Programma Wonen Gemeente Vlieland - definitief voor Raadsvergadering 150724

•

•

Vaste werknemers die jaarrond op het eiland (komen) werken en wonen. Deze groep werknemers heeft behoefte aan reguliere, zelfstandige woningen met voldoende privacy. Deze groep vestigt zich voor lange tijd op het eiland en schrijft zich ook in bij de gemeente en omvat 63% van het totaal aantal medewerkers op het eiland. Deeltijd personeel dat jaarrond, of op projectbasis op het eiland werkt. Deze groep woont veelal aan de wal, maar heeft behoefte aan huisvesting met voldoende privacy gedurende enkele dagen in de week. In het geval van personeel werkzaam in de toeristische sector, gaat het om huisvesting in logiesfuncties vooral tijdens het weekend en in het geval van personeel werkzaam in andere sectoren om huisvesting gedurende de werkweek. Seizoenspersoneel, dat tijdens het hoogseizoen tijdelijk op het eiland werkt en hiervoor ook tijdelijk op het eiland verblijft. Deze groep werknemers werd voorheen veelal in logiesfuncties gehuisvest met gedeelde slaapzalen of kamers, keuken en sanitair. Tegenwoordig heeft ook deze groep behoefte aan meer privacy met liefst eigen slaapkamer en kleinschalige gedeelde voorzieningen.

Hoewel het aantal overnachtingsplaatsen op het eiland niet wordt uitgebreid en alle accommodaties in het hoogseizoen vol zitten, zien we wel een groei in de breedte: het voor- en naseizoen wordt drukker bezocht Dit heeft zijn weerslag op de huisvestingsbehoefte van personeel. We zien een verschuiving naar personeel dat zich langduriger bindt aan het eiland en behoefte heeft aan hoogwaardiger huisvesting in reguliere woonruimte. Werkgevers ervaren het bieden van passende huisvesting als een grote uitdaging voor het aantrekken en met name vasthouden van kwalitatief personeel 16. We zien dat, vanwege het gebrek aan uitbreidingsmogelijkheden, woningen in het dorp worden opgekocht door ondernemers voor personeelshuisvesting. Waar het gaat om huisvesting van seizoenspersoneel is dit een ongewenste ontwikkeling, omdat het de leefbaarheid van het dorp niet ten goede komt. In het hoogseizoen ervaren omwonenden soms overlast, terwijl leegstand in het laagseizoen op de loer ligt. Ook zien we dat onderwijs- en zorginstellingen reguliere particuliere en sociale woonruimte huren voor de huisvesting van parttime personeel dat een deel van de week op het eiland verblijft. Hierdoor wordt het aanbod aan woonruimte voor regulier woningzoekenden nog verder beperkt.

5.2

Wat zijn onze ambities

1. We realiseren en faciliteren aanvullende personeelshuisvesting Zowel vanuit de ondernemers in de toeristische sector als binnen (semi)overheidsinstellingen, waaronder dus gemeente, Defensie, zorg en onderwijs, zijn initiatieven gestart voor het anders huisvesten van personeel. We juichen de komst van andere huisvestingsvormen toe, omdat het toevoegen van passende huisvestingsvormen voor tijdelijk personeel de bestaande woonruimte vrijmaakt voor regulier woningzoekenden. We ondersteunen het gezamenlijk initiatief van meerdere ondernemers voor de realisatie van een gezamenlijke woonvoorziening voor personeel in de toeristische sector gekoppeld aan een leer-werktraject aan de Vliehorst Campus Daarnaast realiseren we samen met andere werkgevers in de (semi)publieke sector een woongebouw voor medewerkers. Een door meerdere werkgevers gedeelde woonvoorziening kan

16

Rapport personeel en huisvesting, Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd (2021)

22

bijdragen aan een jaarronde bezetting. Ook de initiatieven van ondernemers voor de realisatie van woonruimte voor vast personeel in het dorp dragen bij aan het voorzien in de woonbehoefte op het eiland. Tot slot ondersteunen we het initiatief voor tiny houses bij De Jutter voor de huisvesting van onderwijspersoneel. Hoewel binnen de personeelshuisvesting er een grijs gebied is tussen huisvesting en woonruimte, zorgt de toevoeging van personeelshuisvesting in iedere vorm wel voor verlichting van de druk op reguliere woonruimte. De initiatieven voor personeelshuisvesting staan daarom opgenomen in ons woningbouwprogramma t/m 2030.

2. We verbeteren de positie van huurders, maar houden ook oog voor het belang van werkgevers Goede huisvesting van personeel is essentieel om de eilandeconomie draaiende te houden en is daarom voor werknemers van belang. Tegelijkertijd zien we ook dat de koppeling van arbeidsovereenkomsten aan de huur van een wooneenheid de positie van werknemers verzwakt. De balans tussen enerzijds het belang van flexibiliteit in huisvesting van personeel voor de lokale economie en anderzijds de behoefte aan vaste woonruimte voor inwoners werkzaam op het eiland is hierin belangrijk. Het sluiten van tijdelijke huurovereenkomsten wordt per 1 juli 2024 met de inwerkingtreding van de wet Vaste Huurcontracten beperkt. De gemeente Vlieland maakt zich, in samenwerking met de andere Waddeneilanden, hard voor een uitzondering op deze wetgeving vanwege de bijzondere situatie als eilandgemeente. Wel zouden voor vaste werknemers, die ook ingeschreven staan op Vlieland, vaste huurcontracten de norm moeten zijn. Hierbij onderzoeken we al dan niet samen met andere eilandgemeenten de mogelijkheden om de belangen van zowel werkgevers als werknemers te borgen bij de huisvesting van personeel dat zich op het eiland vestigt. De instelling van een huurteam door bijvoorbeeld een vereniging als de Bewonersraad, kan hierin een belangrijke rol spelen.

Voor de sociale huursector zullen de belangen van huurders van WoonFriesland vanaf 2024 behartigd worden door huurdersvereniging De Bewonersraad Friesland. Zij vertegenwoordigen de huurders van sociale huurwoningen op het eiland bij het tot stand komen van de prestatieafspraken. Om misstanden in de verhuurpraktijk tegen te gaan, hebben we een meldpunt in werking gesteld, waarbij huurders, woningzoekenden en anderen, al dan niet anoniem, terecht kunnen met signalen en meldingen over ongewenst verhuurgedrag. Deze meldingen kunnen bijvoorbeeld gaan over een te hoge borg of servicekosten of huurdiscriminatie. Wanneer signalen binnenkomen over ongewenst verhuurgedrag zal de gemeente hierop acteren. Hiermee voldoen we aan de Wet Goed Verhuurderschap.

3. Huisvesting van personeel is passend bij de duur van hun verblijf Het karakteristieke beschermde dorpsgezicht willen we koesteren. Daarnaast is het belangrijk dat naast het grote aantal horeca- en winkelfuncties ook voldoende reguliere woonruimte behouden blijft in het dorp om de levendigheid op peil te houden. We verstrekken daarom geen vergunningen voor het omzetten van reguliere woonruimte naar onzelfstandige huisvesting voor tijdelijk personeel in de Dorpsstraat. Wel is het belangrijk om te blijven voorzien in voldoende huisvesting van personeel dat hiervoor in het hoogseizoen op het eiland verblijft. Uitgangspunt hierbij is dat huisvesting plaatsvindt in logiesfuncties, in plaats van in reguliere woningen met huurbescherming. Uit het onderzoek naar personeelshuisvesting blijkt dat er op Vlieland een aanvullende behoefte is aan huisvesting voor tijdelijk personeel17. De reeds lopende initiatieven concentreren zich veelal op woonruimte van personeel dat langere tijd op het eiland werkzaam is. Daarom onderzoeken we samen met de werkgevers hoe we hiernaast het beste invulling aan kunnen geven aan de huisvestingsbehoefte van tijdelijk personeel, zodat ongewenste situaties van huisvesting van tijdelijk personeel in het dorp teruggedraaid kunnen worden. De RegioDeal biedt de kans om hier in regionaal verband mee aan de slag te gaan.

De eerste gesprekken hierover en inventarisaties hebben reeds plaatsgevonden. Wanneer we het Omgevingsplan herzien hebben we aandacht voor de verschillende typen huisvesting voor vast, deeltijd- en seizoenspersoneel.

17

Rapport personeel en huisvesting – Vlieland, Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd (2021)

23

Uitvoeringsagenda | Personeelshuisvesting a) b) c) d) e)

We monitoren de huisvestingsbehoefte van tijdelijk, deeltijd- en vast personeel We realiseren een huisvestingsconcept voor (semi-) overheidspersoneel We faciliteren de belangen van huurders van WoonFriesland, onder andere bij het tot stand komen van de prestatieafspraken. De gemeente stimuleert het instellen van een huurteam door bijvoorbeeld de Bewonersraad voor de particuliere sector. We gaan met werkgevers in gesprek over passende huisvesting van tijdelijk / seizoenspersoneel.

24

6

Wonen en zorg

6.1

Analyse: Wat zien we en wat komt er op ons af?

Er zijn op Vlieland verschillende aandachtsgroepen die op dit moment of in de toekomst zorg of ondersteuning nodig hebben. Denk hierbij aan zorg en ondersteuning vanuit de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet inburgering (Wi), de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), de Participatiewet (Pwet) en de Zorgverzekeringswet (ZvW). Deze aandachtsgroepen worden, naast de zorg en ondersteuning zoals hierboven benoemd, in hun individuele situatie ondersteund door familie, vrienden en kennissen, ook wel mantelzorgers genoemd. Ter indicatie enkele cijfers van de zorg en ondersteuning op Vlieland:

5,7% van de inwoners heeft een toewijzing vanuit de Wmo (cijfers 2023 Dienst) (2022: 5,9%)

8,3% van de jeugdigen t/m 17 jaar heeft in het 2023 een toewijzing vanuit de Jeugdwet (cijfers 2023 Dienst) (jaar 2022: 8,5%)

1% van de Inwoners heeft een indiactie

O,8% van de Inwoners volgen een traject

vanuit de Wlz

naar werk vanuit de Participatiewet (cijfers 2023 Dienst)

2,9 % van de Inwoners maakt aanspraak op zorg vanuit de ZvW (cijfers 2022 CBS)

Op dit moment zijn er op Vlieland ten opzichte van andere leeftijdsgroepen relatief veel 50-64 jarigen. De verwachting is logischerwijs dat in deze groep in de toekomst meer huishoudens zullen zijn met een toenemende zorgvraag. Er vindt weinig doorstroming plaats binnen de woningvoorraad, dat geldt voor zowel huur- als koopwoningen. Onder de jongeren is er een woonwens maar onder ouderen is er geen actieve verhuiswens. Een aanzienlijk deel van de ouderen die vanwege hun leeftijd zorg nodig hebben of niet meer (helemaal) zelfstandig kunnen wonen, zal willen verhuizen naar Boswijk. De meeste ouderen willen echter graag in hun huidige woning blijven. Daarom gaan de kosten voor aanpassingen aan huizen, betaald door de Wmo, waarschijnlijk omhoog in de toekomst (figuur 10).

25

Zou u binnen nu en 5 jaar willen verhuizen?

Ja binnen Vlieland Ja, naar het vasteland Misschien / Weet ik niet nee

Als ik vanwege mijn leeftijd zorgbehoevend wordt, woon ik graag: Anders, namelijk ... Weet ik (nog) niet Op het vasteland In een mantelzorgwoning op het erf of binnen de woning van mijn naasten In mijn huidige woning met woningaanpassingen In Boswijk 0

10

20

30

40

Figuur 10 Enquête Programma Wonen gemeente Vlieland, 65+ respondenten, november 2023.

Naast huisvesting is het zorgen voor voldoende zorgpersoneel nu en in de toekomst een aandachtspunt. De Rijksoverheid zet met de programma’s ‘Een thuis voor iedereen’, ‘Wonen en zorg voor ouderen’, Wonen, ondersteuning en zorg (WOZO)’ en het programma ‘Volkshuisvesting’ in op de realisatie van passende huisvesting voor verschillende aandachtsgroepen met een zorgvraag. Hierbij verschuift het zorglandschap van wonen met zorg in een (intramurale) instelling, naar zo veel mogelijk zelfstandig wonen met ondersteuning. In 2023 heeft de gemeente het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. Het doel is om tegen 2040 een generatie te hebben die gezond is, veerkrachtig en op kan groeien, leven, werken en wonen in een gezonde omgeving met een sterke sociale gemeenschap. Een voorbeeld uit de uitvoeringsagenda van GALA is het stimuleren van activiteiten in openbare ruimtes, en het standaard meenemen van gezondheid bij het opstellen van ruimtelijk beleid. Natuur, schone lucht en geen sprake van hittestress, al kan dit in de toekomst toe gaan nemen. In aanvulling op de natuurlijke omgeving zijn er ontwikkelingen als het verkeersplein en de beweeglus rond het sportveld, die uitnodigen tot ontmoeten en bewegen. Met de komst van Boswijk heeft Vlieland een woonwijk gerealiseerd voor mensen die nu of in de toekomst lichte tot zware of complexe zorg nodig hebben.

Naast 31 zelfstandige woningen is er ook zorgvilla ‘De Ton’ met zeven woonplekken. Ook zijn er drie zorggeschikte woningen waar 24-uurs verpleeghuiszorg geleverd kan worden. Vlakbij de Boswijk staan acht woningen die geschikt zijn voor senioren en die met voorrang aan deze doelgroep worden toegewezen. De woonruimte in Boswijk is bedoeld voor inwoners die nu of in de nabije toekomst als gevolg van beperkingen en belemmeringen niet meer zelfstandig kunnen wonen. In Boswijk is ook een dorpshuis gerealiseerd dat plaats biedt aan dagbesteding, zorgvoorzieningen en buurtactiviteiten. Hiermee wordt voor dit moment voldoende voorzien in faciliteiten die uitnodigen tot bewegen en ontmoeten. Hoewel er op dit moment een evenwicht is tussen vraag en aanbod in Boswijk, is de verwachting dat de behoefte aan wonen met zorg en ondersteuning (binnen de verschillende aandachtsgroepen) richting 2040 toeneemt.

26

Het nationale programma ‘Een Thuis voor Iedereen’ en de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting verplicht gemeenten voorrang te verlenen aan aandachtsgroepen. In tabel 3 is aangegeven om welke groepen dit gaat en in welke mate deze groepen op dit moment voorkomen op Vlieland.

Wettelijke urgentiecategorien

Op Vlieland aanwezig

Mantelzorgverleners- en ontvangers

Ja

Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid die wegens ernstige en chronische medische redenen andere huisvesting nodig hebben

Incidenteel individueel maatwerk

Uitstromers Maatschappelijke Opvang, Beschermd Wonen, klinische geestelijke gezondheidszorg, accommodaties jeugdzorg

Incidenteel individueel maatwerk

Uitstromers vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel

Uitzonderlijke situaties

Uitstromers (jeugd)detentie met 3 maanden of langer detentie en uitstromers forensische zorg

Uitzonderlijke situaties

Uitstappende sekswerkers die gebruik maken van een uitstapregeling

Nee

Statushouders (via wettelijke taakstelling)

Nee

Tabel 3 Wettelijke urgentiecategorien, Platform 31, bewerking Sweco

Vlieland heeft net als de andere Friese Waddeneilanden een uitzonderingspositie voor het huisvesten van bepaalde aandachtsgroepen. Op het eiland is de druk op de woningvoorraad, om de eigen samenleving draaiende te houden, zeer hoog en zijn er geen uitwijkmogelijkheden naar andere gemeenten. Daarnaast zijn er op het eiland minder mogelijkheden om efficiënt goede zorg en ondersteuning te verlenen aan alle aandachtsgroepen. Daarom voert de gemeente Leeuwarden de taakstelling voor het huisvesten van statushouders voor Vlieland uit. Dit neemt niet weg dat statushouders welkom zijn om zich op Vlieland te vestigen. Ook voor wat betreft de gevolgen van de spreidingswet voor de huisvesting van asielzoekers, maken we ons hard voor de uitzonderingspositie als eilandgemeente en gesprekken met het Rijk en de provincie. We participeren mee in de ontwikkeling van de Friese Urgentieverordening waarin regionale afspraken over de urgentiegroepen worden vastgelegd. De Friese gemeenten hebben in 2022 het convenant ‘Weer Thuis’ afgesloten met zorgpartijen en woningcorporaties, over de huisvesting van inwoners die uitstromen uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Vlieland maakt hierover lokale afspraken binnen de prestatieafspraken met WoonFriesland, huurdersorganisaties en zorgaanbieders.

6.2

Wat zijn onze ambities?

1. Inwoners van Vlieland kunnen zo lang mogelijk zelfstandig wonen Onze ambitie is dat inwoners van Vlieland zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Met de realisatie van Boswijk hebben we een complete Woonzorgvoorziening tot stand gebracht, die momenteel voldoende woonruimte biedt op het eiland aan mensen met een zorgbehoefte. Om ook in de toekomst te zorgen voor voldoende aanbod van wonen en zorg, verrichten we onderzoek naar de toekomstige behoeften en mogelijke oplossingen. Waar mogelijk maken we de kleine, betaalbare woningen in onze nieuwbouwprojecten levensloopbestendig, zodat ze flexibel kunnen worden ingezet en geschikt zijn voor alle aandachtsgroepen in alle leeftijden. Tot slot faciliteren we het samenwonen van meerdere generaties binnen een familie of soort gelijke situatie, waarbij de woning kan worden gesplitst zolang de mantelzorg nodig is, of onder strikte voorwaarden in sommige situaties een flexwoning op het erf kan worden geplaatst. Dit biedt de mogelijkheid voor inwoners

27

om zelfstandig te blijven wonen terwijl mantelzorgers en zorgontvangers in elkaars nabijheid kunnen blijven wonen.

2. We kunnen voldoende ondersteuning en zorg bieden aan onze inwoners die dit nodig hebben Op dit moment zijn er inwoners die baat zouden hebben bij betere zorg in een meer geschikte woning, zoals bijvoorbeeld in Boswijk. Het is van belang om zowel de huidige als toekomstige bewoners met een zorgbehoefte te informeren over de beschikbare mogelijkheden. Voor inwoners die terughoudend zijn om te verhuizen naar een meer passende woning, bieden we praktische ondersteuning. Voor de toekomstbestendigheid in zorg en ondersteuning werken we vanuit de principes van het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO). WOZO draagt bij aan een brede maatschappelijke beweging, om een omslag te maken in de organisatie van ondersteuning en zorg. De leidende principes zijn: zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan.

3. Inwoners zijn zich bewust van wat hun eigen mogelijkheden zijn om langer zelfstandig te kunnen wonen Deze ambitie richt zich specifiek op het bewustzijn, de eigen verantwoordelijkheid en de capaciteiten van inwoners om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen. De vraag, en daarmee de kosten, naar woningaanpassingen via de Wmo zijn de afgelopen jaren sterk gestegen. De verwachting is dat deze stijging de komende jaren doorzet, onder invloed van vergrijzing. Om grip te houden op de kosten voor Wmo-woningaanpassingen gaan we inwoners stimuleren om eerder na te denken over hun toekomstige behoeften en waar mogelijk zelf te anticiperen op mogelijke woningaanpassingen. Ook gaan we kritisch kijken naar het afwegingskader voor het verstrekken van woningaanpassingen. Zo houden we woningaanpassingen beschikbaar voor inwoners die echt niet zonder kunnen en/of aanpassingen zelf niet kunnen betalen. We gaan hiervoor ook in gesprek met de inwoners, met name de ‘nieuwe senioren’ om alternatieven en oplossingen te vinden. Daarnaast gaan we aan de slag met een bewustwordingscampagne op dit gebied.

4. Onze ambitie is dat alle inwoners die ondersteuning nodig hebben, de mogelijkheid hebben om op Vlieland te blijven wonen Ondanks de realisatie van Boswijk zullen nog steeds mensen met een zorgbehoefte er voor kiezen om in hun huidige woning te blijven wonen. Of die niet terecht kunnen in Boswijk. We streven ernaar om zo lang mogelijk veilig en zelfstandig wonen te bevorderen. We werken aan beleid met betrekking tot woningaanpassingen om de toenemende kosten als gevolg van langer zelfstandig wonen te beheersen. Om dit te realiseren moet gebruik worden gemaakt van een netwerk aan formele en informele zorg, zoals de inzet van mantelzorg. Mantelzorg wordt ondersteund via het loket Welzijn. Daarnaast zetten we in op innovatieve ontwikkelingen, zoals domotica en zorg-op-afstand. We volgen daarom nauwlettend de ontwikkelingen van Eiland Health uit de Regiodeal en zorginnovaties die voortkomen uit het Fries Integraal Zorgakkoord. Tot slot verplicht de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting gemeenten om voorrang te geven aan de aandachtsgroepen die op zoek zijn naar een sociale huurwoning. Hiervoor sluiten we aan bij de gezamenlijke aanpak van de Friese urgentieverordening, die in 2024 verder wordt ontwikkeld. Het is echter belangrijk op te merken dat we ons blijven inzetten voor de uitzonderingspositie van Vlieland, samen met andere eilandgemeenten.

Dit doen we vanwege de beperkte ondersteuningscapaciteit en het beperkte aanbod van woningen op het eiland. Ons uitgangspunt is dat we urgentiecategorieën huisvesten op voorwaarde dat er sprake is van economisch-maatschappelijke binding met Vlieland. We ondersteunen mantelzorg op het eiland, omdat dit de druk op de formele zorg verlicht. Voor specifieke doelgroepen,

28

waarvoor volgens de Wet Regie op de Volkshuisvesting verplichte urgentie geldt, maar die waarschijnlijk maar zelden voorkomen op het eiland, zullen we per situatie maatwerk leveren. De komende jaren zetten we ons zoveel mogelijk in op preventie, oftewel het voorkomen, verminderen en uitstellen van de zorgvraag. Hiermee voorkomen we een onnodig zware druk op de zorg en de woningmarkt en vergroten we de mogelijkheden voor een leven lang wonen op Vlieland. De aanpak op preventie richt zich op het versterken van de sociale basis en de "eigen kracht" van inwoners. Het Vlielander plan van aanpak voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de regionale werkagenda van het Fries Integraal Zorgakkoord vormen de basis van de aanpak. Deze werkagenda wordt opgesteld in 2024. Waar de acties uit de werkagenda aansluiten bij dit Programma Wonen worden deze toegevoegd aan de uitvoeringsagenda Wonen en Zorg.

5. Er is voldoende huisvesting voor zorgpersoneel Voor het leveren van 24 uurs zorg is huisvesting voor zorgpersoneel van cruciaal belang, zodat zij ook 's nachts beschikbaar zijn. Momenteel wonen veel zorgmedewerkers op het vasteland en verblijven ze een aantal dagen per week in één van de woningen in Boswijk. Het streven is om de woningen in Boswijk beschikbaar te houden voor de aandachtsgroepen. In de nieuwe woonvoorziening voor (semi)overheidspersoneel zal daarom voldoende woonruimte voor zorgpersoneel worden gecreëerd. Daarnaast moet er blijvend gewerkt worden aan een wervingscampagne voor zorgpersoneel onder mensen van het eiland zelf.

Uitvoeringsagenda | Wonen en Zorg a) b) c) d) e) f)

We voeren een woon-zorganalyse uit samen met onze zorgpartners. Op basis hiervan bepalen we of en welke aanvullende woonzorgvoorzieningen nodig zijn. Bij de realisatie van kleine nieuwbouwwoningen hebben we oog voor levensloopbestendigheid We werken aan het aanpassen van het beleid met betrekking tot woonvoorzieningen. We gaan aan de slag met een bewustwordingscampagne onder “nieuwe senioren” We sluiten waar mogelijk aan bij de Fryske urgentieverordening, waarbij we oog houden voor de uitzonderingspositie als eilandgemeente. We zetten ons in om bewoners zolang mogelijk zelfstandig te kunnen laten wonen in een passende woning.

29

Bijlage 1 Uitvoeringsagenda Om het behalen van de ambities uit het Programma Wonen en het realiseren van het woningbouwprogramma te kunnen monitoren, rapporteren we jaarlijks over de acties uit de uitvoeringsagenda en de toevoeging van woonruimte door nieuwbouw, transformatie of het benutten van de bestaande woningvoorraad. Op deze momenten kan besloten worden dat het nodig is om ambities aan te scherpen of bij te stellen. Onderstaand zijn de acties uit de uitvoeringsagenda benoemd.

2. Het beter benutten van de bestaande woningvoorraad a)

b) c)

We nemen regels op in de Huisvestingsverordening en het Omgevingsplan voor het beter benutten van de bestaande woningvoorraad door splitsing, woningdelen, kamerverhuur en wonen in bijgebouwen of op erven We handhaven op illegaal en oneigenlijk gebruik van woningen op basis van de regels in de Huisvestingsverordening en het Omgevingsplan We faciliteren woningverduurzaming voor woningeigenaren en geven inwoners voorlichting over de Energietransitie

3. Kansen voor nieuwbouw a) b) c) d) e) f)

We voegen van 2024 t/m 2030 125 woningen toe We ontwikkelen met partners de campus voor de Vlieland Academy We blijven de woonbehoefte monitoren om zowel kwalitatief als kwantitatief bij te kunnen sturen in het nieuwbouwprogramma We staan open voor initiatieven voor tijdelijke en flexibele huisvesting buiten de dorpskern We faciliteren initiatieven voor coöperatieve, betaalbare woonvormen We starten de gesprekken op voor de realisatie van de mogelijkheid voor een uitbreidingsgebied in natuurgebied

4. Bereikbaar en betaalbaar wonen a) b) c) d) e) f) g)

We actualiseren onze Huisvestingsverordening We scherpen definities en regels in het Omgevingsplan aan om beter te kunnen sturen op beschikbaarheid en betaalbaarheid van woonruimte We benutten de mogelijkheden binnen ons strategisch aankoopbeleid om betaalbare woningbouw aan te jagen We onderzoeken hoe we koopstarters kunnen ondersteunen door bijvoorbeeld startersleningen te verstrekken voor betaalbare koopwoningen Bij de ontwikkeling van nieuwbouw koopwoningen passen we zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding toe We gaan extra capaciteit inzetten op het handhaven van de Huisvestingsverordening. We onderzoeken het inzetten van erfpacht als instrument om grip te houden op de betaalbaarheid van koopwoningen.

5. Personeelshuisvesting a) b) c) d) e)

We monitoren de huisvestingsbehoefte van tijdelijk, semi-permanent en vast personeel We realiseren een huisvestingsconcept voor (semi) overheidspersoneel We faciliteren de belangen van huurders van WoonFriesland onder andere bij het tot stand komen van de prestatieafspraken. De gemeente stimuleert het instellen van een huurteam door bijvoorbeeld de Bewonersraad voor de particuliere sector. We gaan met werkgevers in gesprek over passende huisvesting van tijdelijk / seizoenspersoneel.

30

6. Wonen en Zorg a) We voeren een woon-zorganalyse uit samen met onze zorgpartners. Op basis hiervan bepalen we of en welke aanvullende woonzorgvoorzieningen nodig zijn. b) Bij de realisatie van kleine nieuwbouwwoningen hebben we oog voor levensloopbestendigheid c) We werken aan het aanpassen van het beleid met betrekking tot woonvoorzieningen. d) We gaan aan de slag met een bewustwordingscampagne onder “nieuwe senioren” e) We sluiten waar mogelijk aan bij de Fryske urgentieverordening, waarbij we oog houden voor de uitzonderingspositie als eilandgemeente. f) We zetten ons in om bewoners zolang mogelijk zelfstandig te kunnen laten wonen in een passende woning.

Bijlage 2 Actieplan 2024

2025

2026

2027

2028

Opstellen ruimtelijk kwaliteitskader Het beter benutten van de bestaande woningvoorraad Handhaven op Huisvestingsverordening Voorlichting over Energietransitie (in samenwerking) Kansen voor nieuwbouw Vrijmaken locatie Vliehorst Realisatie huisvesting Vlieland Academy Realisatie tiny houses De Jutter Realisatie huisvesting (semi)overheden Verwerven bouwlocaties Realisatie nieuwbouw op diverse locaties Monitoring op voortgang realisatie nieuwbouw Start gesprekken uitbreidingslocatie in natuurgebied Bereikbaar en betaalbaar wonen Actualiseren Huisvestingsverordening Regels aanscherpen om te sturen op beschikbaarheid en betaalbaarheid van woonruimte Uitvoering strategisch aankoopbeleid Onderzoek starterslening en/of andere stimuleringsfondsen Onderzoek inzetten instrument erfpacht Onderzoek en inventarisatie coöperatief wonen Personeelshuisvesting Monitoring woonbehoefte verschillende groepen personeel

31

Rol bewonersraad implementeren in beleid Professionalisering rol bij wet goed verhuurdersschap Wonen en zorg uitvoeren woon-zorganalyse Bewustwordingscampagne "nieuwe senioren" Fryske urgentieverordening Praktische ondersteuning bij verhuizing Aanpak GALA

Bijlage 3 Gebiedskaart

Legenda: Natura 2000 De rest muv dorp, Strandhotel Seeduyn en de vakantiehuizen in Duinkersoord, Vliepark en de Ankerplaats vallen onder Natuurnetwerk Nederland.

32

Bijlage 4 Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving Het ruimtelijk afwegingskader is een beslissingsondersteunend instrument voor gemeenten, waterschappen en provincies. Het helpt hen om bij locatiekeuzes voor nieuwe woningbouw, werklocaties, publieke gebouwen of industriegebieden een goede afweging te maken vanuit het water- en bodemsysteem. Het gehele kader is te vinden via https://klimaatadaptatienederland.nl/aan-deslag/overheden/klimaatadaptief-bouwen/

33