Bijlage 2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022-2026

Gebleken is dat door bouwkundige aanpassingen, scherpere beoordeling en nieuwe rekenmethodiek het gemeentehuis wel voldoet. Desalnietemin zal in 2025 een voorstel gedaan worden omdat qua behaaglijkheid en achterstallig onderhoud wel enkele zaken opgepakt dienen te worden. Ook wordt voor de gemeentewerf een verdere uitwerking gemaakt voor de verduurzaming en renovatie. 2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022 – 2026 gemeente Vlieland – Zaaknummer: 458238 25

Voor Flidunen wordt parallel aan de uitwerking van de scenario’s een duurzaamheidsadvies voor de toekomstkeuzes opgesteld. Ook bij de nieuwe plannen voor de Lepelaar zal de gemeente als eigenaar bij de interne verbouwing slimme keuzes maken in de verduurzaming. Hierbij wordt zowel gevel, dak als installatie meegenomen om te voldoen aan de regelgeving qua label en in de exploitatie om de stijgende kosten van energie te kunnen beteugelen. Kansen liggen nog bij het havengebouw om zowel installatietechnisch als een upgrade van de schil te komen tot een toekomstbestendig en duurzaam gebouw. 43. Kom met een integraal advies over de afvalinzameling waarbij de verschillende varianten duidelijk onderbouwd worden toegelicht. Planning CUP: 2022 en 2023 1e Evaluatie: In 2023 is er gewerkt aan een integraal advies over de afvalinzameling op het eiland. Het advies zal als bespreekstuk gepresenteerd worden richting de raad. Naar verwachting zal dit in april 2024 zijn. 2e Evaluatie: De raad heeft richtinggevende uitspraken gedaan waardoor scenario 4 verder kon worden uitgewerkt. In samenwerking met Omrin is er gewerkt aan een projectplan wat in april 2025 aan de raad wordt voorgelegd. Vervolgens treedt de nieuwe werkwijze met betrekking tot inzameling huishoudelijk en bedrijfsafval uiterlijk per 1 januari 2026 in.

2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022 – 2026 gemeente Vlieland – Zaaknummer: 458238 26

Hoofstuk 8 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Wonen heeft voor ons een hoge prioriteit. We zijn blij dat het Programma “Goed wonen en leven” een belangrijke pijler is in het Programma Waddeneilanden. Wij vragen van het college dan ook om dit programma optimaal te ondersteunen. De combinatie van wonen en zorg is ook reeds in hoofdstuk 7 Volksgezondheid en milieu benoemd. Om dit goed in te kaderen vragen wij het college een WoonZorg Visie op te stellen, dit met als uitgangspunt dat men een leven lang op Vlieland kan wonen. Tevens geven wij het college de opdracht om op korte termijn met een plan te komen voor onderzoek naar en wenselijkheid van diverse mogelijke woonlocaties en woonvormen en daarbij alle betrokkenen aan de voorkant te betrekken. Wij zijn ons ervan bewust dat alle ontwikkelingen op het gebied van wonen een lange voorbereidings- en uitvoeringstijd nemen. Daarom willen we vóór de zomer van 2023 een onderzoekuitslag (kansenkaart) hebben, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen mogelijke oplossingen op redelijk korte termijn en oplossingen op de lange termijn waarvoor nog veel overleg, lobby en onderhandeling nodig is. In dat onderzoek moet ook aandacht besteed worden aan: • • • •

hoeveelheden (hoe ver willen/moeten we groeien) doelgroepen woonwensen betaalbaarheid

Eén van de zaken die op korte termijn nader onderzocht moeten worden is de herbestemming van de locatie oude bibliotheek. Daarbij dienen alle mogelijkheden in kaart gebracht te worden, zoals de mogelijke plannen die WoonFriesland hierbij voor ogen heeft, maar ook de mogelijkheid om hier een nieuw duurzaam gemeentehuis te bouwen, zodat de huidige locatie van het gemeentehuis vrij komt voor nieuwbouwwoningen of appartementen. Een andere uitdaging is de huisvesting van toeristisch seizoenpersoneel in de zomerperiode. Qua schaarste in de faciliteiten maar ook qua leefbaarheid in de bestaande woonbuurten, aangezien er soms relatief veel jonge tijdelijke werknemers wonen in een (rijtjes)huis. Bij de verdere concretisering van het uitvoeringsprogramma Waddeneilanden vragen wij het college hier nadrukkelijk aandacht aan te besteden. Daarnaast vragen wij het college regels op te stellen en te handhaven met betrekking tot personeelshuisvesting zodat de veiligheid gewaarborgd is en er geen overlast voor de omgeving wordt veroorzaakt. Leegstand of oneigenlijk gebruik van woningen vraagt eveneens de nodige aandacht. Een schaarste aan woningen en bouwgrond vraagt om heldere en strakke regels omtrent leegstand of oneigenlijk gebruik.

Wij willen goed in beeld brengen welke maatregelen daartegen kunnen worden genomen zodat er adequaat kan worden gehandeld indien dergelijke situaties zich voordoen. Ook moet het college de verdere invoering van de Omgevingswet voortvarend ter hand te nemen. We lopen hierin al (mede) voorop en we willen graag tijdig volledig hierop voorbereid zijn. Fysieke leefomgeving is echter meer dan alleen wonen en personeelshuisvesting. Dat gaat ook over behoud van je authenticiteit als eiland, waarvan de natuur, waarden als rust, ruimte en duisternis en het cultureel erfgoed belangrijk zijn. Ook de omgevingskwaliteit van de bebouwde omgeving, zoals de Dorpsstraat en het recreatiewoningenterrein, maakt deel uit 2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022 – 2026 gemeente Vlieland – Zaaknummer: 458238 27

van de fysieke leefomgeving. Het doel en de ambitie is om die kwaliteit te behouden en waar mogelijk te versterken om de kernwaarden van Vlieland te behouden.

Opdrachten aan het college: 44. Volledige ondersteuning bieden aan het programma “Goed wonen en leven” uit het Programma Waddeneilanden. Planning CUP: 2022 en 2023 1e Evaluatie: In 2023 is het programmateam volledig bemenst. In die periode is het programmateam “Goed wonen en leven” wel bij elkaar blijven komen, omdat er een aantal ontwikkelingen speelden op het gebied van Rijks- en provinciale regelgeving waarop direct geacteerd moest worden. In al die situaties gaat het telkens om het bemachtigen van een uitzonderingspositie voor de Waddeneilanden vanwege de bijzondere omstandigheden met betrekking tot het wonen, werken en leven op de eilanden in vergelijking met de situatie op de vaste wal. Dat krijgt in 2024 een vervolg, alsmede is een start gemaakt met het oppakken van de initiatieven die in het Programma Waddeneilanden zijn opgenomen. 2e Evaluatie: In 2024 is het programmateam in een vooraf vastgelegde regelmaat samen gekomen om de initiatieven uitgeschreven in formats binnen de Regio Deal op te pakken. Er wordt telkens een jaarplan gemaakt waarin wordt beschreven welke initiatieven lopen en welke worden opgepakt. Afstemming omtrent de initiatieven lopen via de Stuurgroep.

Daarnaast vervult het programmateam ook een belangrijke rol om in gezamenlijkheid naar buiten te treden richting Rijk en provincie waar het gaat om nieuwe ontwikkelingen en wetgeving binnen het kader van de volkshuisvesting. Leden van het programmateam worden evenredig verdeeld over provinciale werkgroepen om te zorgen dat de eilanden altijd vertegenwoordigd zijn om zodoende de belangen en de specifieke omstandigheden van de eilanden voortdurend aan de orde te kunnen stellen en waar nodig om uitzonderingsregelingen te vragen. 45. Stel een WoonZorg Visie op. Voor de punten 46 tot en met 51 is een startnotitie Wonen opgesteld met de daarbij behorende planning. Planning CUP: 2022 en 2023 1e Evaluatie: De WoonZorg Visie maakt, zoals afgesproken in de startnotie Wonen, deel uit van het programma Wonen, dat op dit moment wordt opgesteld en dat in 2024 vastgesteld moet gaan worden. 2e Evaluatie: In 2024 is het programma Wonen vastgesteld. In dat programma Wonen is de Woonzorgvisie opgenomen. 46. Actualiseer de Woonvisie. Planning CUP: 2022 2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022 – 2026 gemeente Vlieland – Zaaknummer: 458238 28

1e Evaluatie: Eind 2023 is een begin gemaakt met het opstellen van een nieuw programma Wonen, als actualisatie van de Woonvisie. Het participatietraject is inmiddels afgerond en er ligt een eerste concept van een ambitiedocument. Dit document wordt besproken met de raad en ook teruggelegd bij de bevolking. Vervolgens rolt daar het programma Wonen uit dat in 2024 moet worden vastgesteld. 2e Evaluatie: In 2024 is het programma Wonen vastgesteld. 47. Kom vóór de zomer van 2023 met een overzicht (kansenkaart) van mogelijke toekomstige woonlocaties en woonvormen. Besteed hierbij ook nadrukkelijk aandacht aan de eventuele mogelijkheden aan beide zijden van de Willem de Vlaminghweg. Planning CUP: 2022, 2023 en 2024 1e Evaluatie: In het programma Wonen worden alle mogelijke woonlocaties en woonvormen onderzocht. Dat gaat gelijk op met een onderzoek naar de mogelijke realisatie van een woongebouw voor (semi)overheidspersoneel, waarbij die locaties ook alle de revue passeren. Daarmee wordt een volledig beeld verkregen van alle concrete en potentiële woonlocaties. 2e Evaluatie: In 2024 is een begin gemaakt met de realisatie van enkele bestaande, voorgenomen woonlocaties. Aan de Willem de Vlaminghweg is een start gemaakt met de bouw van 15 woonruimtes voor personeel. Aan de Middenweg is het plan voor 12 woonruimtes definitief uitgewerkt naar uitvoering en bouw in 2025.

En op de locatie van de oude bibliotheek is het proces in gang gezet met WoonFriesland om in 2025/2026 tot realisatie van 12 woonruimtes te komen. In 2024 is verder uitvoering gegeven aan de zoektocht naar locaties voor woningbouw. Daarbij zijn binnen de contouren van het bestaande dorp meerdere locaties in beeld. Vanuit het strategisch aankoopbeleid heeft de gemeente zelf inmiddels percelen in eigendom verkregen ten behoeve van woningbouw. De meeste locaties liggen gevoelig, omdat die particulier in eigendom zijn en op de locaties vaak ook nog mensen woonachtig zijn. In 2024 is begonnen om met mensen daarover in gesprek te komen. De locatie voor huisvesting van (semi)overheidspersoneel is in een tweede fase beland. Omtrent die fase is eind 2024 consensus bereikt en dat onderzoek zal zich in 2025 voortzetten. Met Staatsbosbeheer hebben gesprekken plaatsgevonden over de toekomst van het eiland, waarbinnen mogelijke woningbouw een onderwerp van de gesprekken is. Met hen is eveneens gespreken over de locatie voor (semi)overheidspersoneel omdat zij daarvan grondeigenaar zijn. 48. Besteed bij de concretisering van het uitvoeringsprogramma Waddeneilanden aandacht aan de huisvesting van seizoenmedewerkers. Planning CUP: doorlopend 1e Evaluatie: De huisvesting van seizoenmedewerkers heeft, naast het Uitvoeringsprogramma Waddeneilanden, op velerlei terrein de aandacht van de gemeente.

Het maakt deel uit van het programma Wonen, van het onderzoek naar 2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022 – 2026 gemeente Vlieland – Zaaknummer: 458238 29

huisvesting (semi)overheidspersoneel, het programma Waddeneilanden en de voortdurende gesprekken die met de OVV en individuele ondernemers worden gevoerd. 2e Evaluatie: Idem. 49. Zorg voor duidelijke regelgeving en handhaving daarvan met betrekking tot personeelshuisvesting (in verband met veiligheid en overlast). Planning CUP: doorlopend 1e Evaluatie: Bij de aanpak van huisvesting van personeel is voortdurend de bestaande huisvesting een punt van aandacht. Daarbij speelt ook de regelgeving een belangrijke rol. Bij zowel het vaststellen van een nieuwe huisvestingsverordening (2024) als het omgevingsplan wordt gekeken naar duidelijke begrippen en regels die moeten leiden tot een situatie waarbij huisvesting veilig en zonder overlast plaats kan vinden. 2e Evaluatie: Idem 50. Breng de mogelijkheden in kaart om leegstand en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Planning CUP: 2022 en 2023 1e Evaluatie: De regelgeving gaat dit op dit moment al tegen, maar handhaving daarvan is lastig. Gekeken zal worden of aanpassing van de regelgeving tot beter handhaafbare regels kan leiden. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van de kennis die wordt opgedaan vanuit de gezamenlijke aanpak van oneigenlijk woninggebruik binnen het programma Waddeneilanden. 2e Evaluatie: Binnen de RegioDeal is het project om oneigenlijk woninggebruik tegen te gaan inmiddels van start gegaan.

Momenteel wordt er gewerkt aan een uitbreiding van de capaciteit om hier stappen in te gaan zitten. Ook is er een actueel beeld gemaakt op alle eilanden waar oneigenlijk woninggebruik plaatsvindt. 51. Pak de verdere invoering van de Omgevingswet voortvarend op. Planning CUP: doorlopend 1e Evaluatie: Op 25 januari 2024 is de gemeenteraad bijgepraat over de stand van zaken met betrekking tot de invoering van de Omgevingswet. Daarin is aangegeven dat we op dit moment bezig zijn de gevolgen van de inwerkingtreding te ervaren en dat we voortvarend doorwerken aan het opstellen van de laatste instrumenten, met name het omgevingsplan en de daarbij behorende onderdelen. 2e Evaluatie: In 2024 is de gemeenteraad bijgepraat over het ruimtelijk kwaliteitsdocument, het omgevingsplan en de eerste ervaringen met het werken onder de Omgevingswet. In 2024 is het ruimtelijk kwaliteitsdocument opgesteld en zijn de archeologische en cultuurhistorische waardenkaarten opgesteld. Deze moeten allemaal onderdeel worden van het omgevingsplan. Met het omgevingsplan zijn eveneens grote stappen gezet. Met de vergunningverlening, participatie en de Wet kwaliteitsborging zijn, in samenspraak ook met de andere eilanden en Friese gemeenten, de eerste ervaringen opgedaan.

Conclusie is dat de overgang naar de Omgevingswet zonder al teveel problemen is verlopen, dat het werken onder de Omgevingswet goed gaat en dat we met het inrichten van het instrumentarium, in vergelijking met veel andere gemeenten, nog altijd voortvarend aan de slag zijn. 2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022 – 2026 gemeente Vlieland – Zaaknummer: 458238 30

2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022 – 2026 gemeente Vlieland – Zaaknummer: 458238 31

Hoofstuk 9 Financiën De financiën van onze gemeente zijn al jaren goed op orde. Dit willen we zo houden. Al ons beleid en al onze besluiten zullen dan ook financieel goed getoetst moeten worden. Op dit moment speelt de herverdeling van het gemeentefonds, onze belangrijkste inkomstenbron. Wij vragen het college nauwlettend de ontwikkelingen hieromtrent te volgen en zich in te spannen opdat onze financiële positie hierdoor niet verslechterd. Voor het Programma Waddeneilanden willen wij onze financiële bijdrage vastleggen in een in te stellen reserve. Een voorstel hiertoe is opgenomen in de kadernota. Verder willen we dat in deze raadsperiode de financiële verordeningen en de nota reserves en voorzieningen geactualiseerd worden. In de vorige raadsperiode is een gestart gemaakt met een verkenning naar mogelijkheden om toeristenbelasting op een andere wijze te innen. Niet meer via de logiesverstrekkers, maar rechtstreeks bij de toerist (een gepersonaliseerd systeem). Wij verzoeken het college dit traject voort te zetten in samenwerking met rederij Doeksen en de gemeente Terschelling.

Opdrachten aan het college: 52. Volg het proces rondom de herijkingen van het Gemeentefonds nauwlettend en onderneem waar nodig actie om de belangen c.q. gevolgen voor onze gemeente goed voor het voetlicht te brengen. Planning CUP: 2022, 2023, 2024 en 2025 1e Evaluatie: Uit de stukken in de pers, o.a. van het rijk, blijkt telkens weer dat het onderwerp nog steeds op de agenda staat. Op dit moment lopen er onderzoeken naar uitgaven bij een aantal gemeenten die inkomsten toeristenbelasting hebben. Bestuurlijk worden we vertegenwoordigd in een aantal gremia: bij de herverdeling Gemeentefonds OEM (Overige Eigen Middelen m.n. toeristenbelasting) door Valkenburg. Bij de nadeelprovincies Friesland Groningen is er een spagaat: wat goed is voor het vaste land pakt slecht uit voor de Waddeneilanden. 2e Evaluatie: Het risico dat de gemeente Vlieland gekort gaat worden vanwege de toeristenbelasting (en eventueel ook de forensenbelasting) is nog steeds onzeker.

53. Actualiseer de financiële verordeningen. Planning CUP: 2023 1e Evaluatie: De financiële verordening en het treasury statuut worden in februari 2024 aan de raad aangeboden. Het controleprotocol is in november 2023 door de raad vastgesteld. 2e Evaluatie: In 2024 is tenslotte ook het controleprotocol opnieuw vastgesteld. Wanneer wijziging in regelgeving het noodzakelijk maakt zullen verordeningen opnieuw worden aangepast. 2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022 – 2026 gemeente Vlieland – Zaaknummer: 458238 32

54. Actualiseer de nota reserves en voorzieningen Planning CUP: 2022 1e Evaluatie: De nota is in 2022 door de raad vastgesteld en wordt éénmaal in de vier jaar bijgesteld. 2e Evaluatie: In de nieuwe raadsperiode zal de nota opnieuw vast worden gesteld. Er zijn minimale wijzigingen door instelling van een enkele nieuwe bestemmingsreserve. 55. Doe, samen met de gemeente Terschelling en Rederij Doeksen, onderzoek naar de mogelijkheden van een gepersonaliseerd systeem van inning toeristenbelasting. Planning CUP: 2022, 2023 en 2024 1e Evaluatie: Dit onderzoek is samen met de gemeente Terschelling en Rederij Doeksen opgepakt. Er is onderzoek gedaan naar de juridische mogelijkheden en beperkingen en er heeft een marktconsultatie plaatsgevonden. Op basis hiervan is de gemeenteraad in februari 2024 een voorstel aangeboden omtrent het vervolg. 2e Evaluatie: Het nader onderzoek heeft uitgewezen dat er te veel risico’s kleven aan een gepersonaliseerd systeem van inning van toeristenbelasting. Uw raad heeft daarom besloten niet verder te gaan met dit traject, maar ons nu te richten op de pilot die in de provincie Friesland loopt met het invoeren van een digitaal nachtregister. Wij volgen deze ontwikkelingen en zijn in afwachting van de eerste uitkomsten van de pilot.

Vlieland, 18 maart 2025. College van burgemeester en wethouders.

2e Evaluatie Raadsbreed akkoord 2022 – 2026 gemeente Vlieland – Zaaknummer: 458238 33