Concept-Ruimtelijk Kwaliteitskader Vlieland_20210808 (ID 167697)

Toepassing van houten topgevels en Fries gele baksteen in de Dorpsstraat

Toepassing van rode baksteen en zwart dak (links) en Fries gele baksteen en oranjerood dak (rechts)

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 25 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Duurzaamheid

Voor de verduurzaming van woningen zijn er diverse ingrepen nodig. Dit deel heeft betrekking tot de duurzame voorzieningen die invloed hebben op het straatbeeld. In 2022 heeft het college van Vlieland nieuwe welstandsregels vastgesteld voor verduurzaming, in het bijzonder voor zonne-panelen en zonnecollectoren. Voor het beschermd dorpsgezicht gelden aparte, aangescherpte regels met betrekking tot duurzaamheid. Ook voor de monumenten zijn regels opgesteld. Deze zijn opgenomen in hoofdstuk 2, generieke richtlijnen en regels.

Regels voor zonne-energiesystemen in beschermd dorpsgezicht, exclusief de monumenten Zonne-energiesystemen zijn toegelaten binnen het beschermd dorpsgezicht. Ter bescherming van de bijzondere waarden van het beschermd dorpsgezicht zijn de volgende regels en uitgangspunten geformuleerd. Voor de toelaatbaarheid van zonne-energiesystemen wordt de volgende volgorde van noodzakelijkheid en aantoonbaarheid gehanteerd. 1. Plaatsing moet zoveel mogelijk uit het zicht van de openbare ruimte plaatsvinden, waarbij plaatsing in het zicht vanuit de Dorpsstraat in beginsel niet is toegelaten. 2. Is plaatsing uit het zicht vanuit de openbare ruimte aantoonbaar niet mogelijk, dan is plaatsing in het zicht van de openbare ruimte toelaatbaar, met uitzondering van plaatsing in het zicht vanuit de Dorpsstraat. 3. Is plaatsing uit het zicht vanuit de Dorpsstraat aantoonbaar niet mogelijk dan is in het uiterste geval onder voorwaarde plaatsing in het zicht vanuit de Dorpsstraat toelaatbaar.

Ad. 1. Niet zichtbaar vanuit de openbare ruimte Zonne-energiesystemen in het beschermd dorpsgezicht, die niet zichtbaar of niet storend zichtbaar (bijvoorbeeld op een plat dak onder de voorwaarden genoemd onder Ad.2.) zijn vanuit de openbare ruimte, zijn toegelaten, met uitzondering van plaatsing op dakvlakken die zichtbaar zijn vanuit de Dorpsstraat. Deze zichtbaarheid geldt zowel voor dichtbij als veraf. Onder openbare ruimte vallen de wegen maar ook de openbare paden tussen de gebouwen (glop) en de Waddenzeedijk. Naast zichtbaarheid doet het er ook toe waar de zonne-energie-installatie wordt geplaatst. De invloed ervan op het karakter van het gebouw en de omgeving wordt meestal kleiner als de

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 26 / 90

Gevelmateriaal bestaat uit bakstenen, of hout en de daken zijn bedekt met rode dakpannen

installatie wordt geplaatst op: • het erf, op enige afstand van het gebouw; • platte daken; • cultuurhistorisch minder waardevolle bijgebouwen, zoals tuinbergingen en garages; • cultuurhistorisch minder belangrijke vlakken van schuine daken, zoals vaak aan de achterkant; • nieuwbouw, zoals moderne aanbouwen en serres. De volgorde in de opsomming hiervoor geeft aan waar de beste kansen liggen voor zonneenergiesystemen. Vaak is het erf beter dan het gebouw, zijn platte daken beter dan schuine daken en onbelangrijke bijgebouwen beter dan het hoofdgebouw. Hoe cultuurhistorisch waardevoller of bijzonderder het gebouw of het dak, hoe belangrijker het is om de installatie verderop te plaatsen op het erf of op een minder waardevolle aanbouw of bijgebouw. Plannen voor nieuwbouw bieden vaak uitstekende kansen om zonne-energiesystemen toe te passen. Hoofdgebouwen blijven afgedekt met pannen waarop de zonne-energiesystemen aangebracht moeten worden. Zonne-energiesystemen die een volledig geïntegreerd onderdeel zijn in het dakontwerp bij

RICHTLIJNEN EN REGELS volledige nieuwbouw zijn alleen toegelaten bij een aan- of uitbouw van het hoofdgebouw of bij een bijbehorend bouwwerk.

Ad. 2. Wel zichtbaar vanuit de openbare ruimte Is plaatsing uit het zicht niet mogelijk dan is plaatsing op het erf of dakvlak mogelijk onder bepaalde voorwaarden, ook hier met uitzondering van plaatsing op dakvlakken die zichtbaar zijn vanuit de Dorpsstraat. Om het karakter en de cultuurhistorische waarde zo min mogelijk aan te tasten zijn de volgende uitgangspunten opgenomen: Juiste plaatsingswijze van zonne-energiesystemen: • Plaats zonne-energiesystemen op het erf in een regelmatige rangschikking en laag bij de grond. • Op schuine daken steken de zonne-energiesystemen niet uit voorbij de nok, de dakvoet of de dakranden. • Op schuine daken staan de zonne-energiesystemen direct op of in het dakvlak, dus zonder een opbouw op het dak. • Op schuine daken is de hellingshoek van de zonne-energiesystemen gelijk aan die van het dak. • Op platte daken is er een relatie tussen het hoogste punt van de zonne-energiesystemen en de positie ten opzichte van de dakrand. De hoogte maat is tevens de minimale maat voor de afstand van plaatsing van de zonne-energiesystemen gemeten vanaf de dakrand. • Vervanging of verwijdering is in de toekomst mogelijk zonder blijvende schade aan historische materialen en constructies van de hoofdgebouwen. • Hoofdgebouwen blijven afgedekt met pannen waarop de zonne-energiesystemen aangebracht moeten worden.

• Zonne-energiesystemen die een volledig geïntegreerd onderdeel zijn in het dakontwerp bij volledige nieuwbouw van een aan- of uitbouw van het hoofdgebouw of bij een bijbehorend bouwwerk. Visuele aspecten van zonne-energiesystemen: • Zonne-energiesystemen hebben waar mogelijk een kleur die is afgestemd op de kleur van het omringende dak. Dus rood op rood en zwart op zwart/gesmoord. Daar waar dat aantoonbaar niet haalbaar is, of in geval dat bijvoorbeeld bij warmtecollectoren niet mogelijk is, wordt visueel gestreefd naar zo weinig mogelijk impact. • De randen zijn in dezelfde terughoudende kleur en aan de voorkant loopt geen wit blokkenpatroon tussen de zonnecellen (alleen bij panelen). • Andere zichtbare onderdelen, zoals kabels, leidingen of bevestigingsmiddelen, steken niet af in glans en kleur.

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 27 / 90

Ad. 3. Wel zichtbaar vanuit de Dorpsstraat Is plaatsing uit het zicht vanuit de Dorpsstraat aantoonbaar niet mogelijk dan is in het uiterste geval plaatsing niet storend in het zicht vanuit de Dorpsstraat toelaatbaar. Hiervoor gelden dezelfde criteria als hiervoor genoemd bij zichtbaarheid vanuit de openbare ruimte, met de volgende aanvulling: • Op een dak met zwarte pannen wordt gekozen voor all-black zonne-energiesystemen. Op een dak met rode pannen wordt gekozen voor rode panelen. Door toepassing van dezelfde kleurlijn als de dakafdekking blijft de impact op de zichtbaarheid minimaal.

Algemeen In alle gevallen geldt bij plaatsing van zonne-energiesystemen dat er sprake moet zijn van een regelmatige en eenduidige rangschikking passend bij het dak (plat, schuin, etc). Het volleggen van een dak om dakkapellen en schoorstenen heen en/of een combinatie van portret en landscape opstelling is niet aanvaardbaar.

Regels voor zonne-energiesystemen voor monumenten in beschermd dorpsgezicht In hoofdstuk 2 zijn de regels en richtlijnen voor zonne-energiesystemen voor monumenten opgenomen. Voor de 39 monumenten van het beschermd dorpsgezicht wordt verwezen naar dit hoofdstuk.

Regels voor overige voorzieningen voor verduurzaming van gebouwen Lucht/water warmtepompen Lucht/water warmtepompen zijn binnen het gehele beschermde dorpsgezicht niet toegestaan aan de straatzijde van het hoofdgebouw. Lucht/water warmtepompen moeten op het eigen perceel zoveel mogelijk op achtererven of zijerven geplaatst worden. Schil om de gebouwen Een schil om een hoofdgebouw is niet toegelaten bij gebouwen gelegen aan de Dorpsstraat of bij hoofdgebouwedie zijn aangewezen als cultuurhistorisch waardevol. Objcten voor opwekking van windenergie Objecten voor opwekking van windenergie zijn binnen het beschermd dorpsgezicht zowel op gebouwen als op de grond niet toegelaten.

NADERE UITWERKING BESCHERMD DORPSGEZICHT; ZIE BIJLAGE 1 In Bijlage 1; nadere uitwerking beschermd dorpsgebied is voor een drietal deelgebieden van het beschermd dorpsgezicht Vlieland een verdiepingsslag gemaakt op dit kwaliteitskader. Deze bijlage is opgesteld door ontwerp- en onderzoeksbureau Landschap en Stedenbouw PeetersenDaan. Dit bureau heeft in opdracht van Rijksdienst van Cultureel Erfgoed (RCE) en gemeente Vlieland een aanvulling gemaakt op dit Ruimtelijk Kwaliteitskader. Deze bijlage maakt integraal onderdeel uit van dit Ruimtelijk Kwaliteitskader Vlieland. Er dient dus bij ontwikkelingen in deelgebied 1; beschermd dorpsgezicht niet alleen rekening te worden gehouden met de hiervoor gestelde richtlijnen en regels, maar ook met de input uit de nadere uitwerking in bijlage 1. De bijlage is tot stand gekomen door een landschappelijke en cultuurhistorische analyse, aangevuld door de uitkomsten van een tweetal ontwerpateliers op het eiland. Eén waarin eilanders werden bevraagd en een tweede waarbij experts hun bespiegelingen gaven op de geduide kernkwaliteiten en er gezamenlijk geschetst is op ruimtellijke opgaven die nu binnen het beschermde dorpsgezicht leven. In deze nadere uitwerking is met name aandacht besteed aan de deelgebieden: 1. Tuinen wadzijde. 2. Het culturele hart. 3. Middenweg. Ook worden de ruimtelijke kansen benoemd en aanbevelingen gedaan.

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 28 / 90

4 GEBIED 2 - DORPSUITBREIDING (NOORDOOST VLIELAND)

GEBIEDSBESCHRIJVING De hoofdopzet van het noordoostelijk deel van het dorp OostVlieland wordt gevormd door de in noordzuid richting lopende Lutinelaan. Dwars op de Lutinelaan is een aantal dwarsstraten te vinden. Een aantal straten wijkt af van deze strakke opbouw en volgt deze oostwest of noordzuid structuur niet (zoals de nieuwe ontwikkelingen aan westzijde).

Deelgebied Dorpsuitbreiding Noordoost Vlieland

Bossfeer

Esdoornlaan

laan

Sparren

Meidoornlaan

Dennenlaan

Bebouwing

g

an

Duinweg

n

aan

Berkenl

g

Bremwe

laa

nen

Lutinela

Helmwe

nkerd De Bli

uin

kd Vor

Wegen Paden

Rozenbottelweg in keldu k i S

Hoofdontsluiting

De Drift

Den

De Lutinelaan vormt de scheiding tussen twee deelgebieden met een eigen sfeer: duinsfeer en bossfeer. Het westelijk gedeelte wordt vooral gekenmerkt door een ‘duinsfeer‘ door de ligging in de duinen, en kent veel hoogteverschillen. Het oostelijk gedeelte wordt gekenmerkt door een ‘bossfeer‘; dit gedeelte lag oorspronkelijk in het bos. Veel (volwassen) naaldbomen zijn hier blijven staan, zowel in de openbare ruimte als in de tuinen. Hierdoor is de verweving tussen landschap en de bebouwing groot.

Boslaan Rablaan

In de jaren 70 van de vorige eeuw werden projectmatig de eerste woonhuizen aan de Lutinelaan gebouwd, evenals in de duinen aan de westzijde van de Lutinelaan gelegen Duin-, Brem- en Helmweg. De bebouwing bestaat uit tweeonder-één-kapwoningen van twee lagen met een rode kap. Bij deze planmatig opgezette woonstraatjes is sprake van laanbeplanting. In het bos aan de oostzijde van de Lutinelaan werden in die tijd, aan de Dennenlaan en Berkenlaan, een tiental vrijstaande woonhuizen gebouwd. In de jaren 80 en 90 heeft een verdere uitbreiding plaatsgevonden in het bosgebied langs de Lutinelaan. In deze dorpsuitbreiding zijn veel rijenwoningen en half vrijstaande woonhuizen opgenomen, evenals een aantal vrijstaande woonhuizen. Na 2000 wordt aan de westzijde het dorp verder uitgebreid, hoog in de duinen, achter de - parallel aan de Lutinelaan gelegen- steilrand van enkele meters hoog (zie afbeelding op de volgende pagina). Deze woonhuizen aan de westrand van het deelgebied volgen het algemene beeld van het dorp niet, door een afwijkende hoofdvorm bestaande uit één bouwlaag met kap, een afwijkende situering ( willekeurig ten opzichte van de weg) en een afwijkende kleurkeuze. Zo zijn de pannendaken hier vaak antracietkleurig in plaats van rood.

Duinsfeer

Lutinelaan

eg

laminghw illem de V

W

r

este

eme

Burg

pad

Loodsen

Recent zijn aan de Boslaan twee-onder-één-kapwoonhuizen gebouwd, met donker dak en zonnepanelen. De huizen lijken gestrooid over het terrein. Het oorspronkelijke hoogteverschil is nog steeds aanwezig; er zijn veel lichte glooiingen. De forse glooiing aan de westzijde, in de vorm van een steilrand, is zeer opvallend. Vanaf de Bremweg en de Hemweg, die beiden overgaan in een trap, is dit duidelijk aanwezig. Opvallend is verder aan de westzijde het zicht op de duinen vanuit de doodlopende woonstraten. Aan de oostzijde geldt hetzelfde voor het zicht, alleen is hier juist zicht op het bos

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 26 / 90

vanuit de straten. Dit geldt met name voor De Drift en de Uitlegger. Naast woonhuizen in twee bouwlagen met een kap zijn er ook woonhuizen die bestaan uit één bouwlaag met kap. De meeste woonhuizen hebben een kap, maar er zijn ook enkele bungalows met plat dak en woningen met twee lagen en lessenaarsdak. De meeste woonhuizen hebben rode dakpannen. Bij de rijenwoningen en de twee-onderéén-kapwoningen komen veelal langskappen voor. Bij de vrijstaande woonhuizen juist dwarskappen. De woonhuizen zijn meestal georiënteerd op straat, er is vrijwel nergens sprake van een vrije plaatsing in de ruimte.

GEBIEDSBESCHRIJVING Lutinelaan

Esdoornlaan

laan

Sparren

Meidoornlaan

Rozenbottelweg

Dennenlaan

Den nen

H

an

Berkenla

g

Bremwe

Duinweg

n laa

nkerd De Bli

in

kdu

Vor

elmweg

De Drift

an Lutinela

Sik

in keldu

Lutinelaan op grens tussen duin en bos

Rablaan

Boslaan

Willem de

eg

Vlaminghw

r

este

eme

Burg

pad

Loodsen

Wonen in het westelijke deel: in de duinen

Houten veelkleurige gevels, erfafscheidingen met hagen, hout of stenen

Bebouwing Duinweg met uitzicht op duin en woningen op De Blinkerd

Houtelementen in de gevel en duinstruweel in de openbare ruimte

Hoogteverschill (steilrand/ steile helling) met trap richting duingebied

Planmatige bouw, twee lagen met kap en lage heg op scheiding met berm

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 27 / 90

GEBIEDSBESCHRIJVING Lutinelaan

Esdoornlaan

laan

Sparren

Meidoornlaan

Rozenbottelweg

Dennenlaan

Den nen

H

an

Berkenla

g

Bremwe

Duinweg

n laa

nkerd De Bli

in

kdu

Vor

elmweg

an Lutinela

Sik

in keldu

De Drift

Rablaan

Boslaan

Willem de

eg

Vlaminghw

r

este

eme

Burg

pad

Loodsen

Lutinelaan op grens tussen duin en bos

Wonen in het oostelijk deel van het gebied met bosachting karakter

Vrijstaande woning in bostuin met naaldbomen en hoogteverschil

Schelpenpad, naaldbomen en bostuin

Naaldbomen in de openbare ruimte

Rijwoningen, 1 laag met lage kap, paaltjes als efafscheiding en grasberm

Vrijstaande woningen, afwisselend 1 en 2 lagen met kap

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 28 / 90

WAARDESTELLING De huidige karakteristiek en onderscheidende kwaliteit van de dorpsuitbreiding aan de noordoostzijde van het dorp Oost-Vlieland wordt gevormd door de volgende kenmerken en waarden:

Structuur

• Over het algemeen heeft de dorpsuitbreiding van Oost Vlieland een heldere stedenbouwkundige opzet met noordzuid en oostwest lopende straten. Daar waar straten deze structuur niet volgen, komt dit de oriëntatie en leesbaarheid van het gebied niet ten goede. • Er is sprake van een duidelijke landschappelijke tweedeling in dit deelgebied; het westelijk gebied met duinsfeer en het oostelijk gebied met bossfeer. • Het zicht op de duinen aan de westzijde vanuit de woonstraten geeft een directe relatie met het buitengebied. • Het zicht op het bos aan de oost- en noordzijde vanuit de woonstraten geeft een directe relatie met het buitengebied. • De steilrand (steile helling van enkele meters hoog) tussen de Lutinelaan en De Blinkerd is zeer opvallend en fraai.

Openbare ruimte

De volgende kwaliteiten in de openbare ruimte zijn belangrijke waarden voor het gebied: • Verspreid staande (volwassen) bomen in de bermen, met name naaldbomen. • Hoogteverschillen/ glooiingen benadrukken de ligging in het duingebied. • Smalle wegen met gebakken klinkers geven een rustiek beeld. • Grasbermen geven een rustig en groen beeld. • Er zijn nauwelijks (langs- of dwars-) parkeerplaatsen en dus ook nauwelijks auto’s in het straatbeeld. Dit geeft een rustig beeld en is een positief kenmerk van Vlieland. Daar waar meerdere auto’s in het straatbeeld aanwezig zijn, is dit storend.

Perceel

De volgende kwaliteiten op de percelen zijn belangrijke waarden voor het gebied: • Verspreid staande, volwassen bomen in de voortuinen, met name naaldbomen. • Veel lage hagen op grens openbaar/privé. Daar waar schuttingen staan, ook lage, is dit veelal storend. • Hoogteverschillen/ glooiingen benadrukken de ligging in het duingebied. • Eenvoudige bostuinen, met naaldbomen en gras in het oostelijk deel.

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 29 / 90

Bebouwing

• In het westelijk deel (duinsfeer) is een herkenbare tweedeling in bouwstijlen. • Bebouwing is veelal georiënteerd op de straat, loodrecht of dwars. Daar waar dit niet het geval is en huizen als het ware ‘gestrooid‘ staan op het perceel, is deze oriëntatie niet aanwezig, hetgeen storend is in het staatbeeld. • Er is sprake van een ingetogen bouwstijl, bestaande uit: - Lage bebouwing, maximaal twee lagen met kap. - Bakstenen/houten gevels. - Ondergeschikte gevelopeningen. - Kenmerkende rode dakpannen. - Geen of ondergeschikte aanbouwen.

RICHTLIJNEN EN REGELS Openbare ruimte - ontsluiting

Dit betreft de invulling van de openbare wegen, inclusief parkeerplaatsen, berm en trottoir.

Richtlijnen: • Er wordt gestreefd naar een zo groen mogelijk straatbeeld met zo min mogelijk verharding en zo veel mogelijk groene bermen. Dit draagt bij aan een kwalitatief straatbeeld en een klimaatadaptieve omgeving. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij de reeds aanwezige flora. • Nieuw- of her in te richten wegen sluiten aan op bestaande wegen in de materiaal-, kleur- en legverbandkeuze om een uniform straatbeeld te creëren. • Om het aantal parkeerplaatsen in de openbare ruimte te minimaliseren, gebeurt het parkeren zo veel mogelijk op eigen terrein, achter de voorgevel, en niet in de berm. • Indien parkeren in de openbare ruimte gerealiseerd wordt, zijn parkeerplaatsen samengevoegd in de vorm van kleine parkeerkoffers, zodat er geen grote parkeerclusters ontstaan. • Parkeerkoffers worden zo veel mogelijk groen ingericht en afgeschermd met een lage haag. • (Grote) parkeerclusters en ook langsparkeerplaatsen worden zo veel mogelijk vermeden.

Regels: • Bij de hoofdontsluitingsweg Lutinelaan wordt een maximale breedte van 4 meter aangehouden. Bij overige wegen wordt een maximale breedte van 3 meter aangehouden. • Bij alle wegen wordt gekozen voor klinkers met een ingetogen kleur, in lijn met de omgeving. • De wegen hebben geen opstaande randen. • Er zijn geen trottoirs aanwezig. • De afwatering vindt plaats in de berm. • De bermen zijn zo breed mogelijk en hebben een minimale breedte van 1 meter. • De bermen zijn ingericht met gras en (naald)bomen. • Waar mogelijk worden naaldbomen toegevoegd aan de openbare ruimte. Deze worden in een losse structuur geplaatst, en niet als bomenlaan. • Nieuwe parkeerplaatsen krijgen waterdoorlaatbare bestrating, bijvoorbeeld grasbetontegels. • Bij herinrichting worden parkeerkoffers minimaal om de 6 parkeervakken onderbroken door een groenvak met een (naald)boom. • Nieuwe parkeerterreinen met meer dan 12 parkeerplaatsen worden niet toegestaan (2 x 6 parkeerplaatsen).

De openbare ruimte heeft een een groene en ingetogen uitstraling met verspreid staande naaldbomen andere foto...

Geclusterde parkeerplaatsen in het groen, met waterdoorlaatbare bestrating

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 30 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Openbare ruimte - elementen

Dit betreft objecten en elementen in de openbare ruimte voor collectief gebruik, zoals verlichting, afvalverzamelplaatsen en speelobjecten.

Richtlijnen: • Het Beleidsplan Openbare Verlichting (2020) is leidend in de invulling van openbare verlichting. Hierin geld de richtlijn ‘donker waar mogelijk, licht waar nodig’. Zie hoofdstuk 2 Verlichting. • De vormgeving van de openbare verlichting is passend in de omgeving. • Er wordt warmwitte verlichting toegepast. Daar waar de openbare ruimte grenst aan het duinof bosgebied is het wenselijk dat groene of rode LED lampen gebruikt worden omdat deze het dag/nacht ritme van fauna niet verstoren. • Collectieve afvalvoorzieningen worden gepositioneerd nabij andere voorzieningen zoals parkeren. Dit om een rustig straatbeeld te behouden, toezicht te vergroten en kansen op zwerfafval te verminderen. • Speelobjecten zijn geclusterd en vormen een samenhangend geheel met elkaar en de omgeving. • Speelterreinen worden omzoomd met een open constructie ten behoeve van speelveiligheid, maar de afscheiding belemmert de zichtbaarheid ten behoeve van sociale controle niet.

Het speelterrein bestaat uit natuurlijke materialen en wordt omheind door een open, houten constructie

Regels: • Collectieve afvalvoorzieningen zijn toegankelijk en goed zichtbaar aan de voorzijde, en afgeschermd door groen aan de achterzijde. • Speelterreinen zijn afgeschermd van de openbare weg met lage beplanting of een open houten afscherming van maximaal 1 meter hoog. • Binnen de speelterreinen wordt gebruik gemaakt van natuurlijke materialen, zoals zand en hout. • Speelterreinen zijn voorzien van zitgelegenheden en afvalbakken.

Zorgvuldig vormgegeven verlichting en collectieve afvalvoorzieningen

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 31 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Perceel - grenzen

Dit betreft de overgang tussen de private percelen en het openbaar gebied, en de overgang tussen de afzonderlijke percelen onderling.

Richtlijnen: • De perceelsgrenzen aan de voorzijde zijn bescheiden vormgegeven met een open en groen karakter, om een zachte overgang tussen privé en openbaar terrein te creëeren. • Erfafscheidingen tussen de percelen onderling zijn groen vormgegeven om zo een bijdrage te leveren aan de biodiversiteit. Dit geldt ook voor achtererven. • Toegangspoorten/ hekwerken grenzend aan de openbare ruimte hebben een ondergeschikte en uitnodigende uitstraling en sluiten aan bij de vormgeving van de erfafscheiding.

Regels: • De erfafscheiding aan de voorzijde bestaat uit lage beplanting of een open hekwerk van (eventueel gejut) hout. • Prikkeldraad, gaaswerk of planken als afscheiding is niet toegestaan. Een open hekwerk tussen perceel en berm

Toegangspoort van hout, passend bij het hekwerk

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 32 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Perceel - inrichting

Dit betreft elementen op het private terrein welke invloed hebben op de ruimtelijke kwaliteit, zoals opritten, toegangspaden en verlichting.

Richtlijnen: • Er wordt gestreefd naar zo min mogelijk verharding op Vlieland en daarom zo groen mogelijke tuinen. Bomen worden zo veel mogelijk behouden. • De tuinen ten westen van de Lutinelaan ademen een duinsfeer. • De tuinen ten oosten van de Lutinelaan ademen een bossfeer. • De opritten zijn minimaal gedimensioneerd, zodat het groene karakter van de voortuinen overheerst, maar er toch ruimte voor de breedte van één auto is. • Het toegangspad naar het woonhuis is bescheiden vormgegeven en is in maatvoering en uitvoering passend in de woonwijk. Het volgt, waar voorkomend, het natuurlijk reliëf. • Er wordt gestreefd naar zo min mogelijk kunstmatige verlichting. • De vormgeving van de private verlichting is bescheiden. • Daar waar het perceel grenst aan het duin- of bosgebied is het wenselijk dat verlichting naar beneden schijnt, er een bewegingssensor of timer gebruikt wordt en groene of rode LED lampen gebruikt die het dag/nacht ritme van fauna niet verstoren. • Tuinpadverlichting is laag.

Bescheiden vormgegeven toegangspad volgt het natuurlijk reliëf. Tuin in bossfeer

Regels: • Er is per woonhuis sprake van maximaal één oprit en maximaal één toegangspad. • De oprit is maximaal 3 meter breed. • De oprit bestaat uit waterdoorlatende verharding of halfverharding (schelpen/grind/ houtsnippers). • Het toegangspad is maximaal 1.5 meter breed. • In het geval van een toegangspad dat tevens dienst doet als oprit, zijn de regels van de oprit leidend. • Tuinpadverlichting wordt tot maximaal 1 meter hoogte geinstalleerd.

Oprit als toegangspad langs de zijkant van het huis, met aanbouw

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 33 / 90

Tuin in duinsfeer

RICHTLIJNEN EN REGELS Bebouwing - ruimtelijke inpassing

Dit betreft de positie en inpassing van bebouwing in relatie tot de omgeving.

Richtlijnen: • Om rust te creëren in het straatbeeld wordt met de ruimtelijke inpassing van nieuwe bebouwing gekeken naar de omgeving. • De bebouwing volgt zo veel mogelijk dezelfde rooilijn. Een getrapte rooilijn is mogelijk indien het een langere rij woningen betreft, deze is subtiel en valt niet uit de toon van het straatbeeld.

Regels: • De voorgevel staat parallel aan en is georiënteerd op de weg. • In het geval van een nieuw te bouwen woonhuis wordt rekening gehouden met de bestaande rooilijnen van nabije bebouwingen. Het nieuwe woonhuis staat niet direct aan de straat.

Bebouwing - verschijningsvorm

Dit betreft de vormgeving van de bebouwing, zoals massa, kapvorm en gevelindeling.

Voorkanten aan de straat met een subtiele verspringing van de rooilijn

Richtlijnen: • De bebouwing heeft een ingetogen karakter en vormt een uniform totaalbeeld in vormgeving. • Het uitgangspunt voor de dakvorm is een zadeldak. • Een eventuele aanbouw is een architectonisch onderdeel van het hoofdgebouw en past zich aan aan het hoofdgebouw. • Gevelopeningen zijn niet overheersend.

Regels: • Bijbehorende bouwwerken bevatten geen kap tenzij deze bij aangebouwde bouwwerken geïntegreerd is met en dezelfde vormgeving heeft als het hoofdgebouw. • Bij twee of meer aan elkaar geschakelde (rij)woningen is de kaprichting in langs richting, parallel aan de straat. • In de gevelindeling en -openingen is een duidelijke verdeling te herkennen, afhankelijk van het aantal bouwlagen. Woonhuizen bestaande uit één laag met kap hebben een herkenbare tweedeling. Woonhuizen bestaande uit twee lagen met kap hebben een herkenbare driedeling (zie figuur hiernaast).

Herkenbare twee- of driedeling in de gevel, eventuele uitbouw als onderdeel van het hoofdgebouw

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 34 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Bebouwing - materiaal, kleur en detaillering Richtlijnen: • De woonhuizen hebben een ingetogen karakter. De materiaal- en kleurkeuze, en detaillering van de bebouwing sluit hier op aan.

Regels: • De kap is bedekt met dakpannen met een natuurrode/ -oranje of zwarte kleur. • De gevels bestaan overwegend uit bakstenen in een neutrale kleur, bij voorkeur zandkleurig. Een uitzondering hierop is een houten gevelbekleding welke kan worden toegepast op de bovenste verdieping, onder de kap.

Duurzaamheid

Voor de verduurzaming van woonhuizen zijn er diverse ingrepen nodig. In hoofdstuk 2 zijn hiervoor generieke richtlijnen en regels opgenomen. Deze zijn dus ook voor dit deelgebied geldend.

Ingetogen architectuur met zowel houten als stenen gevels

Regel voor warmptepomp-units: • De buitenunits zijn zo min mogelijk zichtbaar vanaf de openbare ruimte en zoveel mogelijk geïntegreerd in de architectuur.

Installaties staan direct op het dakvlak en volgen dezelfde hellingshoek

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 35 / 90

5 GEBIED 3 - WILLEM DE VLAMINGHWEG E.O.

GEBIEDSBESCHRIJVING Het deelgebied Willem de Vlaminghweg e.o. omvat het gehele westelijk deel van het dorp Oost-Vlieland welke niet tot het beschermd dorpsgebied behoort (en omvat dus de Willem de Vlaminghweg, de Nieuwestraat, het Commandeursplein en het Vuurboetsplein). De Willem de Vlaminghweg vormt een harde grens tussen het dorp en het duingebied.

fraaie bomen vormen een aangenaam contrast met de rest van de Willem de Vlaminghweg.

De hoofdopzet van dit westelijk deel van het dorp OostVlieland wordt gevormd door een aantal lange, oostwest gerichte straten die parallel lopen aan de Dorpsstraat.

Over het algemeen is sprake van een wandvorming aan de Willem de Vlaminghweg. Hetzij door rijenbouw, hetzij doordat tussenruimten volgebouwd zijn met aan- en bijgebouwen. Aan de oostzijde, in het verlengde van de Waddendijk, bevindt zich een nutsgebouwtje.

Aan de westzijde van het dorp werd in begin jaren 60 van de vorige eeuw een dorpsuitbreiding ter plaatse van de Nieuwestraat gerealiseerd. De projectmatig ontwikkelde woonhuizen (in de sociale sector) kenmerken zich door de vormgeving en materiaalkeuze van die tijd; rijwoningen in rode baksteen en gedekt met rode pannen. De kap is beperkt van omvang door de geringe dakhelling. De woonhuizen bestaan uit twee lagen met een kap.

Het oostelijk deel van de Willem de Vlaminghweg kenmerkt zich door een gedifferentieerde ruimtelijke opbouw van weinig samenhangende bebouwing.

De bebouwing aan het westelijk deel van de Willem de Vlaminghweg en ook de Nieuwstraat en Vuurboetsplein wordt gedomineerd door naoorlogse rijenwoningen, bestaande uit twee lagen met een rode kap. De nieuwere bebouwing bestaat uit rijenwoningen van één laag met rode (mansarde)kap (zie foto middenonder volgende pagina).

n laa

lop

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 37 / 90

Boereg

t

Deelgebied Willem de Vlaminghweg e.o.

. Glop

a nstra

in

etsplein

Vuurbo

Er zijn twee plekken met een groen karaker: de locatie ter hoogte van het parkeerterrein aan de Boereglop en de parkstrook bij de begraafplaats. Deze groene ruimten met

Betzy A

Mole

Kerkple

plein

ndeurs

t

estraa

Nieuw

nweg

Midde

Achteromweg

Rijk IJz. Glop

minghweg

Willem de Vla

Badweg

Comma

De Willem de Vlaminghweg is een klinkerweg van ongeveer vijf meter breed. Er zijn nauwelijks groene bermen aanwezig. Ook zijn er nauwelijks voortuinen en staat de bebouwing dicht op de weg. De ruimte tussen de weg en de bebouwing is grotendeels verhard en in gebruik genomen als parkeerruimte of voorruimte bij de woonhuizen en bedrijven. Het stenige karakter wordt verder versterkt door schuttingen en stenen muurtjes in de rooilijn.

ine

Lut

Enkele jaren later werd het westelijk deel van de Willem de Vlaminghweg aangelegd. Daarna verscheen langs deze weg steeds meer bebouwing. In eerste instantie ging het om bedrijfspanden. Later ging het nog om een vrijgekomen schoollocatie. Deze zijn in de loop der tijd grotendeels vervangen door woningbouw, met name rijwoningen.

Impressie van het deelgebied

GEBIEDSBESCHRIJVING

Het deelgebied grenst aan het buitengebied van Vlieland

Groene noorzijde, Willem de Vlaminghweg

Verharde zuidzijde, Willem de Vlaminghweg

Rijwoningen twee lagen met kap, Nieuwestraat

Rijwoningen één aag met kap, Willem de Vlaminghweg (westelijk deel)

Bebouwing met wisselende uitstraling, Willem de Vlaminghweg

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 38 / 90

WAARDESTELLING De huidige karakteristiek van de Willem de Vlaminghweg e.o. wordt gevormd door de volgende kenmerken en waarden:

Structuur

• Ter hoogte van de Willem de Vlaminghweg gaat de gebouwde omgeving over in het duingebied. Het duingebied bestaat hier afwisseld uit open duinlandschap en dicht struweel. Het contrast tussen het duingebied en het dorp is waardevol. • De Willem de Vlaminghweg vormt een heldere, strakke grens met het groene duingebied. Vanaf de weg is fraai zicht op de duinen. • Het geheel heeft een stenig karakter. Dit komt door bebouwingswanden van rijwoningen dicht op de weg, de aanwezigheid van aan- en bijgebouwen, de afwezigheid van bermen, verharde voorterreinen en (stenen) schuttingen in de rooilijn.

Openbare ruimte

• De wegen zijn allen bestraat met klinkers, hetgeen een eenduidig beeld oplevert. • De doorgaande route Willem de Vlaminghweg is breder dan de overige wegen, hetgeen een duidelijke opzet geeft. • Waardevol zijn de twee open, groene ruimten (halverweg de Willem de Vlamighweg) met fraaie bomen. Deze groene plekken vormen een aangenaam contrast met de rest van het deelgebied.

Bebouwing

• De bebouwing in het oostelijk deel van het deelgebied vormt een onsamenhangend geheel met deels beperkte kwaliteit in architectonische uitstraling. • In het westelijk deel van het deelgebied kenmerkt de bebouwing zich voornamelijk door een naoorlogse uitstraling met simpele architectuur. • De dakbedekking bestaat veelal uit rode gebakken dakpannen, kenmerkend voor het gebied. • Daar waar (onbehandeld) hout gebruikt wordt in de bebouwing geeft dit een positief, verzachtend beeld.

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 39 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Openbare ruimte - ontsluiting

Dit betreft de invulling van de openbare wegen, inclusief parkeerplaatsen, berm en trottoir.

Richtlijnen: • Ter hoogte van de Willem de Vlaminghweg gaat de gebouwde omgeving over in het duingebied. Het duingebied bestaat hier afwisselend uit open duinlandschap en dicht struweel. Het contrast tussen het duingebied en het dorp blijft behouden. • Er wordt gestreefd naar een zo groen mogelijk straatbeeld met zo min mogelijk verharding en zo veel mogelijk groene bermen. Waar mogelijk, is langs de wegen een groene berm te vinden. Hiertoe worden bestraatte trottoirs/ verharde voorterreinen/ parkeerplekken omgevormd tot berm. Dit draagt bij aan een kwalitatief straatbeeld en een klimaatadaptieve omgeving. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij de duinflora. • Er wordt gestreefd naar zo veel mogelijk groene bermen. Her in te richten wegen sluiten aan op bestaande wegen in de materiaal-, kleur- en legverbandkeuze om een uniform straatbeeld te creëren. • Trottoirs zijn in dit deelgebied niet nodig. • Om het aantal parkeerplaatsen in de openbare ruimte te minimaliseren, dient het parkeren zo veel mogelijk op eigen terrein plaats te vinden. • Indien parkeren in de openbare ruimte gerealiseerd wordt, zijn parkeerplaatsen geclusterd in de vorm van kleine, groen ingerichte parkeerkoffers.

De Willem de Vlaminghweg gaat aan de zuidzijde over in de woonwijk, en aan de noordzijde over in het duingebied

Regels: • Bij de Willem de Vlaminghweg wordt een maximale breedte van 5 meter aangehouden. De overige wegen hebben een smaller profiel en hiervoor wordt de breedte in de huidige situatie als maximale breedte aangehouden. • Bij alle wegen wordt gekozen voor klinkers in visgraadverband met een ingetogen kleur, in lijn met de omgeving. • De wegen hebben geen opstaande randen. • De afwatering vindt plaats in de berm. • De bermen zijn zo breed mogelijk en hebben een minimale breedte van 1 meter. • Nieuwe parkeerplaatsen krijgen waterdoorlaatbare bestrating, bijvoorbeeld grasbetontegels. • Parkeerkoffers worden zo mogelijk afgeschermd met een lage haag. • Bij herinrichting worden geclusterde parkeerplaatsen minimaal om de zes parkeervakken onderbroken door een groenvak met een (naald)boom.

Overige wegen hebben een smaller profiel. De voortuinen zijn ondiep en veelal versteend hetgeen onwenselijk is

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 40 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Openbare ruimte - elementen

Dit betreft objecten en elementen in de openbare ruimte voor collectief gebruik, zoals verlichting, afvalverzamelplaatsen en speelobjecten.

Richtlijnen: • Het Beleidsplan Openbare Verlichting (2020) is leidend in de invulling van openbare verlichting. Zie hoofdstuk 2 verlichting. • De vormgeving van de openbare verlichting is passend in de omgeving. • Er wordt warmwitte verlichting toegepast. Daar waar de openbare ruimte grenst aan het duinof bosgebied is het wenselijk dat groene of rode LED lampen gebruikt worden omdat deze het dag/nacht ritme van fauna niet verstoren. • Collectieve afvalvoorzieningen worden gepositioneerd nabij andere voorzieningen zoals parkeren. Dit om een rustig straatbeeld te behouden, toezicht te vergroten en kans op zwerfafval te verminderen.

Regels: • Collectieve afvalvoorzieningen zijn toegankelijk en goed zichtbaar aan de voorzijde, en afgeschermd door beplanting aan de achterzijde.

Minimale verlichting, passend in het straatbeeld

Perceel - grenzen

Dit betreft de overgang tussen de private percelen en het openbaar gebied, en de overgang tussen de afzonderlijke percelen onderling.

Richtlijnen: • De perceelsgrenzen tussen openbaar en privé zijn bescheiden vormgegeven met een open, laag en bij voorkeur groen karakter, om een zachte overgang te creëren. • De erfafscheidingen tussen de percelen onderling zijn met beplanting vormgegeven om zo een bijdrage te leveren aan de biodiversiteit. • Toegangspoorten/ hekwerken hebben een ondergeschikte en uitnodigende uitstraling en sluiten aan bij de vormgeving van de erfafscheiding.

Regels: • De erfafscheiding aan de voorzijde bestaat uit lage beplanting of een open, houten hekwerk. • Prikkeldraad, gaaswerk of planken als afscheiding is niet toegestaan.

Erfafscheidingen in de vorm van een houten hekwerk of lage beplanting

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 41 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Perceel - inrichting

Dit betreft elementen op het private terrein welke invloed hebben op de ruimtelijke kwaliteit, zoals opritten, toegangspaden en verlichting.

Richtlijnen: • Er wordt gestreefd naar zo min mogelijk verharding op Vlieland en daarom zo groen mogelijke tuinen. Bomen worden zo veel mogelijk behouden. • De opritten zijn minimaal gedimensioneerd zodat het groene karakter van de voortuinen overheerst. Er is ruimte voor een oprit welke maximaal de breedte van één auto heeft. • Opritten lopen niet verder door dan de achterzijde van het woonhuis, om prominente aanwezigheid te beperken. • Het toegangspad naar het woonhuis is bescheiden vormgegeven en is in maatvoering en uitvoering passend in de woonwijk. • Er wordt gestreefd naar zo min mogelijke kunstmatige verlichting. • De vormgeving van de private verlichting is bescheiden. • Daar waar het perceel grenst aan het duin- of bosgebied is het wenselijk dat verlichting naar beneden schijnt, er een bewegingssensor of timer gebruikt wordt en groene of rode LED lampen gebruikt die het dag/nacht ritme van fauna niet verstoren. • Tuinpadverlichting is laag.

Bescheiden vormgegeven toegangspaden

Regels: • Tussen vrijstaande woningen bevindt zich een open ruimte om wandvorming te voorkomen. • De oprit is maximaal 3 meter breed. • De oprit bestaat uit waterdoorlatende verharding of halfverharding (schelpen/ grind/ houtsnippers). • Het toegangspad is maximaal 1.5 meter breed. • In het geval van een toegangspad dat tevens dienst doet als oprit, zijn de regels van de oprit leidend. • Tuinpadverlichting dient tot maximaal 1 meter hoogte geinstalleerd te zijn.

Oprit met waterdoorlaatbare bestrating

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 42 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Bebouwing - ruimtelijke inpassing

Dit betreft de positie en inpassing van bebouwing in relatie tot de omgeving.

Richtlijnen: • Om rust te creëren in het straatbeeld wordt met de ruimtelijke inpassing van nieuwe bebouwing gekeken naar de omgeving. • De woonhuizen zijn over het algemeen georiënteerd op de weg en volgen zo veel mogelijk dezelfde rooilijn.

Regels: • Tussen vrijstaande woonhuizen bevindt zich een open ruimte om wandvorming te voorkomen.

Bebouwing - verschijningsvorm

Eenheid in architectonische uitstraling zorgt voor rust in het straatbeeld

Dit betreft de vormgeving van de bebouwing, zoals massa, kapvorm en gevelindeling.

Richtlijnen: • Er wordt gestreefd naar een rustig en uniform straatbeeld. De vormgeving van de bebouwing in massa en uitstraling is dan ook in lijn met de omliggende bebouwing. • Het uitgangspunt voor de dakvorm is een zadeldak. • Een eventuele aanbouw is een architectonisch onderdeel van het hoofdgebouw en past zich aan aan het hoofdgebouw. Om te voorkomen dat er wandvorming ontstaat dient hier terughoudend mee om worden te gaan. • In de gevelindeling is ritmiek herkenbaar die aansluit bij omliggende bebouwing.

Bebouwing - materiaal, kleur en detaillering

In de huidige situatie is sprake van een stenig karakter en ontbreekt uniformiteit in de bebouwing

Richtlijn: • De woonhuizen hebben een ingetogen karakter. De materiaal- en kleurkeuze, en detaillering van de bebouwing sluit hier op aan.

Regels: • De gevel bestaat uit baksteen. Sporadisch worden houten elementen toegepast. • Het kleurgebruik van de bebouwing is ingetogen. • De dakbedekking bestaat uit pannen, in een rode kleur. Daar waar zwarte dakpannen aanwezig zijn, mogen deze behouden blijven. • Ondergeschikte houten (gevel)elementen bestaan uit onbehandeld hout. • Eventuele kleuraccenten zijn ingetogen en/of verwijzen naar het maritiem karakter (met blauwtinten). | Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 43 / 90

Ritmiek in de gevel, aanbouw als onderdeel van het hoofdgebouw zonder wandvorming te creëren

RICHTLIJNEN EN REGELS Duurzaamheid Regels voor zonne-energiesystemen Voor de verduurzaming van woonhuizen zijn er diverse ingrepen nodig. In hoofdstuk 2 zijn hiervoor de generieke richtlijnen en regels opgenomen. Deze gelden ook voor dit deelgebied.

Regels voor warmtepomp-units • De buitenunits zijn zo min mogelijk zichtbaar vanaf de openbare ruimte en zoveel mogelijk geïntegreerd in de architectuur.

Installaties staan direct op het dakvlak en volgen dezelfde hellingshoek

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 44 / 90

6 GEBIED 4 - HAVENFRONT

GEBIEDSBESCHRIJVING Nabij de kern van Oost-Vlieland ligt de veerdam, waar de veerboot aankomt op Vlieland. Bij aankomst bepaalt dit deel de eerste indruk en het beeld dat men van Vlieland heeft. Het havenfront is dan ook één van de belangrijkste plekken van Vlieland. De aanlegsteiger voor de veerboot ligt haaks op de Havenweg en het havenfront. Bijzonder is dat het havenfront buitendijks ligt.

aat

Dorpsstr

De bebouwing aan de Havenweg maakt met name ten westen van de Lutinelaan een duidelijk front naar de zee. Deze bebouwing bestaat uit dicht aaneengebouwde panden in een wisselende rooilijn. De hoofdgebouwen bestaan uit één tot twee bouwlagen, met kap. De bebouwing heeft een recreatieve

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 46 / 90

n

Het havenfront kent aan de westzijde een duidelijke beëindiging door de Waddendijk. Hier bevindt zich een grote multifunctionele open ruimte, een zogenaamde shared space, met enkele ‘golvende’ zitobjecten, een trap op de Waddendijk en het standbeeld van Willem De Vlamingh. Aan de oostzijde van het rederijgebouw heeft de openbare ruimte een functionele inrichting voor bevoorrading en parkeren.

g

minghwe

e Vla Willem d

elaa

Het havenfront ligt buitendijks. Om de bebouwing aan noordzijde van de Havenweg te beschermen voor hoog water ligt de bebouwing wat hoger en zijn op de overgang van de openbare ruimte en de voortuinen stenen muurtjes van ongeveer een meter hoog gesitueerd.

Aan de oostzijde van de Lutinelaan bevindt zich de VVV, als onderdeel van een rijtje van vijf woningen. Daarnaast staan een vrijstaande woning en een appartementencomplex, dat wat verder van de weg af staat. Meer richting het oosten is er sprake van een overgang naar het buitengebied. Hier wordt de afstand van de panden tot aan de weg steeds groter en neemt bovendien ook de afstand tussen de afzonderlijke panden toe. De woningen bestaan hier nagenoeg allemaal uit één bouwlaag met kap. Behoudens een enkele uitzondering, zijn de panden hier gedekt met rode gebakken dakpannen.

Lutin

De aanlegsteiger is hier al sinds de jaren 30 van de vorige eeuw aanwezig, in het verlengde van de Lutinelaan. Ook de Havenweg met aan de noordzijde ervan enkele woonhuizen was destijds al aanwezig. In de loop der jaren verscheen steeds meer bebouwing aan de noordzijde van de Havenweg. In de jaren 90 ontstond aan de zuidzijde een klein havengebouw, welke een decennia later vervangen is door een groter bouwwerk. Dit haven-/ rederijgebouw is vrij groot, laag en plat en biedt plaats aan terminalfaciliteiten.

(hotel/ restaurant/ logies/ fietsverhuur)- of woonfunctie.

Havenweg

Vee

rbo

Vee

rbo

ot

ot

Ha

Vlie

rlin

lan

gen

d-

-Vl

Ter s

iela

che

nd

llin

g Deelgebied Havenfront

GEBIEDSBESCHRIJVING

Entree van het eiland

Aan de westzijde is een plein aan het water met horeca

Zicht naar het oosten; bebouwing vormt een front aan het water

Havengebouw als entree van het eiland

Vrijstaande woningen aan oostzijde, met verhoogde ligging van de woningen

Richting het oosten staan de woningen wat verder van de weg en van elkaar

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 47 / 90

WAARDESTELLING De huidige karakteristiek en onderscheidende kwaliteit van het Havenfront wordt gevormd door de volgende kenmerken en waarden:

Structuur

• Het gebied Havenfront wordt opgedeeld in vier kwadranten, van elkaar gescheiden door de Havenweg en (het verlengde van) de aanlegsteiger; - een noordwestelijk kwadrant met een dichte bebouwingwand (met met name horeca, twee woonhuizen en een fietsverhuur); - een noordoostelijk kwadrant met een wat lossere opzet aan bebouwing; - een zuidwestelijk kwadrant bestaande uit een groot plein; - een zuidoostelijk kwadrant met openbare ruimte voor bevoorrading en parkeren. Het haven-/rederijgebouw ligt in de open ruimte aan de zuidzijde van de Havenweg. • Dit gebied is ondanks de verschillen als een samenhangend geheel te zien. • De directe relatie met de zee is kenmerkend. • Aan de westzijde vormen de dicht aangesloten gebouwde panden een fraaie overgang naar het dorpscentrum, dat achter de Waddendijk begint. • Aan de oostzijde vormt de verspreide woonbebouwing een duidelijk overgang naar het buitengebied in oostelijke richting.

Openbare ruimte

• Kenmerkend is de buitendijkse ligging en de hogere ligging van de bebouwing waardoor op de overgang naar de kavels hoogteverschillen in de vorm van kademuurtjes, trappen, en grondtaluds aanwezig zijn. • De gedeelde ruimte ((shared space) aan de westzijde is fraai vormgegeven. • De openbare ruimte bestaat voornamelijk uit rode gebakken klinkers, hetgeen het historische karakter van de locatie versterkt. • Rondom het havengebouw bestaat de openbare ruimte uit grijze betontegels, hetgeen de utilitaire en functionele uitstraling van de plek versterkt. • De openbare ruimte aan de oostzijde is functioneel ingericht.

Bebouwing

• De bebouwing aan de westzijde vormt een robuuste eenheid met het plein (gedeelde ruimte) en geeft hiermee gestalte aan de binnenkomst op Vlieland. • De bebouwing aan de westzijde vormt een fraai front naar het water, zonder iets af te doen aan het dorpse karakter van Oost-Vlieland. Het heeft een mate van terughoudendheid die past bij de aard en schaal van Vlieland. • Het huidige havengebouw straalt beperkte ruimtelijke kwaliteit uit. • De rijwoningen op de hoek met de Lutinelaan stralen weliswaar geen grote kwaliteit uit, maar passen wel goed bij de terughoudendheid die Vlieland kenmerkt.

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 48 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Openbare ruimte - ontsluiting

Dit betreft de invulling van de openbare wegen, inclusief kade, parkeerplaatsen, berm en trottoir.

Richtlijnen: • De relatie met de zee dient behouden te blijven. Vanaf de openbare wegen en de kade blijft er zicht op de Waddenzee. • Het openbare plein aan het havenfront vormt de entree van het eiland met verschillende publieke functies. De inrichting van de kade is afgestemd op dit multifunctionele karakter en is daartoe verhard. • De breedte van de weg blijft zo beperkt mogelijk, maar sluit wel aan op de richtlijnen voor vrachtverkeer welke richting het bedrijventerrein in het oosten gaat. • Er wordt gestreefd naar een uniform en rustig straatbeeld met aan de oostzijde groene bermen. Hierbij wordt aansuiting gezocht met reeds aanwezige flora om bij te dragen aan de biodiversiteit. • De parkeervoorziening langs de Havenweg wordt niet verder uitgebreid.

Regels: • De kade wordt bestraat met klinkers, deze zorgen voor voldoende waterinfiltratie. • Bij de Havenweg en parkeerplaatsen wordt gekozen voor klinkers met een ingetogen kleur, bij voorkeur rood of bruin. • De weg heeft geen opstaande randen. • Er zijn geen trottoirs aanwezig. • In het oosten vindt de afwatering plaats in de berm. • De berm is ingericht met gras, zodat het zicht van en naar de woningen niet beperkt wordt.

De publieke kade aan het havenfront heeft een multifunctioneel karakter

Openbare ruimte - elementen

Dit betreft objecten en elementen in de openbare ruimte voor collectief gebruik, zoals verlichting, afvalverzamelplaatsen en speelobjecten.

Richtlijnen: • Het Beleidsplan Openbare Verlichting (2020) is leidend in de invulling van openbare verlichting. Hier geldt de richtlijn ‘donker waar mogelijk, licht waar nodig’. • De vormgeving van de openbare verlichting is passend in de omgeving. • Op het plein is voldoende gelegenheid om te zitten. De havenweg biedt voldoende ruimte voor het verkeer en heeft aan de oostzijde groene bermen

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 49 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Perceel - grenzen

Dit betreft de overgang tussen de private percelen en het openbaar gebied, en de overgang tussen de afzonderlijke percelen onderling.

Richtlijnen: • De perceelsgrenzen tussen openbaar en privé zijn bescheiden vormgegeven en zo laag mogelijk, tot een minimum dat nodig is voor de waterkerende werking. • Aan het westkant van de Havenweg bestaan de erfafscheidingen aan de voorzijde uit kademuren, om wateroverlast tegen te gaan. • Aan de oostkant bestaat de erfafscheiding aan de voorzijde uit kleine waterwerende taluds met een natuurlijk vormgegeven afscheiding erboven. • Erfafscheidingen tussen de percelen onderling zijn met beplanting vormgegeven om zo een bijdrage te leveren aan de biodiversteit. • Toegangspoorten/ hekwerken worden geïntegreerd in omliggende structuren zoals een kademuur of talud.

Regels: • De afmetingen van de erfafscheidingen aan de voorzijde, waaronder de kademuren, worden bepaald door de waterkerende functie, om waterveiligheid te waarborgen. • De kademuren bestaan uit klinkers met een roodbruine kleur.

Kademuren met waterkerende functie als erfafscheiding

Perceel - inrichting

Dit betreft elementen op het private terrein welke invloed hebben op de ruimtelijke kwaliteit, zoals opritten, toegangspaden en private verlichting.

Richtlijnen: • Het toegangspad naar het woonhuis is bescheiden vormgegeven en is in maatvoering en uitvoering passend in de omgeving. • Er wordt gestreefd naar zo min mogelijke kunstmatige verlichting. • De vormgeving van de private verlichting is bescheiden. • Daar waar het perceel grenst aan het duin- of bosgebied is het wenselijk dat verlichting naar beneden schijnt, er een bewegingssensor of timer gebruikt wordt en groene of rode LED lampen gebruikt worden die het dag/nacht ritme van fauna niet verstoren. • Tuinpadverlichting is laag.

Regels: • Tuinpadverlichting dient tot maximaal 1 meter hoogte geinstalleerd te zijn.

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 50 / 90

Groene waterkerende erfafscheiding

RICHTLIJNEN EN REGELS Bebouwing - ruimtelijke inpassing

Dit betreft de positie en inpassing van bebouwing in relatie tot de omgeving.

Richtlijn: • Om rust te creëren in het straatbeeld wordt met de ruimtelijke inpassing van nieuwe bebouwing gekeken naar de omgeving.

Regels: • Het haven-/ rederijgebouw is alzijdig. De overige bebouwing is georiënteerd op de weg. • Tussen de vrijstaande woonhuizen bevindt zich een open ruimte om wandvorming te voorkomen. • In het geval van nieuwe bebouwing wordt rekening gehouden met de bestaande rooilijnen van nabije gebouwen. • In het geval van nieuwe bebouwing staat deze niet direct aan de straat. • In geval van nieuwe bebouwing zijn de huidige contouren leidend. • In geval van een nieuwe bebouwing wordt de begane grond afgestemd op de buitendijkse eisen.

Karakteristieke bebouwing met wisselende kapvormen

Bebouwing - verschijningsvorm

Dit betreft de vormgeving van de bebouwing, welke invloed heeft op het straatbeeld.

Richtlijnen: • De bebouwing is bescheiden in omvang, heeft een ingetogen karakter en vormt een uniform totaalbeeld in vormgeving. Bouwhoogten worden afgestemd op bebouwing in directe omgeving. • De kapvorm is afwisselend. • Gevelopeningen zijn niet overheersend. • Mocht het rederijgebouw her- of verbouwd worden, biedt dit kansen om deze zorgvuldig, ingetogen en kwalitatief hoogwaardig vorm te geven, gezien de belangrijke functie als entree van het eiland.

Nieuwbouw met bescheiden omvang en kleinschalige volumes. (De bouwhoogte rechts wordt aangepast aan de bouwhoogte links/ westelijk)

Regels: • In de gevelindeling en -openingen is een duidelijke verdeling te herkennen, afhankelijk van het aantal bouwlagen. Bebouwing bestaande uit één laag met kap heeft een herkenbare tweedeling. Bebouwing bestaande uit twee lagen met kap heeft een herkenbare driedeling. Herkenbare twee- of driedeling in de gevel, richting het oosten verdwijnt de wandvorming

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 51 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Bebouwing - materiaal, kleur en detaillering Richtlijn: • Gevelmateriaal- en kleurkeuze vormen geen contrast met de omgeving en sluiten aan bij de kleuren en materialen die karakteristiek zijn voor Vlieland.

Regels: • De gevels bestaan uit bakstenen in een neutrale kleur. Ook is houten gevelbekleding met een onbewerkte uitstraling passend. • De kap is bedekt met dakpannen met een natuurrode of -oranje kleur. Daar waar zwarte dakpannen zijn toegepast, mogen deze worden behouden.

Duurzaamheid Regels voor zonne-energiesystemen: Voor de verduurzaming van woonhuizen zijn er diverse ingrepen nodig. In hoofdstuk 2 zijn hiervoor de generieke richtlijnen en regels opgenomen. Deze gelden ook voor dit deelgebied.

Regels voor warmtepomp-units: • De buitenunits zijn zo min mogelijk zichtbaar vanaf de openbare ruimte en zoveel mogelijk geïntegreerd in de architectuur.

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 52 / 90

Installaties zoals zonnepanelen staan direct op het dakvlak en volgen dezelfde hellingshoek

7 GEBIED 5 - BEDRIJVENTERREIN EN JACHTHAVEN

GEBIEDSBESCHRIJVING De jachthaven en het daaraan grenzende bedrijventerrein Oosterseveld, liggen aan de oostzijde van het eiland, op zo’n 500 meter van het dorp. De jachthaven en het bedrijventerrein worden van elkaar gescheiden door een dijk.

Het bedrijventerrein heeft een eiland-specifiek karakter, met veel aan het toerisme gerelateerde bedrijvigheid. Het bedrijventerrein ademt een bijzondere sfeer. De bebouwing is over het algemeen kleinschalig, eenvoudig van vorm en puur functioneel van aard. De loodsen bestaan veelal uit één laag met kap, waarbij de kap haaks op de weg staat. Het kleurgebruik van de loodsen is zeer divers. Het materiaalgebruik wordt gedomineerd door damwand. Daarnaast wordt het beeld bepaald door veel buitenopslag en stalling, waardoor het geheel een rommelig karakter krijgt.

eg

Het nieuwe havengebouw is strategisch gesitueerd bij de toegang tot de haven, aan het eind van de Havenweg. De architectuur van het gebouw verwijst naar een boot. Voor het havengebouw is een houten speeltoestel aanwezig op een verder leeg plein.

Deelgebied Bedrijventerrein en Jachthaven

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 54 / 90

Korenmansw

Havenweg

De jachthaven is recent gemoderniseerd en geeft een eigentijdse en verzorgde indruk. Hier is plek voor met name jachten en zeilboten, ook voor grote, oude, houten zeilschepen. In de jachthaven vinden bijna 100.000 overnachtingen per jaar plaats.

Fortweg

Havenweg

eg

mansw

Koren Havenweg

Al rond 1900 was hier op het meest zuidoostelijke punt van het eiland al een haventje, voor het postveer naar Terschelling. Na 1980 werd de haven flink uitgebreid. In die tijd ontstond ook het bedrijventerrein Oosterseveld. Het bedrijventerrein is in de loop der jaren langzaam gevuld met loodsbebouwing met buitenterreinen.

GEBIEDSBESCHRIJVING

Jachthaven met op de achtergrond het bedrijventerrein

Kade met het havengebouw aan de jachthaven

De dijk als scheiding tussen de jachthaven en het bedrijventerrein

Bedrijvigheid en opslag is veelal zichtbaar

Kleinschalige en functionele bebouwing

Het bedrijventerrein met stenig karakter

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 55 / 90

WAARDESTELLING Structuur

• De dijk vormt een heldere overgang tussen het jachthavengebied en het bedrijventerrein.

Openbare ruimte

• De jachthaven met de houten vlonders heeft een fraaie uitstraling. • Het plein voor het havengebouw is groot, open en heeft een stenig karakter met beperkte kwaliteit. • Het speelobject op het plein valt weg in de grote ruimte van het plein. • Op het bedrijventerrein beperkt de openbare ruimte zich tot een aantal smalle wegen. • Op het bedrijventerrein is vrijwel geen groen aanwezig, waardoor het stenige karakter versterkt wordt.

Perceel

• De erfafscheidingen op het bedrijventerrein zijn zeer wisselend in vormgeving. Dit creëert een rommelig beeld. • Er is veel buitenopslag en stalling op het bedrijventerrein aanwezig. Enerzijds kenmerkt dit het eilandspecifieke karakter, maar draagt anderzijds bij aan de rommelige uitstraling.

Bebouwing

• Het havengebouw met restaurant heeft een fraaie uitstraling. • De bebouwing op het bedrijventerrein is kleinschalig en eenvoudig van vorm. • Het materiaalgebruik op het bedrijventerrein wordt gedomineerd door damwand, hetgeen het geheel een ‘goedkope‘ uitstraling geeft. • Het kleurgebruik van de bebouwing op het bedrijventerrein is zeer divers. Hierdoor ontstaat een niet eenduidig beeld. • De bierbrouwerij is opgebouwd uit hout en glas, heeft een fraaie architectuur en is passend in het landschap.

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 56 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Openbare ruimte - ontsluiting

Dit betreft de invulling van de openbare wegen, inclusief kade, parkeerplaatsen, berm en trottoir.

Richtlijnen: • Het openbare plein voor het havengebouw heeft een multifunctioneel karakter. De rest van de kade rondom de jachthaven heeft een ontsluitende functie voor zowel fietser als voetganger. Daartoe is de volledige kade verhard ingericht. • Ondanks het zwaardere verkeer dat gebruik maakt van de wegen in het deelgebied, worden deze niet geasfalteerd om voor voldoende waterinfiltratie te zorgen. • Er wordt gestreefd naar zo veel mogelijk groene bermen. Waar mogelijk, is aan weerszijde van de wegen een groene berm te vinden. Hiertoe worden, waar mogelijk, brede inritten versmald en verharde voorterreinen/ parkeerplekken omgevormd tot berm.

Regels: • • • • • • • • •

De bestrating van de kade bestaat uit klinkers met een ingetogen rood- of bruinachtige kleur. Houten vlonders aan de kade vormen de ontsluiting van en naar de ligplaatsen van de boten. De breedte van het huidige profiel van de wegen wordt aangehouden als maximale breedte. Bij alle wegen en parkeerplaatsen wordt gekozen voor klinkers met een ingetogen kleur, bij voorkeur grijs. De wegen hebben geen opstaande randen. De afwatering vindt plaats in de berm. Er zijn geen trottoirs aanwezig. De bermen zijn zo breed mogelijk en hebben een minimale breedte van 1 meter. De berm is begroeid met lage, inheemse beplanting (zoals helmgras) die bijdraagt aan de biodiversiteit.

De dijk is een belangrijk landschappelijk element met een groene uitstraling, in contrast met de verharde kade

Minimaal gedimensioneerde wegen met zo veel mogelijk groene bermen

| Ruimtelijk Kwaliteitskader Gemeente Vlieland | 57 / 90

RICHTLIJNEN EN REGELS Openbare ruimte - elementen

Dit betreft objecten en elementen in de openbare ruimte voor collectief gebruik, zoals verlichting, afvalverzamelplaatsen en speelobjecten.

Richtlijnen: • Het Beleidsplan Openbare Verlichting (2020) is leidend in de invulling van openbare verlichting. Hier geldt de richtlijn ‘donker waar mogelijk, licht waar nodig’. Omdat ‘donkerte‘ in dit deelgebied als belangrijk afwegingskader wordt genoemd in het beleidsplan staan hier weinig lichtmasten, enkel op de kruisingen van de wegen en op de Havenweg. • Er wordt warmwitte verlichting toegepast. Daar waar de openbare ruimte grenst aan het duinof bosgebied is het wenselijk dat groene of rode LED lampen gebruikt worden omdat deze het dag/nacht ritme van fauna niet verstoren. • De vormgeving van de openbare verlichting past zich aan aan de omgeving. • Langs de kade bevindt zich voldoende zitgelegenheid en ruimte om fietsen te stallen. • Collectieve afvalvoorzieningen worden geclusterd gepositioneerd nabij andere voorzieningen. Dit om een rustig straat- en pleinbeeld te behouden, toezicht te vergroten en kansen op zwerfafval te verminderen. • Speelobjecten zijn geclusterd en vormen een samenhangend geheel met elkaar en de omgeving.

Het grote, open plein met speelobject

Regels: • • • •

De zitgelegenheden hebben een houten materialisering. De fietsenstallingen worden integraal mee-ontworpen om een rommelig beeld te voorkomen. Op de kade bevinden zich, waar mogelijk, de kenmerkende, lage meerpalen. Collectieve afvalvoorzieningen zijn toegankelijk en goed zichtbaar aan de voorzijde, en afgeschermd door beplanting aan de achterzijde. • Op het speelterrein wordt gebruik gemaakt van natuurlijke materialen, zoals hout en water. • Het speelterrein wordt voorzien van zitgelegenheden en afvalbakken.