Bijlage 3 Jaarverslag Hûs en Hiem 2024

Kus

iem 1

1

1

:

Jaarverslag

2

Jaarverslag 2024

Inhoud Pagina

Jaarverslag Programma Doelstelling en taken • Inleiding Paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen Bedrijfsvoering Weerstandsvermogen Samenvatting vermogenspositie, resultaten en financiële kengetallen Verbonden partijen -

-

-

-

-

-

S 6 18 18 18 20 21

Jaarrekening -

-

-

-

-

-

-

Financieel jaarverslag Balans per 31 december 2024 Overzicht baten en lasten 2024 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Toelichting op de balans per 31 december 2024 Toelichting op overzicht baten en lasten 2024 Controleverklaring

Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3:

Samenstelling bestuur/bureau Samenstelling commissies Overzichten productiecijfers 2024

3

22 22 23 24 26 28 33

37 39 40

t

t.

4

Doelstelling en Taken Voor het opstellen van het jaarverslag 2024 wordt uitgegaan van de voor 2024 geldende Gemeenschappelijke regeling. Doelstelling: De Gemeenschappelijke Regeling ‘hûs en hiem’, adviseurs omgevingskwaliteit, is opgericht 1 januari 1985 en voortgekomen uit: 1925: 1947: 1980:

Provinciale Friesche Adviescommissie ter wering van de inbreuk op de schoonheid van stad en land. Provinciale Friese Schoonheidscommissie. Friese Schoonheidscommissîe ‘HUS en HIEM’.

De regeling heeft ten doel de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten te behartigen op het gebied van de bouwkunstige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Friesland. Taken: Het lichaam geeft met behulp van een hem ten dienste staand bureau uitvoering aan de bovengenoemde doelstelling en oefent daarbij de volgende taken uit: a. het beschikbaar stellen van onafhankelijk en deskundig personeel ten behoeve van de bemensing van de adviescommissie als bedoeld in artikel 17.9 Omgevingswet die door de raden is ingesteld; b. het voordragen van personen tot benoeming van leden van de adviescommissie ten behoeve van de voorstellen van de colleges daartoe aan de gemeenteraden; c. het verzorgen van het secretariaat van de adviescommissie; d. het faciliteren van de adviescommissie, zodat deze commissie haar taken kan uitvoeren overeenkomstig de door de raden vastgestelde Verordening op de gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit; e. het opstellen van het jaarverslag van de adviescommissie en toezending daarvan aan de gemeenteraden; f.

het geven van adviezen over algemene vraagstukken betreffende de omgevingskwaliteit aan gemeenten, andere openbare lichamen en aan particulieren, de laatsten voor zover het een tweede onafhankelijke beoordeling betreft van bouwplannen gelegen buiten de aan de Gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten; g. het op verzoek van de colleges voorzien in advisering over gemeentelijke monumenten, in het bijzonder ten aanzien van beeldbepalende panden binnen ingeschreven beschermde stads en dorpsgezichten en in de advisering van objecten met door de gemeente toegekende cultuurhistorische waarden; h. alle overige feitelijke werkzaamheden die nodig zijn voor de advisering Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1januari 2024 is de advisering vanuit hûs en hiem sterker gericht op een integrale benadering van het brede begrip omgevingskwaliteit. De naam van de GR is per 1januari 2024 veranderd in hûs en hiem advisering omgevingskwaliteit en het bureau draagt de naam hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit.

5

Inleiding Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1januari 2024 is de advisering vanuit hûs en hiem sterker gericht op een integrale benadering van het brede begrip omgevingskwaliteit. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de Adviescommissie Omgevingskwaliteit, waarvan de leden door de gemeenteraad zijn benoemd. De adviescommissie bestaat uit deskundigen op het vlak van architectuur, stedenbouw, landschap, monumentenzorg en burgerleden. De adviescommissie is onderdeel van het bredere instrumentarium van de gemeente om vanuit het publieke domein de kwaliteit van de leefomgeving te bevorderen. In de Memorie van Toelichting op de Omgevingswet wordt omgevingskwaliteit als volgt omschreven: ‘Omgevingskwaliteit duidt op het belang van aspecten als cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit van natuur en landschap. Het gaat daarbij zowel om de menselijke beleving van de fysieke leefomgeving als om de intrinsieke waarden die de maatschappij toekent aan de identiteit van gebieden en aan dier- en plantensoorten.’ Het college van B&W legt aanvragen voor een omgevingsvergunning of voor de aanwijzing van gemeentelijke monumenten voor aan de adviescommissie. De advisering richt zich ook tot het college. Beoordeling is gebaseerd op de door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders en criteria.

Nieuw is dat de adviescommissie bij elk voorstel in de beoordeling onderzoekt of het plan een positieve bijdrage levert aan de instandhouding of verbetering van de omgevingskwaliteit. Wij beschouwen dat als een enorme verbetering ten opzichte van het inmiddels achterhaalde begrip of het plan al of niet ‘voldoet aan redelijke eisen van welstand’. Adviezen van de commissie worden vrijwel altijd opgevolgd, al kn het college daarvan gemotiveerd afwijken. Als er door het college meermaals afgeweken wordt op een specifiek aspect kan dat voor de gemeenteraad aanleiding zijn om het beleid op dat aspect aan te passen. In het kader van het 100-jarig jubileum van de adviescommissie organiseren wij in 2025 een aantal activiteiten waarbij we ook raadsleden betrekken, bijvoorbeeld in de vorm van een fietstocht door de eigen gemeente om samen te ontdekken en te bespreken hoe we de kwaliteit van de leefomgeving in de gemeente nog beter kunnen beschermen en bevorderen.

Nieuwe tekst van de Gemeenschappelijke Regeling vastgesteld Hûs en hiem is een gemeenschappelijke regeling (GR) van de 17 Friese gemeenten en heeft als doel de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten te behartigen op het gebied van de bouwkunstige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Fryslân. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1januari 2024 is de advisering sterker gericht op een integrale benadering van het bredere begrip omgevingskwaliteit. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de ‘nieuwe’ Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit, waarvan de leden door de gemeenteraden zijn benoemd. Om tegemoet te komen aan alle juridische vereisten is de tekst van de Gemeenschappelijke Regeling in eerste instantie ‘Omgevingswetproof’ gemaakt. Vervolgens is de tekst nogmaals aangepast in verband met wijzigingen van de Wet op de Gemeenschappelijke Regeling (WGR). De naam van de GR is daarbij veranderd in hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit. In het verslagjaar is de nieuwe GR door alle colleges en raden vastgesteld en inmiddels ook gepubliceerd. In opdracht van de kring van Friese Griffiers heeft de Noordelijke academie voor openbaar bestuur zogenaamde kennisclips over verschillende gemeenschappelijke regelingen (GR’s) geproduceerd. Ook hûs en hiem heeft meegewerkt aan de totstandkoming van deze productie.

6

In de kennisclips, bedoeld als informatiebron voor gemeenteraadsleden, werden de activiteiten en relevante ontwikkelingen rond alle Friese GR’s besproken. Er werd ingegaan op de vorm, inrichting en werkwijze van de organisatie en aan de orde kwamen de bevoegdheden van de gemeenteraad.

Leden adviescommissie omgevingskwaliteit Leden van de Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit van hûs en hiem worden voor drie jaar benoemd en kunnen daarna voor een termijn van drie jaar worden herbenoemd en in de praktijk vervolgens gedurende die tweede termijn als reserve-commissielid optreden. Het rooster van af- en aantreden bepaalt dat elk jaar enkele wisselingen plaatsvinden in de multidisciplinair samengestelde adviescommissie van hûs en hiem. In 2024 traden de volgende leden toe: Tjerk van der Lune (architect), Anneke Nauta (landschapsarchitect), Nikè Ruijter (stedebouwkundige) en Sanne Tillema (architectuurhistorica). De voorgedragen nieuwe leden voor 2025 zijn de architecten Gertrud Topper en Marije Talsma, stedebouwkundige Tim Willems-Kruize, monumentenarchitect Rudolf de Haas en architectuurhistorica Gea van Essen (reserve-lid). De benoeming van de leden van de adviescommissie geschiedt door de gemeenteraden èn colleges van B&W van alle 17 gemeenten, die deelnemen aan de gemeenschappelijke regeling hûs en hiem. De externe leden van de Adviescommissie zijn niet in dienst van hûs en hiem. Zij ontvangen per vergadering een onkostenvergoeding. De commissie werkt met twee teams met gelijkwaardige samenstelling. Zitting in de adviescommissie neemt één (donderdag)middag per maand in beslag.

Per 1 oktober 2024 is Frank Reitsma aangesteld als adviseur Omgevingskwaliteit bij hûs en hiem. Ook Frank Reitsma is per 1januari 2025 benoemd als lid van de adviescommissie.

1

e Adviescommissie Omgevingskwaliteit

7

Reglement van orde De adviescommissie heeft in het verslagjaar een nieuw Reglement van orde Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit vastgesteld. Daarbij wordt verwezen naar de Verordening op de (Gemeentelijke) Adviescommissie Omgevingskwaliteit, die door alle gemeenteraden al eerder is vastgesteld. Daarin is bepaald dat de commissie haar werkwijze binnen de kaders van de Verordening nader vaststelt in een Reglement van orde. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1januari 2024 is de Bouwverordening vervallen. In de Bouwverordening waren de instelling, de samenstelling, de benoeming van leden en de werkwijze van de commissie vastgesteld. De Bouwverordening bevatte als bijlage het Reglement van orde. In plaats daarvan is het nieuwe document opgesteld dat de taken, werkwijze en bevoegdheden van de Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit bevat. De ingangsdatum is 1 januari 2024 (met terugwerkende kracht). Burgemeester en wethouders zorgen voor publicatie van het Reglement van orde in het gemeenteblad.

Inspirerend werkbezoek aan Antwerpen Leden van het Dagelijks Bestuur en de medewerkers van hûs en hiem brachten in februari een werkbezoek aan Antwerpen. Onder andere werd een bezoek gebracht aan het stadhuis, waar een toelichting werd verzorgd door de adjunct stadsbouwmeester van Antwerpen. Dat ging over de ambities en ontwikkelingen van de stad en het belang van ruimtelijke kwaliteit in het lange termijndenken, dat in alles leidend is voor de grote opgaven waar Antwerpen voor staat. Ook bezocht de delegatie het betoverende Koninklijke Museum voor Schone Kunsten (KMSKA) dat op een schitterende manier door KAAN Architecten is getransformeerd. Vervolgens verzorgde architect Ninke Happel (HCVA architecten) een inspirerende rondleiding door het pas opgeleverde project Fierenshoven. Happel toonde hoe ze op een slimme manier een nieuwe indeling heeft gemaakt in het woningbouwproject uit de eerste helft van de vorige eeuw door de bestaande basisstructuur zoveel mogelijk intact te laten. Hierbij zijn ook originele details zoveel mogelijk gespaard. Een prachtig voorbeeld van hoe de (sociale) woningbouwopgave gecombineerd wordt met het behoud van erfgoed.

8

Excursie naar De Treffe en Fijn Wonen in Heerenveen Leden van het bestuur en van de adviescommissie van hûs en hiem bezochten in mei tijdens de jaarlijkse excursie woonwijk De Treffe in Heerenveen. Deze wijk is tot stand gekomen door samenwerking tussen de gemeente, ontwikkelaar Slokker, bouwbedrijf LONT, TWA architecten, Baljon landschapsarchitecten en een omgevingspsycholoog. Door met clusters van woningen in een groen-blauw dooraderd landschap te werken en deze clusters steeds te beperken tot circa 14 woningen is een opmerkelijk aangename woonomgeving gecreëerd.

•

.1 n.r. ach iseurs 1arloes Eskens. Slliii S1ientr,i. Wiepkjen Kingma. commissieleden Stefan Ga!! en Maneke an der Heide, bestuursvoorzitter Hein de Haan en architect Bauke Tuinstra

Aansluitend volgde voor het gezelschap van bestuurders en adviseurs een indrukwekkend werkbezoek aan de woningfabriek van Fijn Wonen, eveneens in Heerenveen. Door gebruik te maken van slimme productiemethoden, standaardisering en robotisering worden op industriële wijze alle onderdelen van een woning geproduceerd, die vervolgens in één dag op de bouwplaats in elkaar kan worden gezet. Fijn Wonen is een concept van Van Wijnen, opgezet als start-up om in te spelen op veranderingen in de bouwsector. Inmiddels rollen er honderden woningen per jaar van de band uit deze fabriek. De excursie bracht een levendige discussie op gang over de consequenties van industrieel bouwen.

Voorzitterschap Team Ruimtelijke Kwaliteit Nederland Het Team Ruimtelijke Kwaliteit Nederland (TRKN) is een samenwerkingsverband van zeven regionale adviesorganisaties en de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit. Naast de Federatie zijn aangesloten Libau (Groningen), Oversticht (Overijssel), Gelders Genootschap, Mooi Noord-Holland, Mooisticht (Utrecht), Dorp Stad en Land (Zuid-Holland en Zeeland) en hûs en hiem (Fryslân). Het voorzitterschap en secretariaat van TRKN rouleert onder de leden. In 2024 vervulde hûs en hiem deze rol. Op verzoek van de andere organisaties wordt het voorzitterschap door hûs en hiem in 2025 voortgezet. De adviesorganisaties beschikken samen over een groep van ongeveer 200 experts die als adviseur werkzaam zijn op alle denkbare terreinen van monumentenzorg en ruimtelijke kwaliteit: uiteenlopend van erfgoedadviseurs via ervenconsulenten tot experts op het gebied van 9

______

infrastructuur en duurzame ontwikkeling. Dat doen zij als onafhankelijke adviseur, als lid van een kwaliteitsteam, als supervisor of stadsbouwmeester, als onderzoeker of als opsteller van gemeentelijke beleidsnota’s. De leden van het team doen onderling een beroep op elkaars expertise en kunnen zo elk beschikken over de inzet van alle denkbare deskundigheid. Een keer per jaar organiseert TRKN een landelijke teamdag met o.a. excursies. In 2024 is TRKN begonnen met een serie werksessie over de opzet van de nieuwe Nota’s Omgevingskwaliteit. We noemen dit de Bouwsteen Omgevingskwaliteit voor het te ontwikkelen beleid en instrumentarium onder de Omgevingswet dat gemeenten de komende jaren moeten gaan maken. Het doel van de Bouwsteen Omgevingskwaliteit is om gemeenten in Nederland handvaten mee te geven om omgevingskwaliteit te verankeren o.a. in het omgevingsplan. De bouwsteen laat ruimte voor lokaal maatwerk, op basis van de ruimtelijke identiteit en cultuur van een gemeente. Het is geen blauwdruk of vastgesteld model maar heeft mogelijk wel het voordeel van een op termijn heldere basissystematiek voor omgevingskwaliteit onder de Omgevingswet.

Voorbereiding op jubileum 100 jaar

GS K

1

s’v

b

Prinses JL....a en P.A.V. baron van Harinxma

....

Op 23 september 1925 werden op voordracht van de commissaris der koningin mr. P.A.V. baron van Harinxma thoe Slooten door Gedeputeerde Staten voor een periode van drie jaren de eerste leden van de adviescommissie benoemd. De naam werd: ‘Provinciale Friesche Adviescommissie ter wering van inbreuk op de schoonheid van stad en land’. Er was onmiddellijk een redelijk aantal gemeenten dat bouwplannen ter beoordeling inzond. Op 23 oktober 1925 werd de eerste algemene vergadering gehouden in het provinciehuis te Leeuwarden. Het reglement en de algemene werkwijze van de werkvergaderingen werden toen vastgesteld. Na de Tweede Wereldoorlog werd om praktische redenen de naam gewijzigd in ‘Provinciale Friese Schoonheidscommissie’ (P.F.S.). Op 5 november 1948 vond de eerste algemene vergadering na de oorlog plaats. In de zeventiger jaren van de vorige eeuw wijzigde de schoonheidscommissie haar koers. De ontwikkelingen leidden in 1981 tot een wijziging van het reglement en tegelijkertijd tot naamswijziging in ‘Friese Schoonheidscommissie hûs en hiem’. Inmiddels was de verhouding van de schoonheidscommissie ten opzichte van de provincie aan herziening toe. De organisatiestructuur van de commissie werd gewijzigd.

Deze had gedurende 58 jaar gefunctioneerd als een intergemeentelijke organisatie, waaraan het provinciaal bestuur zijn medewerking verleende en waarvan het bureau werd gevormd door medewerkers van de 10

Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichtingen c.q. het voorzienbare verlies. De onderhoudsegalisatievoorzieningen stoelen op een meerjarenraming van het uit te voeren groot onderhoud aan (en deels van) de kapitaalgoederen, waarin rekening is gehouden met de kwaliteitseisen die ter zake geformuleerd zijn. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen die is opgenomen in het jaarverslag is het beleid terzake nader uiteengezet. Langlopende schulden Langlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen de nominale waarde. Vlottende passiva De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

Rechtmatigheid De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Het Dagelijks Bestuur is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. De geconstateerde (grotere) afwijkingen in de realisatie van 2024 ten opzichte van de begroting 2024 betreffen a. b. c.

Kapitaallasten Directe personeelskosten Organisatiekosten

Ad a. De hogere Kapitaallasten in 2024 zijn mede het gevolg van de hogere afschrijvingslasten van de in 2022 en met uitloop in 2023 aanvullend gedane investeringen m.b.t. de verduurzaming en verbouwing van het pand van hûs en hiem. Het Algemeen Bestuur heeft in het najaar van 2022 middels een schriftelijke consultatie ingestemd met een begrotingswijziging voor extra uitgaven voor deze verduurzaming. In het verlengde van deze verbouwing is in 2024 de verplichting ontstaan voor het aanbrengen van een brandmeldinstallatie. De afschrijvingen waren ten tijde van het opstellen en goedkeuren van de begroting van 2024 nog niet bekend. Ad b. Aan de hogere Directe personeelskosten ligt vooral de cao-verhoging van 2024 ten grondslag. In deze cao-verhoging is de inflatie als gevolg van de stijgende kosten verrekend. Bij het opstellen en goedkeuren van de begroting 2024 was de omvang van de cao-verhoging niet bekend. Ad c. Onder de Organisatiekosten zijn de kosten van zowel de juridische advisering m.b.t. de impact van de wijziging van de gemeenschappelijke regeling als de -niet begrote- kosten voor het werkbezoek aan Antwerpen door leden van het Dagelijks Bestuur en medewerkers van hûs en hiem verwerkt.

25

_________________________________________________________________________________________

_________________________________________ _______________________________

TOELICHTING OP DE BALANS Materiële vaste activa Het onderstaand overzicht geeft het verloop van de boekwaarde van de overige investeringen met

2024

economisch nut weer: Boekwaardeperijanuari

€

Investering

389.510

-

Afschrijvingen

-

35.011 55.382

Desinvesteringen

-

Boekwaarde 31 december

€ 369.139

0

2023 €

348.102 88.289

-

46.881

-

0

-

€

389.510

Staat van astma rekening hûs en kiem miv 2024 (Imneaire afsottrijving)

2024 jaar

omschrijving

grootboekrek Omschrijving

looptijd

resterende iaren

peroentagn atschrijving

investering

boekwaarde atschrijving begin boekjaar boekjaar

boekwaarde eInde boekjaar

altinro_2024__boekwaarde 2017 cvketel Remeha 2017 HuisvestIng (markiezen) 2019 Inventaris pond 2019 Drossoir (2x) 2020 Asas Vi’oBook laptop 2021 Beeldschooinon 27(9e) 2022 Google Piuel 7 2022 Samsung Galaxy 520 2022 Verduurzaming pand 2023 Verduurzaming pond 2023 Verduurzaming pand eutra 2023 Archietstelling Habéé 2023 Bureau’s + tatels Habéé 2023 Vloerbedekking 2e 0105e 2023 Laadpaal 2023 Koffiemachine 2023 Mobiele tnlefnnns (301 2023 Software Portal 2023 Software Purtal Innosatie -

-

2024 Software Purtal instapfee-Il 2024 Website semieuwde huisstijl 2024 Brandmeluinslallatie 2024 Inbraaksignalenngsiostallatie 2924 Mobiele telefoons (2u) 2024 Inventans (stoel adm) -

-

‘0001 ‘0001 ‘0002 ‘0002 ‘0003 ‘0003 ‘0004

‘0004 ‘0001 0001 0001 0002 0002 0002 0001 0002 0004 0007 0007

0007 0007 0001 0001

‘0004 ‘0002

HuiseSting

10 10 5

Huisvesting

Irrueritaris

5

Inventaris Computerapparatuur Computerapparatuur Telecomapparatuur Telecumapparatuur Huisvesting Huisvesting Huisvesting Inventaris Inventans Inventaris Huisvesting Inventaris Telecumapparatiiiir Software Software

5 5

3 3 15 15 15 10 10 10 15 5

3 5 5

Software

5

Snftware

5

Huisvesting Huisvesting Telecumapparatuur Inventaris

10 10 3 10

3 3 0 0 1 2 1 1 13 13 13 8 8 8,5 13,5

3,5 1.5 3,5 4

5 5 10 10 3 10

10,00%

€ 3.750,00

€ 375,00

€1.125,00

10,00% 20,00% 20,00% 20,00% 20,00%

€8.263,46 €85.005,00 €546,64 €915,70 €2.223,87 €400,50 €354,55 6305.281,88 €20.000,05 € 11.598,77 €4.194,00 €2.100,00 €2.457,35 €2.670,00 €1.098,35 €1.062 34 €35.500,00 €7.688,00

€3.305,36 €826,35 € 16.000,00 €16.000,00 €109,32 ‘ €109,32 €366,28 € 183,14 € 1,334,38 €444,79 €244,46 €133,32 €216,68 €118,17 €294.929,75 €20.352,13 €18.666,67 €1.333,33 €10.825,52 €773,25 €3.774,60 €419,40 € 1.890,00 €210,00 €2.334,48 €245,74 €2.581,00 €178,00 €988,52 €219,67 €89530 €35408 €31.950,00 €7.100,00 €7.600,00 € 1.521,60

€2.479,02 €0,00 €0,00 € 183,14 €888,59 € 111,14 €98,51 €264.577,63 €17.333,33 €10.052,27 €3.355,20 €1.680,00 €2.088,75 €2.403,00 €768,05 6531 22 €24.858,00 €6.096,40

€ 494.075,01

€389.510,33

€50.897,20

€ 338.613,05

€ 15.000,00 €837000 €8.100,00 €2.601,18 €565,21 €375,00

€0,00 €000 €0,00 €0,00 €0,00 €0,00

€3.000,00 €83700 €405,00 €130,06 €94,19 €18,75

€ 12.000,00 €753300 €7.695,80 €2.471,12 €471,02 €356,25

€0,00

€4.485,00

(30.526,39

€ 389.510,33 € 55.382,28

€ 369.139,44

33,33% 33,33% 6,67% 6,67% 6,67% 10,00% 10,00% 10,00% 6,67% 20,00% 3333% 20,00% 20,00%

20,00% 20,00% 10,00% 10,00% 33,33% 10,00%

€ 1.500,00

€35.011,39 € 529.086,40

Vlottende activa Liquide middelen Het saldo van de rekening-courant bij de BNG Bank op 31 december bedraagt € 331.356. Het saldo van de schatkistbankierenrekening bedraagt op 31 december € 0. De kredietfaciliteit die hûs en hiem bij de BNG Bank geniet, betreft een bedrag van € 500.000. Schatkistbankieren Berekening benutting dremgebedrag schatkistbankieren Begrotingsbedrag erslagjaar

€

Drempelbedrag 2% n begrotingsbedrag

€

26.780

Minimaal drempelbedrag

€

1.000.000

Kwartaal 1 Kwartaalcijfers op dagbasis buiten s Rijks schatkist aangehouden

€

1.339.000

Kwartaal 2

219.294

€

186.233

Kwartaal 3 €

242.603

Kwartaal 4 €

384.662

Ruimte onder het drempelbedrag € 780.706 € 813.767 € 757.397 € 615.338 * De regeling Schotkistbankieren is per 1-7-2021 gewijzigd: per die datum is de drempel voor het verplicht schc,tkistbankieren verhoogd noor 2% von het begrotingstotool met een minimum van (1 miljoen. Het drempelbedrog is nooit lager dan €1 miljoen, wat betekent dat een decentrole overheid altijd gemiddeld €1 miljoen buiten de schatkist mag houden.

26

Verloop eigen vermogen Algemene reserve saldo per 1 januari resultaat voorgaand boekjaar saldo per 31 december

2024 € 326.222 84.479€ 241.743

2023 € 435.558 109.336€ 326.222

Gerealiseerd resultaat saldo per 1januari resultaat huidig jaar resultaat voorgaand jaar naar bestemmingsreserve onttrekking bestemmingsreserve saldo per 31 december

2024 84.479€ 126.212+ 84.479+ 3.0000 € 123.212+

2023 € 109.33681.479109.336+ 3.0000+ € 84.479-

2024 € 15.000 3.000 0 € 18.000

2023 € 12.000 3.000 0 € 15.000

2024 € 126.212+ 3.0000 € 123.212+

2023 € 81.4793.0000 € 84.479-

-

-

-

-

-

Bestemmingsreserve saldo per 1januari naar bestemmingsreserve onttrekking bestemmingsreserve saldo per 31 december

-

-

Resultaatverdeling resultaat voor bestemming naar bestemmingsreserve onttrekking bestemmingsreserve resultaat na bestemming

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Vaste passiva Om het pand aan de i.W. Frisostraat per 1 januari 2023 minimaal aan label C te laten voldoen heeft hûs en hiem voor de benodigde verduurzaming van het pand een geldlening afgesloten met BNG Bank N.V. voor een bedrag van € 330.000. De geldlening heeft een looptijd van 15 jaar vanaf 1 september 2022 tot 1 september 2037 tegen een rentepercentage van 2,99% per jaar. Op deze lening wordt jaarlijks, voor het eerst op 1 september 2023, afgelost en de verschuldigde rente betaald.

Langlopende deel van de geld lening zijnde > 5 jaar bedraagt: € 176.000 Kortlopende deel van de geldlening zijnde < 5 jaar bedraagt: € 110.000 Niet in balans opgenomen activa en verplichtingen Onder de post van Niet in balans opgenomen activa en verplichtingen vallen de laatste termijn aan het Portaal (adviessoftware ter vervanging van de Adviesbank) voor een bedrag van € 15.000 en de aangegane verplichting van de kelderrenovatie (kelderafdichting Koekoek, technische bergingsruimte en het aanbrengen van een ventilatiesysteem) voor een bedrag van € 15.000. Het voornemen is om de uitgave voor het renoveren van de kelder in 2025 te onttrekken aan de bestemmingsreserve onderhoud.

27

TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN Adviesgelden en overige inkomsten Aan inkomsten uit reguliere advisering aan gemeenten inclusief second opinions voor derden is in 2024 een bedrag van € 1.478.113 geboekt (hierin begrepen is een bedrag van € 171.656 uit vooroverlegadvisering). In 2023 was dit nog € 1.152.107 (waarvan € 168.139 uit vooroverleg). De stijging van de adviesgelden kan voor een deel worden toegeschreven aan de per 1/1/2024 doorgevoerde tariefsverhoging. Daarnaast is uit de Organisatie van de Abe Bonnema Prijs en overige projecten aan baten een bedrag van in totaal € 40.939 geboekt (tegenover € 60.203 in 2023).

In 2024 zijn aan (eerste) adviesaanvragen aangaande omgevingskwaliteit 2.759 (2023: 2.964) behandeld en aan (eerste) monumentenadviesaanvragen 303 (2023: 355) ontvangen. Dit is voor de eerste aanvragen ten opzichte van 2023 een daling van 6,9% bij de adviesaanvragen m.b.t. omgevingskwaliteit en een daling van 14,6% bij de monumentenadviesaanvragen. Het totale aantal behandelingen voor omgevingskwaliteit betrof 5.579 en voor monumenten 686. Voor omgevingskwaliteit gerelateerde adviezen is in 2024 het gemiddeld aantal behandelingen per aanvraag 2,02 geweest (in 2023: 1,91). Voor monumenten was in 2024 het aantal behandelingen 2,26 per dossier, dit betreft een stijging ten opzichte van 2023 (1,76). Voor ‘second opinions’ is in 2024 aan verkopen een bedrag van € 3.834 geboekt (2023: € 2.365). Second opinions worden veelal aangevraagd door rechtsbijstandsverzekeraars. In 2024 hebben geen Nije Pleats-sessies plaats gevonden (opbrengsten in 2023: € 9.796). In 2024 is de Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten uitgereikt. De Organisatie hiervan lag deels bij hûs en hiem, Aan verkopen (uren en doorbelaste kosten) kon in het boekjaar 2024 een bedrag ad € 10.296 worden geboekt.

Verder zijn in 2024 onder de noemer Overige projecten de opbrengsten voor de ondersteuning en advisering bij het opstellen van beeldkwaliteitsplannen, advisering inzake erfturbines, deelname aan Q-teams en deelname aan het Koepeloverleg Omgevingskwaliteit Afsluitdijk (KBO) geboekt voor een totaalbedrag van € 30.643 (2023: €40.507). De daling ligt vooral bij advisering van het aantal erfturbines. Personeelslasten In 2024 was de cao die is ingegaan op 1-1-2024 en loopt tot 31-3-2025 van toepassing met een loonafspraak van 4,75% per 1 januari 2024 en 1,25% per 1 oktober 2024. Deze cao resulteerde in een gemiddelde loonsverhoging van 5,1% voor 2024.

Het aantal FTE’s bedraagt in 2024 gemiddeld 9,85 (waarvan 0,22 tijdelijk) ten opzichte van een gemiddelde van 9,63 in 2023 (waarvan 0,22 tijdelijk). Deze stijging is mede het gevolg van een tijdelijke overlapping in 2024 met het oog op de pensionering van een medewerker in januari 2025. De post Netto salarissen is met € 588.285 in 2024 fors hoger geweest dan in 2023 (€ 518.863). De post Loonheffingen is met € 354.522 in 2024 ook hoger dan in 2023 (€ 339.004). De post Pensioenen is in 2024 met € 192.751 eveneens hoger dan in 2023 (€ 175.354). De totale salarislast in 2024 is uitgekomen op € 1.135.558 en dat is € 102.337 hoger dan in 2023 (€ 1.033.221). De hogere salarislasten kunnen grotendeels worden toegeschreven aan de cao verhogingen en gedeeltelijk aan een tijdelijke overlapping in de bezetting i.v.m. een naderende pensionering van één van de adviseurs. 28

De post Indirecte personeelskosten is in 2024 uitgekomen op € 24.240 en is daarmee licht hoger dan in 2023 (€ 23.828). Onder deze noemer vallen o.a. cursuskosten en kosten voor het uitbesteden van de salarisadministratie. De post Externe personeelskosten (presentievergoeding commissieleden en invalkrachten) is in 2024 uitgekomen op €41.924 en daarmee in lijn met vorig jaar (2023: €41.634).

Directe personeelskosten Indirecte personeelskosten Externe personeelskosten Totaal

Rekening 2024

Begroting 2024

Rekening 2023

1.135.558 24.240 41.924

1.089.000 19.000 35.000

1.033.221 23.238 41.634

1.201.772

1.143.000

1.098.093

Wet WNT (Wet normering topinkomens) Het normenkader rondom de ‘Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen Publieke en Semipublieke Sector (hierna: WNT) is bekrachtigd in het Besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 26 februari 2014, nr. 2014-0000106049 en de Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 26 februari 2014, nr. 2014-0000 104920. De WNT is per 1januari 2013 in werking getreden. Beloningen van bestuurders en overige topfunctionarissen in de (semi)publieke sector dienen wettelijk genormeerd, respectievelijk gemaximeerd te worden. Dit heeft geresulteerd in de wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). Hiermee wordt WOPT ingetrokken. De WNT voorziet in een democratisch gelegitimeerd instrument waarmee normen en verplichtingen kunnen worden opgelegd voor de bezoldiging van bestuurders en andere topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector. De gemeenschappelijke regeling is verplicht om jaarlijks in de jaarrekening de bezoldiging van iedere topfunctionaris en gewezen topfunctionaris op persoonsnaam op te nemen voor zover deze een drempelbedrag van € 2.100 overschrijden, ongeacht een eventuele overschrijding van het bezoldigingsmaximum.

Ten aanzien van interim-functionarissen die geen topfunctie vervullen hebben wij gebruik gemaakt van de mogelijkheid die paragraaf 6 van de Beleidsregels toepassing WNT biedt inzake de volledige openbaarmaking van deze functionarissen. Op basis van de Beleidsregels toepassing WNT (inclusief de wijziging van paragraaf 6 volgens besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 12 maart 2014, nr. 2014-0000142706 kunnen en hoeven wij niet volledig te voldoen aan de verplichting voor openbaarmaking van deze interim-functionarissen zoals voorgeschreven in artikel 4.2 lid 2c van de WNT (inclusief verwerking Aanpassingswet WNT). Voor 2024 geldt als maximumbedrag € 233.000,- inclusief belaste onkostenvergoedingen en pensioenbijdrage. In 2024 hebben geen bezoldigingen boven deze bezoldigingsnorm plaatsgevonden. Zowel bij vast als bij tijdelijk personeel.

29

De WNT geeft aan dat de gemeenschappelijke regeling verplicht is om jaarlijks in het financieel jaarverslag de bezoldiging van iedere topfunctionaris en gewezen topfunctionaris op persoonsnaam op te nemen voor zover deze een drempelbedrag van € 2.100 overschrijden, ongeacht een eventuele overschrijding van het bezoldigingsmaximum. Dit houdt in dat de directeur mét financiële gegevens en de leden van het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling hûs en hiem zânder financiële gegevens opgenomen moeten worden in de jaarrekening. In 2024 betreft dit alsdan de volgende personen:

Functiegegevens van tot deeltijdfactor dienstbetrekking?

Marc A. Visser directeur/secretaris 1-1-2024 / 3 1-12-2024 0,8 FTE Ja

Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoeding Beloningen betaalbaar op termijn Totale bezoldiging Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum

€ 104.925 € 18.403 € 123.328 € 186.400 (80% van € 233.000)

Gegevens 2023 van tot deeltijdfactor Beloning plus belastbare onkostenvergoeding Beloningen betaalbaar op termijn Totale bezoldiging

1-1-2023 / 3 1-12-2023 0,8 FTE € 98.312 € 17.531 € 115.843

-

-

Aan de hieronder vermelde functionarissen zijn in 2024 (evenals in 2023) geen vergoedingen betaald. Leden van het DB: • H. de Haan, i. van Veen (tot 28juni 2024), E. de Groot (vanaf 28juni 2024), 8. Dam, L. van der Tuin-Kuipers, H. Zonderland, N. Linthorst en B. Zantman Leden van het AB: • L. van der Tuin-Kuipers, Th. Faber, G. Wiersma, C. van Hes, E. de Groot, J. van Veen (tot 28juni 2024), R. Tromp (vanaf 28juni 2024), H. de Haan, B. Koonstra, J. Nijboer, A. Postma, J. Hagen, M. le Roy, B. Dam, G. van Essen (tot 10 april 2024), D. Ruige (vanaf 8 mei 2024), R. de Jong, K. Arendz, H. Zonderland

30

Huisvestings-/Apparaatskosten Het totaal van de huisvestings-, kantoor- en organisatiekosten is in 2024 hoger uitgevallen dan begroot. Huisvesting: De in 2024 onder Huisvesting geboekte kosten zijn per saldo €4.571 lager dan de begrote kosten, dit is de resultante van € 18.429 aan gemaakte kosten ten opzichte van € 23.000 qua begroting. Deze lagere huisvestingslasten worden vooral verklaard door een per saldo lager energieverbruik, waarbij een deel van de stroomopbrengst vanuit de zonnepanelen is terug geleverd. De verduurzaming van het pand aan de i.W. Frisostraat 1 draagt daarmee bij aan lagere energiekosten voor hûs en hiem. Ka ntoorkosten: De post Kantoorkosten komt in 2024 € 6.300 lager uit dan de begroting (€ 53.655 ten opzichte van € 60.000). Binnen de Kantoorkosten wordt de onderschrijding van € 2.400 aan Kosten IT-Beheer verklaard uit een verrekening vanuit ICT-Leeuwarden voor het resultaat over 2023 en een teruggave in de doorberekende afschrijvingskosten. De overige rubrieken aan kantoorkosten laten eveneens onderschrijdingen ten opzichte van de begroting zien. Het met ingang van 2024 digitaliseren van de verstrekte adviezen via het nieuwe Portaal speelt daarbij ook een rol. De kosten voor de vernieuwde website zijn voor een deel in 2024 geactiveerd.

Organisatiekosten: In 2024 zijn de totale organisatiekosten uitgekomen op € 54.786 ten opzichte van een begroting van € 38000. De post Organisatiekosten kende daarmee in 2024 een overschrijding van circa € 16.800 van de begrote kosten. Een deel van de verklaring ligt in niet-begrote kosten van juridische advisering m.b.t. de impact van de wijziging van de gemeenschappelijke regeling. Daarnaast zijn (niet-begrote) kosten voor een werkbezoek aan Antwerpen door leden van het Dagelijks Bestuur en medewerkers van hûs en hiem onder de rubriek Diverse organisatiekosten verwerkt. De hogere Contributies zijn toe te schrijven aan indexatie van de kosten en het aansluiten van hûs en hiem bij Circulair Friesland en Werken in Friesland.

Diverse lasten Inkoop Nije Pleats Aan inkoopkosten voor Nije Pleats is in 2024 een bedrag ad € 2.608 geboekt, dit betreft nagekomen kosten uit 2023. Deze kosten zijn in 2023 al verrekend in de facturen m.b.t. Nije Pleats-sessies. Deze post bestaat uit kosten van externe projectmedewerkers.

31

De opstelling van de Huisvesting/Apparaatskosten: Rekening 2024

Begroting 2024

Rekening 2023

Huisvesting Onderhoudskosten gebouw Onderhoudskosten tuin Schoonmaakkosten Gas en elektrisch Water Huisvuilkosten Overige huisvestingskosten Totaal huisvesting

618 1.197 11.191 3.109 44 579 1.691 18.429

1.000 1.000 10.000 9.000 100 250 1.650 23.000

809 1.043 11.315 5.363 109 342 6.680 25.661

Kantoorkosten Kantoorartikelen Kantine Drukwerk Kosten website/jubileum Kosten beheer IT Overige kantoorkosten Totaal kantoorkosten

722 294 600 4.358 47.613 68 53.655

1.250 500 1.250 5.000 50.000 2.000 60.000

919 449 1.412 7.776 45.195 458 56.209

Organisatiekosten Verzekeringen Contributies Abonnementen/boeken Porti Telefonie Belastingen divers Accountantskosten Diverse organisatiekosten Totaal organisatiekosten

2.829 17.764 1.297 724 2.045 4.353 9.325 16.449 54.786

3.000 14.500 1.000 1.250 1.750 4.000 8.500 4.000 38.000

3.201 15.772 958 442 4.147 4.247 8.800 8.537 46.054

Totaal

126.870

121.000

127.924

Aldus vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur als bedoeld in art. 33 van de Gemeenschappelijke Regeling ‘hûs en hiem’. d.d. 27juni 2025

H. de Haan, voorzitter

M.A. Visser, secretaris

32

tø bentacera Aan: het algemeen bestuur van hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit CONTROLEVERKLARING ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT A. Verklaring over de in jaarstukken opgenomen jaarrekening 2024 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2024 van de gemeenschappelijke regeling hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit te Leeuwarden gecontroleerd. Naar ons oordeel geeft de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van zowel de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2024 alsmede van het vermogen van hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit op 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De jaarrekening bestaat uit: 1. het overzicht van baten en lasten 2024; 2. de balans per 31 december 2024; 3. de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen, waaronder de rechtmatigheidsverantwoording van het dagelijks bestuur over de financiële rechtmatigheid van baten, lasten en balansmutaties over 2024.

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountontscontrole decentrole overheden (BADO), de door het algemeen bestuur op 29 november 2024 vastgestelde normenkader en het Controleprotocol Wet Normering Topinkomens (WNT) 2024 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’. Wij zijn onafhankelijk van Hûs en hiem welstandsadvisering en monumentenzorg zoals vereist in de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuronce-opdrochten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Informatie ter ondersteuning van ons oordeel Wij hebben onze controlewerkzaamheden bepaald in het kader van de controle van de jaarrekening als geheel en bij het vormen von ons oordeel hierover. Onderstaande informatie ter ondersteuning van ons oordeel en onze bevindingen moeten in dat kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen of conclusies.

Bentacera Registeraccountants BV. 9200ACDrachten KvK 01100531

bentacera.nl

Materialiteit Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening als geheel bepaald op € 13.900. De bij onze controle toegepaste goedkeuringstoleranties bedraagt voor fouten 1% en voor onzekerheden 3% van de totale lasten, inclusief toevoegingen aan reserves. De materialiteit is gebaseerd op het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie de materialiteitsvoorschriften gehanteerd zoals vastgelegd in het Controleprotocol WNT 2024. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met het algemeen bestuur overeengekomen dat wij aan hen tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven € 500 rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve of WNT-redenen relevant zijn.

Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2024 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1 .6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele diensthetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris hij andere WNT-plichtige instellinqen. alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. B. Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag andere informatie, die bestaat uit: het jaarverslag, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen; overzicht verschillenanalyse Incidenteel-Structureel.

-

-

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat; alle informatie bevat die op grond van BBV is vereist.

-

-

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in ingevolge artikel 213 lid 3 onder d van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Pagina 2 van

bentacera.nl

Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen von de andere informatie, waaronder het jaarverslag en overzicht verschillenanalyse Incidenteel-Structureel in overeenstemming met het BBV. C. Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van het bestuur voor de jaarrekening Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV. Het dagelijks bestuur is ook verantwoordelijk voor de financiële rechtmatigheid van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, waaronder de verordening van de hûs en hiem adviseurs omgevingskwaliteit, en voor het getrouw toelichten van de financiële rechtmatigheid in de jaarrekening. In dit kader is het dagelijks bestuur verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van het normenkader voor financiële rechtmatigheid mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet het dagelijks bestuur de veronderstellingen inzake de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie onderbouwen en afwegen of de gemeenschappelijke regeling in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder. Het dagelijks bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico’s kunnen worden opgevangen toelichten in de jaarrekening. Het algemeen bestuur is verantwoordelijk voor het vaststellen van het normenkader voor de financiële rechtmatigheid en het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de vennootschap. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

Pagina 3 van

bentacera.nl

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het BADO, de door het algemeen bestuur op 29 november 2024 vastgestelde normenkader, het Controleprotocol WNT 2024, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit: het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden.

Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeenschappelijke regeling; het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het dagelijks bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan; het vaststellen dat de door het dagelijks bestuur gehanteerde veronderstellingen aanvaardbaar zijn inzake de afweging dat de gemeente in staat is de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen zonder tussenkomst van de toezichthouder. Tevens het op basis van de verkreqen controle informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeenschappelijke regeling haar financiële risico’s kan opvangen. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring.

Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de gemeenschappelijke regeling de financiële risico’s niet kan opvangen; het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; en, het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen. -

-

-

-

-

-

Pagina 4 van

bentacera.nl

Wij communiceren met het algemeen bestuur andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

Drachten, 6 maart 2025 Bentacera Registeraccountants BV.

V.J. Keidel AA RA

Pagina 5 van

bentacera.nl

BIJLAGE 1. SAMENSTELLING VAN HET BESTUUR EN BUREAU DAGELIJKS BESTUUR. Leden: H. de Haan, voorzitter i. van Veen, penningmeester (tot 2B juni 2024( E. Groot, penningmeester (vanaf 2 juni 2024( B. Dam L. van der Tuin-Kuipers H. Zonderland N. Linthorst B. Zantman

ALGEMEEN BESTUUR. Ingevolge artikel g van de Gemeenschappelijke Regeling zijn door de deelnemende gemeentebesturen de volgende leden en plaatsver vangende leden bestuurders aangewezen als lid van het Algemeen Bestuur Gemeente

Lid

Achtkarspelen

L. van der Tuin-Kuipers

Ameland

Th. Faber

Dantumadiel

G. Wiersma

De Fryske Marren

r van Hes

Harlingen

E. de Groot

Heerenveen

J. van Veen (tot 25juni 2024(

Heerenveen

R. Tromp (vanaf 25juni 2024(

Leeuwarden

H. de Haan

Noardeast-Fryslân

5. Koonstra

Oostttellingwerf

J. Nijboer

Opsterland

A. Postma

Schiermonnikoog

J. Hagen

Smallingerland

M. le Roy

Sûdwest-Fryslân

5. Dam

Terschelling

G. van Essen (tot 10april 2024(

Terscheiling

0. Ruige (vanaf S mei 2024(

Vlieland

R. de Jong

Waadhoeke

K. Arendz

Weststellingwert

H. Zonderland

37

BUREAU

1. F. Alma, coördinator bedrijfsvoering 2. G. Boschloo, adviseur omgevingskwaliteit 3. A.R.J. Bremer, adviseur omgevingskwaliteit 4. M. Eskens, adviseur omgevingskwaliteit 5. M. Helder, administratie 6. W. Kingma, adviseur omgevingskwaliteit 7. F.E. Reitsma, adviseur omgevingskwaliteit (vanaf 1 oktober 2024) 8. G.J. Timmer, monumentenadviseur 9. S. Stienstra, adviseur omgevingskwaliteit 10. MA. Visser, directeur 11. ioh. de Vries, adviseur omgevingskwaliteit kwaliteit 12. i. van Zellingen, adviseur omgevingskwaliteit

38

BIJLAGE 2 SAMENSTELLING COMMISSIES

ADVISERENDE LEDEN: ARCHITECTEN.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

F. Hoekstra T. van de Lune A.G. de Vries K. Zigterman i. Nauta T. Smits B. Zantman

Boornbergum Utrecht Amsterdam Kubaard Rotterdam Leeuwarden Leeuwarden

(reserve) (reserve) (reserve)

Zuidhorn Lelystad Leeuwarden

(reserve)

Rotterdam Bennekom Leeuwarden

(reserve)

Haren

(reserve)

ADVISERENDE LEDEN: STEDENBOUWKUNDIGEN.

1. T. Hoek 2. N. Ruijter 3. H. Goudswaard

ADVISERENDE LEDEN: LANDSCHAPSKUNDE.

1. S. GalI 2. A. Nauta 3. B. Daan A Garrelts

ADVISERENDE LEDEN: BURGERS C.S. 1. P. Faber

Hollum

2 A. Siebenga 3. J. Hobma 4. S. Beerda 5. G. Terpstra

Gytsjerk Oosthem lust Franeker

specialist )woon)schepen )reserve) )reserve)

ADVISERENDE LEDEN: MONUMENTENARCHITECTEN. 1. A. de Leur-Bruijn

Bellen

2. K. Holstein 3. M. Berenschot 4. B. Kuit

Groningen Bolsward Amsterdam

(reserve) (reserve)

Groningen Kollum Leeuwarden Goutum

(reserve) (reserve)

ADVISERENDE LEDEN: ARCHITECTUURHISTORICI.

1. M. van der Heide 2. S. Tillema 3. C. Versloot 4. D. Wendt

39

Bijlage 3 Overzichten productiecijfers per gemeente

Productiecijfers 2024: opbrengst per gemeente/derden

gemeente

1 Achtkarspelen 2 Ameland 3 Dantumadiel 4DeFryskeMarren 5 Harlingen 6 Heerenen 7 Leeuwarden 8 Noardeast-Fryslân 9 Ooststellingwerf 10 Opsterland 11 Schiermonnikoog l2Smallingerland 13 Sidwest-Fryslân l4Terschefling 15 Vlieland l6Waadhoeke 17 Weststellingwerf

opbrengst opbrengst opbrengst adviesaanvragen Nije Pleats divers

totaal opbrengst

€ 62.553 €41.024 € 18.708 €151.184 € 45.657 €40.390 €250.170 € 134.265 € 57.867 € 93.406 €11.820 €109.736 €201.626 €29.444 € 10.451 €124.995 € 90.983

€ 0 €0 € 0 €0 € 0 €0 €0 €0 € 0 € 0 €0 €0 €0 €0 € 0 €0 €0

€ 0 €0 € 0 €0 € 0 € 1.188 €6.204 €2.772 -€ 495 € 0 €0 €2.376 €9.018 €0 € 0 €274 € 9.306

€ 62.553 €41.024 € 18.708 €151.184 € 45.657 €41.578 €256.374 € 137.037 € 57.372 € 93.406 €11.820 €112.112 €210.644 €29.444 € 10.451 €125.269 € 100.289

€ 1.474.279

€ 0

€ 30.643

€ 1.504.922

Second opinions Abe Bonnema Prijs

€ 3.834 € 10.296 € 1.519.052

40

Pro ductiecijfers 2024: naar aard (eerste) adviezen in %

gemeente

voldoet

voldoet mits

voldoet niet

aanhouden

vooroverleg

1 Achtkarspelen 2 Ameland 3 Dantumadiel 4 DeFryskeMarren 5 Harlingen 6 Heerenveen 7 Leeuwarden 8 Noardeast-Fryslân 9 Ooststellingwerf 10 Opsterland 11 Schiermonnikoog 12 Smallingerland 13 SLidwest-Fryslân 14 Terschelling 15 Vlieland 16 Waadhoeke 17 Weststellingwerf

29,0 24,4 14,3 25,9 37,3 19,3 26,1 22,5 14,8 22,2 24,3 24,0 37,6 43,5 24,1 25,2 15,7

15,1 10,0 25,7 19,0 19,6 17,6 18,9 21,4 14,8 19,3 10,8 19,8 17,1 7,2 3,4 20,4 15,7

12,9 6,7 5,7 6,6 13,1 7,6 14,5 8,9 7,0 9,6 5,4 10,9 13,4 10,1 20,7 9,4 12,9

7,5 6,7 8,6 3,8 8,5 10,9 13,1 3,7 7,8 5,9 5,4 7,8 4,8 5,8 10,3 5,8 6,4

35,5 52,2 45,7 44,6 21,6 44,5 27,4 43,5 55,7 43,0 54,1 37,5 27,0 33,3 41,4 39,2 49,3

totaal hûs en hiem

26,6

18,0

10,9

7,3

37,3

41

Pro ductiecijfers 2024: naar categorieën bouwsommen in %

5.000

5.001-

gemeente

25.001-

100.001-

250.001

25.000

100.000

250.000

%

%

%

%

%

1 Achtkarspelen 2 Ameland 3 Dantumadiel 4 deFryskeMarren 5 Harlingen 6 Heerenveen 7 Leeuwarden 8 Noardeast-Fryslân 9 Ooststellingwerf 10 Opsterland 11 Schiermonnikoog 12 Smallingerland 13 Stidwest-Fryslân 14 Terschelling 15 Vlieland 16 Waadhoeke 17 Weststellingwerf

7,3 30,6 4,0 6,1 25,2 26,9 34,9 20,5 12,5 11,5 18,8 14,1 15,6 12,9 28,0 20.7 12,1

14,6 20,0 12,0 22,8 33,3 13,5 21,4 17,8 23,2 14,1 25,0 19,7 21,3 15,7 24,0 27,8 14,6

30,2 12,9 20,0 32,4 17,8 27,9 14,5 22,0 29,5 25,0 25,0 22,2 27,5 32,9 12,0 23.7 24,8

18,8 14,1 40,0 17,0 10,4 17,3 7,5 18,2 16,1 19,9 15,6 13,6 15,8 17,1 12,0 11.0 17,8

29,1 22,4 24,0 21,7 13,3 14,4 21,7 21,5 18,7 29,5 15,6 30,4 19,8 21,4 24,0 16.8 30,7

totaal hûs en hiem

19,1

20,9

23,6

14,5

21,9

42