Begroting 2026 definitief (aangepast 30-09)

Voorwoord Aan de leden van de raad van de gemeente Vlieland Het doet ons genoegen om de programmabegroting 2026 en meerjarenraming aan uw raad aan te bieden. Met de begroting geeft het college invulling aan het collegeprogramma 20222026 over het boekjaar 2026. De begroting is opgesteld conform de geldende voorschriften vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De begroting is evenals de jaarrekening ingedeeld in de door de raad vastgestelde programma’s. In de programmabegroting worden de plannen van 2026 beschreven en wordt een financieel overzicht gegeven van de meerjarenraming 2026-2029. De programmabegroting biedt per programma inzicht in de mate waarin de doelstellingen uit het collegeprogramma dienen te worden behaald en de maatschappelijk beoogde effecten worden bereikt. Een en ander geldt eveneens voor de verplicht voorgeschreven paragrafen. De programmabegroting 2026 sluit met een voordelig saldo van € 732.000. In de bestuurlijke samenvatting is een toelichting opgenomen van de grootste afwijkingen ten opzichte van de kadernota. Vlieland, 22 september 2025 Burgemeester en wethouders van Vlieland, de secretaris,

de burgemeester,

A. Idema

M. Schrier

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 2

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................... 2 Bestuurlijke samenvatting ........................................................................................................................ 4 Leeswijzer ............................................................................................................................................ 4 Meerjarenperspectief en financiële positie ............................................................................................ 5 Programma’s ......................................................................................................................................... 14 Programma 0, Algemeen Bestuur ........................................................................................................ 15 Programma 1: Openbare orde en Veiligheid......................................................................................... 20 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat ..................................................................................... 24 Programma 3: Economische zaken .....................................................................................................

31 Programma 4: Onderwijs .................................................................................................................... 36 Programma 5: Cultuur en recreatie ..................................................................................................... 40 Programma 6: Sociale voorzieningen en Maatschappelijke dienstverlening.......................................... 44 Programma 7: Volksgezondheid en milieu ........................................................................................... 53 Programma 8: Wonen en fysieke leefomgeving .................................................................................... 61 Programma 9: Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen ............................................................... 68 Paragrafen ............................................................................................................................................. 72 Paragraaf 1: Lokale heffingen .............................................................................................................. 73 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing....................................................................... 82 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ..........................................................................................

92 Paragraaf 4: Financiering .................................................................................................................. 103 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 107 Paragraaf 6: Verbonden partijen ........................................................................................................ 110 Paragraaf 7: Grondbeleid .................................................................................................................. 118 Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet open overheidoo) ............................................................ 119 Paragraaf 9: Regio Deal ..................................................................................................................... 123 Recapitulatie lasten en baten .............................................................................................................. 130 Vaststellingsbesluit .............................................................................................................................. 133 Financiële begroting .............................................................................................................................

136 Algemene Uitkering gemeentefonds .................................................................................................. 137 Geprognotiseerde balans, bestemmingsreserves en voorzieningen ................................................... 139 Berekening EMU-saldo...................................................................................................................... 149 Overhead.......................................................................................................................................... 150 Overzicht van incidentele baten lasten (meerjaren-)begroting Vlieland 2026 - 2029 ........................... 152 Verdeling taakvelden programma's ................................................................................................... 154 Activa staat 2026 .............................................................................................................................. 159 Nieuwe investeringen ....................................................................................................................... 166 Subsidies ......................................................................................................................................... 167 Beleidsindicatoren............................................................................................................................ 168

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 3

Bestuurlijke samenvatting Leeswijzer Tot de gemeente Vlieland behoort het eiland Vlieland en een groot deel van het aansluitende gedeelte van de Waddenzee. Het eiland bestaat voor het overgrote deel uit terreinen die eigendom zijn en beheerd worden door de rijksoverheid, vooral Staatsbosbeheer. De gemeente Vlieland is, gemeten naar het aantal inwoners (ongeveer 1.217) een kleine gemeente, maar qua grondoppervlakte omvangrijk. Het karakter van de gemeente wordt voor een belangrijk deel bepaald door het toerisme: het eiland Vlieland biedt jaarlijks aan vele gasten een slaapplaats. Deze drie elementen: de geografische ligging, het geringe aantal inwoners en het toeristische karakter vormen de voornaamste kenmerken van de gemeente Vlieland. Veel kengetallen over de gemeente Vlieland met mogelijkheden om deze te vergelijken met andere (groepen van) gemeenten, zijn te vinden op internet. Een fraaie vindplaats is de website www.waarstaatjegemeente.nl. Op die website zijn ook de meeste verplichte beleidsindicatoren te vinden en te vergelijken. In de programmabegroting zijn dezelfde programma’s gedefinieerd als in voorgaande jaren. De volgende programma’s zijn geformuleerd: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Algemeen bestuur Openbare Orde en Veiligheid Verkeer, Vervoer en Waterstaat Economische Zaken Onderwijs Cultuur en Recreatie Sociale Voorzieningen en Maatschappelijke Dienstverlening Volksgezondheid en Milieu Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen

Daarnaast bevat de begroting negen zogenaamde paragrafen. Dit begrotingsjaar is een nieuwe paragraaf toegevoegd, namelijk voor de Regio Deal. In de paragrafen wordt informatie op een gebundelde wijze verstrekt. Anders zou deze informatie versnipperd in de begroting moeten worden opgenomen. Deze informatie heeft betrekking op vrijwel alle programma’s.

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 4

Meerjarenperspectief en financiële positie Structureel evenwicht Kengetal structurele 2024 2025 exploitatieruimte Bedragen zijn in 1000 tallen Werkelijk Prognose saldo baten en lasten 1.305 -350 reservemutaties 200 776 Begrotingssaldo na bestemming 1.505 426 incidentele B&L -292 -251 structureel begrotingssaldo 1.213 175 In percentages 9,97% 1,48%

2026

2027

2028

2029

169 562 732 -296 436 3,68%

-278 507 228 -306 -78 -0,66%

-95 143 48 -278 -230 -1,92%

-154 53 -101 -188 -289 -2,35%

Structureel evenwicht betekent dat structurele lasten gedekt worden door structurele baten. De incidentele lasten mogen worden gedekt door structurele en door incidentele baten. De raad heeft de wettelijke taak een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is. Om vast te kunnen stellen dat sprake is van een structureel evenwicht is belangrijk dat inzicht bestaat in welk deel van de baten en lasten en lasten incidenteel is en welk structureel. In de begroting moet daarom een limitatief overzicht van de incidentele baten en lasten worden gegeven Dit verplichte (meerjarige) overzicht speelt een rol bij het vast kunnen stellen of er sprake is van een structureel evenwicht. Het overzicht van incidentele baten en lasten vindt u in de financiële begroting In bovenstaand overzicht valt op dat het resultaat vanaf 2027 snel verminderd. Dit komt omdat de algemene uitkering ten opzichte van diverse indexeringen die in deze begroting zijn gemaakt niet zo snel toe neemt. Ook is er onzekerheid over diverse Specieke Uitkeringen waarvoor deels wel structurele lasten geraamd moesten worden. Bovendien moet er op basis van de geraamde investeringen vanuit worden gegaan, dat een nieuwe lening nodig zal zijn. In deze begroting is daarom rekening gehouden met hogere rente kosten.

In 2027 wordt de Regiodeal naar verwachting afgerond, het duurzaamheidsprogramma loopt ten einde en er wordt gerekend met 1 tijdelijke Fte minder vanaf het voorjaar van dat jaar. In afwachting van een nieuw duurzaamheidsprogramma zijn de kosten voor 2028 en 2029 zo goed mogelijk ingeschat. Een nieuw duurzaamheidsprogramma zal meer duidelijkheid moeten geven over de toekomstige lasten en baten.

Uitgangspunten begroting Bij de samenstelling van de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 zijn onder andere de volgende uitgangspunten gehanteerd: Algemene uitkering gemeentefonds Eigen bijdrage WMO m.i.v. 2027 Raming BTW compensatiefonds

Berekening op basis van de meicirculaire 2025 Geen raming opgenomen Op basis van de berekeningen is de helft van het bedrag opgenomen (€ 25.000)

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 5

Extra middelen Klimaat

Jeugd Salarissen

Investeringen Belastingen

Stelposten prijsstijgingen

Leges en lokale heffingen

Extra middelen klimaat voor 2026-2029 zijn evenals de bijbehorende lasten in deze begroting verwerkt. De eigen bijdrage jeugdzorg en het sturen op traject duur (€ 18.000). 2026 op basis van nieuw berekende schaalbedragen, 2027 5,1%, 2028 4,2% en 2029 4,5% 1e jaar geen rente wel volledige afschrijving Verhoging op basis gemiddelde woonlastenstijging meicirculaire 2025 van 5,835%. Meerjarig gebruik gemaakt van de gecombineerde BBP-index percentages: 4,39%, 4,37%, 4,15%. Forensen- en Toeristenbelasting zijn echter conform raadsbesluit van 7 juli 2025 voor 2026 verhoogd met 10%, bovendien is uitgegaan van een hoger aantal overnachtingen. Eveneens van de hierboven vermelde gecombineerde BBP-index percentages gebruik gemaakt Op basis van maximaal 100% kostendekkendheid

Voor een volledige opsomming van uitgangspunten wordt verwezen naar de in de raadsvergadering van 7 juli 2025 vastgestelde Kadernota begroting 2026. Voor een nadere toelichting wordt met name voor belastingen, leges en lokale heffingen verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Begroting bestaand beleid De begroting 2026 is gebaseerd op de begroting 2025 tot en met de 2e begrotingswijziging. Dat betekent dat nieuwe uitgaven in 2025 met een structureel effect op de stelpost voor onvoorziene uitgaven 2025 of de algemene middelen vanaf de 2e begrotingswijziging 2025 tevens beslag leggen op de structurele ruimte in de begroting 2026. Algemene Uitkering gemeentefonds De berekening is gemaakt op basis van de meicirculaire 2025, een klein aantal maatstaven zijn aangepast naar de huidige stand of de ontwikkeling van deze maatstaven zijn aangepast naar de ontwikkeling zoals wij deze op basis van ervaringscijfers terug zien op Vlieland. Vanaf 1 januari 2023 is het verdeelmodel van het gemeentefonds volledig herzien. Het doel van het Rijk is een stabiel verdeelmodel dat zoveel mogelijk aansluit bij de kosten van de gemeenten. Een ‘groeipad’ zorgt ervoor dat de gevolgen van de herziening beperkt blijven. Tot 2027 blijven de financiële gevolgen beperkt tot maximaal € 37,50 per inwoner. Dat geldt voor alle gemeenten.

Daarbij maakt het niet uit of een gemeente voordeel of nadeel heeft van het nieuwe verdeelmodel. Voor sommige gemeenten is het voor- of nadeel van de herverdeling groter dan € 37,50 per inwoner. De gemeente Vlieland verwacht een groter voordeel door de herverdeling dan Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 6

€ 37,50. Hiermee is echter conform de begrotingscirculaire van de provincie geen rekening gehouden. Het voordeel kan kleiner zijn dan waar wij op basis van eerdere informatie vanuit gaan. Ombuigingen vanwege bezuinigingen van het Rijk op de Algemene Uitkering In deze begroting is een begin gemaakt met de ombuigingen die nodig zijn vanwege de onzekerheden rondom de (mogelijke) bezuinigingen van het Rijk op de Algemene Uitkering van het gemeentefonds. Uit deze begroting blijkt op dit moment vanaf 2028 een meerjarig tekort. Bovendien staat de gemeente Vlieland voor een aantal grote investeringen, waarover nog besluitvorming moet plaats vinden. Deze investeringen zullen meerjarig de begroting belasten. Het proces om lucht uit de begroting te verwijderen is in gang gezet en een aantal budgetten zijn daarom naar beneden bijgesteld. Dit proces levert echter geen grote bezuinigingen op. Vaak zijn budgetten op basis van jaarrekening resultaten in het verleden al bijgesteld en worden de positieve jaarresultaten van de afgelopen jaren niet altijd door structurele afwijkingen veroorzaakt. Een proces wat naast het proces “lucht uit de begroting” loopt is het proces van principiële keuzes.

Het proces van principiële keuzes bestaat uit: • Geheel schrappen van investeringen • Gedeeltelijk schrappen van investeringen (sobere uitvoering) • Mogelijk schrappen van of korten op subsidies • Verhogen van inkomsten (belastingen e.d.) We merken dat dit proces vertragend werkt op beleidsvorming. Daarnaast betekent het schrappen van investeringen of het soberder uitvoeren van een investering, dat de kwaliteit van het voorzieningenniveau in onze gemeente zal verslechteren. Daarnaast is de verwachting dat deze besluiten tot hogere kosten in de verdere toekomst zullen leiden. Het kengetal structurele ruimte van onze gemeente geeft op dit moment aan dat er weinig investeringsruimte is, tenzij het gaat om investeringen die naast de lasten ook voldoende baten genereren. Vanzelfsprekend is dit bij veel investeringen die een gemeente moet maken niet aan de orde. Decentralisatie uitkering bibliotheken In 2026 ontvangen wij via het gemeente fonds evenals in 2025 een decentralisatie uitkering van € 100.000 voor bibliotheken. Er heeft nog geen besluitvorming plaats gevonden over de besteding van dit bedrag. Hierdoor is de opbrengst van deze decentralisatie uitkering wel geraamd in deze begroting maar de kosten die hiermee samenhangen niet. Verlengen richtlijn extra middelen klimaat voor 2026-2029 Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van de klimaat- en energieplannen.

Het kabinet ondersteunt gemeenten hierbij met geld uit de CDOKE-regeling voor de jaren 2023 tot en met 2025. Met dit geld kunnen gemeenten extra personeel aantrekken. Gemeenten kunnen meer kennis opdoen en experts inhuren. Gemeenten moeten ervanuit kunnen gaan dat ze dit geld elk jaar krijgen. Anders kunnen ze geen langdurige verplichtingen aangaan. Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 7

De Raad van het Openbaar Bestuur (ROB) heeft in maart 2024 een advies gegeven over het vervolg van deze middelen. Hierin benadrukt de ROB dat het van belang is dat gemeenten voor langere tijd zeker zijn van middelen. Er wordt gewerkt aan een nieuwe regeling voor na 2025. Het Rijk heeft hier al budget voor gereserveerd. Omdat de verwachting is dat de middelen ook na 2025 beschikbaar worden gesteld, is het toegestaan om de middelen alvast op te nemen in de begroting 2026 en het meerjarenperspectief 2027-2029. In deze begroting zijn daarom zowel de baten als de aan de middelen verbonden lasten opgenomen. Raming btw-compensatiefonds Gemeenten kunnen in de ramingen in hun begroting en meerjarenraming rekening houden met de ruimte onder het plafond van het btw-compensatiefonds (BCF). Omdat de hoogte van deze ruimte erg onzeker is zijn in het verleden afspraken tussen de gezamenlijke toezichthouders en BZK gemaakt over wat een reële hoogte van deze ruimte is. Afgesproken is dat de laatst gerealiseerde ruimte onder het BCF-plafond de maximaal toegestane ruimte is die gemeenten mogen ramen in hun begroting en meerjarenraming. Deze gerealiseerde ruimte is bekendgemaakt in de meicirculaire. Voor de raming in de begroting 2026 en meerjarenraming 2026-2029 is dus de definitieve afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond gebruikt van het jaar 2024.

Uit voorzichtigheidsoverwegingen is in deze begroting maar voor de helft van het berekende bedrag voor onze gemeenterekening gehouden. Stelpost Jeugd De eigen bijdrage jeugdzorg en het sturen op traject duur moeten besparingen opleveren voor gemeenten. Daarom wordt vanaf 2028 de algemene uitkering gekort. In de begroting is zowel rekening gehouden met deze korting als met extra baten vanwege de eigen bijdrage en een verlaging van de kosten door het sturen op trajectduur, het gaat daarbij om €18.000. Daarnaast is ook gekeken naar de ontwikkelingen die we op Vlieland zien in de Jeugdzorg. Op basis van de jaarrekening 2024 is te zien dat het aantal cliënten is toegenomen en er meer aanspraak wordt gemaakt op lokale hulpverlening. De Dienst Sociale Zaken Friesland gaat er vanuit dat dit een éénmalig stijging is maar wel een stijging waarmee we de komende jaren te maken zullen hebben. Daarom is besloten hiervoor een stelpost jeugd op te nemen. Hiervoor is een budget benodigd van € 69.000 oplopend naar € 72.000 in 2029. Salariskosten 2026 De raming voor de salariskosten is gebaseerd op de raming zoals die door de gemeente Leeuwarden is opgesteld op grond van het personeelsbeheer dat door de gemeente Leeuwarden wordt gevoerd.

Daarbij is uitgegaan van dezelfde parameters als de gemeente Leeuwarden hanteert voor de verwachting van de stijging van de salariskosten zoals de uitkomsten van de cao-gemeenten. We sluiten aan bij de loonvoet voor de overheidssector uit de meicirculaire 2025.

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 8

Formatie, aantal personeelsleden en salariskosten gemeente Vlieland 2026

Aantal Aantal Aantal Aantal Salariskosten Salariskosten Salariskosten Salariskosten FTE's FTE's FTE's FTE's begroting begroting begroting begroting 2023 2024 2025 2026 2023 2024 2025 2026

Organisatie eenheid

Bestuursorganen Gemeente Raad

150.000

152.606

160.694

170.336

Burgemeester en Wethouders

2,80

2,80

2,80

2,80

315.000

323.556

340.704

361.146

Subtotaal

2,80

2,80

2,80

2,80

465.000

476.162

501.398

531.482

Griffie

0,89

1,11

1,11

1,11

71.800

93.634

105.062

107.076

Beleidsteam

11,14 11,14 15,56 16,23

975.400

1.309.270

1.540.830

1.597.904

Team Uitvoering en Ondersteuning

10,13 10,80

9,61

9,62

677.900

792.683

669.466

689.652

Team Buitendienst

9,40

8,70

8,70

539.300

552.894

579.805

613.055

Subtotaal

31,56 31,45 34,98 35,66

2.264.400

2.748.482

2.895.163

3.007.688

Ambtelijke dienst

8,40

Vrijwilligers Burgerlijke Stand

5.000

5.200

5.476

15.000

GHOR geneeskundige groep

18.000

18.720

19.712

20.000

23.000

23.920

25.188

35.000

Subtotaal

0,00

0,00

0,00

0,00

Gedetacheerd personeel Gedetacheerd personeel

1,83

1,83

1,33

1,50

100.100

113.610

90.180

103.534

Subtotaal

1,83

1,83

1,33

1,50

100.100

113.610

90.180

103.534

Totaal

36,19 36,08 39,11 39,96

2.852.500

3.362.174

3.511.929

3.677.704

In deze begroting is structureel rekening gehouden met de (salaris)kosten van een aanjager voor het Integraal Zorgakkoord. Wij ontvangen hiervoor tot en met 2026 middelen vanuit de Friese Preventie Aanpak, waardoor deze werkzaamheden tot en met 2026 vrijwel budgetneutraal kunnen worden uitgevoerd. De verwachting is dat wij voor deze kosten, die op dit moment geraamd worden op € 110.000 per jaar, ook in de toekomst extra gelden mogen ontvangen. Hierover is echter op dit moment te weinig duidelijkheid, daarom is geen rekening gehouden met extra inkomsten hiervoor. Rente en afschrijvingen Voor het bepalen van de afschrijvingslasten is uitgegaan van de activa en de voorgenomen investeringen waartoe besloten is tot en met de 2e begrotingswijziging 2025 en de kadernota 2026. Achter in deze begroting is hiervan een overzicht opgenomen. De rentelast bestaat uit de rente die betaald moet worden voor in het verleden aangetrokken langlopende geldleningen, zoals weergegeven in het overzicht langlopende schulden in de paragraaf financiering en de rente voor de korte financiering. De geprognotiseerde balans laat zien dat in de loop van 2026 een liquiditeit tekort zal ontstaan bij de uitgaven en inkomsten zoals ze in deze begroting zijn opgenomen. Bij het berekenen van de kapitaallasten is daarom rekening gehouden met het aantrekken van een extra lening van 3 miljoen.

Daarnaast is er vanwege nog te verwachten investeringen vanaf 2027 meerjarig een stelpost van € 70.000 opgenomen voor extra rentelasten in de toekomst.

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 9

De op deze manier berekende afschrijvings- en rentelasten worden in de begroting verdeeld vanuit het taakveld treasury naar de diverse onderdelen van de begroting, de rentelast naar rato van de boekwaarde op 1 januari 2026 van de voor die onderdelen ingezette activa. Verwezen wordt naar de "berekening rente-omslag" in de paragraaf financiering. Programma de Waddeneilanden Om de eilander (bestuurlijke) samenwerking te verstevigen en uitdagingen die op de eilanden afkomen het hoofd te bieden, heeft het Dagelijks Bestuur van Gemeenschappelijke regeling (GR) De Waddeneilanden in 2020 opdracht gegeven een programma op te zetten. Een plan voor een programma om de leefbaarheid op de Waddeneilanden te behouden en te werken aan een duurzaam en vitaal toekomstperspectief voor de Waddeneilanden. De voor het programma benoemde thema’s zijn ondergebracht in vijf programmalijnen: • Goed Wonen & Leven • Toekomstbestendig Ondernemen & Ontwikkelen • Optimaal Bereikbaar & Verbonden • Duurzame energie • Circulaire Economie In 2024 zijn we, na enkele jaren van voorbereiding aan de slag gegaan met het Programma Waddeneilanden waarvoor de Regio Deal is toegekend. Voor onze bijdrage is een bestemmingsreserve aangemaakt, in deze begroting gaan wij er vooralsnog vanuit dat deze bestemmingsreserve gedurende de looptijd van het project gelijkmatig wordt uitgeput.

Met ingang van dit jaar wordt u door middel van een extra paragraaf Regio Deal geïnformeerd over de voortgang van de verschillende thema’s.

Uitgangspunten meerjarenraming Voor het niveau van de ramingen voor de overige goederen en diensten is uitgegaan van de primaire begroting 2025 tot en met de 2e begrotingswijziging. Een algemene prijscompensatie is niet toegepast. Wel is in voorkomende gevallen een prijsstijging toegepast naar aanleiding van de jaarrekeningcijfers 2024 en de werkelijkheid 2025 t/m augustus. In de begrotingen van de verbonden partijen evenals hiervoor genoemd bij de salariskosten is rekening gehouden met prijsstijgingen. Voor de MJOP’s is dat gedeeltelijk het geval, daarom zijn ook de kapitaallasten meegenomen in de berekening om te komen tot een zo reëel mogelijke stelpost. Dat betekent dat de overige prijsstijgingen gedeeltelijk opgevangen moeten worden door efficiëntieverhogingen of het aanpassen van de kwantiteit dan wel de kwaliteit van de werkzaamheden binnen het werkveld. Daarnaast is meerjarig een post onvoorzien opgenomen van respectievelijk € 236.000, € 466.000, € 705.000, € 941.000. Deze stelpost dient als dekking voor prijsstijgingen. Voor

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 10

de prijsstijgingen zijn de gecombineerde BBP-index percentages uit de meicirculaire 2025 genomen; voor 2026 en de jaren daarna 4,72%, 4,39%, 4,37%, 4,15%. Nieuw beleid Uitwerking Integrale Waterveiligheid Strategie Extern laten opstellen MJOP-gebouwen Toeristisch beleidsplan

€ 30.000 € 33.000 € 50.000

Daarnaast zijn de kapitaallasten voor aan te schaffen IPads voor de nieuwe raad en het vervangen van de damwanden in de jachthaven in deze begroting opgenomen. In de kadernota die werd vastgesteld op 7 juli 2025 werden onder nieuwe beleidsvoornemens bovendien de volgende PM posten opgenomen: Extern laten opstellen van een MJOP wegen Toekomstplannen sportcentrum Flidunen

• •

Omdat op het moment van opstellen van de begroting hierover geen besluiten zijn genomen, zijn deze voornemens niet financieel in deze begroting verwerkt.

Programma

Nummer

Het meerjarenperspectief ten opzichte van de kadernota 2026 In het volgende overzicht wordt aangegeven hoe het meerjarenperspectief er uit ziet en hoe dat zich ontwikkeld heeft vanuit het perspectief dat in de kadernota 2026 werd geschetst:

Omschrijving Voorlopige saldi kadernota 2026 - 2029 na correctie

Bedrag 2026 Bedrag 2027 Bedrag 2028 Bedrag 2029 545.775

257.902

-10.094

-191.414

1 Salarissen

div

-4.589

-31.198

-81.979

-105.224

2 FUMO op basis laat ontvangen concept begroting

7

-5.500

-5.500

-5.500

-5.500

3 Aanpassen kapitaallasten

div

32.178

64.453

84.856

58.650 -78.108

4 Aanpassing rente nieuwe lening en te ontvangen rente uitgeleend geld

9

37

-97.424

-94.945

5 Stelpost rente nieuwe lening 2026

9

70.000

0

0

0

6 Belastingen m.n. door verhogen opbrengst met 10% van FB en TB

9

85.584

91.974

98.617

105.199

7 Eigen bijdrage jeugdhulp

6

0

0

18.000

8 Onttrekking riolering voorziening

7

35.679

18.000 15.395

9 Verhogen IBT en gebiedsteam op basis nieuwe DVO's

6

-50.000

-50.000

-50.000

-50.000

10 Aanpassing bijdrage SPUK CDOKE

7

-17.244

-17.840

-18.392

-14.594

11 Verhogen heffingen en leges

div

48.600

48.600

48.600

48.600

12 Aanpassing onttrekking bestem mingsreserve tijdelijk personeel

9

28.953

-40.400

0

13 Vervangen van 2 aanhangers voor buitendienst, geen investering

0

0 -10.500

14 Aanpassen posten onvoorzien

9

-50.700

-4.900

42.800

90.900

15 Diverse aanpassingen budgetten

div

12.749

12.544

15.637

17.157

Resultaat na diverse aanpassingen

731.521

228.211

47.600

-101.439

Saldo incidentele baten en lasten

-295.857

-306.147

-277.706

-188.049

Structureel resultaat

435.664

-77.936

-230.106

-289.488

Toelichting 1. Salarissen, het oplopende negatieve verschil is met name ontstaan door inschalingsverschillen ten opzichte van de begroting 2025. De huidige arbeidsmarkt vraagt bij het aantrekken van nieuw personeel soms om een hogere inschaling. 2. De conceptbegroting van de FUMO werd pas laat ontvangen en is verwerkt in deze Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 11

begroting. Er moest een klein bedrag worden bij geraamd. 3. Investeringen uit verschillende MJOP’s en het investeringen plan tractiemiddelen zijn opnieuw beoordeeld en bijgesteld. Vaak werd het moment van investeren in de tijd naar achteren geschoven waardoor de voordelen zijn ontstaan. 4. Op basis van de geraamde investeringen zal in 2026 een lening moeten worden aangetrokken van naar schatting 3 miljoen euro. Met de extra rentelasten is in deze begroting rekening gehouden. 5. Vanwege punt 4 kan de stelpost rente voor een nieuwe lening in 2026 vervallen. Meerjarig blijft de stelpost voorlopig staan vanwege investeringen die nog moeten worden gedaan de komende jaren. 6. Conform het besluit van de raad van 7 juli 2025 zijn de toeristenbelasting en de forensenbelasting opbrengsten verhoogd met 10%, bij de kadernota werd nog uitgegaan van een percentage van 5,835%. 7. De eigen bijdrage jeugdzorg en het sturen op traject duur moeten besparingen opleveren voor gemeenten. Daarom wordt vanaf 2028 de algemene uitkering gekort. In deze begroting is zowel rekening gehouden met deze korting als met de voordelen vanwege de baten eigen bijdrage en een verlaging van de kosten door het sturen op trajectduur. 8. Op basis van het MJOP riolering kon de onttrekking aan de voorziening riolering verhoogd worden, voor de exploitatie is dit een voordeel. 9.

Er zijn nieuwe DVO’s afgesloten voor het beleidsteam sociaal domein en het gebiedsteam. Het gebiedsteam zal ten hoogste 1600 uur besteden voor Vlieland, voor het beleidsteam worden de werkelijke loonkosten voor 4% aan de gemeente Vlieland toegerekend. Alhoewel jaarlijks de kosten enigszins uit één kunnen lopen was het opgenomen budget hiervoor toch onvoldoende en moest verhoogd worden. 10. Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). De provincie heeft aangegeven dat gemeenten ervan uit mogen gaan dat vanuit het rijk ook na 2025 middelen beschikbaar mogen worden gesteld. Baten en lasten moeten daarbij aan elkaar gelijk geraamd worden. Aangezien de lasten(salariskosten) in de begroting 2026 lager zijn dan in de begroting 2025 moesten ook de baten naar beneden bijgesteld worden. 11. De budgetten voor heffingen en leges zijn dusdanig verhoogd dat ze niet boven de kostendekkenheidgrens van 100% uit komen. Veelal is hier net als bij de belastingen gekozen voor 5,835%. 12. Aanpassing onttrekking bestemmingsreserve tijdelijk personeel. Op dit moment wordt slechts voor 1 Fte aan de bestemmingsreserve onttrokken. Wij gaan er nu van uit dat dit zo blijft gedurende de looptijd van deze bestemmingsreserve waardoor in 2028 het restant van de bestemmingsreserve weer kan worden toegevoegd aan de Algemene Reserve.

Het einde van de tijdelijke uitbreiding van de formatie is nu voorzien in 2027. In de loop van 2027 gaat een medewerker met pensioen waardoor een tijdelijke functie dan kan worden omgezet naar een vaste functie. In 2028 hoeven deze salariskosten dus niet meer dubbel geraamd te worden. 13. Uit het investeringsoverzicht van de buitendienst blijkt dat in 2029 2 aanhangers moeten worden vervangen. Omdat de bedragen die hiermee gemoeid zijn, te laag zijn om te activeren komt het bedrag in 2029 ten laste van de exploitatie. 14. De posten onvoorzien voor prijsstijgingen zijn aangepast op basis van nieuwe berekeningen. Zoals hierboven genoemd bedragen de posten nu: 2026: € 236.000, 2027:€ 466.000, 2028: € 705.000, 2029: € 941.000

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 12

15. Diverse aanpassingen Budgetten. Diverse budgetten laten bij de jaarrekening een afwijking ten opzichte van het geraamde budget zien, wanneer dit structureel is passen we deze bedragen aan. Vaak gaat het om de wat kleinere bedragen.

Actuele prognose algemene reserve Door de behandeling in de raad van de kadernota en door de bovengeschetste ontwikkelingen en besluiten kan de volgende geactualiseerde prognose van de algemene reserve worden gemaakt:

stand Algemene Reserve 1 januari 2025

€

3.496.693

bij in 2025: saldo jaarrekening 2024

1.505.279

uitnames 2025 opnieuw ramen restantbudgetten 2024

-256.712

Prognose jaarresultaat 2025

425.964

uitnames 2026 Geen uitnames in 2026 geraamd

Meerjarenbegrotingen Resultaat 2026

731.521

Resultaat 2027

228.211

Resultaat 2028

47.600

Vrijval bestemmingsreserve tijdelijk personeel in 2028

238.503

prognose Algemene Reserve 31 december 2029 (moet minimaal € 2.000.000 zijn) Prognose is exclusief mogelijke overige ontwikkelingen waarover nog geen besluitvorming is.

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 13

€

6.417.059

Programma’s

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 14

Programma 0, Algemeen Bestuur

Algemeen Het programma Algemeen Bestuur gaat over de gemeentelijke bestuursorganen: de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester. Daarnaast de baten en lasten van het ambtelijk apparaat dat het bestuur direct ter zijde staat. Ook tot dit programma behoren zaken als de burgerlijke stand, de BRP (Basis Registratie Persoonsgegevens), het organiseren van verkiezingen en de algemene bestuurlijke samenwerking zoals vooral die met de andere Waddeneilandgemeenten. Het gaat om de taakvelden: 1. 0.1 Bestuur 2. 0.2 Burgerzaken 3. 0.4 Overhead en ondersteuning organisatie.

Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Inzetten op verdere, nauwere samenwerking met de andere Waddeneilanden. 2. Opstellen van een nieuw College Uitvoeringsprogramma (CUP) op basis van een nieuw Raadsakkoord of Coalitieakkoord. 3. Evaluatie raadscommissie/vergaderstructuur gemeenteraad 4. Jeugd betrekken bij lokale democratie 5. Samenwerking met BES eilanden

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 15

Speerpunt 1: Inzetten op verdere, nauwere samenwerking met de andere Waddeneilanden Het Programma Waddeneilanden heeft geleid tot het binnenhalen van de Regio Deal. Naast de vijf programmalijnen van de Regio Deal is het overkoepelend thema de intensivering van zowel de bestuurlijke als ambtelijke samenwerking tussen de Waddeneilanden. Het dagelijks bestuur (DB) van het Samenwerkingsverband is samen met de directieraad (DR) een onderzoek gestart om te komen tot een “stip op de horizon” voor wat betreft de intensivering van de samenwerking.

Wat gaan we doen in 2026? •

•

In de Stuurgroep Programma Waddeneilanden (bestuurlijk) en in de Werkgroepen van de programmalijnen (ambtelijk) nauw samenwerken om het Programma Waddeneilanden als Regio Deal tot een goede uitvoering te brengen. Het algemeen bestuur (AB) en het dagelijks bestuur (DB) gaan gezamenlijk met de Directieraad (DR) onderzoeken hoe we de samenwerking kunnen verstevigen en bestendigen.

Speerpunt 2: Opstellen van een nieuw College Uitvoeringsprogramma (CUP) op basis van een nieuw Raadsakkoord of Coalitieakkoord In maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Op basis van de uitkomsten van deze verkiezingen zal de nieuwe gemeenteraad een nieuw raadsakkoord of coalitieakkoord vast stellen.

Wat gaan we doen in 2026? • • •

Gemeenteraadsverkiezingen organiseren Ambtelijke ondersteuning verzorgen bij het opstellen van een raadsakkoord of coalitieakkoord Een College Uitvoeringsprogramma opstellen op basis van het vastgesteld raads- of coalitieakkoord

Speerpunt 3: Evaluatie raadscommissie/vergaderstructuur gemeenteraad. In de afgelopen raadsperiode zijn we gestart met commissievergaderingen ter voorbereiding op de raadsvergaderingen. Dit onder meer om de inwoners en overige stakeholders meer te betrekken bij de beeldvorming. Ook is een start gemaakt met brainstormsessies met raads- en commissieleden ter voorbereiding op de grotere beleidsvraagstukken. Deze werkwijze moet tijdig geëvalueerd worden zodat keuzes gemaakt kunnen worden voor de vergaderstructuur voor de nieuwe raadsperiode.

Wat gaan we doen in 2026? • •

De commissievergaderingen en brainstormsessies evalueren in het eerste kwartaal van 2026 Een evaluatierapport met aanbevelingen aanbieden aan de nieuwe gemeenteraad.

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 16

Speerpunt 4: Jeugd betrekken bij lokale democratie De laatste jaren is geëxperimenteerd met het betrekken van de jeugd bij de lokale politiek/lokaal bestuur. Samen met De Jutter is dit opgestart. Om dit verder vorm te geven en meer te formaliseren gaan we een meerjarig programma opstellen waarin we experimenteren met verschillende vormen, zoals bijvoorbeeld een kinderburgemeester.

Wat gaan we doen in 2026? •

•

In samenwerking met De Jutter gaan we een programma verder ontwikkelen van een programma waarbij de jeugd wordt betrokken bij de lokale politiek en het lokaal bestuur. In samenwerking met de Jutter organiseren we tenminste één keer per jaar een activiteit in dit kader.

Speerpunt 5: Samenwerking met BES eilanden De afgelopen drie jaren hebben de Waddeneilanden (op initiatief van de CdK van Fryslân) de BES eilanden met veel plezier en interesse ontvangen op respectievelijk: Schiermonnikoog, Ameland en Vlieland. Ook het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zijn hierbij nauw betrokken. De twee eilandengroepen kennen elkaar inmiddels dermate goed dat de tijd rijp is om een vervolgstap te zetten en een meer structurele en constructieve samenwerkingsvorm tussen de BES-eilanden en de Waddeneilanden op te zetten. Het belangrijkste doel is een meer substantiële netwerksamenwerking in het behartigen van de gezamenlijke belangen van de eilanden op diverse beleidsterreinen richting kabinet, Eerste en Tweede Kamer en ministeries. Consequent gebruik, aandacht en uitvoering van de zogenaamde “Waddentoets”, wellicht om te dopen in “eilandtoets”, te bewerkstelligen.

Wat gaan we doen in 2026? •

•

•

Belangenbehartiging: Het gezamenlijk behartigen van belangen van de eilanden op diverse beleidsterreinen richting de Rijksoverheid en betrokken ministeries, de Tweede Kamer en de Eerste Kamer Kennisdeling: Het delen van kennis, ervaring en ‘best practices’ over vraagstukken en oplossingen op het gebied van onder andere beleid, leefbaarheid en uitvoeringscapaciteit Netwerksamenwerking: Het bieden van een platform voor kennisuitwisseling en solidariteit tussen de eilanden onderling en ruimte geven aan kennisdeling met partners op de diverse beleidsterreinen van het netwerk. Het netwerk zoekt zowel in de belangenbehartiging als in de kennisuitwisseling samenwerking met andere partijen zoals de provincies Fryslân en Noord-Holland, GR Samenwerkingsverband De Waddeneilanden, het ministerie van BZK en de VNG.

Wat is de betrokkenheid van verbonden partijen? Samenwerkingsverband De Waddeneilanden is nauw betrokken bij de speerpunten 1 en 5 uit dit programma. Daarnaast heeft het samenwerkingsverband een belangrijke taak in de Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 17

onderlinge dienstverlening tussen de eilandgemeenten en bij het gezamenlijk uitvoeren van taken, zoals de uitbesteding van de automatisering aan de gemeente Leeuwarden. Het Algemeen Bestuur heeft in 2023 het Meerjarig Programmaplan “Wad nu, wat later” vastgesteld. In dit plan staan de werkzaamheden en speerpunten voor de jaren 2023-2026 vermeld. Een belangrijke taak voor het Samenwerkingsverband is de ondersteuning bij de verdere concretisering en uitvoering van het Programma Waddeneilanden (zie ook de afzonderlijke Paragraaf die hieraan gewijd is). De bijdrage van de gemeente Vlieland voor 2026 is geraamd op € 88.448. De lasten van de gemeenschappelijke regeling worden in de komende jaren geheel gedekt door bijdragen van de deelnemende gemeenten. Wel kan het zo zijn dat bij een verder teruglopende financiering van de deelnemende gemeenten door de Rijksoverheid, de bijdragen van deze gemeenten aan de gemeenschappelijke regeling onder druk kunnen komen te staan, waardoor de activiteiten van de gemeenschappelijke regeling wellicht moeten worden ingeperkt.

Kaderstellende nota’s • • • • •

Meerjarig programmaplan 2023-2026 “Wad nu, wat later” van GR de Waddeneilanden Participatiebeleid Omgevingswet 2021 Verordening adviescommissie bezwaarschriften 2020 Archiefverordening gemeente Vlieland 2008 Verordening gegevensverstrekking basisregistratie personen Vlieland 2024

Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Overhead

Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Bronjaar 2026

Vlieland 30,53

Nederland nvt

2026

27,56

nvt

2026 2026

4308 2%

nvt nvt

2026

21%

nvt

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Formatie

Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Toelichting Het gaat hier om de toegestane structurele formatie in fte per 1000 inwoners van het ambtelijk apparaat van de gemeente Vlieland. (Formatieplan 2025) Het gaat hier om de werkelijke formatie in fte per 1000 inwoners van het ambtelijk apparaat van de gemeente Vlieland. Het totale geraamde bedrag voor de externe inhuur bedraagt in 2026 € 73.675

Overhead

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 18

Ramingen Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2024 3.668.280 168.773

Begroting 2025 2026 3.859.583 3.928.499 136.000 146.000

Meerjarenbegroting 2027 2028 2029 4.020.446 3.814.170 3.945.567 146.000 146.000 146.000

-3.499.507

-3.723.583

-3.782.499

-3.874.446

-3.668.170

-3.799.567

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

300.000

300.000

300.000

0

0

-3.499.507

-3.423.583

-3.482.499

-3.574.446

-3.668.170

-3.799.567

Lasten 373.025

Baten 0

Saldo -373.025

510.049 19.050 393.948 155.831 2.476.596 3.928.499

0 16.000 300.000 130.000 0 446.000

-510.049 -3.050 -93.948 -25.831 -2.476.596 -3.482.499

Samenstelling ramingen huidig jaar 10 20

Bestuursorgaan gemeenteraad Bestuursorgaan college burgemeester en wethouders 30 Bestuursorgaan burgemeester 40 Bestuurlijke samenwerking 50 Burgerzaken 60 overhead en ondersteuning organisatie Totaal

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 19

Programma 1: Openbare orde en Veiligheid

Algemeen Het programma Openbare Orde en Veiligheid richt zich op het waarborgen van de openbare orde en veiligheid, met bijzondere aandacht voor de brandweer, rampenbestrijding en de aanpak van zware ongevallen in situaties van oorlog, dreiging van oorlog of andere buitengewone omstandigheden. Daarnaast krijgt ondermijning de laatste jaren ook steeds meer aandacht. Belangrijke instrumenten binnen dit programma zijn het gemeentelijke rampenplan, de Algemene Plaatselijke Verordening, het Integrale Veiligheidsplan (IVP) en het horecaconvenant. Tot het programma behoren verder dierenbescherming, bureau Halt, gevonden voorwerpen, burgernet, strandvonderij, toezicht op collecten en doodsschouw. We streven niet alleen naar een veilige leefomgeving voor inwoners en gasten (inclusief het beperken van overlast) maar ook naar het vergroten van het veiligheidsgevoel. Het gaat om de taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid.

Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Samenwerking lokale politie en BOA’s in dienst van de gemeente 2. Gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing 3. Plan van aanpak ondermijning 4. Nieuwe APV met aandacht voor de Omgevingswet 5. Nieuw Integraal Veiligheidsplan (IVP) 6. Nieuw horeca convenant (en contract)

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 20

Speerpunt 1: Samenwerking lokale politie en BOA’s in dienst van de gemeente Op landelijk niveau ontstaat steeds meer de trend dat de politie taken afstoot. Daarbij gaat het vooral om zaken uit de APV en kleinere verkeerszaken. Er wordt steeds meer energie gestoken in de inzet van BOA’s op Vlieland. Het is wel gewenst dat politie en BOA’s regelmatig met elkaar in contact staan en daarbij indien mogelijk werkzaamheden op elkaar afstemmen.

Wat gaan we doen in 2026? • •

De afspraken die met de gemeente Harlingen over de inzet van de BOA’s in 2023 zijn gemaakt, verder continueren en blijven monitoren. Structureel overleg organiseren met politie en BOA’s en de ambtelijke dienst via het handhavingsoverleg

Speerpunt 2: Gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing Er loopt al een aantal jaren een project “gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing”. Zo is er een maatregelenmatrix opgesteld die leidend moet zijn voor de aanpak van de natuurbrandbeheersing. Op een aantal, buiten de bebouwde kom gelegen, plaatsen op Vlieland is de bluswatervoorziening zeer beperkt. Er kan worden voorzien in een betere bluswatervoorziening door het laten slaan van waterbronnen op het eiland. Na het boren van een eerste calamiteitenput in 2023 is in 2025 nog een tweetal calamiteitenputten geboord door defensie.

Wat gaan we doen in 2026? • •

Aan de hand van de maatregelenmatrix het advies over te nemen maatregelen oppakken en uitvoeren Samenwerken met Staatsbosbeheer, de brandweer en Veiligheidsregio Fryslân

Speerpunt 3: Plan van aanpak ondermijning Er is in samenwerking met het RIEC een inventarisatie gemaakt van ondermijning op Vlieland. Aan de hand van die inventarisatie is een ondermijningsbeeld opgesteld. Het in 2023 vastgestelde plan van aanpak ondermijning zal gefaseerd worden uitgevoerd. In 2026 zal, al naar gelang daar behoefte voor is binnen onze organisatie, gewerkt moeten worden aan het inrichten van een intern meldpunt ondermijning en het opzetten van een casustafel. Ook zal de aanpak van de ondermijning op de vijf Waddeneilanden verder worden uitgewerkt in 2026.

Wat gaan we doen in 2026? • • • •

Uitvoering geven aan het plan van aanpak ondermijning Een intern meldpunt opzetten en ermee gaan werken Een casustafel opstellen Bewustwordingssessies voor personeel en externe stakeholders organiseren

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 21

Speerpunt 4: Nieuwe APV met aandacht voor de Omgevingswet De huidige Algemene Plaatselijke Verordening (APV) stamt uit 2011. Gezien de ontwikkelingen sindsdien is het wenselijk om een volledig nieuwe APV op te stellen. Na het opstellen van een plan van aanpak is in 2024 gestart met het herschrijven van de APV. Daarbij is er bijzondere aandacht voor de samenhang met de nieuwe Omgevingswet. Een goede afstemming tussen beide instrumenten is essentieel, al brengt dit enige vertraging met zich mee. Om de overgang naar het nieuwe stelsel soepel te laten verlopen, is ervoor gekozen om een aparte Verordening Fysieke Leefomgeving op te stellen. Deze verordening bevat alle regels die moeten worden overgebracht naar het omgevingsplan, waaronder ook enkele bepalingen die momenteel nog in de APV zijn opgenomen. De nieuwe APV zal uitsluitend regels bevatten die niet onder de fysieke leefomgeving vallen.

Wat gaan we doen in 2026? • •

Uitvoering geven aan het in 2024 opgestelde plan van aanpak Zowel een nieuwe APV als een verordening Fysieke leefomgeving opstellen

Speerpunt 5: Nieuw Integraal Veiligheidsplan gemeente Vlieland (IVP) Het meest recente integrale veiligheidsbeleid dateert uit 2013 en is dringend aan vervanging toe. Daarom wordt er een nieuw Integraal Veiligheids Plan opgesteld, waar mogelijk in samenwerking met andere Waddeneilanden. Eerst vragen we een extern bureau een veiligheidsanalyse op te stellen. De volgende stap zal zijn het opstellen van een nieuw IVP voor Vlieland.

Wat gaan we doen in 2026? • •

Een veiligheidsanalyse opstellen Een IVP opstellen

Speerpunt 6: Nieuw horecaconvenant In 2011 heeft de gemeente een nieuw horecaconvenant opgesteld ter vervanging van het in 2006 opgestelde convenant. Na 2011 is het convenant inhoudelijk niet meer aangepast. Door wetswijzigingen (bijvoorbeeld wijziging alcoholwet) maar ook gedragsverandering bij het uitgaanspubliek is er behoefte aan een nieuw horecaconvenant. Daarnaast heeft de gemeente met een aantal horecabedrijven een contract afgesloten. Ook de inhoud van het contract zal aangepast moeten worden.

Wat gaan we doen in 2026? • • •

Een nieuw horecaconvenant opstellen Een nieuw contract opstellen Via de stuurgroep horeca structureel overleg inplannen en afspraken maken

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 22

Wat is de betrokkenheid van verbonden partijen? De Veilgheidsregio Fryslân is als verbonden partij betrokken bij meerdere onderdelen van het programma Openbare Orde en Veiligheid. De kaderbrief voor de volgende 4 jaren geeft een inkijkje in de investeringen in materiaal en brandweerkazernes voor de komende jaren. Bij het project gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing zijn ze direct betrokken bij de planvorming voor de aanpak en advisering. Vanuit de brandweer Fryslân leveren ze vanuit hun organisatie de kennis die nodig is voor de aanpak. Ten behoeve van de vergunningverlening bij grotere evenementen beoordelen ze aanvragen en adviseren ze over risico’s van evenementen die zullen plaatsvinden. In het kader van de controles brandveilig worden de controles uitgevoerd door gespecialiseerde functionarissen van de brandweer Fryslân. Voor 2026 is een bijdrage van € 216.381 geraamd voor de brandweer en € 8001 voor crisis.

Kaderstellende nota’s • • • • •

APV Vlieland 2011 Plan van aanpak ondermijning 2023 IOB de Waddeneilanden (2025) Nieuw Bibobbeleid en werkinstructie gemeente Vlieland (vastgesteld 2025) IVP (2026)

Ramingen Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2024 480.024 25.449

Begroting 2025 2026 458.570 542.334 24.700 24.700

Meerjarenbegroting 2027 2028 2029 478.531 463.938 476.514 24.700 24.700 24.700

-454.575

-433.870

-517.634

-453.831

-439.238

-451.814

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-454.575

-433.870

-517.634

-453.831

-439.238

-451.814

Baten 0 0 24.700 24.700

Saldo -218.587 -52.829 -246.218 -517.634

Samenstelling ramingen huidig jaar 100 Brandbestrijding 110 Rampenbestrijding 120 Openbare orde en veiligheid Totaal

Lasten 218.587 52.829 270.918 542.334

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 23

Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat

Algemeen Het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat heeft betrekking op de aanleg en het onderhoud van wegen, straten en pleinen, de openbare verlichting, straatreiniging, gladheidsbestrijding, straatmeubilair, verkeersmaatregelen en parkeervoorzieningen. Daarnaast ook op de veerdiensten, het busvervoer, waterkerende werken en afwatering. De gemeente Vlieland beheert de wegen in de bebouwde kom en het grootste gedeelte van de wegen en een deel van de fietspaden in het buitengebied. Het meerjarenonderhoudsprogramma wordt door de eigen dienst opgesteld. In geval van grotere onderhoudsprojecten wordt externe expertise ingehuurd voor het maken van bestekken en de directievoering. We willen het autoluwe karakter van het eiland versterken en binnen de bebouwde kom willen we minder geparkeerde auto’s in het zicht. Verkeer en vervoer gaat ook over het vervoer van- en naar het eiland. De veerboot is de levensader van Vlieland. Zowel inwoners als gasten willen duidelijkheid, regelmaat en betrouwbaarheid in de dienstregeling. In de afgelopen jaren en ook in 2026 is er daarom veel aandacht voor de nieuwe concessie veerdiensten. Een steeds grotere rol bij bijvoorbeeld onderhoud aan wegen en bermen, straatreiniging en gladheidsbestrijding, speelt het goed omgaan met de leefomgeving. Biodiversiteit en het insectenleven staan onder druk.

Zout strooien bijvoorbeeld heeft een nadelige invloed op de plantengroei in de bermen en daarmee op de biodiversiteit. Daartegenover staat de zorgplicht van de gemeente om te voorzien in gladheidsbestrijding. We willen bij het nemen van maatregelen het milieu zo veel mogelijk ontzien. Het gaat om de taakvelden: 2.1 Verkeer (waaronder verkeersveiligheid) wegen en water 2.3 Recreatieve havens 2.5 Openbaar Vervoer

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 24

Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Voorlichting en lespakketten basis- en voortgezet onderwijs 2. Structureel overleg met concessiehouder en concessieverlener OV 3. Verkeersveiligheid, veilige fietsroutes 4. Vaststellen mobiliteitsbeleid 5. Integrale waterveiligheid 6. Functioneel en goed onderhoud van openbare verlichting 7. Veilige wegen en voorkomen van grotere schades 8. Periodiek uitvoeren van groter onderhoud wegen volgens het MJOP 9. Periodiek onderhoud waterstaatswerken volgens het MJOP 10. Concessie Waddenveren 2029

Speerpunt 1: Voorlichting en lespakketten Al een groot aantal jaren neemt de gemeente Vlieland deel aan het Manifest verkeersveiligheid van de Provincie Friesland. Activiteiten die onder het manifest vallen richten zich met name op het basis- en voorgezet onderwijs maar kunnen zich ook richten op activiteiten voor senioren (60+). Door een gezamenlijke inspanningsfinanciering van gemeente en Provincie is het ook mogelijk om op Vlieland deze activiteiten te organiseren. Bij de activiteiten wordt nauw samengewerkt met de twee buurtsportcoaches van Sport Fryslân. De belangstelling voor deelname aan de verschillende activiteiten wordt op Vlieland steeds groter. Het is een uitdaging om het in de toekomst te kunnen blijven financieren.

Wat gaan we doen in 2026? • • • •

Lespakketten over verkeersveiligheid aanbieden aan het BO en VO Voorlichting geven op het BO en VO over verkeersveiligheid Cursussen et cetera over verkeersveiligheid aanbieden aan senioren Buurtsportcoaches inzetten bij cursussen, voorlichting en praktijkoefeningen

Speerpunt 2: Structureel overleg met concessiehouder en concessieverlener OV De concessie openbaar vervoer is door de provincie per 15 december 2024 gegund aan Qbuzz. In de aanloop naar de nieuwe concessieperiode is met vertegenwoordigers van Qbuzz afgesproken dat er beter en vaker contact onderhouden moet worden. Door aanloopproblemen bij Qbuzz kwam dat in 2025 moeilijk op gang. De bedoeling is om dat in 2026 te verbeteren. Er is in 2025 door de provincie Friesland samen met de gemeente onderzocht of er voor de komende jaren een locatie kan worden gevonden waar de elektrische bussen kunnen Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 25

worden gestald en ook worden opgeladen. Gelukkig is er voor de komende jaren een geschikte locatie gevonden. Het uitgangspunt blijft dat de provincie de zeggenschap krijgt over een locatie en dat deze op die manier ter beschikking kan worden gesteld aan de concessiehouder OV.

Wat gaan we doen in 2026? • •

Minimaal twee keer per jaar houden we overleg met Qubuz. We informeren en adviseren de provincie bij het zoeken naar een geschikte locatie voor het stallen en opladen van de elektrische bussen. Beheer (of eigendom) hiervan zal bij de provincie moeten liggen, zodat er bij toekomstige concessies geen energie meer in het zoeken naar een stalling gestoken hoeft te worden.

Speerpunt 3: Verkeersveiligheid, veilige fietsroutes Ook op een autoluw eiland dient de nodige aandacht te worden besteed aan verkeersveiligheid. Klachten over verkeersonveiligheid of suggesties voor verbetering worden serieus genomen. Waar mogelijk worden direct maatregelen genomen en soms worden zaken meegenomen in een groter project. Met de opkomst van de E-bike verdient ook de fietsveiligheid steeds meer aandacht. In 2022 is er een doortraproute op Vlieland geopend. Een mooie en veilige fietsroute door de natuur van Vlieland. Samen met medewerkers van de provincie Friesland (ROF) wordt gekeken naar mogelijkheden om meer te communiceren over fietsveiligheid. Het dragen van een fietshelm zal daarbij één van de speerpunten zijn.

Wat gaan we doen in 2026? • •

Bij vraagstukken over verkeersonveilige situaties zo nodig een adviesbureau inschakelen Voorlichtingsdagen organiseren voor fietsers met als doelgroep ouderen. Daarbij onder andere aandacht voor gebruik fietsspiegels, valhelm en valpreventie

Speerpunt 4: Vaststellen mobiliteitsbeleid In het voorjaar van 2025 is, in lijn met de startnotitie ‘mobiliteit, vervoer en parkeren’, begonnen met het opstellen van een mobiliteitsvisie. Hiervoor hebben enkele bijeenkomsten plaatsgevonden met bewoners en ondernemers. Op basis hiervan wordt een mobiliteitsprogramma gemaakt inclusief uitvoeringsprogramma. Afhankelijk van de beleidskeuzes die nog gemaakt moeten worden, kan er een financiële vraag ontstaan voor de uitvoering van het mobiliteitsplan vanaf 2026.

Wat gaan we doen in 2026? Zodra het mobiliteitsbeleid is vastgesteld, starten we met de uitvoering ervan.

Speerpunt 5: Integrale waterveiligheid In 2024 is voor alle Waddeneilanden een integrale waterveiligheid strategie (IWVS) opgesteld. Dit komt voort uit het Deltaprogramma, waarin is bepaald dat de eilanden uiterlijk in 2025 een integrale waterveiligheidsstrategie hebben vastgesteld, om ervoor te zorgen dat bij een eventuele overstroming mensen in veiligheid kunnen worden gebracht en Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 26

cruciale voorzieningen blijven functioneren. In juli 2024 is de IWVS in de raad vastgesteld. Gekozen uitgangspunt is ambitie 2; ‘Schuilen, overleven en basis voor herstel vitale infrastructuur’. Uit de rapportage blijkt dat op Vlieland voldoende schuilmogelijkheden zijn in geval van een grootschalige overstroming. In 2025 is het hoogwaterprotocol (het document met de verschillende rollen van gemeente en andere betrokkenen bij hoogwater vanaf 1,70m NAP) volledig geactualiseerd. Doelstelling is om vóór de start van het stormseizoen alle betrokkenen te informeren en te voorzien van de juiste versie van dit protocol.

Wat gaan we doen in 2026? • • • •

De conclusies van de IWVS in ruimtelijke ordening voor nieuwbouw en grootschalige renovaties verwerken. De betrokken stakeholders vóór het stormseizoen voorzien van een actuele versie van het hoogwaterprotocol en hen informeren over eventuele wijzigingen. Zorgen dat bewoners en toeristen bekend zijn met mogelijke schuilplaatsen en wat van hen verwacht wordt om enkele dagen te overleven. Met de gezamenlijke Waddeneilanden een verdere uitwerking maken van de aanbevelingen uit de IWVS. Hiervoor is in de kadernota geld aangevraagd.

Speerpunt 6: Functioneel en goed onderhoud van openbare verlichting Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Het staat elke gemeente vrij om te bepalen óf en hoe ze de openbare ruimte wil verlichten. Functioneel en goed onderhoud van openbare verlichting draagt bij aan een veilige en aantrekkelijke plaats om te wonen, te werken en te recreëren. Daarnaast is openbare verlichting nodig voor het gebruik van de openbare ruimte in de avond. Openbare verlichting kan echter ook een verstoring opleveren van de natuurlijke duisternis. Op het gebied van duurzaamheid (in de breedste zin van het woord) wordt dan ook gestreefd naar vermindering van de lichtvervuiling, evenals minder energieverbruik. Uitgangspunt voor het beleid van de gemeente is een goed evenwicht tussen veiligheid en duurzaamheid, waarbij de onderliggende natuurwaarden niet uit het oog verloren worden. In december 2020 heeft de raad het Beleidsplan openbare verlichting met ondertitel “donker waar mogelijk, licht waar nodig” vastgesteld. Mede op basis van dit plan is in 2022 een meerjarenraming voor onderhoud en vervanging van de openbare verlichting op Vlieland vastgesteld en aan de raad aangeboden, om de te verwachten kosten voor onderhoud en vervangingsinvesteringen de komende jaren te kunnen inschatten.

Vervangingen zijn gebaseerd op leeftijd en theoretische levensduur van lichtmasten en armaturen. In 2024 is het MJOP openbare verlichting geactualiseerd en opnieuw vastgesteld.

Wat gaan we doen in 2026? •

In 2026 staan vervangingen van 56 masten op verschillende lokaties op het programma.

Programmabegroting Gemeente Vlieland 2026 bladzijde 27

Speerpunt 7: Veilige wegen en voorkomen van grotere schades Met het kleinschalige onderhoud wordt voorkomen dat er (te) grote oneffenheden in de bestrating komen welke letsel kunnen veroorzaken

Wat gaan we doen in 2026? •

Regulier klein onderhoud plegen aan verhardingen binnen en buiten de bebouwde kom

Speerpunt 8: Periodiek uitvoeren van groter onderhoud wegen volgens het MJOP Op basis van het Meer Jaren Onderhoud Plan wordt een inschatting gemaakt voor de korteen middellange termijn. De wegen worden jaarlijks geschouwd, waarna alleen het noodzakelijke onderhoud plaatsvindt.

Wat gaan we doen in 2026? • • • •

Het herstraten van het verharde gedeelte van de Dreef nadat de bouwwerkzaamheden van Eureka zijn afgerond Het herstraten van de Middenweg, na de bouwwerkzaamheden van het nieuwe complex. Het herstraten van een drietal grotere gloppen in het dorp Onderhoud plegen aan het laatste gedeelte van de Lutinelaan vanaf de Esdoornlaan