zeeuwse gemeenten, waaronder Vlissingen. Deze taken omvatten vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu, met directe invloed op de leefomgeving, gezondheid en economische bedrijvigheid in de stad. De RUD Zeeland heeft grote invloed op verschillende belangrijke domeinen die voor Vlissingen van direct belang zijn: Impact op de leefomgeving en gezondheid De RUD is belast met de handhaving van milieuwetgeving en toezicht op de naleving van vergunningen, wat cruciaal is voor de luchtkwaliteit, waterveiligheid en de bescherming van natuur en leefomgeving in Vlissingen. Gezien de havenactiviteiten en industriële gebieden rondom Vlissingen, is dit toezicht van groot belang voor het welzijn van de inwoners. Milieuproblematiek en verduurzaming Vlissingen staat voor uitdagingen op het gebied van verduurzaming, zoals de energietransitie, de aanpak van vervuiling (bijvoorbeeld door PFAS en stikstof), en de bescherming tegen klimaatverandering.

De RUD speelt een sleutelrol in de uitvoering van deze taken, en het is daarom essentieel dat de gemeenteraad van Vlissingen tijdig betrokken wordt bij besluitvorming die van invloed is op deze thema's. Financiële en beleidsmatige risico’s Besluiten van de RUD kunnen financiële consequenties hebben voor de gemeente Vlissingen, bijvoorbeeld door de kosten die verbonden zijn aan handhaving en naleving van milieuregels. Daarnaast heeft de RUD beleidsruimte om milieumaatregelen op te leggen die impact hebben op de lokale economie en het bedrijfsleven in Vlissingen, waaronder de haven en toeristische sectoren. Een sterke adviserende rol vanuit de gemeente is daarom noodzakelijk.

Taken regionale adviescommissie Tegen de achtergrond van de wettelijke bevoegdheden die de gewijzigde Wgr kent voor een regionale adviescommissie zien wij de volgende betekenis en rollen voor een adviescommissie voor de GR RUD Zeeland: 1. de volksvertegenwoordigende organen van de deelnemers worden in een vroegtijdig stadium betrokken bij voorgenomen besluiten van het bestuur van de RUD Zeeland; 2. de adviescommissie adviseert het bestuur van de RUD Zeeland over voorgenomen besluiten. Daartoe bereidt zij (gezamenlijke) standpunten van de volksvertegenwoordigende organen van de deelnemers voor en adviseert daarover; 3. de adviescommissie draagt zelf onderwerpen aan bij het bestuur die aandacht verdienen; 4. commissieleden handelen vanuit het belang van de volksvertegenwoordigende organen van de deelnemers in algemene zin; (en dus niet vanuit de eigen politieke opvatting); De nadere uitwerking vindt plaats in het uitvoeringsproces. Aspecten zoals de samenstelling van de adviescommissie worden hierin meegenomen. Wat betreft dit laatste wordt belang gehecht aan een evenredige vertegenwoordiging van volksvertegenwoordigers in de adviescommissie.

Hoewel het wettelijk niet is verplicht dat iedere deelnemer een vertegenwoordiger vanuit de volksvertegenwoordiging als lid aanstelt en het wettelijk minimumaantal daarvan per deelnemer niet is begrensd, valt als invulling hiervan te denken aan één commissielid per volksvertegenwoordigend orgaan van de deelnemer plus één plaatsvervanger daarvan. Het voorstel is dat de leden geen vergoeding ontvangen en dat de RUD de adviescommissie faciliteert. Dit om de extra kosten en administratie zo veel mogelijk te beperken. Kanttekeningen Klankbordgroep versus regionale adviescommissie Een klankbordgroep heeft geen formele status en ook de taken en rollen zijn niet vastgelegd. Veelal worden de leden van een klankbordgroep geïnformeerd over ontwikkelingen bij een gemeenschappelijke regeling of over besluiten die het bestuur van de regeling voornemens is te nemen. De reactie van de leden van de klankbordgroep geldt niet als een advies aan het bestuur en hier hoeft dan ook niet gemotiveerd op te worden gereageerd. Een regionale adviescommissie vindt zijn oorsprong in de wet en de rollen en taken worden geformaliseerd bij de oprichting. Dit geeft duidelijkheid naar de deelnemers en het bestuur van de regeling.

Omdat een adviescommissie een formele adviestaak heeft richting het bestuur, mag verwacht worden dat zij in een vroeg stadium wordt betrokken en dat het advies dat zij afgeven meegewogen wordt bij besluitvorming door het bestuur. De formele status van een adviescommissie kan worden gezien als een pluspunt t.o.v. een klankbordgroep. Een nadeel hiervan is mogelijk de rolonduidelijkheid die kan optreden. Zo kan er een spanningsveld ontstaan tussen enerzijds betrokken zijn bij de advisering van het bestuur van een GR en anderzijds het controleren van dit bestuur bij de uitvoering van beleid in de eigen gemeenteraad. In het bestuur van een GR zitten immers bestuurders zoals burgemeesters en wethouders van de deelnemende overheden. Rolonduidelijkheid De rolonduidelijkheid zal met name spelen bij politieke onderwerpen en minder bij procedurele zaken. De leden van de adviescommissie zullen zich echter wel bewust moeten zijn van dit aandachtspunt, maar ook het bestuur van de regeling zal zich moeten realiseren dat een positief advies van de regionale adviescommissie geen garantie is voor een positieve zienswijze van de raden van de deelnemers. Leden van de adviescommissie zijn in hun eigen raad niet gehouden aan het advies dat de commissie heeft afgegeven, maar het kan wel ingewikkeld worden als de

eigen fractie of raad zich op een ander standpunt stelt. Hoe vaak een dergelijke situatie zich voor zal doen en hoeveel ongemak het geeft voor de leden van de adviescommissie is op voorhand moeilijk te zeggen. Wat willen we bereiken? We beogen dat de gemeenteraad eerder en nauwer betrokken wordt bij de ontwikkelingen bij de RUD dan nu het geval is en dat de (informatie) positie wordt versterkt. Hiervoor is gezamenlijk draagvlak vanuit de volksvertegenwoordigende organen van de Zeeuwse overheden voor het instellen van een gemeenschappelijke adviescommissie nodig. Deze adviescommissie kan bijdragen aan de samenwerking op het gebied van milieutaken en de RUD Zeeland. Met het uiteindelijke doel om antwoorden te krijgen op de vraag wat er nodig is voor een schoon en leefbaar Zeeland. Relatie met uitvoering strategische visie Vlissingen 2040 ‘Blik op de toekomst’ N.v.t. Wat gaan we ervoor doen? Pas als alle Zeeuwse gemeenteraden (in navolging van Provinciale Staten) positief hebben besloten over het instellen van een regionale adviescommissie kan de RUD uitvoering geven aan het besluit. Omdat een regionale adviescommissie een nieuw instrument is, wordt het verstandig geacht om ongeveer 2 jaar na de instelling een evaluatie te houden om te bezien wat de toegevoegde waarde van de adviescommissie is. Artikel 12: N.v.t.

Wat mag het kosten? De kosten die verband houden met de instelling van een adviescommissie komen ten laste van de RUD Zeeland. Dat houdt in dat de kosten worden aangemerkt als kosten ten gevolge van extra generieke taken en voor rekening komen van en verdeeld worden over de deelnemers. Wettelijke kosten zoals extra vergoedingen voor volksvertegenwoordigers die lid zijn van een adviescommissie vallen daar niet onder, dat dienen de bevoegde gezagen zelf te betalen. Wat en hoe gaan we communiceren? Is publicatie in het gemeenteblad en/of opname in de decentrale regelingenbank vereist? Na positieve besluitvorming zal de RUD op de hoogte worden gesteld van de Vlissingse wens om een regionale adviescommissie in te stellen. Het besluit zal ook worden gedeeld met Provinciale Staten en de andere Zeeuwse gemeenten.