12. RIB 2e voortgangsrapportage Wind in de zeilen bijlage rapport

Rail Gent-Terneuzen Algemene beschrijving Om knelpunten in het spoornetwerk in de Kanaalzone Gent-Terneuzen te verhelpen, is een proces uitgewerkt om op basis van een ontwikkeld adaptief systeem te besluiten welke infrastructurele werken benodigd zijn. Het Belgisch-Nederlandse pakket aan maatregelen betreft de noordelijke aansluiting Zandeken en de uitbreiding van de bundel Zandeken (A1), een zuidoost-boog bij de Sluiskilbrug (A3) en de spoorverbinding tussen Axel en Zelzate (A4). Een dergelijk proces wordt mogelijk op termijn ook ingericht voor het personenvervoer.

Beoogd resultaat Het ministerie van IenW, de provincie Zeeland en de gemeente Vlissingen voorzien dat de middelen vanuit Wind in de Zeilen worden aangewend voor de volgende resultaten: -

Uitvoeren onderzoek naar de vervolgstappen in de adaptieve ontwikkelstrategie. De basis hiervoor vormt de intentieverklaring. Daarover is formeel besloten door de betrokken bestuurlijke partijen waar onder het ministerie van IenW. Voor het ministerie loopt de instemming mede via het BO MIRT. - Realisatie van de zuidoost-boog bij de Sluiskilbrug, indien dit noodzakelijk blijkt op basis van de uitkomsten van de adaptieve ontwikkelstrategie en de bestuurlijke besluitvorming op basis daarvan. De maatregelen leveren tot € 7-10 miljoen per jaar aan transportbaten op. De indirecte baten worden geraamd op 10-15% van de jaarlijkse baten. Voor Rail Gent-Terneuzen komt dit neer op circa € 0,7-1 miljoen.

32

Uitvoeringspartijen Het ministerie van IenW/ProRail, samen met onder meer provincie Zeeland en North Sea Port. North Sea Port had de regie in de ontwikkeling van de intentieverklaring, waarin deelnemende partijen onder meer wordt gevraagd in te stemmen met de adaptieve ontwikkelstrategie. De intentieverklaring is getekend. Voor het vervolg wordt nu de bijpassende governance ingericht in samenspraak met de relevante overheden en infrapartijen.

Afronding project 2023-2025, indien enkel voor realisatie van een zuidoost-boog bij de Sluiskilbrug wordt gekozen op basis van de adaptieve ontwikkelstrategie.

Financiën Conform de gemaakte afspraken in Wind in de Zeilen heeft de Nederlandse overheid een bedrag van € 15 miljoen gereserveerd, waardoor een zuidoost-boog bij de Sluiskilbrug mogelijk wordt. Deze zuidoost-boog is onderdeel van de drie samenhangende infraprojecten, waarover op basis van de adaptieve strategie te zijner tijd een besluit genomen wordt over het te volgen ontwikkelpad, en welke infraprojecten gerealiseerd gaan worden. Conform besluiten van zowel de bestuurlijke stuurgroep Wind in de Zeilen (op 26 november 2020) als het BO MIRT 2020 wordt € 2 miljoen van de € 15 miljoen gebruikt voor de bekostiging van de uitwerking van de plannen.

Planning In Q2 2021 wordt gestart met de productiefase. Hiermee wordt de fase aangeduid, waarin het infrastructureel ontwerp op detailniveau wordt uitgewerkt, dat nodig is voor de formele besluitvorming en vergunningen. Onderdeel hierbij is het doorlopen van wettelijke procedures in voorbereiding van de aanleg van het project. Tevens wordt op basis van de uitkomsten van het adaptief systeem een besluit genomen over grondverwerving en het verleggen van kabels en leidingen ten behoeve van inframaatregelen A1 en A3. De planuitwerking van maatregel A4 loopt ondertussen door. De beslismomenten (kantelpunten) over het wel of niet overgaan op realisatie liggen in Q4 2023, Q4 2024 en Q4 2025. Indien voor realisatie van alle inframaatregelen wordt gekozen, zal de aanleg van de infrastructuur naar verwachting in 2030 zijn afgerond.

33

Stand van zaken Op 24 februari 2021 is door alle betrokken partijen uit Nederland, België en Vlaanderen de intentieverklaring ondertekend. Als vervolg daarop wordt nu gewerkt aan het opzetten van de governance van de samenwerking in de volgende fase van het project en het verdere uitwerken van de plannen. Daarnaast worden al wel voorbereidende werkzaamheden verricht op het gebied van het vaststellen van de te volgen wettelijke procedures in Nederland en België. Bij beide onderwerpen wordt ook gekeken naar het advies van de commissie Berx-Donner over grensoverschrijdende samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen bij infrastructurele werken.

Vooruitblik In de komende maanden zal zowel met de het Ministerie I&W en ProRail als met de federale Belgische en gewestelijke Vlaamse overheid en Infrabel, besluiten worden genomen over het plan van aanpak en de daarbij behorende governance van het project Rail Gent Terneuzen.

34

Onderzoek waterstof-hub Zeeland Algemene beschrijving Gezien de huidige koppositie van Zeeland op het terrein van waterstof wordt in gezamenlijkheid tussen het rijk en de regio een verdere impuls gegeven aan de ontwikkelingen van de waterstofeconomie. Dit sluit aan bij zowel de Waterstofvisie van het ministerie van EZK als de bevindingen van het recent uitgebrachte rapport van de Taskforce Infrastructuur Klimaattransitie Industrie (TIKI) en de Regionale Energiestrategie Zeeland. Samen geven het rijk en de regio een ontwikkelplan vorm om een waterstof-hub flagship-project in Zeeland te realiseren, waarbij verbinding wordt gezocht met het Delta Kenniscentrum (fiche C). Het ambitieuze Hydrogen Delta Programma van Smart Delta Resources (SDR) heeft tot doel de industrie te verduurzamen door grijze waterstof uit te faseren door middel van blauwe, groene, gele en mogelijk oranje waterstof. Daarbij heeft het programma de ambitie de regio te positioneren als grootste waterstofcluster van Nederland, Vlaanderen/België én Europa. Dit door op grote schaal groene waterstof te produceren, lokaal te verbruiken én te importeren en exporteren.

Beoogd resultaat -

-

Activiteit 1: technisch-economisch onderzoek naar de regionale waterstofbackbone in het North Sea Port havengebied (van Vlissingen tot Rodenhuize, in afstemming met behoefte CO2-backbone); Activiteit 2: locatie-engineering van centrale elektrolyserlocatie Deltaurus 3 (Sloegebied Vlissingen); Activiteit 3: onderzoek naar import, opslag, lokaal/regionaal gebruik, waarbij de focus onder meer ligt op (zware) voertuigen, (binnen)scheepvaart en MKB (grootschalige industrie is reeds in kaart gebracht) en exportkansen voor North Sea Port.

De drie activiteiten leiden tot de volgende te behalen resultaten: - Financierings- en engineeringspropositie van de regionale waterstofbackbone (voor publieke en private financiers, EU en NL-subsidies); - Omgevingskaart voor systeemintegratie van centrale elektrolyserlocatie zodat initiatiefnemers van Deltaurus 3 panklaar kunnen instappen; - Economisch en duurzaamheidsperspectief voor waterstof-hub (import, opslag, lokaal/regionaal gebruik, export) in North Sea Port.

35

Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private partijen verder kunnen investeren en uitbreiden. Het heeft een structureel positief sociaaleconomisch effect, een positief effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt voor versterking van het vestigingsklimaat.

Uitvoeringspartijen SDR is de actiehouder, samen met het ministerie van EZK, provincie Zeeland, North Sea Port en andere betrokken bedrijven worden de resultaten opgeleverd.

Afronding project Dit onderdeel omvat vier fasen. De vierde fase dient in 2030 gereed te zijn.

Financiën Activiteit 1 Activiteit 2 Activiteit 3 Totaal

€ 25.000 € 85.000 € 90.000 € 200.000

In maart 2021 is besloten de scope van Activiteit 1 (regionale buisleidingen) in een projectvorm te ontwikkelen met SDR-partners Gasunie en North Sea Port, waardoor er minder externe inzet vereist zal zijn om deze Activiteit te realiseren. Deze aanpassing in aanpak heeft geleid tot een wijziging in budget allocatie tussen de onderdelen 1, 2 en 3.

Planning Beschrijving

Activiteit

Datum

Afstemming buisleidingen project plan Uitschrijven aanbesteding Uitschrijven aanbesteding Uitvraag Uitvraag Start project uitvoer Interview met mogelijke uitvoerders Selectie uitvoerder en start onderzoek Interview met mogelijke uitvoerders Selectie uitvoerder en start onderzoek Bevestiging scope inzet t.b.v. buisleiding project Afronden onderzoek Afronden buisleidingproject Fase 1 Afronden onderzoek

1 3 2 3 2 1 3 3 2 3 1

Maart 2021 Maart 2021 April 2021 April-Mei 2021 Mei-Juni 2021 10 juni 2021 10 juni 2021 25 juni 2021 Eind juni 2021 Juli 2021 September 2021

3 1 2

30 november 2021 17 december 2021 17 december 2021

Afgerond? V V V V

36

Stand van zaken De rolverdeling en de doelstellingen van het buisleiding infrastructuur (Activiteit 1) project “Hydrogen Delta Network” zijn opgesteld. De uitvraagdocumenten voor Activiteit 2 en 3 zijn geschreven. De uitvraag voor activiteit 3 is in april naar vijf mogelijke uitvoerders gestuurd en de nota van inlichtingen is als reactie op vragen van de uitvoerders op 11 mei verstuurd. Voor activiteit 2 is het beoordelingsteam reeds samengesteld en zal de uitvraag uitgezet worden naar vijf mogelijke uitvoerders in kalenderweek 20.

Vooruitblik Zie bovenstaande mijlpalen met stand van zaken.

Onderzoek 380 kV Algemene beschrijving Voor een gezonde concurrentiepositie is het voor de Zeeuwse industrie en havens essentieel om tijdig en tegen dezelfde kosten als andere Nederlandse industrieën gebruik te kunnen maken van verzwaring van het elektriciteitsnet. De aanlanding van de stroom van windpark IJmuiden Ver is belangrijk voor de ambities op het gebied van waterstof en elektrificatie. Voor de productie van groene waterstof en mogelijke elektrificatie van de krakers bij DOW is een extra aantakking van een 380kV richting Zeeuws-Vlaanderen nodig. In het kader van de rijkscoördinatieregeling wordt momenteel op een objectieve manier in kaart gebracht wat de effecten van de verschillende varianten zijn. Vervolgens zal de minister van EZK via een transparante procedure op basis van die effecten en adviezen/inbreng uit de regio’s een keuze maken voor een VoorKeursAlternatief (VKA). TenneT, het ministerie van EZK en de regio starten een onderzoek naar 380 kV-ontsluiting richting Zeeuws-Vlaanderen (in afstemming met Elia en Vlaanderen).

Beoogd resultaat Nadat een helder en concreet commitment van het bedrijfsleven is afgegeven dat partijen daadwerkelijk gaan investeren in elektrificatie, kunnen TenneT en het ministerie van EZK nagaan of en hoe een extra vertakking richting Zeeuws-Vlaanderen tijdig kan worden gerealiseerd, zodat het Zeeuwse bedrijfsleven gelijke (ontwikkel)kansen heeft. Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private partijen verder kunnen investeren en uitbreiden. Het heeft een structureel positief

37

sociaaleconomisch effect, een positief effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt voor versterking van het vestigingsklimaat.

Uitvoeringspartijen North Sea Port is de actiehouder. Er wordt nauw samengewerkt met het ministerie van EZK, provincie Zeeland, SDR en TenneT.

Afronding project Volgens de opgestelde projectplanning, zal het project eind juni 2022 (of mits mogelijk eerder) worden afgerond.

Financiën Niet van toepassing.

Planning De projectplanning is op hoofdlijnen weergegeven in de volgende figuur.

Figuur 2: Projectplanning op hoofdlijnen.

Een belangrijk aspect vormt het flankerende omgevingsmanagement, c.q. stakeholder management. Door alle stakeholders er op het juiste moment bij het project te betrekken, kan worden bereikt dat er enthousiasme wordt gekweekt en eventuele frustraties tijdig worden gesignaleerd, zodat daar tijdig op kan worden geanticipeerd. Stakeholder management vormt een essentieel onderdeel van het project. Vandaar dat een aantal vertegenwoordigers van de afdeling Public Affairs van North Sea Port in de klankbordgroep zijn vertegenwoordigd. Zij adviseren en interveniëren waar nodig en mogelijk om het project zo goed en soepel mogelijk politiek-maatschappelijk te stroomlijnen.

38

Stand van zaken De projectleider is eind vorig jaar aangesteld en medio januari 2021 officieel van start gegaan. Hij heeft kennisgemaakt met verschillende stakeholders, waaronder TenneT, Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), Provincie Zeeland, Industrie (DOW, YARA, Air Liquide, Cargill), Smart Delta Resources (SDR) en Economische Impuls Zeeland. Verder is de projectorganisatie ingericht en zijn voor het eerste half jaar vergaderingen belegd. Er is een projectplan opgesteld met daarin opgenomen de beoogde werkwijze, organisatie, fasering en planning, communicatie alsmede mogelijke knelpunten en risico’s. De bepaling van nut en noodzaak van nieuwe 380 kV infrastructuur in Zeeuws-Vlaanderen is een eerste belangrijke (vervolg)stap in het project. In de komende maanden zal daarom veel aandacht en energie worden besteed om een nauwkeurig beeld te vormen van de elektrische capaciteitsbehoefte (MW/jaar) en de daarmee samenhangende CO2-reductie (Mton/jaar) in de regio Zeeuws-Vlaanderen voor de komende decennia. Vanzelfsprekend alles op basis van de meest recente kennis. Hierbij wordt ook nauw samengewerkt met het Cluster Energie Strategie (CES) Zeeland. Naar verwachting kan de bepaling van nut en noodzaak eind juni 2021 worden afgerond.

Vooruitblik In de komende maanden wordt toegewerkt naar het behalen van de hieronder weergegeven mijlpalen. #

Mijlpaal

Wanneer

1 2 3 4 5

Projectorganisatie en -planning ingericht Nut en noodzaak in kaart gebracht Bepaling indicatieve 380 kV stationslocatie in Zeeuws-Vlaanderen Zoekgebieden en ontsluitingsalternatieven vastgesteld Procedures en benodigde vergunningen in kaart gebracht

Eind maart 2021 Eind juni 2021 Eind augustus 2021 Eind oktober 2021 December 2021

Onderzoek CCS/CCU Algemene beschrijving De industriële bedrijven in Zeeland zijn hoogwaardig, energie-intensief en divers. Zeeland is het grootste waterstofcluster van Nederland, en de eerste regio met grootschalige aanlanding van groene windstroom. Industrie en havens staan voor de opgave om concurrerend te blijven, in een wereld waarin de energie- en grondstofvoorziening snel klimaatneutraal moet worden, en waarin

39

toegang tot klimaat neutrale energievormen in combinatie met slimme ICT een steeds belangrijkere concurrentiefactor en daarmee vestigingsfactor wordt. Voor de Zeeuwse industrie en havens is het essentieel om tijdig en tegen gelijke kosten net als andere Nederlandse industrieën gebruik te kunnen maken van verzwaring van het elektriciteitsnet, en van waterstof en/of CO2-opslagfaciliteiten, zodat men kan blijven concurreren met industrieën elders. Dit fiche richt zich op de wens om vervolgstudies te versnellen. Juist deze versnelling van geselecteerde studies moet het voor de Zeeuwse bedrijven mogelijk maken om maximaal bij te dragen aan de 2030 CO2-reductie doelstellingen in het Klimaatakkoord en tijdig klaar te zijn voor subsidie aanvragen.

Beoogd resultaat Het versnellingstraject beoogt op specifieke onderdelen van het geïntegreerde project (keten: afvang, transport en opslag) ontwerp pre-FEED-engineering studies uit te voeren in samenwerking met partijen in de keten. De versnelling stelt de betrokken partijen in staat om in Q3 2021 (dit betekent een versnelling van een half jaar) gereed te zijn met een voldoende gedefinieerd project ontwerp wat betreft transport via schip of buisleiding en wat betreft ontwikkeling van voldoende opslagcapaciteit in bv. oude gasvelden zodat financieringsvoorstellen in bijvoorbeeld SDE++ (en Innovation Fund) kunnen worden voorgelegd. Het projectontwerp geeft ook de mogelijkheid om tijdig met bijvoorbeeld het ministerie van EZK uitdagingen te bespreken die bij uitstek voor de ontwikkeling van CCS vanuit de Zeeuwse regio kansen biedt voor specifiek flankerend beleid. Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private partijen verder kunnen investeren en uitbreiden. Het heeft een structureel positief sociaaleconomisch effect, een positief effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt voor versterking van het vestigingsklimaat.

Uitvoeringspartijen Ministerie van EZK/RVO is de actiehouder. Inhoudelijk aanspreekpunt is SDR, samen met North Sea Port. De projectorganisatie wordt vormgegeven vanuit North Sea Port, in samenwerking met betrokken bedrijven. Fluor is aangesteld om de studiewerkzaamheden uit te voeren.

Afronding project In het derde kwartaal van 2021 zijn uitkomsten gereed om verdere stappen te nemen.

40

Financiën Er is een bedrag van €150.000,- beschikbaar voor de uitvoering van het onderzoek.

Planning -

Verdere verfijning van de scope definitie van versnelde engineering: scope of works bestaande uit mogelijke buisleidingen in havengebied (m.n. deeltracés), liquefactie faciliteit, opslagfaciliteit, offloading installatie en jetties.

-

Uitvoering en coördinatie engineering studies; afstemming met haven infrastructuur partijen en transport/opslag partners (februari 2021- juli 2021).

-

Afronding versnelde engineering studies en integratie in CCS-keten evaluatie ten behoeve van SDE++-aanvraag (augustus/september 2021). Op ‘maatregel industrie’ niveau een keer per zes weken overleg tussen de partijen.

-

Stand van zaken Er is een plan van aanpak opgesteld. Precieze scope van de definitie vindt momenteel plaats.

Vooruitblik Studies zullen met name focussen op mogelijke optimalisatie van CCS-keten van en tussen enkele bedrijven, zonder dat per definitie alle bedrijven in het havengebied worden aangesloten op een CO2 backbone in het gehele havengebied.

Onderzoek versterking (financiële) positie North Sea Port Algemene beschrijving North Sea Port staat voor buitengewoon hoge maar noodzakelijke investeringen in infrastructuur, energietransitie en het tegengaan van klimaatverandering. De huidige vermogenspositie van North Sea Port is onvoldoende om deze investeringen zelf te dragen. Het is essentieel dat de Zeeuwse industrie - tijdig en tegen gelijke kosten als andere Nederlandse industrieën - gebruik kan maken van een verzwaard elektriciteitsnet, van waterstof en/of CO2-opslag. Om financiële uitdagingen van North Sea Port goed in kaart te brengen, is onderzoek nodig. Een breed alternatievenonderzoek is het meest kansrijk, omdat de investeringen ook noodzakelijk zullen zijn voor alle andere havens in Zuidwest- Nederland en Vlaanderen. Het onderzoek zal zich ook richten op de mogelijkheden van samenwerkingsverbanden in dit gebied, die kunnen leiden tot lagere kosten en investeringen en een grotere slagkracht.

Beoogd resultaat Het alternatievenonderzoek moet een oplossings- en voorkeursroutes opleveren om de financiële

41

positie van North Sea Port te versterken en de vereiste forse investeringen, onder andere op het gebied van duurzaamheid, energietransitie en digitalisering, uit te kunnen voeren. Het onderzoek zal de behoefte aan financiële middelen kwantificeren en valideren, de mogelijkheden voor financiële dekking vaststellen en alternatieven voor het invullen van de uitdagingen voor het havengebied North Sea Port aangeven. Het beoogde resultaat moet de instemming hebben van de aandeelhouders van North Sea Port en andere Nederlandse en Vlaamse stakeholders. De oplossing moet tevens staatssteun-proof zijn en conform andere toepasselijke wetgeving, zoals het Vlaamse havendecreet en vigerend overheidsbeleid. Met deze maatregelen wordt bijgedragen aan het toekomstbestendig maken van de Zeeuwse havens en industrie, waarmee concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private partijen verder kunnen investeren en uitbreiden. Het heeft een structureel positief sociaaleconomisch effect, een positief effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en zorgt voor versterking van het vestigingsklimaat.

Uitvoeringspartijen North Sea Port is de actiehouder. In samenwerking met de ministeries van Financiën (FIN), EZK, IenW en provincie Zeeland, worden de resultaten opgeleverd.

Afronding project Opleverdatum breed alternatievenonderzoek: in december 2021 volgt het goedkeuringsproces voor betrokkenen.

Financiën Er is een bedrag van €200.000,- beschikbaar voor de uitvoering van het onderzoek.

Planning De planning is als volgt. Binnen het onderzoek vindt plaats: - een strategische verkenning (oplevering mei 2021); - in een tweede stap wordt een investeringsbehoefte vastgesteld. Dit gaat om de noodzakelijke investeringen in infrastructuur, energietransitie en het tegengaan van klimaatverandering in het havengebied en de rol die North Sea Port daarin opneemt op basis van haar strategisch plan (oplevering juni 2021); -

een onderzoek naar alternatieven voor financiële dekking (oplevering augustus 2021); en ingebracht in financiële model (oplevering september 2021);

-

en tenslotte de uitwerking van de verschillende strategische opties (oplevering oktober/november 2021).

42

Stand van zaken Het onderzoek naar de versterking van de financiële positie van North Sea Port is van start gegaan met de gunning van het onderzoek aan Erasmus Centre For Urban, Port and Transport & Ecorys. Daarmee loopt het onderzoek op schema. De planning kent vanzelfsprekend afhankelijkheden zoals beschikbaarheid cruciale stakeholders voor gesprekken, potentiële relatie parallelle onderzoeken in het kader van de flagship-projecten Wind in de Zeilen en het definitief afronden van het strategisch plan van North Sea Port. De besluitvorming over de strategische opties die het onderzoek op een rij zet, maakt geen onderdeel uit van het onderzoek.

Vooruitblik -

Zie planning Afronding strategisch plan North Sea Port 2021-2025 (Q2/Q3 2021).

De finale besluitvorming over de strategische opties zal geen onderdeel uitmaken van het onderzoek. Het onderzoek levert als resultaat de gevalideerde en kansrijke opties ter versterking van North Sea Port zodat de nodige en gewenste investeringen gedaan kunnen worden in infrastructuur, energietransitie en het tegengaan van klimaatverandering. Dit conform de afspraken gemaakt met Wind in de Zeilen. De huidige vermogenspositie van North Sea Port is, zoals in het rapport aangegeven, onvoldoende om deze investeringen zelf te dragen. Het is in voortgangsrapportages vastgesteld dat het essentieel is dat de Zeeuwse industrie, tijdig en tegen gelijke kosten als andere Nederlandse industrieën, gebruik kan maken van onder meer een verzwaard elektriciteitsnet, van waterstof en/of CO2-opslag. Dit om het havengebied en de industrie toekomstbestendig te maken, zodat concurrerend geopereerd kan worden, banen behouden kunnen blijven en private partijen verder kunnen investeren en uitbreiden. Dit allemaal gericht op een structureel positief sociaaleconomisch effect, een positief effect voor de klimaatdoelstellingen van Nederland en voor versterking van het vestigingsklimaat. Gezien de transitieopgaven en de doelstelling van het onderzoek zal dit voor de komende kabinetsperiode ook relevant zijn.

Dit vanzelfsprekend zonder vooruit te lopen op de exacte wijze waarop de versterking van North Sea Port wordt gerealiseerd. Het rapport Wientjes heeft vastgesteld dat een en ander een grote financieringsopgave oplevert. Dit is relevant om te betrekken in alle afwegingen over alle potentiële relevante instrumenten, beleidsopties en/of fondsen die bij de formatie voor het komende kabinet aan de orde zijn (w.o. zgn. maatwerk oplossingen).

43

Algemene beschrijving De bevolking veroudert, veel jonge mensen trekken weg uit Zeeland. Dat geldt ook voor de populatie die in de zorg werkt. Radicale, innovatieve oplossingen zijn nodig om te voorkomen dat de Zeeuwse zorginfrastructuur vastloopt met alle gevolgen van dien voor de leefbaarheid en ook voor de economie. De betrokken partijen in Zeeland hebben elkaar gevonden in een integrale, programmatische aanpak die de zorg klaar maakt voor de toekomst: de Zeeuwse Zorg Coalitie. Zij gaan een vernieuwde, deels gedigitaliseerde, zorginfrastructuur realiseren die: - persoonsgerichte zorg en ondersteuning van goede kwaliteit garandeert. -

zorg snel en dicht bij huis levert. aantoonbaar bijdraagt aan de gezondheid (en het vertrouwen) van de Zeeuwse bevolking. de zorg duurzaam betaalbaar houdt, ook als de bevolking verder vergrijst.

Om dit te realiseren is de vernieuwings- en investeringsprogramma 2020-2024 opgezet, die bestaat uit de volgende, samenhangende onderdelen: 1. Huisartsen en PA’s opleiden in Zeeland. 2. Ontwikkelen van een toekomstbestendige zorginfrastructuur. 3. Realiseren van drie integrale gezondheidscentra in Vlissingen.

Meer huisartsen en physician assistants opleiden in Zeeland Algemene beschrijving Deze maatregel omvat het verbeteren van de eerstelijnszorg door het structureel opleiden van huisartsen en PA’s binnen Zeeland gedurende de gehele opleidingsduur. De Huisartsopleiding Nederland en het Erasmus MC zijn gezamenlijk een pilot gestart per september 2020, waarbij vier HAIO’s de hele opleiding in Zeeland doorlopen. Het terugkomonderwijs wordt georganiseerd in Rotterdam. De eerste vier aangeboden plekken zijn reeds ingenomen. De pilot wordt in 2021 voortgezet en in Wind in de Zeilen is afgesproken dat er in ieder geval jaarlijks acht (tweemaal vier) opleidingsplaatsen in Zeeland beschikbaar gesteld. Onder de voorwaarde dat er voldoende opleiders en kwalitatief goede opleidingsplekken in Zeeland gerealiseerd kunnen worden, wordt dit aantal vanaf 2022 verhoogd naar 12 (tweemaal zes) instroomplekken per jaar. Voorts is afgesproken in Wind in de Zeilen om te verkennen of het extra opleiden van PA’s voor de huisartsenzorg haalbaar is in Zeeland. Bij een positieve uitkomst van de verkenning zouden 10 PA’s vanaf 2021 in Zeeland opgeleid kunnen worden.

Beoogd resultaat Voor het vestigingsklimaat van de regio is het van belang dat goede zorg in de toekomst gegarandeerd wordt. Door huisartsen en PA’s voor de gehele opleidingsduur in Zeeland op te leiden

44

wordt beoogd de binding van de huisartsen en PA’s in opleiding met de regio Zeeland te versterken, met als resultaat dat meer huisartsen zich na de opleiding in Zeeland vestigen. Hiermee wordt een tekort aan huisartsen ingedamd. Het te behalen resultaat is het vergroten van het aantal opleidingsplaatsen dat in Zeeland beschikbaar wordt gesteld. Initieel is in Wind in de Zeilen afgesproken om de volgende resultaten te behalen: - In 2021 worden 8 plaatsen voor HAIO’s ter beschikking gesteld; - Van 2022-2024 worden jaarlijks 12 plaatsen per jaar voor HAIO’s ter beschikking gesteld, onder de voorwaarde dat er voldoende opleiders en kwalitatief goede opleidingsplekken in Zeeland kunnen worden gerealiseerd. -

-

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) zal met de Huisartsenopleiding Nederland afspraken voor het oormerken van het aantal opleidingsplaatsen na de pilot. Zo ontstaat er een opleidingsstructuur in Zeeland. De HAN onderzoekt de haalbaarheid van het extra opleiden van PA’s in de regio Zeeland. Indien dit uitvoerbaar is worden 10 extra PA’s opgeleid in de regio Zeeland. Inmiddels (peilmoment mei 2021) is duidelijk dat dit haalbaar is, en is de inzet om 20 PA’s op te leiden: een verdubbeling ten opzichte van de 10 PA’s die in dit onderdeel van het fiche zijn benoemd.

Uitvoeringspartijen De betrokken uitvoeringspartijen zijn het ministerie van VWS, samen met Huisartsopleiding Nederland, Erasmus MC, Nucleuszorg, ZHCo en de Stichting Beroepsopleiding Huisartsen (SBOH). Voor het opleiden van PA’s is ook de HAN een betrokken partij.

Afronding project Beide maatregelen (zowel extra opleiden van huisartsen als van PA’s) lopen door tot en met 2024. In 2021 starten voor beide opleidingen kandidaten.

Financiën De financiering van de huisartsenopleiding verloopt via een jaarlijkse subsidie van de Nederlandse Zorgautoriteit aan de SBOH. Een deel van de landelijk beschikbare opleidingsmiddelen voor de huisartsenopleiding zal nu specifiek geoormerkt worden, en daarmee ingezet voor het realiseren van het aantal afgesproken opleidingsplaatsen voor Zeeland. Omdat dit een groter aantal plaatsen betreft dan voor de pilot en compensatiemaatregel betekent dit dat een groter deel van de landelijk beschikbare subsidiegelden nu aan de regio Zeeland wordt besteed. Het Rijk draagt de kosten van de 20 extra opleidingsplekken voor PA’s van 2021-2024 (in totaal € 5,2 miljoen euro) vanuit het bestuursakkoord Wind in de Zeilen. Deze kosten betreffen opleidings- en begeleidingskosten van de PA’s.

45

Planning en stand van zaken opleiden huisartsen Zorg dragen voor instroom opleidingsplekken en werven van kandidaten en opleidingsplekken Huisartsopleiding Nederland en het Erasmus MC hebben voor de huisartsenopleiding voldoende opleidingsplekken kunnen realiseren voor de instroomronde van maart 2021, en zijn er vier basisartsen gestart met de opleiding tot huisarts in Zeeland. Voor het instroommoment van september 2021 is de werving en selectie van kandidaten voor de opleiding tot huisarts reeds gestart. De randvoorwaarden zijn geregeld om in september zes kandidaten, twee meer dan gepland, te laten instromen in de Zeeland-Huisartsopleiding van het Erasmus MC. Evaluatie pilot. De pilot zal in oktober 2021 worden geëvalueerd.

Planning en stand van zaken opleiden PA’s Uitvoering verkenning naar extra opleiden PA’s De HAN heeft een onderzoek naar de haalbaarheid van het extra opleiden van PA’s uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat het opleiden van 20 extra PA’s haalbaar is. Op basis hiervan is het plan van aanpak en de begroting nader uitgewerkt door de HAN in samenwerking met de ZHCo. Subsidieverlening vanuit VWS aan de HAN is in voorbereiding. Zorg dragen voor instroom opleidingsplekken De huisartsencoöperaties hebben aangegeven dat er voldoende enthousiaste kandidaten voor de opleiding tot PA klaar staan, en dat de inzet is om in september 2021 de eerste zeven kandidaten te laten starten. Werven van kandidaten en praktijkopleiders voor volgende instroommomenten Voor de opleiding tot PA spannen de huisartsencoöperaties zich in om voldoende praktijkopleiders te werven en enthousiasmeren voor de volgende instroomronde, om een groter aantal kandidaten te kunnen laten instromen.

Vooruitblik -

Het plan van aanpak dat door de HAN, in samenwerking met de huisartsencoöperaties, is opgesteld is omgevormd tot een formele aanvraag voor een projectsubsidie. Het ministerie van VWS draagt zorg voor en vlotte afhandeling van deze aanvraag, om de start van de opleiding per 1 september 2021 mogelijk te maken.

-

In september 2021 kunnen zes kandidaten starten met de opleiding tot huisarts en zeven kandidaten met de opleiding tot PA.

46

Zorginfrastructuur Algemene beschrijving Een goede zorginfrastructuur helpt de Zeeuwen gezond te houden en stimuleert daarmee de Zeeuwse economie. De Zeeuwse Zorg Coalitie (samenwerking zorgverzekeraar, Zeeuwse ziekenhuizen, GGZ, VVT, huisartsen, gemeenten en provincie, GGD, Witte Kruis, NZA en VWS) heeft op basis van Zeeuwse data (www.regio-beeld.nl/zeeland) een gezamenlijk plan opgesteld om de infrastructuur voor de zorg te versterken. De maatregel houdt in dat het rijk de uitvoering van deze plannen financieel ondersteunt (en waar mogelijk bijdraagt in het leggen van verbindingen met bedrijfsleven en kenniscentra). Het plan focust op de thema’s acute zorg, integrale zorg en ondersteuning voor ouderen en personeelscapaciteit. Aanvullend zijn er enkele overkoepelende thema’s zoals digitalisering en het werken vanuit een gezamenlijke visie op gezondheid, de opzet van een domein overstijgende casuïstiek tafel voor burgers die frequent aanspraak maken op zorg, etc.

Het plan richt zich bovendien op netwerksamenwerking en bevat onder andere acties om te komen tot de opzet van een Zeeuwse zorg coördinatiecentrum voor acute zorg, realisatie van verbeterde samenhang tussen de huisartsenpost, spoedeisende hulp, SpoedGGZ en dienstapotheek, innovatie te stimuleren door het opzetten van een Zeeuws Living Zorglab voor onder andere tele-monitoring, personalized medicine en inzet van robotisering/AI. Daarnaast zijn er ook werkagenda’s opgesteld voor gezondheidsvaardigheden, psychiatrie, ouderenzorg en voldoende personeel.

Beoogd resultaat Zeeuwse Zorg Coalitie is een Zeeland-breed programma dat Zeeuwse stakeholders samenbrengt om de zorg te transformeren, waarbij de coalitie zich onder meer richt op het creëren van een infrastructuur van de integrale gezondheidszorg die op de patiënten is afgestemd. Die transformatie bestaat uit meerdere stappen die de komende maanden met de deelnemers concreet worden gemaakt. Dat is een proces van visies en belangen delen, stakeholders bijeenbrengen en uitkomen bij een gedeeld belang en heldere verbeterinitiatieven die in Zeeland opschaalbaar zijn. Concrete verbeterresultaten worden gewaarborgd met een impact-en monitoringsmodel. Van ieder project wordt van tevoren de impact op het verbeteren van knelpunten en impact op de Zeeuwse bevolking inzichtelijk maakt. Vervolgens wordt van ieder project kortcyclisch de vorderingen van implementatie gemeten en indien nodig bijgesteld. Er is een gedetailleerd, integraal overzicht opgesteld van de beoogde resultaten op het terrein van personeelsbeleid, ouderenzorg, acute zorg, digitalisering, Living Zorglab Zeeland en programmabrede resultaten. De formulering van de beoogde resultaten is nog niet op alle onderdelen SMART. De komende periode staat in het teken van het opstarten van genoemde project- en werkgroepen waarbij de eerste stap bestaat uit het SMART formuleren van doelstellingen.

47

Uitvoeringspartijen De Zeeuwse zorgcoalitie, waar de gemeente Vlissingen, provincie Zeeland en het ministerie van VWS onderdeel van uitmaken.

Afronding project In 2024 moeten de maatregelen met betrekking tot het realiseren van de toekomstbestendige zorginfrastructuur gerealiseerd zijn.

Financiën Voor de financiering van de toekomstbestendige zorginfrastructuur is in totaal voor de periode 2020 tot en met 2023 € 5,3 miljoen beschikbaar, waarvan € 3,2 miljoen wordt betaald vanuit de middelen van Wind in de Zeilen en € 2,1 miljoen wordt gefinancierd vanuit de Zeeuwse zorgcoalitie.

Planning jun-21

Personeelsbeleid: Opleveren Deltaplan Arbeidsmarkt zorg en welzijn Zeeland

jul-21 Aug-21

Personeelsbeleid: start actieleertraject samen doen Project Initiatie Document (PID) Digitaal Zorg Platform Zeeland opgeleverd en afgestemd met partijen, use case inventarisatie afgerond en opgeleverd Visie document en plan van aanpak om te werken vanuit 1 visie op (positieve) gezondheid gereed Ontwerp m.b.t. ouderenzorg gereed (advanced care planning, coördinatiepunt bedden en samenwerking/vroegsignalering en start implementatiefase Opleveren integraal ontwerp acute zorg Digitalisering: pilots gegevensuitwisseling bepaald, pilots opgestart Er is een eerste opzet van de sector overstijgende monitor en dashboard Living Zorglab Zeeland: doelgroepen geraadpleegd, focus bepaald, plan van aanpak opgeleverd Plan van aanpak domein overstijgende casuïstiektafel frequente bellers gerealiseerd Personeelsbeleid: Oplevering regionaal strategisch opleidingsplan/ vernieuwing van onderwijs (RSOP) Integrale ouderenzorg: coördinatiepunt bedden gerealiseerd, samenwerking en vroegsignalering van ouderen in kwetsbare positie opgestart met professionals uit medische en sociaal domein Living Zorglab Zeeland: eerste experimenten lopend Living Zorg Lab Zeeland: Experience based learning zorgprofessionals, burgers en doelgroepen Digitalisering: Fasegewijs realiseren van Digitaal Zorg Platform Zeeland, neerzetten beheer organisatie/inbedding Integrale keten acute zorg: Fasegewijze realisatie van het

ontwerp integrale keten acute zorg Zeeland breed opschalen van het nieuwe concept gezondheidscentra met circa 4 gezondheidscentra per jaar (incl. leergang en wijkbeelden)

Aug-21 sep-21 e.v.

sep-21 sep-21 sep-21 Dec-21 Dec-21 Dec-21 Dec-21

jan-22 2022 e.v. 2022 e.v. 2022 e.v. 2022 e.v

48

Stand van zaken In Q1 2021 zijn op de diverse thema’s de volgende resultaten bereikt: -

Integrale keten acute zorg: De roadmap om te komen tot verdere verbetering van de integrale keten acute zorg is aangescherpt in overleg met alle stakeholders.

-

Integrale ouderenzorg: voor de programmalijnen van integrale ouderenzorg zijn de plannen van aanpak gereed en de werkgroepen van start gegaan.

-

Personeelsbeleid: lopend, actief met opzetten van de systematiek rond schaarse functies, gesprekken over rolontwikkelingen gestart in de VVT, vormgeven basisfase lopend (eerste studenten starten 6 september 2021)

-

Digitalisering: o In samenwerking met ICTU heeft in de periode december 2020 - februari 2021 een inventarisatie plaatsgevonden rond cross-sectorale gegevensuitwisseling en de stappen die nodig zijn om verder te komen. Adviesrapport ICTU is opgeleverd conform planning. ICTU blijft betrokken bij verdere stappen digitalisering in meerdere regio’s met Zeeland als “vliegwiel” en voorbeeld voor andere krimpregio’s. o Werving nieuwe projectleider is afgerond voor meer inzet op dit thema. o De use-case inventarisatie is van start. Living Zorglab Zeeland: o Inventarisatie uitgevoerd van reeds lopende initiatieven in Zeeland die versterkend kunnen zijn aan het Living Zorg Lab Zeeland. o Kennisdeling met ervaringsdeskundigen van buiten Zeeland en van universiteiten uitgevoerd. o Op basis van bovenstaande wordt nu het plan van aanpak aangescherpt en start werving projectleider. Algemeen: o De gezamenlijke communicatie en website is van start gegaan en goed ontvangen. In samenwerking met de Nederlandse Zorgautoriteit een long read (https://www.zeeuwsezorgcoalitie.nl/samenwerkenaanzeeland/) en de nieuwsbrief gepubliceerd om te komen tot een continue stroom aan informatie tussen deelnemers. o Uitgebreide interviewronde met stakeholders uitgevoerd om transitie aanpak Zeeland verder aan te scherpen en actieve betrokkenheid stakeholders te vergroten.

De werkgroep Data en Lange Termijn Agenda: o Werkgroep is nu van start om met de thema-werkgroepen de eerste impactflows en simulaties uit te werken in samenwerking met de werkgroepen/projectgroepen. Dit gaat de basis vormen voor het dashboard/ monitoringsinstrument. o Opstart van aanvullende data-analyses door koppeling van data uit medisch en sociaal domein (rekening houdend met alle wet- en regelgeving). Twee innovatieve technieken worden toegepast in de komende periode. Gesprekken gevoerd met onder meer cliënt- patiëntvertegenwoordigers om de actieve betrokkenheid van burgers/patiënten/cliënten bij de Zeeuwse Zorg Coalitie op een structurele manier te gaan vergroten. Het plan van aanpak wordt nu uitgewerkt. Werken vanuit één visie op positieve gezondheid: het visiedocument is gereed. Op basis van het visiedocument wordt nu een plan van aanpak voor realisatie opgesteld.

-

-

-

-

49

Vooruitblik De volgende resultaten worden op de verschillende thema’s verwacht: - Integrale keten acute zorg: o Besluitvorming over de uitgewerkte scenario’s acute psychiatrie. o Op basis van aangescherpte roadmap gaat de ontwerpfase integrale keten acute zorg van start (zomer 2021 gereed). - Integrale keten ouderenzorg: o Processen, scholing rond advanced care planning en vroegsignalering ontwerp opleveren. o Ontwerp coördinatiepunt bedden opleveren (in verbinding met de andere initiatieven op coördinatie). - Digitalisering: o Opleveren use case inventarisatie. o Selectie/besluitvorming over pilots gegevensuitwisseling. o Verkenning governance. - Living Zorglab Zeeland: o Plan van aanpak o.b.v. uitgevoerde inventarisatie opleveren en start uitvoering. - Data- en lange termijnagenda: o Oplevering contouren monitoringsinstrument. o Eerste impactsimulaties worden uitgevoerd. - Dialoogsessies met stakeholders worden gevoerd over verdere aanscherping van de transitie-aanpak Zeeland. - Actieve betrokkenheid van burger/cliënt/patiënt wordt opgezet. - Opgeleverd plan van aanpak positieve gezondheid en uitvoering van start.

Gezondheidscentra Vlissingen Algemene beschrijving De vergrijzende bevolking in Vlissingen en op Walcheren heeft effect op de zorgbehoefte. Meer oudere inwoners betekent voor de huisarts meer chronisch zieken patiënten en complexere zorgvragen tijdens het spreekuur. Om deze vragen en patiënten ook in de toekomst goed te kunnen behandelen is deskundige en multidisciplinaire deskundigheid, zorg en ondersteuning noodzakelijk. Om die multidisciplinaire zorg te kunnen bieden zijn toekomstbestendige gezondheidscentra nodig, waarin verschillende professionals samenwerken en de zorg en ondersteuning in samenhang wordt verleend. Daarom worden drie integrale gezondheidscentra in Vlissingen gerealiseerd.

Beoogd resultaat Het realiseren van drie integrale gezondheidscentra in Vlissingen. Kenmerkend voor de gezondheidscentra die in Vlissingen gerealiseerd gaan worden zijn de volgende innovatieve aspecten (de stip op de horizon): 50

-

De gezondheidscentra zijn in essentie hechte samenwerkingsverbanden van professionals in zorg en sociaal domein. Met elkaar nemen zij verantwoordelijkheid voor de gezondheid van de bewoners van bepaalde wijken. Het gaat om de brede interpretatie van het begrip ‘gezondheid’ zoals geduid in het begrip ‘positieve gezondheid’. De gezondheid wordt bevorderd door intensieve, multidisciplinaire samenwerking rondom de patiënt. En door gezamenlijk ondersteunende en preventieve programma’s te organiseren. Dit alles data driven.

-

De gezondheidscentra worden deels virtueel. Er wordt een state of the art digitale infrastructuur ontwikkeld voor de volgende processen: o Instroomprocessen (toegangsfunctie, triage, afspraken inplannen) o Consultprocessen (beeldbellen, doorverwijzen, onderzoeken aanvragen, receptenverkeer, MDO) o Monitoring van en andere e-health voor patiënten/cliënten o Informatie-uitwisseling o Administratieve processen De gezondheidscentra gaan beschikken over moderne, slim ontworpen huisvesting die: o Thuisbasis is voor de huisartsen, hun team, de kring van paramedische en verpleegkundige professionals en professionals uit het sociaal domein o Invalsbasis is voor participanten uit de 2de lijn (spreek- en behandelkamers) o Specifieke diagnostische- en behandelfaciliteiten (echo, verrichtingenkamer, …) bevat o Een gezamenlijke infrastructuur (receptie, wachtkamer, koffieruimte, telecommunicatie) biedt

-

Uitvoeringspartijen Zorgaanbieders (huisartsen, JGZ, VVT, jeugdzorg, GGZ, ziekenhuis, revalidatiecentrum) en sociaal domein in Vlissingen, samen met CZ, de gemeente Vlissingen, de provincie Zeeland en het ministerie van VWS.

Afronding project De drie integrale gezondheidscentra worden in 2021-2024 in Vlissingen gerealiseerd.

Financiën Het ministerie van VWS financiert vanuit Wind in de Zeilen € 5 miljoen.

51

Planning Stap

Resultaat

Periode

Stap 1

Formeren van de samenwerkingsverbanden (dialoogsessies, ondertekenen intentieverklaringen)

Afgerond 3 februari 2021

Stap 2

Borgen van de samenwerkingsverbanden (oprichten centrumraden, juridische borging, ondersteuningsstructuur Opstarten samenwerkingsverbanden (startbijeenkomsten, ontwikkelen leergang)

Q2 - Q3 2021

Opstellen wijkbeelden Opstellen meerjarenbeleid o.b.v. wijkbeelden Financiering ontwikkelen (waar nodig herontwerpen, ontschotten) Beleid uitvoeren (PDCA-cyclus) Wetenschappelijke onderbouwing van het concept, evaluatieaanpak en impactanalyse Ontwikkelen digitale infrastructuur (diverse stappen deelproject) Opstellen programma van eisen huisvesting en locaties bepalen (inventarisatie, schetsontwerp, pandenschouw) Huisvesting realiseren (afspraken met verhuurders, ontwikkelovereenkomsten, ontwerprondes, [ver]bouwrondes, officiële ingebruikname)

Q1 - Q2 2021

Stap 3 Stap 4 Stap 5 Stap 6 Stap 7 Stap 8 Stap 9 Stap 10

Stap 11

Q1 - Q3 2021

Q3 2021 Q2 - Q4 2021 Vanaf Q4 2021 Vanaf Q2 2021 2021 - 2023 Q1 - Q3 2021

Q3 2021 - 2024

Stand van zaken In Q1 2021 zijn de volgende resultaten bereikt: - Het concept gezondheidscentrum is verder uitgewerkt - De samenwerkingsverbanden zijn geformeerd - Een werkgroep kwartiermakers is opgestart - De participanten hebben intentieverklaringen ondertekend - Het plan van aanpak is verder uitgewerkt - T.b.v. het opstellen van de wijkbeelden is het abstracte begrip ‘positieve gezondheid’ geconcretiseerd in meetbare parameters - De inventarisaties t.b.v. de huisvesting zijn opgestart

52

Vooruitblik In Q2 2021 worden nog de volgende resultaten verwacht: -

De centrumraden worden opgericht Gesprekken met de ZHCo over structurele ondersteuning van de gezondheidscentra Het programma van de leergang wordt opgeleverd De ontwikkeling van de 3 teams van de gezondheidscentra wordt gestart (startbijeenkomsten, inhoudelijke ontwikkeling en teambuilding) De wijkbeelden worden opgeleverd De wetenschappelijke onderbouwing wordt gestart Het programma van eisen huisvesting en de resultaten van de pandenschouw worden opgeleverd

53

Algemene beschrijving Er is een groot verschil tussen de arbeidsmarktsituatie van Zeeland in het algemeen (voor de coronacrisis was er in de provincie als geheel reeds sprake van krapte) en de situatie in Vlissingen en Zeeuws-Vlaanderen. Hier is de werkloosheid relatief hoog en langdurig. Ook is het beroep op de bijstand groot. Door slim te verbinden met het programma Perspectief op Werk in Zeeland kunnen de extra banen die voortkomen uit de maatregelen vanuit Wind in de Zeilen ook benut worden voor deze werkzoekenden. Zij kunnen - met de nieuwe banen in het vooruitzicht - (om)geschoold worden. De bestaande infrastructuur in de arbeidsmarktregio wordt benut voor een aanpak voor Vlissingen en omgeving.

Beoogd resultaat Het fiche resulteert in een extra impuls voor het (om)scholen van werkzoekenden in de regio, zodat de creatie van nieuwe banen uit Wind in de Zeilen ook voor deze groep nieuw en meer perspectief biedt. Er moet zoveel als mogelijk een match ontstaan tussen de ondersteunde werkzoekenden en de toekomstige, nieuwe banen. Daarmee daalt de regionale werkeloosheid en kunnen de nieuwe banen zoveel mogelijk vervuld worden door regionale, capabele werknemers. Het daadwerkelijk aantal kandidaten dat met het in te zetten budget kan worden (om)geschoold en aan een reguliere, nieuwe baan kan worden geholpen is mede afhankelijk van de inhoud en de kostprijs van de specifieke (om)scholing/trajecten. Op basis van de regionale ervaringen en uitgangspunten uit het programma Perspectief op Werk in Zeeland is een grove raming geschetst van het totaalaantal plaatsingen van kandidaten op een reguliere baan dat gerealiseerd zou moeten kunnen worden na ondersteuning vanuit het fiche. In het onderstaande schema is een raming van het aantal (om)geschoolde en geplaatste deelnemers opgenomen. Periode

Voorziene (om)scholing richting sector

2021-2022 2021-2022 2021-2022 2022-2023

Bouw Zorg Havens & transport/logistiek Extra Beveiligde Inrichting (Law Delta)

Raming aantal (om)geschoolde en geplaatste deelnemers 45 45 25 115

Uitvoeringspartijen De gemeente Vlissingen, in afstemming met het ministerie van SZW.

Afronding project Op basis van de huidige inzichten zal de uitwerking van het fiche gedurende de periode 2021 tot 2023 zijn beslag krijgen.

54

Financiën Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) levert een bijdrage van € 1 miljoen. Deze middelen worden door het ministerie van SZW verstrekt en beschikbaar gesteld aan de gemeente Vlissingen via een incidentele specifieke uitkering (SPUK).

Planning Bij de besluitvorming van het plan van aanpak fiche I in de bestuurlijke stuurgroep Wind in de zeilen op 26 november 2020, zijn de volgende vervolgstappen voorzien: Stap 1. Verdere concrete uitwerking van operationele afspraken ten aanzien van aanpak en inzet per sector. Wie: gemeente Vlissingen en Orionis Walcheren. Tijdvak: december 2020 – januari 2021. Stap 2. Vorm en inhoud van passende (om)scholing/trajecten overeenkomen met aanbieders/werkgevers. Wie: Orionis Walcheren (i.s.m. aanbieders/werkgevers). Tijdvak: februari – maart 2021 (gaandeweg mogelijk verder uitbreiden en/of bijstellen). Stap 3. Het ministerie van SZW stelt de bijdrage uit de fiche beschikbaar aan de gemeente Vlissingen. Wie: ministerie van SZW. Tijdvak: januari - maart 2021. Stap 4. (Eerste) kandidaten voor de (om)scholing/trajecten selecteren en benaderen. Opleiding/trajectovereenkomsten opstellen en met kandidaten overeenkomen. Wie: Orionis Walcheren. Tijdvak: maart - april 2021 Stap 5. Start (eerste) deelnemers aan (om)scholing/trajecten. Wie: Orionis Walcheren, aanbieders/werkgevers, deelnemers. Tijdvak: april – mei 2021. Stap 6. Realiseren van door- en uitstroom deelnemers naar regulier werk. Wie: Orionis Walcheren. Tijdvak: augustus 2021 en verder. Continue proces. Stap 7. Tussentijdse monitoring en rapportage inzet en resultaten. Wie: Orionis Walcheren.

Tijdvak: april 2021 - maandelijkse rapportage. Continue proces.

55

Stand van zaken De uitwerking en uitvoering van het fiche I ‘Arbeidsmarkt – impuls werkzoekenden’ krijgt conform planning gedurende de periode 2021 tot en met 2023 zijn beslag. De afgelopen periode is gebruikt om vorm en inhoud te geven aan passende (om)scholings- en ontwikkeltrajecten voor werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt. Zoveel als mogelijk in afstemming en samenwerking met werkgevers/branches en in lijn met de andere fiches van Wind in de Zeilen. De inzet richt zich in hoofdzaak op de sectoren bouw, zorg, havens & transport/logistiek en op de voorziene werkgelegenheid door realisatie van de Law Delta (extra beveiligde inrichting). Gemeenschappelijke regeling Orionis Walcheren heeft, als uitvoeringsorganisatie van het fiche, kandidaten met een afstand tot de arbeidsmarkt die voor de eerste (om)scholings- en ontwikkeltrajecten in aanmerking komen in beeld gebracht. In mei zijn de allereerste deelnemers aan de slag gegaan met hun (om)scholingstraject, in beginsel gericht op uitstroom richting werk in de bouwsector. De beschikbaarstelling van de specifieke financiële bijdrage t.b.v. het fiche aan de gemeente Vlissingen heeft enige vertraging opgelopen. Voorzien is nu dat de gemeente Vlissingen de incidentele bijdrage van € 1 miljoen – in juni - juli 2021 ontvangt van het ministerie SZW.

Vooruitblik De start van de eerste (om)scholings- en ontwikkeltrajecten richting de haven & transport/logistiek-branche en zo mogelijk ook de zorgsector is voorzien in de periode september - oktober 2021. De instroom van kandidaten in de daaropvolgende trajecten richting alle voornoemde sectoren zal vervolgens steeds gefaseerd plaatsvinden. Afhankelijk van traject en kandidaat wordt uitgegaan van een doorlooptijd per traject van gemiddeld zo’n 6 maanden.

56

Algemene beschrijving In Zeeland wordt nog maar beperkt ervaring opgedaan met het aardgasvrij maken van wijken. Verkend zal worden of woningeigenaren in de gemeente Vlissingen mee willen doen aan het programma Aardgasvrije wijken (PAW). Er dient een subsidieaanvraag te worden opgesteld om deze bijdrage zeker te stellen. Dit PAW beoogt dat er per proeftuin ongeveer 500 aaneengesloten woningen binnen acht jaar na start van de uitvoering aardgasvrij of aardgasvrij-ready gemaakt worden. Met deelname aan het PAW is een bijdrage van circa € 4 miljoen gemoeid om de onrendabele top van het project af te dekken. Hiermee is de proeftuin vanuit het PAW een vliegwiel voor verduurzaming in de gebouwde omgeving en een leerzame pilot voor de verdere energie- en warmtetransitie in de gemeente en in de regio. Wil Vlissingen dit fiche inzetten, dan moet eind oktober 2021 een volledige en ontvankelijke aanvraag ingediend worden. Bij het indienen van een volledige en ontvankelijke subsidieaanvraag, reserveert het ministerie van BZK een plek in dit programma voor de Vlissingse proeftuin. Naast het aardgasvrij maken van een buurt of wijk in een specifieke gemeente, draagt het PAW bij aan de (landelijke) kennisontwikkeling op welke wijze de wijkgerichte aanpak het beste kan worden ingericht en opgeschaald.

Beoogd resultaat -

-

-

Een ontvankelijke subsidieaanvraag die voldoet aan de indieningsvereisten van de derde ronde van het PAW. Het ministerie van BZK honoreert de aanvraag voor de onrendabele top voor het aardgasvrij maken van een woonwijk in Vlissingen aan de gemeente wordt toegekend. Opdoen van kennis en ervaring voor de wijkgerichte aanpak van de verdere energie- en warmtetransitie (Transitievisie Warmte en Wijk Uitvoeringsplannen) in de gemeente en in de regio. Projectuitvoeringsplan aardgasvrije wijk. Realisatie van een aardgasvrije wijk binnen acht jaar na besluitvorming van de minister van BZK.

Het effect van dit fiche is een impuls voor de energietransitie met uitstraling binnen de gemeente Vlissingen en Zeeland. Ook creëert het extra werkgelegenheid op het gebied van verduurzaming in de gebouwde omgeving en kennis opdoen in kennis- en leerprogramma’s.

Uitvoeringspartijen Gemeente Vlissingen is de actiehouder. Andere partijen die worden betrokken zijn de provincie Zeeland, de netbeheerder, woningcorporatie, het ministerie van BZK, gebouweigenaren en eigenaren van woningen van betreffende wijk.

Afronding project Uiterlijk voor 1 november 2021 dient er een ontvankelijke subsidieaanvraag te zijn om deel te nemen aan het PAW. 57

Financiën De rijksbijdrage voor de subsidie PAW is circa € 4 miljoen. Deze bijdrage dient besteed te worden aan de onrendabele top van het project. Circa 75% van deze subsidie zal moeten worden besteed aan het stimuleren van particuliere woningeigenaren om de nodige investeringen te doen om de woning aardgasvrij-ready of aardgasvrij te maken. De resterende gelden zijn aan te wenden voor proces- en projectkosten voor de uitvoerende instanties.

Planning Onderwerp

Verantwoordelijke

Periode

Oriëntatiefase Besluit in te dienen wijk Inventarisatiefase Bestuurlijke terugkoppeling Uitwerkingsfase Bestuurlijke terugkoppeling Opstellen PAW3 aanvraag Besluit alle deelnemers Bestuurlijke terugkoppeling Indiening PAW3 aanvraag Besluitvorming over aanvraag

Projectleider / Werkgroep Wethouder/college Projectleider / Werkgroep Wethouder/college Projectleider / Werkgroep Wethouder/college Projectleider / Werkgroep Corporatie, gemeente etc Wethouder/college Projectleider Minister BZK

Week 16 – week 20 Week 20 Week 18 – week 27 Week 27 Week 21 – week 29 Week 29 Week 37 – week 42 Week 40 Week 42 Week 42 Voorlopig Q2 2022

Stand van zaken Er is een plan van aanpak opgesteld.

Vooruitblik -

Een besluit over de in te dienen wijk in mei 2021.

-

Een collegebesluit over de in te dienen subsidieaanvraag PAW in oktober 2021. Het indienen van de aanvraag voor de derde tranche PAW voor 1 november 2021.

58

Algemene beschrijving Het commerciële bedrijf Provinciale Zeeuwse Energiemaatschappij (PZEM) bestaat uit onder meer Evides, een handelskantoor en de Sloecentrale. Ook heeft PZEM een 70% aandeel in de Elektriciteitsproductiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ, de eigenaar van de kerncentrale Borsele). Eén van de afspraken in het bestuursakkoord is dat partijen gezamenlijk de voor- en nadelen onderzoeken van een mogelijke ontvlechting van drinkwaterbedrijf Evides en PZEM. Een afsplitsing van Evides zou de Zeeuwse overheden eerder in de tijd in staat stellen om de dividenden van Evides aan te wenden voor hun eigen (relatief zwakke) financiële positie, dan wanneer Evides onderdeel zou blijven van PZEM. De dividenden van Evides vloeien nu in PZEM, en komen onder de huidige omstandigheden pas na de sluiting van de kerncentrale in 2033 beschikbaar voor de aandeelhouders. Er wordt onderzocht wat de objectieve waarde van Evides is. Ook wordt onderzoek gedaan naar de juridische en financiële gevolgen en de continuïteit van de bedrijfsvoering van PZEM en EPZ. Daarnaast is van belang om in kaart te brengen op welke manier de Zeeuwse overheden door het rijk (financieel) ondersteund kunnen worden in het ontvlechten van de aandelen. Er worden enkele potentiële financieringsconstructies in beeld gebracht.

Beoogd resultaat Een (technisch) syntheserapport met inzicht in de volgende onderdelen: - Marktconforme waarde- en risicobepaling ten behoeve van een mogelijke overname van deze aandelen door de huidige aandeelhouders van PZEM NV. - Financiële en juridische impactanalyse van een eventuele afsplitsing van Evides op het contract tussen PZEM en EPZ. - Inventarisatie financieringsconstructies inclusief voor- en nadelen. Een (inter)bestuurlijk besluit over ontvlechting Evides en PZEM op basis van bestuurlijke afweging waarin bevindingen in syntheserapport worden meegenomen. Dit (inter)bestuurlijk besluit moet leiden tot het beschikbaar komen van circa € 15 miljoen Evidesdividend per jaar, dat vanwege de aard van het bedrijf stabiel en betrouwbaar is. Indien dat dividend, rechtstreeks aan de aandeelhouders wordt uitgekeerd, levert dit een structureel bedrag op voor Vlissingen van ca € 0,5 miljoen per jaar. Dit bedrag is gedurende de artikel 12-status vrij besteedbaar ter versterking van de Vlissingse economie.

Uitvoeringspartijen De Provincie Zeeland en het ministerie van FIN zijn aangewezen als primaire actiehouders voor de uitvoering van het onderzoek naar de ontvlechting van Evides. Vanwege de complexiteit van het vraagstuk waaronder de vele (beleidsmatige) belangen die spelen, is een brede ambtelijke projectgroep ingericht waarin Provincie Zeeland, PZEM en alle betrokken ministeries (Financiën, EZK, IenW en BZK) zijn vertegenwoordigd. 59

Deze ambtelijke projectgroep is gezamenlijk verantwoordelijk voor het (doen) uitvoeren van het onderzoek en het voorbereiden van besluitvorming.

Afronding project De bestuurlijke stuurgroep Wind in de zeilen heeft in haar vergadering van 26 november 2020 het PwC-rapport vastgesteld en geconstateerd dat er inhoudelijk geen belemmeringen zijn voor ontvlechting. De financieringsconstructie is vervolgens nog nader onderzocht. In de stuurgroepvergadering van 15 april 2021 is hierover een besluit genomen. Het rijk ondersteunt de provincie Zeeland (en hiermee indirect alle Zeeuwse aandeelhouders en dus Zeeuwse overheden) bij deze ontvlechting. Dit geschiedt door een incidentele bijdrage van € 10 miljoen van het rijk aan de provincie Zeeland om de aankoop van Evides mogelijk te maken. Dit bedrag volgt bovenop het eerder afgesproken pakket Wind in de zeilen. De bestuurlijke stuurgroep heeft besloten dat daarmee het fiche 1K is afgerond.

Financiën Als de ontvlechting doorgaat, is er jaarlijks circa € 15 miljoen dividend beschikbaar voor de aandeelhouders van Evides. Voor Vlissingen betekent dit circa € 0,5 miljoen per jaar.

Planning De planning is gericht op: -

besluitvorming in de Tweede Kamer in juni 2021; besluitvorming in Provinciale Staten in juli 2021; besluitvorming in de gemeenteraden in september/oktober 2021; overkopen aandelen Evides van PZEM in oktober/november 2021.

Stand van zaken Om de aandelen te kunnen kopen, moet er volgens de nu bekendgemaakte plannen een nieuwe overheids-BV worden opgericht die de aandelen koopt. Daarvoor moet die overheids-BV geld lenen bij een bank. De regio had een voorkeur voor een lening bij het rijk maar die bleek niet mogelijk vanwege eigen regels waaraan het rijk zich moet houden. Een overheidsgarantie op die lening voorkomt vervolgens dat een deel van de dividenden wegvloeit naar de bank. Omdat het om veel geld gaat en om de Zeeuwse overheden tegemoet te komen, stelt het rijk € 10 miljoen extra beschikbaar om die garantstelling te realiseren.

Vooruitblik Het woord is nu aan de Tweede Kamer en aan Provinciale Staten. Eerstgenoemde zal zijn goedkeuring moeten geven aan de € 10 miljoen bij de behandeling van de Voorjaarsnota. Het oordeel van Provinciale Staten is nodig voor het oprichten van en deelnemen aan een overheidsBV. Daarnaast moeten Provinciale Staten akkoord gaan met het verlenen van de garantie.

60

Financieel overzicht Wind in de Zeilen Tabel 1: Budgettaire tabel consequenties Rijk (bedragen x 1 mln euro Vergoeding schade Overdracht gronden Law Delta

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Cumulatief t/m 2030

Structureel

Structureel in

22,9

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

22,9

0,0

2021

12,8

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

12,8

0,0

2021

0,5

1,0

1,5

2,0

2,0

57,9

57,9

57,9

57,9

57,9

57,9

354,2

57,9

2025

Bereikbaarheid Delta Kenniscentrum Eerstelijnszorg

0,0 48,4

51,0 2,0

20,5 2,0

5,5 2,0

5,5 2,0

5,5 2,0

4,5 2,0

4,5 2,0

4,5 2,0

4,5 2,0