Raadsvoorstel en -besluit Beleidskader Bestaanszekerheid 2024-2028

Raadsvergadering

: 27 mei 2024

Onderwerp

: Beleidskader Bestaanszekerheid 20242028

Portefeuillehouder

: Wethouder M. Vellinga

Zaaknummer

: 402377

Beslispunten 1. Het beleidskader Bestaanszekerheid 2024-2028 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van het vervolgproces van de uitvoering.

Samenvatting Met het voorliggende beleidskader slaan de gemeenten Harlingen, Waadhoeke, Terschelling en Vlieland een nieuwe weg in op het gebied van armoedebeleid, nu omgedoopt tot het beleid bestaanszekerheid. De eerste stap is het formuleren van de visie, ambitie en doelstellingen voor de komende vier jaar. Binnen deze kaders zal er vervolgens invulling gegeven worden aan de uitvoering.

Aan de raad, Inleiding Bestaanszekerheid gunnen we iedereen, maar niet iedereen heeft voldoende middelen of toegang tot ondersteuning om hier op eigen kracht in te voorzien. Daarom moeten we er in de eerste plaats zijn voor de inwoners die onze ondersteuning het hardst nodig hebben. Juist voor hen moeten de basisvoorwaarden voor bestaanszekerheid goed geregeld zijn. Hierbij is zorgvuldige overweging vereist om te bepalen waar gemeenten kunnen bijdragen en waar niet, daarom stellen we in de komende vier jaar vier kernwoorden centraal: voorkomen, versterken, vereenvoudigen en versnellen. Zo geven we richting aan de aanpak van bestaansonzekerheid en voorkomen we dat we “leuke dingen organiseren voor onze inwoners” in plaats van dat we “doen wat noodzakelijk is”. Hierin staat niet alleen het passend ondersteunen van inwoners voorop, maar ook het beter aansluiten van onze dienstverlening hen. Het voorliggende beleidskader (bijlage 1) is een verdere uitwerking van de eerder behandelde concept uitgangspuntennotitie bestaanszekerheid. Zowel deze uitgangspunten als het beleidskader zijn tot stand gekomen door een intensief participatief proces waarbij inwoners, professionals, ervaringsdeskundigen, maatschappelijke organisaties en andere partners bij betrokken zijn.

In het beleidskader staan de visie, ambitie en doelstellingen voor de komen vier jaar verwoord, deze dienen als kader voor de uitvoering. Beoogd effect Met het beleidskader bestaanszekerheid 2024-2028 willen we bestaanszekerheid bereiken voor al onze inwoners, maar in het bijzonder voor deze inwoners die niet voldoende middelen of toegang tot ondersteuning hebben om hier op eigen kracht in te voorzien. Motivatie/argumenten eventuele alternatieven 1.1 Het beleid geeft uitvoering aan de opgave om te komen tot nieuw armoedebeleid In 2022 is aangekondigd dat er gestart zou worden met de voorbereidingen van nieuw armoedebeleid in onze gemeenten. Overeengekomen is dat niet langer ‘het bestrijden van armoede’ centraal staat, maar ‘het bewerkstelligen van bestaanszekerheid’. Het voorliggende beleid geeft hier invulling aan. 1.2 Het beleidskader is een uitwerking van de eerder met de raad behandelde uitgangspunten In de raadscommissievergadering van 23 oktober 2023 zijn de uitgangspunten besproken met de raad. Naar aanleiding van thema’s die door de raadsleden naar voren zijn gebracht zijn de uitgangspunten uitgewerkt in dit beleidskader.

1.3 Het beleid is het resultaat van een interactief proces Begin 2023 zijn we gestart met een interactief proces, waarin professionals, raadsleden, ervaringsdeskundigen en jongeren betrokken zijn. Ook is inzicht verkregen uit data-analyses van Planbureau Fryslân. De verzamelde informatie is uitgebreid behandeld in zes kerngroepen, bestaande uit ervaringsdeskundigen, partners, professionals en de ASD. 1.4 Uitvoering van het beleid biedt inwoners en professionals perspectief Waar het beleid in samenwerking opgesteld is met inwoners en professionals biedt het beleid perspectief op het socialer en passender maken van de dienstverlening en het ondersteuningsaanbod van onze gemeente. 1.1 De Adviesraad Sociaal Domein (ASD) adviseert positief Niet alleen heeft de ASD een gevraagd advies uitgebracht op het beleid bestaanszekerheid, maar ook over de door ons ingeslagen route, verwoord in de uitgangspunten. De ASD is positief over de visie, ambitie en doelstellingen. Ook het ongevraagde advies onderschrijft dit. Deze vindt u terug in bijlage 2. De reactie van het college op deze adviezen vindt u terug in bijlage 3. 2.1 De werkwijze geeft ruimte aan het voortzetten van het participatieve proces Ook de uitvoering van het beleid wordt samen gedaan met inwoners, partners professionals en ervaringsdeskundigen. Daarbij blijft ook de raad betrokken.

Kanttekeningen 1.1 Vanaf dit punt kunnen gemeenten hun eigen kleur geven aan het beleid Het beleid is voorbereid in een samenwerking tussen de gemeenten Harlingen, Waadhoeke, Terschelling en Vlieland. Vanaf het besluitvormingstraject kan het beleid een lokale kleur krijgen, al naar gelang gemeentebesturen eigen wensen hebben. 1.2 Voor het bewerkstelligen van bestaanszekerheid zijn wij ook afhankelijk van landelijke ontwikkelingen Zoals ook in het beleid onderschreven zijn wij voor het bewerkstelligen van bestaanszekerheid afhankelijk van landelijke ontwikkelingen zoals de participatiewet in balans en de plannen van een nieuw kabinet. Dit betekent dat de koers de komende jaren bepaald zal worden door nieuw ontwikkelingen, het beleidskader bestaanszekerheid biedt een handvatten voor opvangen hiervan. 2.1 Ook nu vinden er al positieve veranderingen plaats Ook nu worden er al belangrijke eerste stappen gezet in het optimaliseren van de dienstverlening en het ondersteuningsaanbod, aansluitend op het beleid bestaanszekerheid. Er is ‘verbouwd met de winkel open’. In bijlage 4 vindt u hier drie voorbeelden van. Financiën In bijlage 5 vindt u een overzicht van de huidige begrote middelen voor het beleid. Intentie is dat de in gang te zetten uitvoering zoveel mogelijk budgetneutraal plaatsvindt.

Als bepaalde uitvoeringsvoorstellen niet binnen beschikbaar gestelde budgetten kunnen worden uitgevoerd, ontvangt het gemeentebestuur separate voorstellen met een financiële onderbouwing. In de uitvoering zullen diverse actielijnen aan het college voorgelegd worden, waar deze actielijnen om extra middelen vragen wordt dit aan de raad voorgelegd. Participatie, Communicatie & Publicatie 1. Participatie Het beleid is tot stand gekomen doormiddel van een uitgebreid participatief proces, waarin inwoners, partners en professionals op verschillende momenten betrokken zijn (zie roadmap op pagina 10 van het concept beleidsstuk). De daarop gebaseerde tekst is ter consultatie aangeboden aan hen. 2. Adviesraad Sociaal Domein De ASD heeft een tweetal adviezen uitgebracht vooruitlopend op het beleid bestaanszekerheid 20242028. Daarnaast heeft de ASD een advies uitgebracht aansluitend op het concept beleidsstuk. Procedure 1. Vaststelling en uitvoering Op basis van het hier voorliggende beleidskader wordt de komende vier jaar richting gegeven aan de uitvoering. De uitvoering vindt plaats op basis van diverse actielijnen, die helpen bij het bereiken van de doelstelling zoals geformuleerd in het beleidskader. Het zijn concrete acties op basis van een nader uit te werken plan.

Per actielijn zullen de verwachte voordelen voor inwoners, de verwachte kosten van het plan, en de implementatietermijn in kaart gebracht worden.

2. Borging en vervolg De diverse actielijnen worden voorgelegd aan het college. De raad zal periodiek geïnformeerd worden. Waar een actielijn extra middelen vraagt zal dit aan de raad ter besluitvorming voorgelegd worden. Ook in de uitvoering wordt het participatieve proces voortgezet. Vanuit een regiegroep zal het proces aangestuurd worden. In een werkgroep zullen professionals betrokken worden. Ook ervaringsdeskundigen moeten actief aangehaakt zijn, hoe dit gebeurt zal in een actielijn opgepakt worden. 3. Monitoring Monitoring is een lastige vraag geweest tijdens het opstellen van het beleid. Daarbij zijn traditionele armoedecijfers overwogen en meegenomen, waarbij ingegaan wordt op schulden, het risico op schulden en inkomenscijfers. Hoewel deze cijfers waardevolle inzichten geven, maken ze de doeltreffendheid van dit nieuwe beleid niet meetbaar. Input vanuit de samenleving en de belevingsverhalen van inwoners zijn een betere graadmeter. De monitoring is onderdeel van het vervolgproces. 4. Voortgang en evaluatie De voortgang wordt bewaakt door de regiegroep. Gedurende het proces wordt vanuit de werkgroep input gevraagd of ongevraagd gegeven. Daarbij zullen elk half jaar vaste evaluatie momenten gepland worden, tussen regiegroep en werkgroep. De raad zal op de hoogte gebracht worden van de voortgang. Bijlagen 1. Concept Beleid Bestaanszekerheid 2024-2028 2.

ASD NWF - Adviezen inzake het beleidskader bestaanszekerheid 2024-2028 3. College B&W - Reactienota naar aanleiding van de gevraagde en ongevraagde adviezen van de ASD 4. Dienst SoZaWe NWF - documenten verbouwen met de winkel open 5. Financieel - Budgetten programma armoedebestrijding

Vlieland, 16 april 2024 Burgemeester en wethouders van Vlieland, M. Schrier, burgemeester A. Idema, gemeentesecretaris

De raad van de gemeente Vlieland, gelezen:

het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Vlieland betreffende het beleidskader Bestaanszekerheid 2024-2028 (16 april 2024)

gelet op:

de planverplichting met betrekking tot armoedebestrijding en schuldhulpverlening

B E S L U I T: 1. Het beleidskader Bestaanszekerheid 2024-2028 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van het vervolgproces van de uitvoering.

Aldus vastgesteld in de raad van de gemeente Vlieland in zijn openbare vergadering van 27 mei 2024. de griffier,

de voorzitter,

M.G. Brinksma-Brandenburg

M. Schrier