Begroting 2026 definitief (aangepast 30-09)
Tekst van het document
Wat gaan we doen in 2026? • • •
Het starten van projecten om materiaalstromen op het eiland te sluiten en een circulaire economie te bevorderen In te zetten op financiering vanuit de Regio Deal voor initiatieven op het gebied van circulaire economie Projecten en initiatieven van eilanders aanjagen, ondersteunen en financieren om een breed gedragen effect te creëren.
Speerpunt 7: Een efficiënte en circulaire afvalinzameling tegen gezonde tarieven In 2025 is een project gestart vanuit Regio Deal projectlijn 5: Circulaire Economie. Dit project is opgestart met als doelstelling om kansen voor het circulair afscheiden van afvalstromen op het eilanden te onderzoeken. De scheiding tussen het huishoudelijk- en het bedrijfsafval was voor de gemeente de voornaamste aanleiding. Daarnaast helpt dit project de gemeente haar doelstellingen op het gebied van een circulaire economie, geschreven in meerjarenplan duurzame ontwikkeling 2023-2027, te realiseren. Dit project heeft naast een duurzaamheidsdoelstelling ook een financiele component. Wanneer afvalstromen gescheiden worden en het eiland niet verlaten, zal de totale hoeveelheid afval die afgevoerd moet worden kleiner zijn. De verkenning in 2025 maakt een project op grotere schaal in 2026 mogelijk. Hiervoor zal wederom naar financiering vanuit de Regio Deal gekeken worden.
Wat gaan we doen in 2026? • •
Afronden van de verkenning Ons inzetten voor mogelijke vervolgstappen
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 57
Speerpunt 8: Uitvoering geven aan het geactualiseerd VTH-beleid uit 2025 Het VTH-beleid (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) behelst diverse domeinen waaronder, Milieu, Bouw en Woningtoezicht, APV, Drank- en Horecawet, Brandveiligheid en Handhaving. Dankzij het geactualiseerd beleid kan er op de diverse gebieden doeltreffend worden gehandeld. Het VTH-beleid zorgt ervoor dat de gemeente ‘in control’ blijft met als resultaat een veilige leefomgeving. Dankzij het nieuwe VTH-beleid kunnen we in 2026 handelen volgens de wijze die de Omgevingswet van ons vraagt.
Wat gaan we doen in 2026? •
Uitvoering geven aan het geactualiseerd VTH-beleid
Speerpunt 9: Verbeteren van de (mentale) gezondheid Op Vlieland streven we naar gezonde inwoners die volop de kans krijgen én nemen om mee te doen aan de samenleving. We willen dat onze jeugd kansrijk opgroeit en dat onze ouderen zich zo lang mogelijk sterk en vitaal voelen. We zetten daarom volop in op preventie en werken hierbij vanuit de principes van “Positieve gezondheid”: dit gaat ervan uit dat gezondheid meer is dan ”niet ziek zijn”. Gezondheid gaat ook over veerkracht, zingeving en meedoen in de maatschappij. Op regionaal niveau werken we hiervoor samen in de “Friese Preventie Aanpak”. Ook werken we op basis van ons eigen plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Friese Integraal Zorg Akkoord (FriZA). Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is het vervolg op het Integraal Zorgakkoord (IZA) en richt zich op het toegankelijk en betaalbaar houden van zorg door nauwere samenwerking tussen zorg, welzijn en gemeenten. Het akkoord introduceert basisfunctionaliteiten (o.a. gezonde leefstijl, mentale gezondheid, kansrijk opgroeien) en een basisinfrastructuur in wijken en buurten om deze uit te voeren. Doelen zijn onder andere het personeelstekort in de zorg verminderen en de zorg gelijkwaardiger en toegankelijker maken en beter bereikbaar. Hiervoor stelt het Rijk structurele financiering en doorbraakmiddelen beschikbaar.
Wat gaan we doen in 2026? •
• • • •
In samenwerking met TeamFRL en het onderwijs zetten we ons in voor een positieve sportcultuur en een gezonde leefstijl. We stimuleren gezonde voedingskeuzes en focussen hierbij extra op de doelgroep jongeren. We geven uitvoering aan het preventieplan op middelengebruik. We investeren op verschillende manieren in het mentaal welbevinden van onze inwoners en hebben hierbij aandacht voor diverse doelgroepen. We werken toe naar het terugdringen van beperkingen onder ouderen door het borgen van de training ‘Stevig staan’ en het vervolg daarop. We implementeren ‘welzijn op recept’ door de maatschappelijk werker in te zetten als welzijnscoach. Het implementeren van welzijn op recept zorgt ervoor dat de druk op zorg verlaagt en de zelfredzaamheid en participatie van ouderen en andere kwetsbare inwoners wordt bevorderd. Welzijn op recept richt zich op het verhogen van het
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 58
• •
•
welbevinden van de patiënten en het verminderen van het zorggebruik in de eerstelijnszorg. We bouwen door op onze lokale preventie-infrastructuur en sluiten aan bij relevante regionale ontwikkelingen binnen het FriZa en AZWA. We zetten de transformatieplannen sociale basis en mentale gezondheid in. Transformatieplan mentale gezondheid richt zich op de mentale problematiek met als focus de jongeren. Het richt zich zowel op preventie als mensen met meervoudige ernstige psychische problemen. Transformatieplan sociale basis richt zich op de inwoners van het eiland om hen mee te laten doen in de samenleving. Het wil het voorveld versterken en eerder ingrijpen wanneer een inwoner hulp nodig heeft. Voor beide transformatieplannen heeft de gemeente Vlieland ingestemd met de implementatie fase. Op lokale passende wijze invulling geven aan de Wet integrale suïcide preventie.
Wat is de betrokkenheid van verbonden partijen? Veiligheidsregio Met de Veiligheidsregio Friesland (onder andere GGD) is een gemeenschappelijke regeling. Zij voeren gemeentelijke taken op het gebied van onder andere volksgezondheid. De regeling heeft tot doel het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de gemeenten op onder andere het terrein van publieke gezondheidszorg. De bijdrage voor het onderdeel gezondheidszorg is voor 2026 geraamd op € 66.688. Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) De FUMO voert taken en bevoegdheden uit voor de deelnemers op het gebied van het milieu en de omgevingswet. Naast vergunningverlening, toezicht en handhaving geven zij ook advies over bijvoorbeeld geluid-, lucht-, water- en bodemvraagstukken. De totale bijdrage aan de FUMO is voor 2026 geraamd op € 89.542. N.V. Afvalsturing Friesland (Omrin) Het voorkomen, verwijderen, bewerken en verwerken van het Friese afval conform de voorgeschreven milieudoelstellingen tegen zo laag mogelijke kosten. N.V. Fryslân Miljeu Noardwest Het komen tot een doelmatige en uit oogpunt van milieuhygiëne verantwoorde uitvoering van milieu- en reinigingstaken. Jaarlijks sluit de gemeente Vlieland een dienstverleningsovereenkomst af met Fryslân Miljeu Noardwest. Hierdoor is de uitvoering van de taken te allen tijde gewaarborgd.
Kaderstellende nota’s • • • • • • •
Gemeentelijk Programma Water en Rioleringen 2024-2027 Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor de gemeente Vlieland 2013 Afvalstoffenverordening gemeente Vlieland 2012 VTH-Beleid 2025 Beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023 – 2027, 2023 TVW 1.0 Vlieland (transitievisie warmte), 2021 Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2025
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 59
Ramingen Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2024 1.532.825 1.244.089
Begroting 2025 2026 1.677.226 1.828.050 1.328.296 1.446.449
Meerjarenbegroting 2027 2028 2029 1.795.814 1.692.749 1.727.527 1.245.824 1.219.664 1.238.857
-288.737
-348.930
-381.601
-549.990
-473.085
-488.670
0
0
0
0
0
0
118.000
118.000
118.000
118.000
118.000
118.000
239.285
206.000
231.000
246.000
137.100
137.100
-167.451
-260.930
-268.601
-421.990
-453.985
-469.570
Samenstelling ramingen huidig jaar 700 Openbare gezondheidszorg 730 Huishoudelijk afval 740 Bedrijfsafval 750 Rioleringen 760 Milieubeheer 770 Duurzaamheid 780 Ongedierebestrijding en afvoeren kadavers 790 Lijkbezorging en begraafplaats Totaal
Lasten 273.314 317.095 359.238 290.466 128.880 496.439 3.576 77.043 1.946.050
Baten 179.780 390.000 367.000 410.505 0 308.064 0 22.100 1.677.449
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 60
Saldo -93.533 72.905 7.762 120.039 -128.880 -188.375 -3.576 -54.943 -268.601
Programma 8: Wonen en fysieke leefomgeving
Algemeen Op 15 juli 2024 heeft de gemeenteraad het ‘Programma Wonen’ vastgesteld. Onderdeel van het programma is de wettelijk vereiste Woonzorgvisie. In het Programma Wonen worden voor het thema wonen de strategische (beleids)keuzes voor 2024 - 2028 gepresenteerd. Het programma Wonen geeft onder andere aan dat we op Vlieland zorgen voor een balans tussen verschillende generaties, met als uitgangspunt dat er voor elke levensfase een geschikte woonruimte is. Bij het Programma Wonen is een uitvoeringsprogramma opgesteld. Dat uitvoeringsprogramma is voor 2026 leidraad bij de uitvoering van het Programma Wonen. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging (deels) in werking getreden. Inmiddels is daar zowel landelijk als op Vlieland twee jaar lang ervaring mee opgedaan. Al lerende en langzaam meebewegend wordt het gedachtengoed deel van het dagelijkse werken. Doordat de gemeente Vlieland hier al meerdere jaren op heeft geanticipeerd, is de overgang zonder veel problemen verlopen en zijn we in staat gebleken om het grotendeels ‘Vlielands eigen’ te houden, wat inhoudt dat we inwoners en ondernemers ontzorgen en bij de hand nemen om ook hen wegwijs te maken in het nieuwe speelveld. Het is vooral een kwestie van ervaringen opdoen, het instrumentarium verder verbeteren en aanscherpen en de ontwikkelingen, zoals de inmiddels groeiende jurisprudentie, blijven volgen.
Het blijft telkens weer zoeken naar maatwerkoplossingen voor een kleine organisatie als Vlieland, maar ook naar het gegeven dat we een eiland zijn met een kleine gemeenschap en bijbehorende specifieke vraagstukken en omstandigheden. Voor wat betreft het inrichten van de instrumenten bestaat nog de nodige onzekerheid, die niet alleen inhoudelijk, maar ook technisch van aard is. Vlieland moet een eiland blijven met een eigen gemeenschap, waarvan de samenstelling in balans is, waar goed geleefd kan worden, waar mensen met aandacht en zorg voor elkaar samenleven, dat bereikbaar blijft, waar recreanten naar draagkracht van het eiland worden
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 61
ontvangen in een natuurlijke omgeving die robuust is, waar de biodiversiteit floreert en waar mens en dier samen in een gezonde en duurzame omgeving kunnen blijven leven. Het gaat om de taakvelden: 8.1 Fysieke leefomgeving 8.3 Grondexploitatie 1.3 Wonen en bouwen 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
Wat willen we bereiken?
Speerpunten 1. Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda uit het Programma Wonen 20242028 2. Het opstellen van het omgevingsplan, inclusief een milieueffectbeoordeling, erfgoedbeleid en redengevende beschrijvingen van te beschermen objecten 3. Het verder blijven implementeren van de Omgevingswet 4. Het leren werken met de Wet kwaliteitsborging 5. Het blijven samenwerken met andere Waddeneilanden en ketenpartners voor wat betreft de implementatie van de Omgevingswet
Speerpunt 1: Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda uit het Programma Wonen 2024-2028. In 2024 heeft de gemeenteraad het ‘Programma Wonen’ vastgesteld. Het Programma Wonen is integraal en bevat onze strategische keuzes voor de periode van 2024 tot 2028. Het programma wonen richt zich enerzijds op het beter benutten én vergroten van de bestaande woningvoorraad op Vlieland. Het programma wonen geeft daarmee invulling aan nationale en regionale afspraken over woningbouw, waaronder de realisatie van meer betaalbare koop- en huurwoningen tot en met 2030, maar ook huisvesting voor seizoensen (semi) overheidspersoneel. Het programma omvat bovendien ook nog de uitgangspunten voor wonen en zorg. Anderzijds geeft het Programma Wonen invulling aan de visie en beleidsoverwegingen van de gemeente Vlieland. Bijvoorbeeld hoe we omgaan met bevolkingsgroei, woonruimteverdeling, woningsplitsing en onrechtmatig gebruik (handhaving). Het Programma Wonen vormt de aanzet voor het aanscherpen van het (juridisch) instrumentarium, de huisvestingsverordening en de toekomstige handhaving daarvan. In dit programma is bovendien nadrukkelijk de verbinding gezocht met het sociaal domein, waaronder de levensloopbestendigheid en doorstroommogelijkheden voor verschillende (en kwetsbare) groepen.
Dit gaat zowel om de relatie tussen wonen en zorg, als ook personeelshuisvesting, waaronder passende huisvesting van tijdelijke
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 62
seizoenmedewerkers en het voorkomen van misstanden in de verhuur- en huisvestingspraktijk.
Wat gaan we doen in 2026? • • • •
We gaan aan de slag met de punten voor 2026 uit de uitvoeringsagenda van het Programma Wonen. We gaan verder met het (strategisch) aanjagen, verwerven en/of vrijmaken van bestaande en nieuwe (bouw)locaties voor de realisatie van nieuwbouw. We zijn onderdeel van de projectgroep om te komen tot de realisatie van huisvesting voor (semi) overheidspersoneel In samenwerking met WoonFriesland starten we de realisatie van appartementen in het voormalig gebouw van de bibliotheek.
Speerpunt 2: Het opstellen van het omgevingsplan, inclusief een milieueffectbeoordeling, erfgoedbeleid en redengevende beschrijvingen van te beschermen objecten Vanaf 1 januari 2024 werken we met het tijdelijke omgevingsplan. Voor de transitiefase, dat is de fase tot het moment waarop het definitieve omgevingsplan wordt vastgesteld, hebben we met alle vijf Waddeneilanden een handboek op laten stellen. Daarmee proberen we ook in 2026 de werkprocessen goed te laten verlopen, procedures goed te doorlopen en tijdig instanties en personen bij de procedures te betrekken waar dat nodig is. Ook het goed toepassen van het eigen gemeentelijke participatiebeleid is daarbij een aandachtspunt. Voor het zee gedeelte van ons gemeentelijk grondgebied gelden nu binnen het tijdelijke omgevingsplan nog de regels van de Beheersverordening, die met alle 14 Waddengemeenten gezamenlijk is vastgesteld. De regels voor het omgevingsplan willen we opnieuw in gezamenlijkheid opstellen. We streven naar een set basisregels die in ieder geval voor een regeling in het omgevingsplan in aanmerking komen en waaruit iedere gemeente zelf de regels kan halen die op haar grondgebied van toepassing zijn. Daarvoor is een werkgroep in het leven geroepen waarin we zowel ambtelijk als bestuurlijk vertegenwoordigd zijn.
Omdat er 14 gemeenten bij betrokken zijn en de materie erg complex is, zal dit een langdurig proces worden dat in 2032 afgerond moet zijn, het jaar dat iedere gemeente in Nederland haar omgevingsplan voor het gehele grondgebied vast moet hebben gesteld. De techniek is nog altijd niet optimaal. Met meerdere gemeenten zijn we een nieuwe aanbesteding begonnen in een zoektocht naar een goede (mogelijk nieuwe) softwareleverancier. Voor de implementatie van het omgevingsplan en het werken met het tijdelijke omgevingsplan zijn we afhankelijk van goede software. De huidige software schiet daarin nog veel tekort en de wijze waarop het is ingericht kost veel extra tijd en inspanning bij het maken van het omgevingsplan. Dit is niet een Vlielands probleem, maar het hele land worstelt hier mee en leidt tot verhoogde kosten. Die kosten kunnen we op Vlieland nog altijd dekken vanuit de jaarlijkse bijdrage van het Rijk voor de implementatie van de Omgevingswet. In 2026 wordt verder gewerkt aan het opstellen en mogelijk afronden van het omgevingsplan, exclusief het zee-gedeelte. Dit is een intensiever en ingewikkelder opgave Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 63
dan eerst gedacht (zie hiervoor met betrekking tot de software), maar we zijn een eind op weg. In meerdere sessies is de raad meegenomen in het proces en de inhoud van het omgevingsplan. Dit zal in 2026 mogelijk nog een vervolg krijgen. De cultuurhistorische en archeologische inventarisatie is afgerond, het omgevingskwaliteitskader is vastgesteld en er is een verordening voor de fysieke leefomgeving gemaakt die meegenomen gaat worden in het omgevingsplan. Al die deelproducten gaan onderdeel uitmaken van het omgevingsplan. In 2026 willen we tot een vaststelling van het omgevingsplan komen. Daarvoor vinden meerdere gesprekken plaats met stakeholders als provincie, Rijkswaterstaat, de Veiligheidsregio, Wetterskip, Staatsbosbeheer en dergelijke. Daarnaast gaat het plan binnen de gebruikelijke procedure ook aan bewoners worden voorgelegd. In 2025 hebben we een cultuurhistorische en archeologische inventarisatie afgerond. Daarmee hebben we zo goed als alle waarden op Vlieland in beeld. Nu is de vraag wat we met die waarden gaan doen. Vanuit de inventarisatie moeten keuzes worden gemaakt voor het omgevingsplan en de uitvoering. Er is besloten om erfgoedbeleid te maken waarin de keuzes worden beschreven en gemotiveerd.
En er is besloten om voor een bepaald aantal objecten redengevende beschrijvingen te maken die gebruikt kunnen worden bij vergunningverlening, om tot goede afwegingen te komen inzake het behoud van cultuurhistorische waarden.
Wat gaan we doen in 2026? • • • • • • •
Met de raad en bevolking elementen uit het omgevingsplan en/of andere elementen van de Omgevingswet bespreken Ketenpartners en stakeholders betrekken bij het proces Het omgevingsplan en de milieubeoordeling minimaal tot de vaststellingsfase opstellen Met de werkgroep basisregels Waddenzee werken aan een set regels voor de Waddenzee en Noordzee Erfgoedbeleid en redengevende beschrijvingen opstellen Tot de vaststelling werken met het tijdelijk omgevingsplan Met de overige gemeenten de aanbestedingsprocedure van de software doorlopen
Speerpunt 3: Het verder blijven implementeren van de Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Inmiddels is de Wet twee jaar in werking, maar heel Nederland is nog altijd aan het ervaren wat dit betekent voor het eigen instrumentarium, voor de eigen organisatie en de werkwijzen, en wat dit met zich mee zal brengen voor de vergunningverlening, de handhaving en het toezicht. Een eerste trits uitspraken geeft daarvoor al enige richting, maar het leren en ervaren vraagt voortdurend aandacht voor een verdere implementatie. De ervaringen van de afgelopen twee jaren laten zien dat de Wet vooralsnog voldoende ruimte biedt om op een eigen Vlielandse manier te blijven werken. We zijn goed in staat de eigen inwoners en ondernemers te ontzorgen en te ondersteunen bij het zich een weg door het nieuwe speelveld banen. In de Omgevingswet is een sterkere nadruk komen te liggen op toezicht en handhaving. Dit betekent onder meer structurele controles door toezichthouders op de naleving van de wetgeving. De controles richten zich op het plaatsen en gebruiken van bouwwerken zonder de vereiste omgevingsvergunning, dan wel op de controle of in overeenstemming met Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 64
vergunningen wordt gebouwd. Ook wordt de naleving op de huisvestingsverordening gecontroleerd. Hiervoor maken we gebruik van zowel externe als interne toezichthouders. Vanuit de Regio Deal wordt de komende twee jaar inzet geleverd voor het verzamelen van bewijslast voor aanpak van het tweede woninggebruik.
Wat gaan we doen in 2026? •
Blijven leren en ervaring opdoen met het werken onder de Omgevingswet.
Speerpunt 4: Het leren werken met de Wet kwaliteitsborging Op 1 januari 2024 is ook de Wet kwaliteitsborging (Wkb) deels in werking getreden. Die inwerkingtreding ziet alleen op nieuwbouw in de gevolgklasse 1. Dat is nog altijd niet uitgebreid met meerdere categorieën. In de eerste twee jaren is gebleken dat een gering aantal van de aanvragen ziet op een bouwactiviteit die onder de Wkb valt. De ervaring is dat onder de bouwers en de architecten langzaam maar zeker meer kennis van die nieuwe Wet voorhanden is, maar dat er dus in informatieve zin nog altijd het nodige van de gemeente wordt gevraagd. We gaan ervan uit dat de praktijk steeds meer ervaring opdoet en dat de processen telkens wat beter zullen verlopen. Voor het technisch bouwtoezicht en de bouwcontroles wordt tot dusver externe deskundigheid ingezet. Voor 2026 zal dit vooreerst worden voortgezet. Het is belangrijk om te blijven kijken wat de gevolgen zijn en ervaring op te doen. Daarna kunnen steeds gerichtere keuzes worden gemaakt.
Wat gaan we doen in 2026? • •
De werkwijze van de eerste twee jaren eerst voortzetten en ervaringen opdoen Aan de hand van de ervaringen het ‘Vlielandse’ proces verfijnen
Speerpunt 5: Het blijven samenwerken met andere Waddeneilanden en ketenpartners voor wat betreft de implementatie van de Omgevingswet Het proces om te komen tot een nieuwe ruimtelijke adviescommissie voor Fryslân heeft enige tijd stilgelegen. De verwachting is dat dit in 2026 opnieuw wordt opgepakt. Hierbinnen wordt gekeken in hoeverre het mogelijk is om tot een eiland-specifieke adviescommissie te komen, met inbreng van lokale deskundigheid. Daarnaast maakt de gemeente deel uit van De Friese Aanpak waarbinnen provinciebreed gezamenlijk zaken worden opgepakt met betrekking tot de Omgevingswet. En tot slot is er een kernteam van alle vijf Waddeneilanden waarin de projectleiders implementatie Omgevingswet iedere zes weken bij elkaar komen om zaken rondom de implementatie te bespreken. Aanvullend daarop bespreken zij ook hoe om te gaan met Rijks- en provinciale regelgeving en nieuwe ontwikkelingen op het terrein van de fysieke leefomgeving.
Wat gaan we doen in 2026? •
Blijven samenwerken, in meerdere verbanden, aan de implementatie van de Omgevingswet en het afstemmen van beleidsterreinen.
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 65
Wat is de betrokkenheid van verbonden partijen bij dit programma? Welstandszorg Hûs en Hiem Hûs en Hiem behartigt binnen een gemeenschappelijke regeling de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van de omgevingskwaliteit, bestaande uit o.m. de bouwkundige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Fryslân. De totale bijdrage aan Hûs en Hiem wordt in 2026 geraamd op rond de € 12.000. FUMO De FUMO voert taken en bevoegdheden uit op het gebied van het milieu en de omgevingswet. Naast vergunningverlening, toezicht en handhaving geven zij ook advies over bijvoorbeeld geluid-, lucht-, water- en bodemvraagstukken, onder meer binnen het instrumentarium van de Omgevingswet. De totale bijdrage aan de FUMO is voor 2026 geraamd op € 89.542. Samenwerkingsverband Waddeneilanden (programma Waddeneilanden) Het Samenwerkingsverband zorgt voor overleg, coördinatie en afstemming ten aanzien van beleids- en beheeraspecten op het gebied van de fysieke leefomgeving tussen de Friese Waddeneilanden. Zij biedt daarbij ook ondersteuning ten aanzien van uitvoeringszaken van deelnemende gemeenten. Voorts ondersteunt zij bij het voorbereiden en uitvoeren van gemeenschappelijk beleid. De totale bijdrage aan het samenwerkingsverband Waddeneilanden is in 2026 geraamd op € 88.448.
Veiligheidsregio Friesland De regio heeft binnen programma 8 tot doel het beoordelen en meedenken met de inrichting van het instrumentarium van de Omgevingswet, alsmede het beoordelen en adviseren bij vergunningsaanvragen of ingrepen die plaatshebben in de fysieke leefomgeving. De regio richt zich daarbij op gezondheidszorg, externe veiligheid en de brandweerzorg. De totale bijdrage aan de Veiligheidsregio Friesland is in 2026 geraamd op € 291.070.
Kaderstellende nota’s • • • • • • •
Programma Wonen 2024 Beleidsregels kleinschalig wonen 2025 Programma Waddeneilanden 2022 Het tijdelijke omgevingsplan Omgevingskwaliteitskader 2025 Huisvestingsverordening 2024 Legesverordening 2024
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 66
Ramingen Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2024 510.450 173.278
Begroting 2025 2026 678.087 380.561 233.049 136.000
Meerjarenbegroting 2027 2028 2029 394.551 403.061 412.902 136.000 136.000 136.000
-337.172
-445.038
-244.561
-258.551
-267.061
-276.902
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-337.172
-445.038
-244.561
-258.551
-267.061
-276.902
Samenstelling ramingen huidig jaar 800 810 820
Ruimtelijke ordening Bouw- en woningtoezicht gemeentelijke gebouwen niet voor publieke dienst 830 Volkshuisvesting Totaal
Lasten 264.826 91.843
Baten 0 135.000
Saldo -264.826 43.158
23.893 0 380.561
0 1.000 136.000
-23.893 1.000 -244.561
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 67
Programma 9: Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen
Algemeen Het programma Algemene dekkingsmiddelen en financiering gaat over de treasury functie, aandelen, de algemene uitkering uit het gemeentefonds, algemene baten en lasten zoals stelposten voor onvoorzien, de waardering van onroerende zaken (WOZ), de opbrengsten van algemene gemeentelijke belastingen: ozb, baatbelasting, woonforensenbelasting, toeristenbelasting, hondenbelasting, reclamebelasting, precariobelasting, de lasten die betrekking hebben op de heffing en invordering van de hiervoor genoemde belastingen. De onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves worden zo veel als mogelijk is verantwoord bij het programma waar de reserve betrekking op heeft. Het gaat om de taakvelden: 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten
Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Een efficiënte oplegging en inning van toeristenbelasting 2. Volg het proces rondom de herijkingen van het Gemeentefonds 3. Een goed functionerende financiële administratie
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 68
Speerpunt 1: Een efficiënte oplegging en inning van toeristenbelasting We zoeken naar een methode van opleggen en innen die voor zowel de logiesverstrekker als de gemeente efficiënter is en zal zorgen voor een zo volledig mogelijke, vroegtijdige oplegging. Het digitale nachtregister heeft hiermee inmiddels bij grotere gemeenten goede ervaringen opgedaan en hiervoor een steeds beter functionerend systeem ontwikkeld.
Wat gaan we doen in 2026? •
De ontwikkelingen op het gebied van het digitale nachtregister blijven volgen en onderzoeken of dit wellicht wel een haalbare oplossing biedt voor een efficiënte oplegging en inning van de toeristenbelasting in de toekomst.
Speerpunt 2: Volg het proces rondom de herijkingen van het Gemeentefonds Vanaf 1 januari 2023 is het verdeelmodel van het gemeentefonds herzien, met als doel een stabiel verdeelmodel dat zoveel mogelijk aansluit bij de kosten van de gemeenten. Een ‘in groeipad’ zorgt ervoor dat de gevolgen van de herziening beperkt blijven. Daarvoor krijgen nadeelgemeenten een suppletie-uitkering, die de hoogte van de herverdeeleffecten beperkt. De bedragen voor 2026 en verder voor de suppletie-uitkering zijn afhankelijk van verdere besluitvorming. In afwachting hiervan heeft het Rijk besloten voor 2026 uit te gaan van de stand 2025 en dus de suppletie-uitkering door te trekken. Tot 2027 blijven de financiële gevolgen hierdoor beperkt tot maximaal € 37,50 per inwoner. Dat geldt voor alle gemeenten. Daarbij maakt het niet uit of uw gemeente voordeel of nadeel heeft van het nieuwe verdeelmodel. De gemeente Vlieland is een voordeel gemeente maar in onze meerjarenramingen mogen we hier geen rekening mee houden. De minister heeft in een brief aan de Tweede Kamer aangekondigd dat er vanaf 2027 een nieuwe stap zal worden gemaakt in het groeipad. De aanpassingen in het model per 1 januari 2027 worden uiterlijk in het voorjaar van 2026 met de Kamer gedeeld.
Wat gaan we doen in 2026? • •
Onze gemeente zal het proces rondom de verdeling van het Gemeentefonds blijven volgen. Het reeds gestarte proces van onderzoek naar ombuigingsmogelijkheden voortzetten zodat keuzes gemaakt en prioriteiten gesteld kunnen worden ten behoeve van behoud van een gezonde financiële situatie in combinatie met instandhouding van de noodzakelijk geachte voorzieningen.
Speerpunt 3: Een goed functionerende financiële administratie Zowel het systeem voor het begroten en verantwoorden als het systeem voor de financiële administratie worden op korte termijn in de huidige vorm niet meer ondersteund.
Wat gaan we doen in 2026? •
Nadat in 2025 nog keuzes gemaakt gaan worden met welke softwareleverancier wij verder gaan, zal het inrichtingswerk voornamelijk in 2026 plaats gaan vinden. De kosten Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 69
hiervoor zijn op dit moment nog niet duidelijk en zullen op een later moment bekend gemaakt worden.
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen bij dit programma? De N.V. Bank Nederlandse Gemeenten is een verbonden partij bij dit programma. BNG Bank is van en voor de publieke sector, bij deze bank draait het niet om zo veel mogelijk winst maar om maximale maatschappelijke impact. Aandeelhouders hebben stemrecht naar rato aandelenbezit. Gemeente Vlieland heeft een aandelenbelang van 3510 aandelen van €2,50 nominaal. Dit is 0,00630 % van het totaal. In totaal zijn er 100 miljoen aandelen. De Staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies, waterschappen en andere openbare lichamen. Dividend wordt verantwoord onder beleggingen en financieringsresultaat onder dit programma.
Kader stellende nota’s Financiële verordening 2024 Treasury statuut 2024 Controleverordening 2024 Belastingverordeningen De geldende belasting verordeningen zijn te vinden op Overheid.nl: Precariobelasting Hondenbelasting Onroerende zaakbelasting Toeristenbelasting Forensenbelasting Besluit budgetbeheer 2023
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 70
Ramingen Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming
Rekening 2024 1.924.195 8.979.462
Begroting 2025 2026 790.496 457.166 8.412.237 8.728.038
Meerjarenbegroting 2027 2028 2029 757.778 996.869 1.233.331 8.911.749 9.147.534 9.483.380
0
0
0
0
0
0
7.055.267
7.621.741
8.270.872
8.153.971
8.150.665
8.250.049
520.000
0
0
0
238.503
0
625.420
325.906
101.399
35.524
238.503
0
7.160.687
7.947.647
8.372.271
8.189.495
8.150.665
8.250.049
Samenstelling ramingen huidig jaar 900 920 930 940
Beleggingen en financieringsresultaat Uitkeringen gemeentefonds c.a. onvoorziene uitgaven en budgetruimte Gedetacheerd personeel en werken voor derden 950 Wet WOZ en heffen en invorderen belastingen 970 Gemeentelijke belastingen algemene middelen 990 Mutaties van reserves Totaal
Lasten 25.834 0 236.000
Baten 29.740 5.383.000 0
Saldo 3.906 5.383.000 -236.000
71.849
71.849
0
123.483
6.000
-117.483
0 0 457.166
3.237.449 101.399 8.829.437
3.237.449 101.399 8.372.271
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 71
Paragrafen
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 72
Paragraaf 1: Lokale heffingen
Inleiding In deze paragraaf staat het beleid van de gemeente Vlieland voor de lokale heffingen 2026. De kaders waarbinnen dit beleid zich moet bevinden zijn de Gemeentewet en Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten (BBV), artikel 10, bevat de paragraaf lokale heffingen ten minste: • de geraamde inkomsten • het beleid voor de lokale heffingen • een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt: o de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, waarbij de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden o de beleidsuitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze berekeningen o de uitgangspunten die bij de tariefstelling worden gehanteerd • een aanduiding van de lokale lastendruk • een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Volgens het BBV nemen gemeenten in de paragraaf lokale heffingen een overzicht van baten en lasten van kostendekkende onderdelen op. In het begrotingsjaar is 37% van onze inkomsten afkomstig uit gemeentelijke heffingen. Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk, wat van belang is voor de integrale afweging tussen enerzijds beleid en anderzijds inkomsten.
Ook wordt weergegeven welk beleid de gemeente in het begrotingsjaar zal voeren ten aanzien van de lokale heffingen en de kwijtschelding hiervan. Er is uitgegaan van een stijging van 5,835% inflatiecorrectie in overeenstemming met het besluit in de kadernota 2026, voor de toeristen- en forensenbelasting is een afwijkend percentage gebruikt, namelijk 10% eveneens volgens het besluit bij de kadernota 2026. De inflatiecijfers op dit moment zijn aanleiding om ook meerjarig meer te indexeren als wat we de afgelopen jaren hebben gedaan. We gebruiken hiervoor de gecombineerde bbp-index uit de meicirculaire 2025 omdat deze index ook gebruikt is voor onze uitgaven. Uit de Meicirculaire 2025 van het gemeentefonds blijkt ook dat de gemiddelde gemeentelijke Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 73
woonlasten met 5,835% zijn gestegen van 2024 op 2025, hier sluiten wij ons dus bij aan. Bij de begroting 2027 zullen we dat weer doen en dan zal blijken of de gemiddelde gemeentelijke woonlasten zijn gestegen met de bbp-index of dat op dat moment bijstelling van de budgetten nodig is. Naast de verschillende belastingen zullen ook de tarieven voor Afvalstoffenheffing, Reinigingsrechten bedrijven, leges omgevingswet, leges burgerzaken en Begrafenisrechten en de rioolrechten met een percentage wat rond de 5,835% ligt, worden verhoogd. Definitieve besluitvorming hierover vindt plaats bij de vaststelling van de belastingverordeningen in december. Vergelijkingen met de belastingtarieven in andere gemeenten, de lokale lastendruk en de woonlasten zijn te vinden op de website van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) van de Rijksuniversiteit Groningen (www.coelo.nl) en van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (www.waarstaatjegemeente.nl). Begripsbepaling De gemeentelijke belastingen bestaan uit algemene belastingen, bestemmingsheffingen en retributies. • De algemene belastingen komen ten goede aan algemene middelen van de gemeente. De gemeenteraad bepaalt waarvoor deze opbrengsten worden ingezet.
Onder de algemene belastingen vallen onder andere de onroerendezaakbelastingen, de toeristenbelasting, de forensenbelasting, de hondenbelasting en de precariobelasting. • De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn zogenaamde bestemmingsheffingen. Voor deze heffingen geldt dat de gemeente niet meer mag heffen dan de begrote kosten die gedekt worden met de heffing. • De belangrijkste retributies zijn de leges, vergoedingen voor een bij de gemeente aangevraagde dienst. Zo betalen inwoners een bijdrage voor het aanvragen van een paspoort of een (omgevings)vergunning. Ook voor de leges geldt dat deze niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Gemeentelijke belastingen De geraamde OZB-opbrengsten van 2026 zijn verhoogd met de prijsindexatie (inflatie) van 5,835%. Voor de daaropvolgende jaren is de gecombineerde bbp-index uit de meicirculaire 2025: 4,39%, 4,37%, 4,15% gebruikt. Dit geldt eveneens voor de overige belastingen (hondenbelasting, forensenbelasting, toeristenbelasting en precariobelasting).
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 74
Belasting, heffing en leges Belasting/heffing/leges Ozb niet-woningen Gebruiker vanaf 2023
2024 Werkelijk
2025 Begroot
2026 Begroot
2027 Begroot
2028 Begroot
2029 Begroot
167.081
187.434
198.371
207.079
216.129
225.098
Ozb niet-woningen Eigenaar vanaf 2023
212.096
217.971
230.690
240.817
251.341
261.771
Ozb woningen
383.654
383.292
405.657
423.465
441.971
460.313
Baatbelasting riolering recreatiewoningenterrein
217
0
0
0
0
0
Woonforensenbelasting
289.974
315.000
346.500
361.711
377.518
393.185
Toeristenbelasting
1.952.126
1.750.000
1.985.000
2.072.142
2.162.694
2.252.446
Hondenbelasting
13.877
18.208
19.270
20.116
20.996
21.867
Precariobelasting
50.305
49.096
51.961
54.242
56.612
58.962
Afvalstoffenheffing
338.444
359.500
380.000
380.000
380.000
380.000
Reinigingsheffing bedrijven
206.692
211.500
223.000
223.000
223.000
223.000
Rioolheffing
210.964
245.417
260.141
275.750
292.295
300.833
Leges Algemeen
140.077
120.000
130.000
130.000
130.000
130.000
Registratie woningzoekenden
1.365
400
1.000
1.000
1.000
1.000
Leges fysieke leefomgeving/omgevingsvergun ningen
112.548
180.000
135.000
135.000
135.000
135.000
Lijk bezorgings- en grafrechten
23.086
21.000
22.000
22.000
22.000
22.000
4.102.508
4.058.818
4.388.590
4.546.322
4.710.556
4.865.475
Onroerendezaakbelasting De onroerendezaakbelasting (OZB) genereert de op één na hoogste belastingopbrengst voor de gemeente Vlieland. De OZB bestaat uit een eigenarenbelasting (voor woningen en voor niet-woningen) en een gebruikersbelasting (voor niet-woningen). De gemeente bepaalt het bedrag dat de belastingplichtigen moeten betalen op basis van de waarde van de onroerende zaak. De waarderingsgrondslagen worden periodiek vastgesteld, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ). In deze programmabegroting 2026 wordt uitgegaan van een inflatoire opbrengststijging van 5,835%. De feitelijke tariefontwikkeling is afhankelijk van de waardeontwikkeling van de onroerende zaken in de gemeente. Definitieve tarief voorstellen voor 2026 worden voorgelegd bij behandeling van de verordening OZB in de raadsvergadering van december 2025. Precariobelasting De opbrengsten worden verhoogd met 5,835% inflatiecorrectie. Het algemene tarief voor terrassen en winkeluitstallingen bedraagt voor 2026 € 64,96 per m2. Toeristen- en Forensenbelasting De opbrengsten Forensen- en Toeristenbelasting zijn op basis van ervaringscijfers van de afgelopen jaren en een indexering van 10% verhoogd. Het tarief voor de Toeristenbelasting komt daarmee op € 2,58 in 2026. Bij de meerjarenramingen wordt ervan uitgegaan dat er geen wijziging zal zijn in het aantal overnachtingen.
De forensenbelasting volgt de toeristenbelasting en wordt met hetzelfde percentage verhoogd. Het tarief hiervoor wordt € 1.854,41. Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 75
Tot een verhoging van de opbrengst toeristen- en forensenbelasting met 10% in plaats van 5,835% waarmee de overige belasting opbrengsten zijn verhoogd, werd besloten in de raad van 7 juli 2025. De raad besloot hiertoe, omdat er investeringsruimte moet blijven om de leefbaarheid op het eiland voor zowel gasten als inwoners op pijl te houden. Dit besluit levert in 2026 € 85.000 extra ruimte in de begroting voor nieuwe investeringen. Door indexering loopt dit bedrag op tot € 105.000 in 2029. Begroting
hotels/pensions
Begroting
Begroting
Begroting
2026
2027
2028
2029
140.000
140.000
140.000
140.000
groepsverblijven
2.000
2.000
2.000
2.000
kampeerterreinen
207.000
207.000
207.000
207.000
recreatiewoningen/appartementen
110.000
110.000
110.000
110.000
jachthaven
110.000
110.000
110.000
110.000
totaal
569.000
569.000
569.000
569.000
overzettingen Doeksen
200.000
200.000
200.000
200.000
totaal grondslag toeristenbelasting
769.000
769.000
769.000
769.000
geraamde opbrengst
€ 1.985.000 € 2.072.142 € 2.162.694 € 2.252.446
Hondenbelasting De opbrengsten worden verhoogd met 5,835% inflatiecorrectie. Hondenbelasting
Vieland 2025 Vlieland 2026 Stijging t.o.v. 2025 Nederland 2025
eerste hond
€ 91,31
€ 96,64
5,8%
iedere volgende hond
€ 141,71
€ 149,98
5,8%
€ 26,03
Kwijtscheldingsbeleid Huishoudens met een inkomen op minimumniveau komen in onze gemeente in aanmerking voor kwijtschelding van lokale belastingen en heffingen. Kwijtschelding wordt verleend op basis van 100% van de bijstandsnorm, waarbij ook een vermogenstoets plaats heeft. Het kwijtscheldingsbeleid van de gemeente volgt overigens de advisering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. In de begroting 2026 is, evenals voorgaande jaren rekening gehouden met een totaalbedrag van € 6.000 aan kwijt te schelden lokale heffingen. Bestemmingsheffingen en leges Beleidsuitgangspunt is 100% kostendekkendheid van de verschillende heffingen en leges. Vanwege de (landelijk) wettelijk verplicht vastgestelde tarieven voor identiteitsbewijzen en rijbewijzen kan bij deze heffingen dat uitgangspunt niet worden gehanteerd. De toenemende vraag naar politieke en publieke verantwoording van tarieven is een belangrijke reden om over te gaan tot een beter systeem van kostprijsberekening. Dit betekent dat het tarief dat voor een product wordt gerekend op een inzichtelijke manier samengesteld moet worden uit de kosten en baten zoals opgenomen in de primitieve begroting en daarnaast uit de beleidsinhoudelijke keuzes die gemaakt worden. Kortom: het
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 76
maakt de afwegingen over de hoogte van tarieven inzichtelijk en het maakt daarmee het besluitvormingsproces helder. Niet alleen voor de gemeente zelf maar ook voor de burger. Pas wanneer gemeenten duidelijk maken hoe tarieven tot stand gekomen zijn, is een tariefvergelijking van diverse gemeente mogelijk. Als niet duidelijk is hoe een tarief tot stand gekomen is en hoeveel van de toe te rekenen kosten betaald worden uit de algemene middelen levert de onderlinge vergelijking van tarieven niet het gewenste inzicht op. Leges Zolang de maximale kostendekkendheid van 100% niet bereikt is, is er ruimte voor verhoging van tarieven. Daarbij mogen de in de tarieventabel voorkomende wettelijk voorgeschreven maximale tarieven niet verhoogd worden. Bij een keuze voor het verhogen van de tarieven is het niet noodzakelijk om alle tarieven te verhogen. Ook is het niet noodzakelijk om tarieven met hetzelfde percentage te verhogen. Zolang de maximale kostendekkendheid van het geheel (per titel) niet overschreden wordt, kan per tarief besloten worden of en met hoeveel procent het tarief verhoogd wordt. Het vaststellen van de tarieven in de Legesverordening is een bevoegdheid van de Raad. Omdat de toe te rekenen kosten grotendeels gebaseerd zijn op jurisprudentie is een exact 100% kostendekkende legesverordening risicovol.
Wanneer nieuwe jurisprudentie tot een wijziging in de toe te rekenen kosten leidt, kan de kostendekkendheid overschreden worden. Door iets onder het toegestane maximum te blijven wordt dit risico opgevangen. De tarieventabel bij de legesverordening kent drie titels, te weten: Titel 1. Algemene dienstverlening Titel 2. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Titel 3. Dienstverlening vallend onder Europese Dienstenrichtlijn. De afzonderlijke kostendekkendheid van deze onderdelen als ook de integrale kostendekkendheid van deze onderdelen zijn als volgt;
Kostendekkendheid leges Recapitulatie Titel 1, 2 en 3 Kostendekking Titel 1 Kostendekking Titel 2 Kostendekking Titel 3 Kostendekking totale tarieventabel
Kosten Opbrengsten Kostendekking € 133.317 € 130.000 97,51% € 157.894 € 135.000 85,50% €0 €0 0,00% € 291.211 € 265.000 91,00%
Bij titel 1 wordt het verhogen van de tarieven beperkt voor wat betreft de paspoorten en rijbewijzen. Deze tarieven zijn momenteel gelijk aan de maximaal toegestane hoogte. Voor bijvoorbeeld de ontheffingen en huwelijksleges lijkt nog wel ruimte voor verhoging van de tarieven. Bij titel 2 lijkt een verhoging van de tarieven eveneens mogelijk. Vanwege de komst van de omgevingswet is dit onderdeel nog steeds in beweging. De komende jaren wordt er onderzoek gedaan om te komen tot een snellere dienstverlening met als gevolg een lagere kostenpost wat effect zal hebben op de kostendekkendheid. Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 77
Titel 3 is een klein onderdeel van de legesverordening wat voor een groot deel bestaat uit evenementenvergunningen. Vanwege de maatschappelijke betekenis ervan is dit bij veel gemeentes niet kostendekkend. Wat de tarieven werkelijk zullen worden is nog niet geheel duidelijk. Dit zal bepaald worden in overleg met de vak afdelingen bij het opstellen van de diverse verordeningen, die in december zullen worden vastgesteld. Begraafplaatsleges De tarieven worden met 5,835% verhoogd (leges voor werkzaamheden). Er is meer dan voldoende ruimte om de tarieven te verhogen. Begraafplaats leges Kosten
Bedrag
7.5
Begraafplaatsen
€ 76.943
Overhead
€ 20.414
BTW
€0
Totaal Kosten
€ 97.357
Opbrengsten
Bedrag 1 Begraafplaatsen
€ 22.000
Totaal Opbrengsten
€ 22.000
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€ 97.357
Totaal opbrengsten
€ 22.000
Kostendekkendheidspercentage
22,60%
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 78
Afvalstoffenheffing Uitgangspunt op grond van de kadernota 2026 is dat de tarieven voor het ophalen en verwijderen van huishoudelijke afvalstoffen kostendekkend zullen worden vastgesteld. Uit de kostendekkendheidsberekening blijkt dat er ruimte is om de tarieven voor 2026 te verhogen. Met hoeveel procent het tarief hierdoor moet stijgen moet bij het opstellen van de verordeningen precies berekend worden met exacte informatie over aantallen meer- en éénpersoonshuishoudens. In onderstaande tabel is voorlopig uitgegaan van een tariefverhoging van 5,835% het percentage wat volgens de meicirculaire 2025 het gemiddelde stijgingspercentage voor gemeentelijke woonlasten is van 2024 op 2025.
Tarieven Afvalstoffenheffing Vieland 2025
Vlieland 2026
Stijging t.o.v. 2025
Nederland 2025
éénpersoonshuishouden
€ 280,00
€ 296
5,83%
€ 288,00
meerpersoonshuishouden
€ 374,00
€ 396
5,83%
€ 369,00
Verkeer en vervoer
€ 16.302
Afval
€ 338.095
Overhead
€ 94.888
Kostendekkendheid afvalstoffenheffing Kosten
Bedrag
2.1 7.3
BTW Totaal Kosten
€ 49.731 € 499.016
Opbrengsten
Bedrag
1.1
Afvalstoffenheffing
Totaal Opbrengsten
€ 380.000 € 380.000
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€ 499.016
Totaal opbrengsten
€ 380.000
Kostendekkendheidspercentage
76,15%
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 79
Reinigingsrecht bedrijfsafval Bij de berekeningen voor de kostendekkendheid bleek dat er voor de reinigingsrechten nog steeds een behoorlijke ruimte is om de tarieven te verhogen. De stijgende tarieven van de kosten voor afvalinzameling werken ook voor bedrijfsafval behoorlijk kostenverhogend. Evenals voor de afvalstoffenheffing is voorlopig uitgegaan van een tariefverhoging van rond de 5,835%. Kostendekkendheid bedrijfsafval Kosten
Bedrag
7.3
Afval
€ 192.238
Overhead
€ 93.318
BTW
€0
Totaal Kosten
€ 285.556
Opbrengsten
Bedrag
1.1
reinigingsrecht
Totaal Opbrengsten
€ 223.000 € 223.000
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€ 285.556
Totaal opbrengsten
€ 223.000
Kostendekkendheidspercentage
78,09%
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 80
Riool De aanslagen zijn afhankelijk van het waterverbruik. Er zijn in totaal ongeveer 900 aansluitingen. Op sommige aansluitingen zijn meerdere huishoudens aangesloten. Het nieuwe GPWR is op 18 juni 2024 door B&W vastgesteld. Op dit moment wordt bij de rioolrechten uitgegaan van een stijging van het tarief van 6%, in overeenstemming met het MJOP. Tarieven Rioolstoffenheffing Vieland 2025
Vlieland 2026 Stijging t.o.v. 2025 Nederland 2025
per 50m3, tot 300m3 waterverbruik
€ 63,67
€ 67,49
6%
€ 222,00
per 100m3, tussen 301 - 1000m3 waterverbruik
€ 127,34
€ 134,98
6%
€ 233,00
€ 1.273,40
€ 1.349,80
6%
per 1000m3, boven 1000m3 waterverbruik
Kostendekkendheid rioolheffing Kosten
Bedrag
7.2
Riolering
€ 284.566
Voorziening
-€ 144.464
Overhead
€ 76.666
BTW
€ 43.373
Totaal Kosten
€ 260.141
Opbrengsten
Bedrag
1.1
Rioolheffing
Totaal Opbrengsten
€ 260.141 € 260.141
Totaaloverzicht
Bedrag
Totaal kosten
€ 260.141
Totaal opbrengsten
€ 260.141
Kostendekkendheidspercentage
100,00%
De tarieven voor afvalstoffenheffing, reinigingsrecht en rioolrecht zijn voorlopig. De definitieve tarieven worden voorgelegd bij het vaststellen van de belastingverordeningen in december.
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 81
Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing
In het Besluit Begroting en verantwoording provincie en gemeenten wordt het weerstandsvermogen omschreven als de relatie tussen de weerstandscapaciteit van de gemeente en alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen. In feite zou het weerstandsvermogen ook kunnen worden omschreven als de mate waarin de gemeente in staat is omvangrijke tegenvallers op te vangen, zonder dat het beleid behoeft te worden aangepast. De weerstandscapaciteit dient dus om de continuïteit van de organisatie te waarborgen.
Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen dat ingezet kan worden om eenmalige tegenvallers op te vangen. In beginsel betreft dit de opstelsom van het vrij aanwendbare deel van de algemene reserves en de stille reserves. Met het vaststellen van de kadernota 2026 is besloten met ingang van het begrotingsjaar 2025 de minimale ondergrens van de algemene reserve vast te stellen op 2 miljoen. Op 31 december 2026 bedraagt de algemene reserve naar verwachting € 5.171.224, exclusief het resultaat van 2026. De voeding en de beschikking over de reserve wordt jaarlijks door de gemeenteraad bepaald. Stille reserves zijn er nauwelijks.
Structurele weerstandscapaciteit Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. In de begroting 2026 is een stelpost voor prijsstijgingen opgenomen van € 236.000 die oploopt tot € 941.000 in 2029. Daarnaast is de structurele begrotingsruimte een maat voor de mogelijkheid om tegenvallers op te vangen.
Inventarisatie van de risico’s Onderstaand volgt een korte inventarisatie van mogelijke risico’s. Wij hebben getracht deze lijst zo compleet mogelijk te maken. Toch is niet met zekerheid te zeggen of de lijst uitputtend is.
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 82
Sociaal Domein Met name de kosten van individuele trajecten in de jeugdzorg vormen voor kleine gemeenten een risico omdat deze kosten van jaar tot jaar zeer kunnen verschillen. Als een jongere intensieve zorg nodig heeft kunnen de kosten op lopen tot € 100.000 per cliënt. Regelmatig is het ook zo dat deze intensieve zorg langer nodig is dan 1 jaar. Ook maatwerkvoorzieningen kunnen van jaar tot jaar zeer verschillen. Bijvoorbeeld woningaanpassingen vormen een risico voor de gemeente Vlieland. De afgelopen jaren laten zien dat de kosten voor maatwerkvoorzieningen zomaar € 160.000 per jaar hoger kunnen zijn dan het vorige jaar. Voor zowel jeugdzorg als voor de maatwerkvoorzieningen zien we de laatste jaren de kosten toenemen en komen er piekjaren voor. Tot slot is de verwachting dat ook de kosten voor dagactiviteiten de komende jaren zullen toenemen. Een reserve Sociaal Domein heeft de gemeente Vlieland niet. Vanwege de cijfers in de jaarrekening 2024 van het stijgende aantal jeugdigen dat hulp heeft gezocht en vanwege de verwachting dat de tarieven van zorgaanbieders zullen stijgen is m.i.v. 2025 hiervoor wel een structurele stelpost opgenomen. Deze post loopt op van €69.000 tot € 72.000). Foute inschattingen in Meer Jaren Onderhoud Plannen. De kosten voor vervanging en groot onderhoud in de MJOP’s zijn gebaseerd op inspecties en reële schattingen.
In totaal bedraagt de omvang van de voorgenomen investeringen vanuit de MJOP’s en het vervangingsinvesteringen overzicht voor tractiemiddelen in de planperiode 2026- 2029 afgerond 8,3 miljoen. Er is een kans op een foute inschatting, zowel voor de ingeschatte levensduur en kwaliteit van de kapitaalgoederen als op de ingeschatte prijs. Door de economische situatie wordt door partijen hoger ingeschreven dan in de afgelopen jaren. Daardoor is er amper meer sprake van aanbestedingsvoordelen. Ten tijde van de Covid-pandemie en de oorlog in Oekraïne zijn de prijzen van grondstoffen veel verder gestegen dan voorzien. Dit kan leiden tot hogere kapitaallasten, daarom zijn in deze begroting ook de kapitaallasten meegenomen voor de berekening van de hoogte van de stelpost prijsstijgingen. Onvoorziene investering of investeringen die veel eerder moeten worden gedaan als ingeschat worden hiermee echter niet ondervangen. Voor het risico van stijging van kapitaallasten maar ook een te geringe omvang van de voorzieningen voor groot onderhoud en de onderhoudsstaat van b.v. de gebouwen, wordt gerekend met een percentage van 10% van 8,3 miljoen plus € 408.000 (het totale geraamde bedrag te onttrekken aan de onderhoudsvoorzieningen in 2026).
Herijking gemeentefonds De voortdurende onzekerheid over de financiën vraagt veel van gemeenten, besluitvorming is moeilijk wanneer onduidelijk blijft op welke structurele middelen wij kunnen rekenen. Dit geldt voor de algemene uitkering uit het gemeentefonds maar ook voor de specifieke uitkeringen. Zelfs bij toegezegde gelden is vaak niet duidelijk met welke middelen de gemeente Vlieland rekening kan houden omdat de maatstaven voor verdeling niet duidelijk zijn. Verdeling op basis van b.v. inwoneraantallen zijn voor een kleine gemeente als Vlieland altijd nadelig.
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 83
Toeristenbelasting De belangrijkste belastingopbrengst van de gemeente Vlieland is de toeristenbelasting (€ 1.985.000 op een totale opbrengst belastingen van € 4.388.590, dat is 45%, in 2025 42%). De grondslag van deze opbrengst is gevoelig voor de conjunctuur en afhankelijk van het weer (vooral in de jachthaven en op de kampeerterreinen). Daarnaast bestaat ten aanzien van deze opbrengst het risico dat de grondslag wordt aangetast door structurele ontwikkelingen in de toeristische sector zoals wijzigingen in de vakantiebestemmingen van de gasten. Ook is het afwachten wat de btw-verhoging op kort verblijf vanaf 1 januari 2026 voor gevolgen zal hebben op het aantal boekingen. Een fluctuatie van 20% (€ 360.000) in de baten kan zich door dergelijke ontwikkelingen naar schatting voor doen. Zorgwijk De Boswijk Er is een 40-jarige lineaire lening aan gegaan met een vast rentepercentage voor de gehele looptijd. Deze lening bedraagt € 15.084.000. Daarnaast gaat de gemeente er van uit dat het risico van leegstand en dus van huurderving minimaal is en slechts zal bestaan uit mutatieleegstand. Voor de woningen lijkt dat gezien de woningmarkt op Vlieland ook op langere termijn realistisch. De zorgvilla met zeven studio’s is ontworpen uitgaande van de visie in het Visiedocument De Bakens Verzet van “zo gewoon mogelijk wonen”, ook in een intramurale zetting van 7x24-uur zorg.
Door een zorgvilla te maken met studio’s zonder de uitstraling van een instellingsgebouw, is de verwachting dat ook bij eventuele wijzigingen van de financiering van de ouderenzorg door de rijksoverheid, het vastgoed goed verhuurbaar blijft. Oftewel dat ook bij een nog verdere extramuralisering door het rijk, de zorgvilla z’n waarde en verhuurmogelijkheden behoudt. Tenslotte gaan we er van uit dat er ook voor het welzijnsgebouw steeds voldoende huurders zullen zijn die de benodigde opbrengsten genereren. Naast commerciële functies zoals bijvoorbeeld een fysiotherapiepraktijk en een kapper, zal het gebruik overigens voor een belangrijk deel bestaan uit het ouderenwelzijnswerk van de gemeente Vlieland. Dat betekent dat er vanuit het welzijnsbeleid voldoende middelen beschikbaar moeten zijn om dit gebruik mogelijk te maken. De geprognotiseerde exploitatielasten liggen jaarlijks rond de € 650.000 Al met al een groot project voor de gemeente Vlieland, waar wel wat onzekerheden aan kleven, die zouden kunnen leiden tot negatieve resultaten. Subsidies Stichtingen De gemeente verstrekt subsidies aan verschillende stichtingen. Met behulp van deze subsidies kunnen deze stichtingen voorzieningen, op het door de raad voor zowel inwoners als gasten van Vlieland gewenste niveau, in stand houden.
Steeds meer dringt zich echter de vraag op, of voorzieningen op het huidige niveau in stand gehouden kunnen worden, met de subsidies zoals ze nu verstrekt worden. Voor het risico wordt gerekend met 10% van het totale subsidiebedrag; € 1.019.600 Pensioen- en wachtgeldvoorziening wethouders Op grond van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa) heeft een Arbeidsongeschikte burgemeester of wethouder recht op doorbetaling van zijn wedde tot zijn aftreden. Vervolgens is er recht op wachtgeld. Een arbeidsongeschikte wachtgeldgerechtigde kan recht houden op een verlengde uitkering bij arbeidsongeschiktheid. Duurt daarna de arbeidsongeschiktheid van de
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 84
burgemeester/wethouder/wachtgeldgerechtigde voort? Dan is er recht op een verlenging van de wedde of de wachtgelduitkering naar verhouding van de mate van arbeidsongeschiktheid tot uiterlijk de pensioengerechtigde leeftijd. Door verzekeringsvoorwaarden kan de gemeente in sommige gevallen ondanks een afgesloten arbeidsongeschiktheidsverzekering geconfronteerd worden met extra kosten. Daarnaast heeft de gemeente een voorziening voor het pensioen van wethouders. Grondslagen voor de waardering van deze voorziening zijn een rekenrente die in lijn is met de rente die geldt voor individuele waardeoverdrachten en de sterftetafel GBM/GBV met een leeftijdsterugstelling m/v 5/1 of v/m 3/3. Wijzigingen in rekenrente en sterfte tabel maken soms grote extra toevoegingen aan de voorziening nodig. Het jaarlijkse budget voor toevoegingen aan de voorziening bedraagt: € 100.000. Leningen Geldnemer Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Stichting Flidunen Tennisvereniging TCV ’91 Energie coöperatie Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Duinwijck Totaal
Restschuld in euro’s 31-12-2025 31-12-2026 448.571 392.500 146.250 130.000 13.750 9.167 146.667 128.333 4.482.759 4.310.345 150.000 100.000 210.000 200.000 5.597.997 5.270.345
Op dit moment is er geen reden om aan te nemen dat de stichtingen/verenigingen niet aan hun betalingsverplichtingen zouden kunnen voldoen. Voor de leningen van de Duinwijck zijn er wel zorgen, bij de jaarrekening 2024 zijn daarom maatregelen genomen. Op de balans staat daarom een lager lening bedrag als de daadwerkelijk afgesloten lening. Daarnaast wordt 10% van het leningen bedrag opgenomen in de risico tabel. Gewaarborgde geldleningen Voor liquiditeitstekorten van de Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor de G8 staat de gemeente Vlieland garant tot een bedrag van € 908.000. Bij het instemmen met de koopovereenkomst met Woon Friesland op 11 juli 2011 heeft de gemeenteraad ingestemd met de gemeentelijke achtervangpositie bij het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Leningen van Woon Friesland ter financiering van investeringen in de gemeente Vlieland worden hiermee geborgd tot een bedrag van 10 miljoen. Mocht Woon Friesland zijn leningen niet meer kunnen afbetalen, dan neemt het WSW de betaalverplichtingen over. Als het WSW deze betaalverplichting niet uit eigen vermogen en bij de corporatie te innen obligo kan voldoen moeten Rijk en gemeente ieder voor 50% bijspringen. Op grond van hun rol als achtervanger moeten zij in dat geval renteloze leningen aan het WSW verstrekken.
Het is op dit moment onwaarschijnlijk dat dit zich voor doet maar mocht het zich voor doen dan zal de gemeente geconfronteerd worden met de rentelasten van ten hoogste 5 miljoen.
Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 85
Ontwikkelingen Naast de hierboven genoemde risico’s zijn er de laatste jaren ook wat ontwikkelingen die voor elke gemeente risico’s met zich meebrengen: Klimaat Extreme weersomstandigheden zorgen ervoor dat vastgoed kan worden beschadigd. We hebben in het verleden al tornado’s gezien die daken er af rukken, maar ook natheid, droogte en hitte kunnen bijvoorbeeld impact hebben op fundering, schilderwerk, wegen etc. Op de langere termijn van 10 jaar wordt dit risico naar verwachting groter. Cyber onveiligheid Cyber onveiligheid zal als risico verder toenemen. Beheersmaatregelen zijn hiervoor, in tegenstelling tot het risico hiervoor, eenvoudiger zelf te nemen door een ISMS te implementeren. Inflatie Inflatie kan de financiële positie van gemeenten bedreigen. We hebben de impact van de energierekening al gezien, maar ook op andere terreinen (onderhoudskosten, nieuwbouw, salarissen, ICT kosten, etc.) kunnen de kosten sterker stijgen dan verwacht. Het is goed om als gemeenten diverse scenario’s in beeld te hebben en via simulatie het weerstandsvermogen te bepalen in hoeverre je deze risico’s kunt opvangen. Wijzigingen inkomstenbelasting box 3 De aangekondigde wijzigingen in de inkomstenbelasting box 3 zijn van invloed op de plaatselijke economie.