Raadsvoorstel en -besluit Regioplan Beschermd Wonen Vlieland

Raadsvergadering

: 29 januari 2024

Onderwerp

: Regioplan ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’

Portefeuillehouder

: Wethouder Vellinga

Zaaknummer

: 383461

Beslispunten Het regioplan ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ vast te stellen.

Samenvatting Het college van B&W vraagt de raad om het regioplan ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ vast te stellen. Dit plan gaat over visie, inhoudelijke ontwikkelingen, de vorm van regionaal samenwerken en over het verdelen van middelen en risico’s binnen alle 18 gemeenten van de provincie Fryslân.

Aan de raad,

1.

Aanleiding

In 2015 is Beschermd Wonen (BW) als product binnen de Wmo2015 een taak geworden van de centrumgemeente Leeuwarden met uitvoering via Sociaal Domein Fryslân (SDF). De Friese gemeenten hebben afspraken gemaakt over het inrichten van BW in Fryslân. Vanuit de Rijksoverheid wordt aangenomen dat regiogemeenten beter in staat zijn om aan te sluiten bij de situatie van de inwoner en beter de overgang kunnen maken van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis in de eigen omgeving. Om dit te ondersteunen is er landelijk gewerkt aan een woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen cliënten en aan een financieel verdeelmodel met als doel om Beschermd Wonen door te decentraliseren naar alle individuele gemeenten.

2.

Beoogd (meetbaar) effect

Met het vaststellen van het plan wordt een soepele overgang bewerkstelligd van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis in de eigen omgeving. Hiermee kunnen mensen zo lang mogelijk veilig, gezond en zelfstandig in de eigen vertrouwde omgeving blijven wonen en de kans krijgen om goed mee te doen in de samenleving. Dit is het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

3.

Motivering

1.1. Hierdoor ligt er een goed plan voor de huidige samenwerking met alle gemeenten in Fryslân. Het plan sluit aan bij de Friese visie, de huidige samenwerking en inkoop van de 18 Friese gemeenten. 1.2. Hierdoor ligt er een goed plan voor de toekomstige samenwerking i.v.m. de doordecentralisatie van BW met alle gemeenten in Fryslân. De VNG heeft een algemene visie op regionale samenwerking ontwikkeld en uitgewerkt in een Norm voor Opdrachtgeverschap, die zowel betrekking heeft op ‘jeugd’ als beschermd wonen. Deze visie gaat over

de wijze waarop de niet-vrijblijvende (financiële) samenwerking moet worden vormgegeven. Deze Norm voor Opdrachtgeverschap is gericht op een zorgvuldige transformatie van het zorglandschap, het borgen van continuïteit van met name de specialistische zorg en ondersteuning, en het zoveel mogelijk beperken van administratieve lasten. De Norm voor Opdrachtgeverschap voor Beschermd wonen en maatschappelijke opvang wordt ook voor Friesland de norm. Dit regioplan is hiervan de uitwerking 1.3. Hierdoor wordt voldaan aan de verplichting van het Ministerie van VWS om een regionaal plan op te stellen. Het ministerie stelt dat de volgende onderdelen in het regioplan verwerkt zijn: 1. Een inhoudelijke visie uitgewerkt en geconcretiseerd. 2. De verdeling van verantwoordelijkheden tussen gemeenten in de regio. 3. De verdeling van het beschikbare budget en financiële risico’s. 4. De wijze waarop samengewerkt gaat worden tussen gemeenten binnen de regio. 5. De wijze waarop samengewerkt gaat worden met andere betrokken partners binnen de regio (o.a. aanbieders, cliënten en hun naasten, verzekeraars, corporaties). 6. De wijze waarop de overgangsfase tussen de nieuwe en oude verdeling van financiële middelen vormgegeven zal worden en hoe hierbij geborgd zal worden dat bestaande en nieuwe cliënten weten waar ze aan toe zijn. 1.4.

Hiermee kunnen mensen zo lang mogelijk veilig, gezond en zelfstandig in de eigen vertrouwde omgeving blijven wonen en de kans krijgen om goed mee te doen in de samenleving. Met het vaststellen van het plan wordt een soepele overgang bewerkstelligd van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis in de eigen omgeving.

4.

Kanttekeningen/risico’s

De doordecentralisatie was oorspronkelijk voorzien per 1 januari 2021. In juli 2019 heeft het Rijk besloten de doordecentralisatie van taken naar de individuele gemeenten door te schuiven van 2021 naar 2022. Sindsdien is deze doordecentralisatie nog een paar keer uitgesteld (zie ook tijdlijn bijlage 1). In de verwachting dat de decentralisatie per 1 januari 2024 zou gaan plaatsvinden heeft SDF in maart 2023 Webinars georganiseerd om de Friese wethouders, gemeenteraden en adviesraden te informeren over de laatste stap: het vaststellen van het Regioplan. Kort na deze Webinars werd echter duidelijke dat het woonplaatbeginsel en het daarmee samenhangende verdeelmodel voor de vierde keer uitgesteld zijn en nu een beoogde ingangsdatum hebben van 1 januari 2025. Ondanks landelijke onduidelijkheid rondom de doordecentralisatie is afgesproken om het regioplan ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ nu definitief te laten vaststellen door alle Friese gemeenten. Reden hiervoor is dat het Rijk heeft aangegeven dat de inhoudelijke doordecentralisatie Beschermd wonen wel moet doorgaan. Het plan dat wordt vastgesteld is de geactualiseerde versie dat de basis is geweest voor de webinars in maart 2023.

5.

Alternatieven

Er zijn geen reële alternatieven omdat het vaststellen van het regionale plan een verplichting is vanuit het Rijk.

6.

Wat betekent dit plan voor het eiland?

Het regioplan BW gaat met name over de verschuiving van intramuraal naar ambulant. Oftewel, zoveel mogelijk beschermd wonen in de buurt en het liefst bij diegene thuis. Er zijn redenen waarom ambulant beschermd wonen nagenoeg niet mogelijk is op het eiland zelf. Er moet genoeg volume (minstens 6 cliënten) zijn binnen een gemeente om ambulant Beschermd wonen door een zorgaanbieder in te kunnen zetten én er moet voldoende gekwalificeerd personeel op het eiland aanwezig zijn. Het is namelijk een intensieve vorm van begeleiding waarbij de mogelijkheid van toezicht in de avond en nacht gegarandeerd moet zijn. Andere kleine gemeenten kampen met hetzelfde probleem. We blijven echter altijd kijken bij onze inwoners wat ze nodig hebben. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat we intensieve begeleiding inzetten (wel mogelijk op het eiland) of op zoek gaan naar Beschermd wonen zo dicht mogelijk in de buurt aan de wal. Op Ameland is een onderzoek gestart naar intensieve begeleiding en beschermd wonen op hun eiland. Wij zien de uitkomsten hiervan met interesse tegemoet.

7.

Vervolg

Na vaststelling door uw raad wordt SDF hiervan op de hoogte gebracht.

8.

Participatie

In 2020 hebben de 18 Friese gemeenten een concept Regioplan Beschermd wonen geschreven. In deze ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ is beschreven hoe het werkveld Beschermd wonen vanaf 1 april 2022 is vormgegeven. In de huidige inkoop en aanbesteding van de nieuwe producten BW is de ambulantisering en ‘ondersteuning dichter bij huis’ zoals omschreven in het concept regioplan al meegenomen. De Friese gemeenten hebben via het Portefeuillehoudersoverleg SDF besloten om geen definitief regioplan in te dienen bij het ministerie zolang er nog geen inhoudelijke en financiële duidelijkheid was over de doordecentralisatie. Het regioplan is destijds wel door alle colleges in concept vastgesteld, er is een informerende raadsbrief gestuurd en een brief naar het Ministerie van VWS gestuurd waarin dit besluit is toegelicht. In maart 2023 zijn Webinars georganiseerd voor bestuursleden, raadsleden en adviesraden waarin het regioplan in zijn definitieve vorm is besproken. Onze Adviesraad Sociaal Domein (ASD) heeft hier ook aan deelgenomen. Naar aanleiding hiervan zijn er geen wijzigingen meer aangebracht in het regioplan. Op 31 oktober 2023 is het voorliggende regioplan tezamen met een informerende memo (bijlage 3) voorgelegd aan de adviesraad. Hierbij hebben ze aangegeven akkoord te gaan met de inhoud van het regioplan en het voorgestelde proces.

9.

Financiën

Het vaststellen van het plan heeft geen financiële gevolgen voor de gemeente. Het uitstellen van de doordecentralisaties heeft daarnaast geen directe gevolgen voor de uitvoering van Beschermd Wonen in Fryslân. Op basis van de regiovisie en het concept regioplan Beschermd Wonen ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ is voor de periode 2022-2026 Beschermd Wonen gezamenlijk ingekocht door de Friese gemeenten. Daarnaast zijn in Fryslân in het Portefeuillehoudersoverleg SDF van 2 december 2022 (financiële) solidariteitsafspraken gemaakt voor de jaren 2024 en 2025, waarbij de middelen centraal bij de centrumgemeente belegd blijven/worden. Dat betekent dat we in de komende twee jaar monitoren wat de doordecentralisatie voor gemeenten betekent op inhoudelijk en financieel gebied.

10. Bijlagen 1. 2. 3.

Regioplan Beschermd Wonen ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ Tijdlijn doordecentralisatie Beschermd wonen in de regio Fryslân Memo beschermd wonen voor Adviesraad

Vlieland, 12 december 2023 Burgemeester en wethouders van Vlieland, M. Schrier, burgemeester A. Idema, gemeentesecretaris

De raad van de gemeente Vlieland, gelezen:

het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 december 2023

gelet op:

Gelet op de verplichting van het Ministerie van VWS om een regionaal plan Beschermd wonen op te stellen;

B E S L U I T: Het regioplan ‘Fryske oanpak Beschermd wonen’ vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de raad van de gemeente Vlieland in zijn openbare vergadering van 29 januari 2024 de griffier,

de voorzitter,

M.G. Brinksma-Brandenburg

M. Schrier