Begroting 2024 versie Raad

Voorwoord Aan de leden van de raad van de gemeente Vlieland Het doet ons genoegen om de programmabegroting 2024 en meerjarenraming aan uw Raad aan te bieden. Met de begroting geeft het college invulling aan het collegeprogramma 2022-2026 over het boekjaar 2024. De begroting is opgesteld conform de geldende voorschriften vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De begroting is evenals de jaarrekening ingedeeld in de door de raad vastgestelde programma’s. In de programmabegroting worden de plannen van 2024 beschreven en wordt een financieel overzicht gegeven van de meerjarenraming 2024-2027. De programmabegroting biedt per programma inzicht in de mate waarin de doelstellingen uit het collegeprogramma dienen te worden behaald en de maatschappelijk beoogde effecten worden bereikt. Een en ander geldt eveneens voor de verplicht voorgeschreven paragrafen. De programmabegroting 2024 sluit met een voordelig saldo van € 34.000. In de bestuurlijke samenvatting is een toelichting opgenomen van de grootste afwijkingen ten opzichte van de kadernota.

Vlieland, d.d. 3 oktober 2023 Burgemeester en wethouders van Vlieland,

De secretaris,

de burgemeester,

A. Idema

M. Schrier

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................... 2 Bestuurlijke samenvatting ....................................................................................................................... 4 Leeswijzer ............................................................................................................................................ 4 Meerjarenperspectief en financiële positie ........................................................................................... 4 Uitgangspunten begroting .................................................................................................................... 5 Programma’s ......................................................................................................................................... 10 Programma 0, Algemeen Bestuur...................................................................................................... 11 Programma 1: Openbare orde en Veiligheid ..................................................................................... 15 Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat ..................................................................................

18 Programma 3: Economische zaken ................................................................................................... 24 Programma 4: Onderwijs ................................................................................................................... 28 Programma 5: Cultuur en recreatie.................................................................................................... 32 Programma 6: Sociale voorzieningen en Maatschappelijke dienstverlening ..................................... 36 Programma 7: Volksgezondheid en milieu ........................................................................................ 44 Programma 8: Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ................................................................... 49 Programma 9: Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................... 54 Paragrafen ............................................................................................................................................ 57 Paragraaf 1: Lokale heffingen ............................................................................................................ 58 Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................

66 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................ 73 Paragraaf 4: Financiering .................................................................................................................. 83 Paragraaf 5: Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 86 Paragraaf 6: Verbonden partijen ........................................................................................................ 90 Paragraaf 7: Grondbeleid ................................................................................................................ 107 Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)................................................... 108 Recapitulatie lasten en baten ............................................................................................................. 110 Vaststellingsbesluit .............................................................................................................................. 113 Financiële begroting ............................................................................................................................ 114 Algemene Uitkering gemeentefonds ................................................................................................

115 Geprognotiseerde balans, bestemmingsreserves en voorzieningen ............................................... 117 Berekening EMU-saldo .................................................................................................................... 126 Overhead ......................................................................................................................................... 127 Overzicht van incidentele baten lasten (meerjaren-)begroting Vlieland 2024 - 2027 ....................... 129 Verdeling taakvelden programma's ................................................................................................. 131 Activa staat 2024 ............................................................................................................................. 135

Bestuurlijke samenvatting Leeswijzer Tot de gemeente Vlieland behoort het eiland Vlieland en een groot deel van het aansluitende gedeelte van de Waddenzee. Het eiland bestaat voor het overgrote deel uit terreinen die eigendom zijn en beheerd worden door de rijksoverheid, vooral Staatsbosbeheer. De gemeente Vlieland is, gemeten naar het aantal inwoners (ongeveer 1.290) een kleine gemeente, maar qua grondoppervlakte omvangrijk. Het karakter van de gemeente wordt voor een belangrijk deel bepaald door het toerisme: het eiland Vlieland biedt jaarlijks aan vele gasten een slaapplaats. Deze drie elementen: de geografische ligging, het geringe aantal inwoners en het toeristische karakter vormen de voornaamste kenmerken van de gemeente Vlieland. Veel kengetallen over de gemeente Vlieland met mogelijkheden om deze te vergelijken met andere (groepen van) gemeenten, zijn te vinden op internet. Een fraaie vindplaats is de website www.waarstaatjegemeente.nl. Op die website zijn ook de meeste verplichte beleidsindicatoren te vinden en te vergelijken. In de programmabegroting zijn dezelfde programma’s gedefinieerd als in voorgaande jaren. De volgende programma’s zijn geformuleerd: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Algemeen bestuur Openbare Orde en Veiligheid Verkeer, Vervoer en Waterstaat Economische Zaken Onderwijs Cultuur en Recreatie Sociale Voorzieningen en Maatschappelijke Dienstverlening Volksgezondheid en Milieu Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting Financiering en Algemene Dekkingsmiddelen

Daarnaast bevat de begroting acht zogenaamde paragrafen. In de paragrafen wordt informatie op een gebundelde wijze verstrekt. Anders zou deze informatie versnipperd in de begroting moeten worden opgenomen. Deze informatie heeft betrekking op vrijwel alle programma’s.

Meerjarenperspectief en financiële positie Structureel evenwicht

Kengetal structurele exploitatieruimte saldo baten en lasten reservemutaties Begrotingssaldo na bestemming incidentele B&L structureel begrotingssaldo In percentages

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Werkelijk Prognose -2.410 -599 3.577 516 1.167 -83 -278 -318 889 -400 9,08% -3,93%

-180 213 34 109 142 1,39%

-162 262 100 10 110 1,05%

-645 290 -356 -32 -387 -3,73%

-779 305 -475 -40 -514 -4,89%

Structureel evenwicht betekent dat structurele lasten gedekt worden door structurele baten. De incidentele lasten mogen worden gedekt door structurele en door incidentele baten. De raad heeft de wettelijke taak een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is.

4

Om vast te kunnen stellen dat sprake is van een structureel evenwicht is belangrijk dat inzicht bestaat in welk deel van de baten en lasten en lasten incidenteel is en welk structureel. In de begroting moet daarom een limitatief overzicht van de incidentele baten en lasten worden gegeven Dit verplichte (meerjarige) overzicht speelt een rol bij het vast kunnen stellen of er sprake is van een structureel evenwicht. Het overzicht van incidentele baten en lasten vindt u in de financiële begroting

Uitgangspunten begroting Bij de samenstelling van de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 zijn onder andere de volgende uitgangspunten gehanteerd: Algemene uitkering gemeentefonds Stelpost Jeugd Salarissen Investeringen Belastingen Leges en lokale heffingen

berekening op basis van de meicirculaire 2023 er is geen rekening gehouden met de rijksbijdragen uit de hervormingsagenda Jeugd 2024 7,6%, 2025 5,8%, 2026 4,8% en 2027 4,2% 1e jaar geen rente wel volledige afschrijving verhoging op basis gemiddelde woonlastenstijging meicirculare 2023 van 4,42% op basis van maximaal 100% kostendekkendheid

Voor een volledige opsomming van uitgangspunten wordt verwezen naar de in de raadsvergadering van 17 juli 2023 vastgestelde Kadernota begroting 2024. Voor een nadere toelichting wordt met name voor belastingen, leges en lokale heffingen verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Begroting bestaand beleid De begroting 2024 is gebaseerd op de begroting 2023 tot en met de 2e begrotingswijziging. Dat betekent dat nieuwe uitgaven in 2023 met een structureel effect op de stelpost voor onvoorziene uitgaven 2023 of de algemene middelen vanaf de 2e begrotingswijziging 2023 tevens beslag leggen op de structurele ruimte in de begroting 2024. Algemene Uitkering gemeentefonds De berekening is gemaakt op basis van de meicirculaire 2023, een aantal maatstaven zijn aangepast naar de huidige stand of de ontwikkeling van deze maatstaven zijn aangepast naar de ontwikkeling zoals wij deze op basis van ervaringscijfers terug zien op Vlieland. Stelpost Hervormingsagenda Jeugd Inmiddels is het jeugdzorggeld toegezegd tot en met 2025. Ook nu staat de provincie toe om de middelen ten minste ook voor 2026 en 2027 te begroten.

Of de gemeenten dat geld ook daadwerkelijk krijgen, blijft onzeker.Tussen het rijk en de koepels van gemeenten en provincies, IPO en VNG, is afgesproken dat gemeenten in hun meerjarenraming voor de jaarschijven 2026 en 2027 rekening mogen houden met de volledige bijdragen uit de Hervormingsagenda Jeugd en voor 2028 75%. Wij hebben besloten om vooralsnog geen extra budget op te nemen voor de jeugdzorg. Salariskosten 2024 De raming voor de salariskosten is gebaseerd op de raming zoals die door de gemeente Leeuwarden is opgesteld op grond van het personeelsbeheer dat door de gemeente Leeuwarden wordt gevoerd. Daarbij is uitgegaan van dezelfde parameters als de gemeente Leeuwarden hanteert voor de verwachting van de stijging van de salariskosten zoals de uitkomsten van de cao-gemeenten. We sluiten aan bij de loonvoet voor de overheidssector uit de meicirculaire 2023. In 2024 verhogen we met 2,4 % extra (de loonvoet bedraagt 5,2%) omdat we ook nog over de jaren 2022 en 2023 een looncorrectie doorvoeren om de loonbudgetten in de begroting reëel op peil te houden.

5

Formatie, aantal personeelsleden en salariskosten gemeente Vlieland 2024 Aantal Aantal Salariskosten Salariskosten FTE's FTE's begroting begroting 2023 2024 2023 2024

Organisatie eenheid

Bestuursorganen Gemeente Raad

150.000

152.606

Burgemeester en Wethouders

2,80

2,80

315.000

323.556

Subtotaal

2,80

2,80

465.000

476.162

Ambtelijke dienst Griffie

0,89

1,11

71.800

93.634

Beleidsteam

11,14

11,14

975.400

1.309.270

Team Uitvoering en Ondersteuning

10,13

10,80

677.900

792.683

Team Buitendienst

9,40

8,40

539.300

552.894

Subtotaal

31,56

31,45

2.264.400

2.748.482

Burgerlijke Stand

5.000

5.200

GHOR geneeskundige groep

18.000

18.720

Vrijwilligers

Subtotaal

0,00

0,00

23.000

23.920

Gedetacheerd personeel

1,83

1,83

100.100

113.610

Subtotaal

1,83

1,83

100.100

113.610

Totaal

36,19

36,08

2.852.500

3.362.174

Gedetacheerd personeel

Het aantal geraamde FTE's is t.o.v. 2023 nagenoeg gelijk gebleven toch is er een forse stijging van de salariskosten. Dit wordt veroorzaakt doordat bij het beleidsteam in totaal € 234.000 extra is opgenomen vanwege het beleidsvoornemen in de kadernota om de formatie tijdelijk en vast uit te breiden. Daarnaast zorgen de verwachte loonontwikkeling van 7,6% en de periodieke schaalverhogingen voor de overige stijging. Rente en afschrijvingen Voor het bepalen van de afschrijvingslasten is uitgegaan van de activa en de voorgenomen investeringen waartoe besloten is tot en met de 2e begrotingswijziging 2023 en de kadernota 2024. Achterin deze begroting is hiervan een overzicht opgenomen. De rentelast bestaat uit de rente die betaald moet worden voor in het verleden aangetrokken langlopende geldleningen, zoals weergegeven in het overzicht langlopende schulden bij programma 9, en de rente voor de korte financiering. De geprognotiseerde balans laat zien dat in de loop van 2024 een liquiditeits tekort zal ontstaan bij de uitgaven en inkomsten zoals ze in deze begroting zijn opgenomen. Bij het berekenen van de kapitaallasten is geen rekening gehouden met het aantrekken van een extra lening. Wel is er een stelpost van € 70.000 opgenomen voor extra rentelasten in de toekomst.

De op deze manier berekende afschrijvings- en rentelasten worden in de begroting verdeeld vanuit het taakveld treasury naar de diverse onderdelen van de begroting, de rentelast naar rato van de boekwaarde op 1 januari 2024 van de voor die onderdelen ingezette activa. Verwezen wordt naar de "berekening rente-omslag" in de paragraaf financiering.

6

Overige goederen en diensten Voor het niveau van de ramingen voor de overige goederen en diensten is uitgegaan van de primaire begroting 2023 tot en met de 2e begrotingswijziging. Een algemene prijscompensatie is niet toegepast. Wel is in voorkomende gevallen een prijsstijging toegepast naar aanleiding van de jaarrekeningcijfers 2022 en de werkelijkheid 2023 t/m augustus. IN MJOP’s en de begrotingen van de verbonden partijen evenals in de investeringsplannen en zoals hiervoor genoemd bij de salariskosten is rekening gehouden met prijsstijgingen. Dat betekent dat de overige prijsstijgingen gedeeltelijk opgevangen moeten worden door efficiëntieverhogingen of het aanpassen van de kwantiteit dan wel de kwaliteit van de werkzaamheden binnen het werkveld. Daarnaast is meerjarig een post onvoorzien opgenomen van respectievelijk € 141.700, € 268.600, € 390.600 en € 500.600. Deze stelpost dient als dekking voor prijsstijgingen. Voor de prijsstijgingen zijn de percentages voor het acres uit de meicirculaire 2023 genomen; voor 2024 en de jaren daarna 4,22%, 4,18%, 3,58%, 3,22%. Programma de Waddeneilanden Om de eilander (bestuurlijke) samenwerking te verstevigen en uitdagingen die op de eilanden afkomen het hoofd te bieden, heeft het Dagelijks Bestuur van Gemeenschappelijke regeling (GR) De Waddeneilanden in 2020 opdracht gegeven een programma op te zetten.

Een plan voor een programma om de leefbaarheid op de Waddeneilanden te behouden en te werken aan een duurzaam en vitaal toekomstperspectief voor de Waddeneilanden. De voor het programma benoemde thema’s zijn ondergebracht in vijf programmalijnen: • Goed Wonen & Leven • Toekomstbestendig Ondernemen & Ontwikkelen • Optimaal Bereikbaar & Verbonden • Duurzame energie • Circulaire Economie In 2024 zullen we, na enkele jaren van voorbereiding aan de slag kunnen met het Programma Waddeneilanden waarvoor de Regio Deal is toegekend.

Uitgangspunten meerjarenraming Bij de samenstelling van de meerjarenraming is uitgegaan van de begroting 2023. Er is geen algemene prijs indexering toegepast. Er is echter wel rekening gehouden met; • de stijging in de kosten van de meerjarenramingen van de gemeenschappelijke regelingen • stijging van inkomsten, zoals uit belastingopbrengsten • ontwikkelingen algemene uitkering gemeentefonds op basis van de meicirculaire 2023 • geen stelpost jeugd Hervormingsagenda Jeugd • kapitaallasten van nieuwe investeringen • 7,6% stijging van salariskosten door cao en sociale premies • rentelasten voor een nieuw aan te trekken lening (stelpost) • onvoorziene uitgaven en prijsstijgingen (stelpost)

Nieuw beleid De nieuwe beleidswensen zijn geïntegreerd in de begroting en de besluitvorming hierover heeft plaats gevonden bij het vaststellen van de kadernota 2024 op 17 juli 2023 en voor het overige tegelijk met de vaststelling van deze begroting .

Het meerjarenperspectief t.o.v. de kadernota 2024 De meerjarenbegroting sluit tot en met 2025 met positieve saldi. In het volgende overzicht wordt aangegeven hoe het meerjarenperspectief er uit ziet en hoe dat zich ontwikkeld heeft vanuit het perspectief dat in de kadernota 2024 werd geschetst:

7

Programma

Nummer

Omschrijving Voorlopige saldi kadernota 2024 - 2027

Bedrag 2024 Bedrag 2025 Bedrag 2026 Bedrag 2027 351.484

353.445

-107.851

1 2e begrtoingswijziging 2023

div

4.743

12.698

11.148

-202.851 11.148

2 Correctie budgetten RO en omgevingswet, incl implementatie

8

-103.500

-45.000

-12.000

-12.000

3 Aanpassing salarissen (incl. Raad en college)

div

-367

741

937

-60.625

4 aanpassingen activa, investeringen en treasury

div

-29.372

-29.538

-57.388

-47.509

5 Aanpassingen bestemmingsreserves en voorzieningen

div

-49.394

-44.571

-33.480

-22.131

6 Verhoging tarieven strandbewaking KNRM

3

-15.000

-15.000

-15.000

-15.000

7 Zorgkosten

6

-50.500

-49.500

-48.500

-48.500

8 Einde contract WoonFriesland (personeel en bus)

9

-49.313

-51.526

-53.827

-53.827

9 Uitbreiding Notubiz

0

-7.500

-7.500

-7.500

-7.500

10 Vergoeding commissieleden

0

-5.000

-5.000

-5.000

-5.000

11 Maatschappelijk werk De Kaai

6

-7.000

-8.000

-9.000

-10.000

12 Diverse kleine budget aanpassingen en afrondingen

div

-5.608

-11.103

-18.156

-937

33.672

100.146

-355.618

-474.733

Toelichting

1. 2e begrotingswijziging 2023 2.

3.

4.

5.

6. 7.

8.

zie besluit van uw raad op 11 september 2023 Budgetten omgevingswet Een meerjarenraming voor Ruimtelijke Ordening/Bouw en woningtoezicht ontbrak de laatste jaren. De laatste jaren werden budgetten steeds vanuit een stelpost door middel van begrotingswijzigingen geraamd. Door het uitstellen van de omgevingswet was er veel onzekerheid met welke kosten rekening gehouden moest worden. Nog steeds is dit lastig te bepalen, tussentijdse evaluaties moeten in de loop van de tijd meer duidelijkheid geven. Om de tarieven voor de nieuwe legesverordening te kunnen bepalen is nu een inschatting van de kosten gemaakt. Aanpassing salarissen In de kadernota is al geanticipeerd op een stijging van de salarislasten middels een stelpost. Bij het opstellen van de begroting zijn de effecten in detail doorgevoerd. Daardoor moet de nieuwe jaarschijf 2027 worden aangepast. Staat van activa en treasury Onderdeel van het opstellen van de begroting is het herzien van de staat van toekosmtige investeringen. Hier vloeien extra lasten uit voort. Met name als gevolg van de wens om tractiemiddelen te vervangen voor elektrische die op dit moment nog aanzienlijk duurder zijn dan de huige modellen op fossiele brandstoffen. Bestemmingsreserves en voorzieningen Dit nadeel wordt voornamelijk verklaard doordat er minder aan de bestemminsgreserve ouderenhuisvesting wordt onttrokken.

Op 17 juli heeft uw raad besloten de stelpost van € 50.000 toe te voegen aan het budget voor ouderenhuisveting en deze niet langer aan de bestemmingsreserve te onttrekken. Strandwacht Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) Met name door de stijging van de loonkosten nemen de kosten voor de standbewaking flink toe. Zorg Het beschikbare budget voor het beleidsteam Sociaal Domein en voor het gebiedsteam blijkt ontoereikend, de budgetten zijn aangepast op basis van werkelijke realisaties van de afgelopen jaren. Op dit moment wordt gewerkt aan nieuwe dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s) waarmee afspraken goed worden vastgelegd. WoonFriesland Tot medio 2023 werd een medewerker van de buitendienst ingezet voor werkzaamheden voor Woon Friesland. Woon Friesland heeft het onderliggende contract opgezegd. Om die reden is een onstane vacature bij de buitendienst niet meer ingevuld, dit heeft een voordelig effect gehad op het totaal van de salariskosten. De opbrengst van Woon Friesland valt nu echter vanzelfsprekend ook weg en dit heeft een nadelig effect op de begroting.

8

9.

Notubiz De kosten voor het abonnement bij Notubiz stijgt omdat we meer gebruikers krijgen als gevolg van het instellen van een commissie 10. Vergoeding commissieleden De commissie leden krijgen ook een vergoeding voor hun commissiewerk. 11. Maatschappelijk werk De Kaai Naast het maatwerk wat door het gebiedsteam van de Waadhoeke uitgevoerd wordt is in 2021 ook gestart met algemeen maatschappelijk werk op basis van facturatie. Inmiddels is er nu een vaste maatschappelijk werker in dienst voor Vlieland en Terschelling. Om continuïteit te garanderen is het voorstel om hiermee door te gaan, de kosten zullen op basis van een nieuw contract hiervoor gaan stijgen.

Actuele prognose algemene reserve Door de behandeling in de raad van de kadernota en door de bovengeschetste ontwikkelingen en besluiten kan de volgende geactualiseerde prognose van de algemene reserve worden gemaakt:

€

stand Algemene Reserve 1 januari 2023

2.668.617

bij in 2023: saldo jaarrekening 2022

1.167.020

uitnames 2023 Instelling bestemmingsreserve Programma Waddeneilanden

-900.000

opnieuw ramen restantbudgetten 2022

-248.996

Prognose jaarresultaat 2023

-82.690

uitnames 2024 vorming reserve tijdelijk personeel

-520.000

Meerjarenbegrotingen 2024

33.674

2025

100.147

2026

-355.619

prognose Algemene Reserve 31 december 2027 (moet minimaal € 1.000.000 zijn) Prognose is exclusief mogelijke overige ontwikkelingen waarover nog geen besluitvorming is.

9

€

1.862.153

Programma’s

10

Programma 0, Algemeen Bestuur

Algemeen Het programma Algemeen Bestuur gaat over de gemeentelijke bestuursorganen: de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester. Daarnaast de baten en lasten van het ambtelijk apparaat dat het bestuur direct ter zijde staat. Ook tot dit programma behoren zaken als de burgerlijke stand, de BRP (Basis Registratie Persoonsgegevens), het organiseren van verkiezingen en de algemene bestuurlijke samenwerking zoals vooral die met de andere Waddeneilandgemeenten. Het gaat om de taakvelden: 1. 0.1 Bestuur 2. 0.2 Burgerzaken 3. 0.4 Overhead en ondersteuning organisatie.

Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Inzetten op verdere, nauwere samenwerking met de andere Waddeneilanden. 2. Uitvoering geven aan de verbeteragenda Quick Scan lokale democratie. • Burgerparticipatie verbeteren door het opzetten van een digitaal platform • Contact tussen gemeenteraad en inwoners verbeteren • Ondersteuning van maatschappelijke initiatieven verbeteren • Interne samenwerking tussen raad, college en ambtenaren verbeteren 3. Inzetten op een verdere verbetering van de communicatie.

Speerpunt 1: Inzetten op verdere, nauwere samenwerking met de andere Waddeneilanden Het Programma Waddeneilanden heeft geleid tot het binnenhalen van de Regio Deal. Naast de vijf programmalijnen van de Regio Deal is het overkoepelend thema de intensivering van zowel de bestuurlijke als ambtelijke samenwerking tussen de Waddeneilanden.

Wat gaan we doen in 2024? •

In de Stuurgroep Programma Waddeneilanden (bestuurlijk) en in de Werkgroepen van de programmalijnen (ambtelijk) nauw samenwerken om het Programma Waddeneilanden als Regio Deal tot een goede uitvoering te brengen.

11

Speerpunt 2: Uitvoering geven aan de verbeteragenda Quick Scan lokale democratie. In de vorige raadsperiode is een Quick scan lokale democratie uitgevoerd. Doel hiervan is de kloof tussen inwoners en het bestuur te verkleinen. Een raadswerkgroep, aangevuld met inwoners en ambtelijke ondersteuning is hiermee aan de slag gegaan en dat heeft een verbeteragenda met aanbevelingen opgeleverd. De verbeterpunten die nog doorlopen in 2024 zijn: • Burgerparticipatie verbeteren door het opzetten van een digitaal platform • Contact tussen gemeenteraad en in de inwoners verbeteren • Ondersteuning van maatschappelijke initiatieven verbeteren • Interne samenwerking tussen raad, college en ambtenaren verbeteren

Wat gaan we doen in 2024? •

•

• •

Naast de reeds eerder genoemde passende participatie zullen we een digitaal platform opzetten om informatie uit te wisselen en in te winnen. Dit in samenwerking met de andere Waddeneilanden. Daarbij zullen we rekening houden met de minder digitaal vaardigen; Middels het instellen van de raadscommissie hebben we het inspreekrecht van de inwoners informeler gemaakt. We gaan bekijken of dit voldoende aansluit bij onze inwoners en/of er nog andere manieren zijn om het contact tussen de gemeenteraad en de inwoners te verbeteren; Onderzoek doen naar de rol en mogelijkheden van de gemeente om maatschappelijke initiatieven te ondersteunen; Tussentijdse evaluatie van het werken met een raadsakkoord en de invoering van de raadscommissie.

Speerpunt 3: Inzetten op een verdere verbetering van de communicatie Voor het vertrouwen in de overheid is goede communicatie met onze inwoners heel belangrijk. En het kan altijd beter. Inwoners van Vlieland hebben geen keuze en zullen zich voor bepaalde diensten nu eenmaal tot de lokale overheid (de gemeente) moeten wenden. Het is belangrijk dat er open en duidelijk met inwoners wordt gecommuniceerd over mogelijkheden en onmogelijkheden. Als gemeente hebben we ook een bepaalde ‘zorgplicht’ om onze inwoners proactief te informeren over zaken die voor hen van belang (kunnen) zijn. Dit op een taalniveau die ook begrijpelijk is voor mensen die wat minder goed de Nederlandse taal beheersen. Informatie over diensten die inwoners en gasten bij de gemeente moeten afnemen moet makkelijk te vinden zijn op een goed toegankelijke website. Maar ook informatie over waar de gemeente zich mee bezig houdt en welke actuele ontwikkelingen er zijn moet kunnen worden teruggevonden op de website. Om ook jongeren te bereiken maken we gebruik van de sociale mediakanalen Facebook en Instagram.

Wat gaan we doen in 2024? •

Werken aan een nog betere toegankelijkheid van de gemeentelijke website qua leesbaarheid van pdf’s en qua taalgebruik (B1)

•

Er worden per project projectpagina’s toegevoegd aan de website waarop men allerlei informatie hierover en de voortgang kan lezen De informatievoorziening aan digitaal minder vaardige inwoners blijft bestaan middels de wekelijkse gemeentelijke nieuwsbrief ‘Uit het kastje’ dan wel via een eventueel nieuw op te richten dorpskrant Via de sociale mediakanalen richten we ons voornamelijk op jongeren met voor hen relevante informatie, indien nodig eveneens in het Engels voor onze inwoners afkomstig uit het buitenland.

•

•

Verbonden partijen bij dit programma Samenwerkingsverband De Waddeneilanden

12

Kaderstellende nota’s • • • • • •

Programma Waddeneilanden – juni 2021 Meerjarig programmaplan 2023-2026 “Wad nu, wat later” van GR de Waddeneilanden Participatiebeleid Omgevingswet 2021 Verordening adviescommissie bezwaarschriften 2020 Archiefverordening gemeente Vlieland 2008 Verordening basisregistratie personen Vlieland 2014

13

Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Formatie

Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Overhead

Bronjaar 2024

Vlieland 25,26

Nederland nvt

2024

25,77

nvt

2024 2024

3790 4%

nvt nvt

2024

22%

nvt

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Formatie

Toelichting Het gaat hier om de toegestane structurele formatie in fte per 1000 inwoners van het ambtelijk apparaat van de gemeente Vlieland. (Formatieplan 2022) Het gaat hier om de werkelijke formatie in fte per 1000 inwoners van het ambtelijk apparaat van de gemeente Vlieland.

Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Het totale geraamde bedrag voor de externe inhuur bedraagt in 2024 € 146.200

Overhead

Ramingen

Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2022 3.184.415 154.424

Begroting 2023 2024 3.133.207 3.289.812 153.000 131.500

Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 3.457.902 3.578.949 3.700.843 128.000 128.000 128.000

-3.029.990

-2.980.207

-3.158.312

-3.329.902

-3.450.949

-3.572.843

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-3.029.990

-2.980.207

-3.158.312

-3.329.902

-3.450.949

-3.572.843

Lasten 331.510

Baten 0

Saldo -331.510

422.656 20.337 90.100 164.132 2.261.077 3.289.812

0 16.000 0 112.000 3.500 131.500

-422.656 -4.337 -90.100 -52.132 -2.257.577 -3.158.312

Samenstelling ramingen huidig jaar 10 20

Bestuursorgaan gemeenteraad Bestuursorgaan college burgemeester en wethouders 30 Bestuursorgaan burgemeester 40 Bestuurlijke samenwerking 50 Burgerzaken 60 overhead en ondersteuning organisatie Totaal

14

Programma 1: Openbare orde en Veiligheid

Algemeen Het programma Openbare Orde en Veiligheid houdt globaal in: aandacht voor de openbare orde en veiligheid, met name brandweer en de rampenbestrijding en zware ongevallen in geval van oorlog, oorlogsgevaar of andere buitengewone omstandigheden. Belangrijke instrumenten binnen dit programma zijn het gemeentelijke rampenplan en de Algemene Plaatselijke Verordening. Tot het programma behoren verder onder meer dierenbescherming, bureau Halt, gevonden voorwerpen, burgernet, strandvonderij, toezicht op collecten en doodsschouw. We streven niet alleen naar een veilige leefomgeving voor inwoners en gasten (inclusief het beperken van overlast) maar ook naar het vergroten van het veiligheidsgevoel.

Het gaat om de taakvelden: • 1.1, Crisisbeheersing en brandweer • 1.2, Openbare orde en veiligheid.

Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Samenwerking lokale politie en BOA’s in dienst van de gemeente 2. Gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing 3. Plan van aanpak ondermijning 4. Nieuwe APV met aandacht voor de Omgevingswet

Speerpunt 1 : Samenwerking lokale politie en BOA’s in dienst van de gemeente Op landelijk niveau ontstaat steeds meer de trend dat de politie taken afstoot. Daarbij gaat het vooral om zaken uit de APV en kleinere verkeerszaken. Er wordt steeds meer energie gestoken in de inzet van BOA’s op Vlieland. Het is wel gewenst dat politie en BOA’s regelmatig met elkaar in contact staan en daarbij indien mogelijk werkzaamheden op elkaar afstemmen.

Wat gaan we doen in 2024? • • •

Met de pilot die in 2022 is gestart en voortgezet in 2023 doorgaan maar dan niet meer als pilot De samenwerking met Harlingen qua inhuur (detachering) van BOA’s continueren Structureel overleg organiseren met politie en BOA’s en de ambtelijke dienst 15

Speerpunt 2 : Gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing Er loopt al een aantal jaren een project “gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing”. Door de coronacrisis is de invoer van het project enige jaren vertraagd maar het is inmiddels weer opgepakt. Zo is er een maatregelenmatrix opgesteld die leidend moet zijn voor de aanpak van de natuurbrandbeheersing. Op een aantal, buiten de bebouwde kom gelegen plaatsen op Vlieland is de bluswatervoorziening zeer beperkt. Er kan worden voorzien in een betere bluswatervoorziening door het laten slaan van waterbronnen op het eiland. Vanuit defensie ligt er een aanbod om als zij in 2024 weer waterbronnen gaan slaan voor de gemeente ook een aantal bronnen aan te leggen. Dat zal aanzienlijk schelen in de kosten voor de gemeente.

Wat gaan we doen in 2024? • •

Aan de hand van de maatregelenmatrix het advies over te nemen maatregelen daadwerkelijk oppakken Aanleg van een aantal waterbronnen op het eiland

Speerpunt 3 : Plan van aanpak ondermijning Er is in samenwerking met het RIEC een inventarisatie gemaakt van ondermijning op Vlieland. Aan de hand van die inventarisatie is een ondermijningsbeeld opgesteld. Het in 2023 vastgestelde plan van aanpak ondermijning zal gefaseerd worden uitgevoerd. In 2024 zal onder andere een meldpunt ondermijning worden ingesteld en een casustafel worden ingericht. Ook zal de aanpak van de ondermijning op de 5 Waddeneilanden verder worden uitgewerkt in 2024.

Wat gaan we doen in 2023? • • • •

Uitvoering geven aan het plan van aanpak ondermijning Opzetten intern meldpunt Opstellen van een casustafel Organiseren van bewustwordingssessies

Speerpunt 4 : Nieuwe APV met aandacht voor de Omgevingswet De huidige APV dateert van 2011. Het is wenselijk een geheel nieuwe APV op te stellen. Daarbij zullen meerdere stakeholders worden betrokken, van binnen en buiten de organisatie. Na het opstellen van een plan van aanpak zal in 2023 daadwerkelijk een begin worden gemaakt met het opstellen van een nieuwe APV. Een nieuwe APV kan niet los worden gezien van de nieuwe Omgevingswet. Nauwe afstemming tussen beide onderdelen is dan ook zeer gewenst. Zo zullen de regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving verhuizen van de APV naar het omgevingsplan. Een eerste slag daarvoor is al gemaakt in het bestemmingsplan Oosterseveld.

Wat gaan we doen in 2024? • •

Uitvoering geven aan de in 2023 vastgestelde startnotitie APV De nieuwe Omgevingswet in de APV integereren

Verbonden partijen bij dit programma Veiligheidsregio Fryslân

Kaderstellende nota’s APV Vlieland 2011 Plan van aanpak ondermijning 2023 Bibob beleid gemeente Vlieland (2017)

16

Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Eenheid Aantal per 10.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Bronjaar 2021

Vlieland 15

Nederland 8

2021

8,38

17,57

2022

12,6

4,6

2022

0

3,99

2022

83,68

40,39

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Verwijzingen Halt

Toelichting Laatst bekende cijfers 2021. Het aantal verwijzingen Halt per 1000 inwoners van 12 t/m 17 jaar, die een licht strafbaar feit hebben gepleegd. laatst bekende cijfers 2021. Bron: Waar staat je gemeente weergegeven per 10.000 inwoners Laatst bekende cijfers 2022. Waar staat je gemeente. Laatst bekende cijfers 2022 Bron: Waar staat je gemeente per 10.000 inwoners

Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Laatst bekende cijfers 2022. Bron: Waar staat je gemeente per 10.000 inwoners

Ramingen

Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2022 416.146 33.739

Begroting 2023 2024 476.930 534.493 24.700 24.700

Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 556.546 573.106 587.290 24.700 24.700 24.700

-382.407

-452.230

-509.793

-531.846

-548.406

-562.590

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2.236

0

0

0

0

0

-380.170

-452.230

-509.793

-531.846

-548.406

-562.590

Baten 0 0 24.700 24.700

Saldo -296.363 -48.071 -165.359 -509.793

Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten 296.363 48.071 190.059 534.493

100 Brandbestrijding 110 Rampenbestrijding 120 Openbare orde en veiligheid Totaal

17

Programma 2: Verkeer, vervoer en waterstaat

Algemeen Het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat heeft betrekking op de aanleg en het onderhoud van wegen, straten en pleinen, de openbare verlichting, straatreiniging, gladheidbestrijding, straatmeubilair, verkeersmaatregelen en parkeervoorzieningen. Daarnaast ook op de veerdiensten, waterkerende werken en afwatering. De gemeente Vlieland beheert de wegen in de bebouwde kom en het grootste gedeelte van de wegen en een deel van de fietspaden in het buitengebied. Het meerjarenonderhoudsprogramma wordt door de eigen dienst opgesteld. In geval van grotere onderhoudsprojecten wordt externe expertise ingehuurd voor het maken van bestekken en de directievoering. We willen het autoluwe karakter van het eiland versterken en binnen de bebouwde kom willen we minder geparkeerde auto’s in het zicht. Verkeer en vervoer gaat ook over het vervoer van- en naar het eiland. De veerboot is de levensader van Vlieland. Zowel inwoners als gasten willen duidelijkheid en regelmaat in de dienstregeling. Een steeds grotere rol bij bijvoorbeeld onderhoud aan wegen en bermen, straatreiniging en gladheidsbestrijding speelt het goed omgaan met de leefomgeving. Biodiversiteit en het insectenleven staan onder druk. Zout strooien bijvoorbeeld heeft een nadelige invloed op de plantengroei in de bermen en daarmee op de biodiversiteit.

Daartegenover staat de zorgplicht van de gemeente om te voorzien in gladheidsbestrijding. We willen proberen bij het nemen van maatregelen het milieu te ontzien.

Het gaat om de taakvelden: • 2.1 Verkeer, wegen en water • 2.3 Recreatieve havens • 2.5 Openbaar Vervoer

18

Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Voorlichting en lespakketten basis- en voortgezet onderwijs 2. Concessie OV 3. Verkeersveiligheid, veilige fietsroutes 4. Voldoende parkeergelegenheid in het dorp 5. Integrale waterveiligheid 6. Functioneel en goed onderhoud van openbare verlichting 7. Veilige wegen en voorkomen van grotere schades 8. Periodiek uitvoeren van groter onderhoud wegen volgens het MJOP 9. Periodiek onderhoud waterstaatswerken volgens het MJOP 10. Concessie Waddenveren 2029 Speerpunt 1 : Voorlichting en lespakketten Al een groot aantal jaren neemt de gemeente Vlieland deel aan het Manifest verkeersveiligheid van de Provincie Friesland. Activiteiten die onder het manifest vallen richten zich met name op het basisen voorgezet onderwijs maar kunnen zich ook richten op activiteiten voor senioren (60+). Door een gezamenlijke inspanningsfinanciering van gemeente en Provincie is het ook mogelijk om op Vlieland deze activiteiten te organiseren

Wat gaan we doen in 2024? • •

Activiteiten, een lespakket en het geven van voorlichting op het BO en VO aanbieden Aandacht voor de doortraproute op Vlieland met de daarbij behorende activiteiten op het gebied van verkeersveiligheid, met name het veilig fietsen

Speerpunt 2 : Concessie OV Op dit moment loopt er (nog steeds) een overbruggingsconcessie voor het Openbaar Vervoer in Friesland. In 2023 heeft het college een zienswijze ingediend over het Programma van Eisen. De concessie zal in december 2024 in moeten gaan.

Wat gaan we doen in 2024? •

De gunning zal naar verwachting in december 2023 plaatvinden. In de 2 e helft van 2024 kunnen nadere afspraken worden gemaakt met de nieuwe concessiehouder.

Speerpunt 3 : Verkeersveiligheid, veilige fietsroutes Ook op een autoluw eiland dient de nodige aandacht te worden besteed aan verkeersveiligheid. Klachten over verkeersonveiligheid of suggesties voor verbetering worden serieus genomen. Waar mogelijk worden direct maatregelen genomen en soms worden zaken meegenomen in een groter project. Met de opkomst van de E-bike verdient ook de fietsveiligheid steeds meer aandacht. In 2022 is er een doortraproute op Vlieland geopend. Een mooie en veilige fietsroute door de natuur van Vlieland.

Wat gaan we doen in 2024? • • •

Bij vraagstukken over verkeersonveilige situaties zo nodig een adviesbureau inschakelen Bekijken of de fietsveilige route die in 2022 is uitgezet en in gebruik genomen (nog) voldoet, mede in het licht van de opkomst van de e-bike Voorlichtingsdagen organiseren voor fietsers met als doelgroep ouderen

Speerpunt 4 : Voldoende parkeergelegenheid in het dorp Met name in en rond het oude dorp is de parkeerdruk groot. Het is gewenst om hier oplossingen voor te vinden.

19

Wat gaan we doen in 2024? •

Onderzoek naar de mogelijkheden van ondergronds of anderszins uit het zicht parkeren aan de Willem de Vlaminghweg, waarbij ook de ruimtelijke component nadrukkelijk wordt betrokken (parkeerruimte versus woningbouw).

Speerpunt 5 : Integrale waterveiligheid In 2022 is een pilot uitgevoerd naar de kwetsbaarheid van objecten in het buitendijks gebied op Vlieland. Dit volgt uit het Deltaprogramma, waarin is bepaald dat de eilanden uiterlijk 2025 een integrale waterveiligheidsstrategie hebben vastgesteld, om ervoor te zorgen dat bij een eventuele overstroming mensen in veiligheid kunnen worden gebracht en cruciale voorzieningen blijven functioneren. De pilot is gezamenlijk met alle Waddeneilanden uitgevoerd. Medio 2023 is opdracht gegeven voor het vervolg van de pilot voor álle eilanden. Voor Vlieland ontstaat daarmee een eiland dekkend beeld.

Wat gaan we doen in 2024? • • •

In samenwerking met de andere Waddeneilanden de uitkomsten van de kwetsbaarheid van objecten evalueren, en De ambitie bepalen in hoeverre voorzieningen na een overstroming moeten blijven functioneren Vervolgens bepalen welk ruimtelijk beleid en maatregelen daarvoor nodig zijn.

Speerpunt 6 : Functioneel en goed onderhoud van openbare verlichting Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Het staat elke gemeente vrij om te bepalen óf en hoe ze de openbare ruimte wil verlichten. Functioneel en goed onderhoud van openbare verlichting draagt bij aan een veilige en aantrekkelijke plaats om te wonen, te werken en te recreëren. Daarnaast is openbare verlichting nodig voor het gebruik van de openbare ruimte in de avond. Openbare verlichting kan echter ook een verstoring opleveren van de natuurlijke duisternis. Op het gebied van duurzaamheid (in de breedste zin van het woord) wordt dan ook gestreefd naar vermindering van de lichtvervuiling, evenals minder energieverbruik. Een goed evenwicht tussen veiligheid en duurzaamheid is het uitgangspunt voor het beleid van de gemeente, waarbij de onderliggende natuurwaarden niet uit het oog verloren worden. In december 2020 heeft de raad het beleidsplan openbare verlichting met ondertitel “donker waar mogelijk, licht waar nodig” vastgesteld. Mede op basis van dit plan is in 2022 een meerjarenraming voor onderhoud en vervanging van de openbare verlichting op Vlieland vastgesteld en aan de raad aangeboden, om de te verwachten kosten voor onderhoud en vervangingsinvesteringen de komende jaren te kunnen inschatten.

Vervangingen zijn gebaseerd op leeftijd en theoretische levensduur van lichtmasten en armaturen.

Wat gaan we doen in 2024? •

Vierendertig armaturen op diverse locaties vervangen door LED-armaturen

20

Speerpunt 7 : Veilige wegen en voorkomen van grotere schades Met het kleinschalige onderhoud wordt voorkomen dat er (te) grote oneffenheden in de bestrating komen welke letsel kunnen veroorzaken

Wat gaan we doen in 2024? •

Regulier klein onderhoud plegen aan verhardingen binnen en buiten de bebouwde kom

Speerpunt 8 : Periodiek uitvoeren van groter onderhoud wegen volgens het MJOP Jaarlijks wordt het meerjarenonderhoudsplan bijgesteld. Op basis daarvan wordt een inschatting gemaakt voor de korte- en middellange termijn. De wegen worden jaarlijks geschouwd, waarna alleen het noodzakelijke onderhoud plaatsvindt.

Wat gaan we doen in 2024? • • • •

Het herstraten van de verharde gedeelte van de Dreef Het Torenpad deels overlagen met kleischelpen en het herstraten van de verharde goot t.b.v. een verbeterde afwatering van het hemelwater. Het herstraten van een drietal grotere gloppen in het dorp Onderhoud plegen aan het laatste gedeelte van de Lutinelaan vanaf de Esdoornlaan

Speerpunt 9 : Periodiek onderhoud waterstaatswerken volgens het MJOP In 2023 zijn diktemetingen uitgevoerd aan de korte loskade en het ‘dokje’ in het oude deel van de jachthaven. Uit de diktemetingen blijkt dat deze damwanden nog 5-10 jaar meekunnen, dat is zeker 5 jaar langer dan in het laatste MJOP voorzien. In 2028 zullen opnieuw diktemetingen worden uitgevoerd om de situatie op dat moment te bekijken. Bij het voorbereiden van de vervanging van een deel van de bekleding van de glooiing bij Lange Paal werd aanvankelijk uitgegaan van vervanging met grasbetonsteen, waarmee in voorgaande jaren een paar proefstukken waren aangelegd. Deze voldoen op zich goed, maar in de afgelopen jaren werd steeds duidelijker dat de elastocoast, waarmee deze grasbetonsteen ten behoeve van de stabiliteit moet worden afgestrooid, na verloop van tijd plastics in het milieu kan brengen. Er is daarom gezocht naar alternatieven. Er lijkt een goed alternatief gevonden dat tegen dezelfde kosten mogelijk zelfs meer stabiliteit biedt. Hiermee wordt eerst een proefstuk aangelegd, waarna vervolgens een groter stuk zal worden bekleed.

Wat gaan we doen in 2024? •

Uitvoering geven aan de (uitgestelde) vervanging van een deel van de glooiing bij De Lange Paal

Speerpunt 10: Concessie Waddenveren 2029 De huidige concessie Waddenveren West is verleend voor een periode van 15 jaar en loopt dus af in 2029. Nadat eind 2022 is besloten dat het Ministerie van I&W de concessieverlener zal blijven zijn in 2023 de eerste voorbereidende gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van het Ministerie. Hoewel 2029 nog ver weg lijkt is het de bedoeling dat er in 2026 wordt besloten aan welke partij de concessie wordt verleend. In 2023 zijn inmiddels bijeenkomsten gehouden om een Nota van Uitgangspunten te kunnen opstellen. Gedurende het hele proces zal er zoveel mogelijk worden samengewerkt met de andere Friese Waddeneilanden in het bijzonder met Terschelling.

21

Wat gaan we doen in 2024? • • •

Inspraakronde Nota van Uitgangspunten Inspraakronde concept Programma van Eisen Bij alle inspraakmogelijkheden de burgers / reizigers zoveel mogelijk betrekken

Verbonden partijen bij dit programma Kaderstellende nota’s 1. 2. 3. 4. 5.

ROF werkplan Programma van Eisen concessie OV Concept Nota van Uitgangspunten concessie Waddenveren Beleidsplan openbare verlichting “donker waar mogelijk, licht waar nodig” Meerjarenraming Openbare Verlichting onderhouds- en vervangingsinvesteringen

22

2023 2024 2020 2022

Ramingen

Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2022 3.230.433 11.797

Begroting 2023 2024 402.587 400.978 31.361 11.361

Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 407.086 410.156 419.142 11.361 11.361 11.361

-3.218.636

-371.226

-389.617

-395.725

-398.795

-407.781

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2.822.585

0

0

0

0

0

-396.051

-371.226

-389.617

-395.725

-398.795

-407.781

Baten 0 0 0 11.361 11.361

Saldo -211.459 -107.699 -7.000 -63.459 -389.617

Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten 211.459 107.699 7.000 74.820 400.978

200 Onderhoud van wegen 210 Overig beheer wegen 220 Verkeers- en vervoersmaatregelen 230 Waterstaatkundige werken Totaal

23

Programma 3: Economische zaken

Algemeen Het programma Economische Zaken houdt in de gemeente Vlieland voor wat betreft concrete activiteiten in: het stimuleren en in stand houden van een gezonde lokale economie zonder structurele werkloosheid. Daarnaast is ook het eigendom van het tankstation voor brandstoffen (benzine en diesel), waarvan het beheer wordt uitgevoerd door de Stichting Aanloophaven Vlieland (SAV), onderdeel van deze activiteit. Op het toeristische-economische vlak zijn op Vlieland diverse gemeentelijke stichtingen actief, of stichtingen die voor hun functioneren volledig afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidie. De gemeentelijke stichtingen (SRV (kampeerterrein Stortemelk), SAV, Flidunen (sporthal/zwembad) hebben vanuit hun oprichting, statuten en verhouding tot het gemeentebestuur een bijzondere plaats in het algemeen belang van Vlieland. Het functioneren van (de besturen van) deze stichtingen is daarom belangrijk voor het realiseren van de beleidsdoelstellingen van college en gemeenteraad. Het college is in gesprek met de gemeentelijke stichtingen over de rol die de stichtingen, zowel met hun bedrijfsvoering maar ook financieel, kunnen hebben bij het realiseren van de beleidsdoelstellingen van college en raad. Daarbij is het belangrijk over en weer de verwachtingen die we hebben over de betekenis van het zijn van (bestuurder van) een gemeentelijke stichting goed op elkaar af te stemmen.

Het gaat om de taakvelden: • 2.3 Recreatieve havens • 3.1 Economische ontwikkeling • 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur • 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie • 8.3 Wonen en bouwen

24

Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Het bewaken van de balans tussen toerisme en de leefbaarheid 2. Inzetten op een structurele borging van de vaarverbinding Vlieland – Terschelling 3. Het onderhouden van contacten met de stichtingen en verenigingen actief in de gemeente 4. Een kwalitatief goed informatiecentrum “De Noordwester” 5. Inzet voor de programmalijn “Toekomstbestendig Ondernemen & Ontwikkelen” van Programma Waddeneilanden. Speerpunt 1 : Het bewaken van de balans tussen toerisme en de leefbaarheid Het bewaken van de balans tussen het toerisme en de leefbaarheid voor de inwoners van ons eiland is onderdeel van de huidige toeristische visie, Natuurlijk Vlieland. In januari 2023 is de Startnotitie Toeristisch beleid vastgesteld door de gemeenteraad. Op basis van deze startnotitie wordt er nu verder vorm gegeven aan het ontwikkelen van nieuw toeristisch beleid. De belangrijkste wijziging is dat het niet meer enkel gaat om de promotie van het eiland maar gaat over bestemmingsmanagement. Dat wil zeggen: toerisme als middel om bij te dragen aan de brede welvaart op het eiland, waarbij elke eilander profijt heeft van het toerisme. Waarbij bovendien het eiland ook voor toekomstige generaties en al wat hier leeft leefbaar blijft.

Wat gaan we doen in 2024? • • •

De nieuwe (integrale) toeristische visie vaststellen Invulling geven aan de nieuwe toeristische visie door het maken van een uitvoeringsplan. Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan.

Speerpunt 2 : Betrokken blijven bij de vaarverbinding Vlieland – Terschelling De vaarverbinding tussen Vlieland en Terschelling heeft zich de afgelopen twee jaren meer dan bewezen. Niet alleen scholieren van De Jutter maakten hier gebruik van, ook andere partijen zoals defensie, Rijkswaterstaat en zorgpersoneel maakten gebruik van deze dienst. In 2023 is het besluit genomen deze verbinding nog voor (minimaal) drie jaar te continueren middels een overeenkomst tussen verschillende partijen.

Wat gaan we doen in 2024? • • • •

Monitoren van het gebruik van deze verbinding door elk kwartaal met de betrokken partijen de cijfers te bespreken. De vaarverbinding promoten op beide eilanden zodat het gebruik door eilanders groeit Met de onderwijsinstellingen en de gemeente Terschelling gezamenlijk op zoek naar budget voor de bijdrage vanuit onderwijs. Onderzoeken op welke wijze een structurele borging van de vaarverbinding Vlieland – Terschelling gerealiseerd kan worden.

Speerpunt 3 : Het onderhouden van contacten met de stichtingen en verenigingen actief in de gemeente Er zijn op Vlieland diverse (gemeentelijke) stichtingen actief die afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidie. Het goed functioneren van deze stichtingen is van groot belang voor de gemeente gezien het feit dat ze voorzien in een aantal voorzieningen op het eiland. Het is dan ook van belang om als gemeente aangehaakt te blijven bij de realisatie van de doelen van de stichtingen en waar nodig gezamenlijke afspraken te maken over de te behalen doelen.

25

Wat gaan we doen in 2024? • • •

Minimaal twee bestuurlijke overleggen houden met de gemeentelijke stichtingen Minimaal twee bestuurlijke overleggen houden met de stichtingen die structureel met een hoog bedrag door de gemeente gesubsidieerd worden Bewaken en monitoren van de financiën van bovengenoemde stichtingen door inzage in, dan wel vaststellen van de financiën

Speerpunt 4 : Een kwalitatief goed informatiecentrum “De Noordwester” De Noordwester staat in 2024 in het teken van een flinke verbouwing. Het thema werelderfgoed krijgt een nog prominentere rol en moet jaarrond voldoende mensen trekken om de exploitatie meer sluitend te krijgen.

Wat gaan we doen in 2024? • • • •

Minimaal twee bestuurlijk overleggen houden met stichting De Noordwester Betrokken zijn bij de projectgroep rondom de verbouwing en de aanstelling van een projectleider. Met De Noordwester in overleg treden over de jaarlijkse subsidie Vanaf 2024 ons meerjarig onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen aanpassen op de plannen rondom de Noordwester

Speerpunt 5 : Inzet voor de programmalijn “Toekomstbestendig Ondernemen & Ontwikkelen” van Programma Waddeneilanden We gaan ons inzetten voor de programmalijn “Toekomstbestendig Ondernemen & Ontwikkelen” van Programma Waddeneilanden waarin we ons onder andere inzetten voor de ontwikkeling van een bredere economie, de gastvrijheidssector verstevigen, de continuïteit en kwaliteit van het onderwijs willen verhogen en willen inzetten om werken en leren meer te combineren.

Wat gaan we doen in 2024? • •

Deelnemen aan de werkgroep “Toekomstbestending Ondernemen & Ontwikkelen” ten behoeve van de uitvoering van Programma Waddeneilanden Een bijdrage leveren aan projecten die voortkomen uit dit programma zoals bijvoorbeeld het proces rondom De Vliehorst en het verbreden van de eilander economie.

Verbonden partijen bij dit programma Stichting Rekreatiebelangen Vlieland Stichting De Noordwester Stichting Aanloophaven Vlieland

Kaderstellende nota’s 1. 2.

Startnotitie Toeristisch beleid 2023 Programma Waddeneilanden 2022

26

Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)

Eenheid % Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

Bronjaar 2022 2022

Vlieland 59,3 267,8

Nederland 53,8 174,1

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Functiemenging

Toelichting De functiemengingindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Laatst bekende cijfers 2022. Bron: waar staat je gemeente Laats bekende cijfers 2022 Bron: Waar staat je gemeente

Vestigingen (van bedrijven)

Ramingen

Lasten Baten Saldo voor bestemming nadelig Saldo voor bestemming voordelig Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Saldo na resultaatbestemming

Rekening 2022 701.103 410.083

Begroting 2023 2024 931.423 798.662 423.050 406.800

Meerjarenbegroting 2025 2026 2027 768.682 761.527 750.357 399.950 393.100 386.250

-291.020

-508.373

-391.862

-368.732

-368.427

-364.107

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

143.514

0

0

0

0

0

-147.506

-508.373

-391.862

-368.732

-368.427

-364.107

Samenstelling ramingen huidig jaar Lasten 105.823 101.541 183.951 145.350 261.997 798.662

300 Economische zaken algemeen 340 Beheer Noordzeestrand 350 Aanloophaven 370 Informatiecentrum de Noordwester 380 Toerisme, evenementen en streekagenda Totaal

27

Baten 3.000 24.000 232.000 13.000 134.800 406.800

Saldo -102.823 -77.541 48.049 -132.350 -127.197 -391.862

Programma 4: Onderwijs

Algemeen Sinds 1 augustus 2022 zijn zowel het primair als het voortgezet onderwijs een fusie aangegaan met de Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Fryslân-Noord. Ongeacht achtergrond verdient elk kind de best mogelijke kansen voor de toekomst. Onderwijs en opvoeding leggen daarvoor een belangrijk fundament. Een constructieve relatie van het lokaal bestuur met het (nieuwe) schoolbestuur is van belang om samen te blijven zorgdragen voor een klimaat waar elk kind zo goed mogelijk tot ontwikkeling kan komen. Onderwijs is een basisbehoefte die we in stand willen houden en waar mogelijk willen uitbreiden. De gemeente streeft primair en voortgezet onderwijs dat voldoet aan de wettelijke eisen en waar leerlingen in een veilige omgeving onderwezen kunnen worden. samen met de onderwijspartners streven we naar een doorgaande leerlijn. Een intensieve samenwerking tussen primair onderwijs, voortgezet onderwijs, kind- en jeugdzorg, kinderopvang, jeugd- en jongerenwerk en bibliotheek om te komen tot integrale aandacht voor 0 – 18-jarigen: integraal ten aanzien van (voor-en vroegschools) onderwijs, opvoeding en gezondheidszorg. Onderwijs beperkt zich niet tot de leeftijden van 0-18 jaar. Een leven lang leren en ontwikkelen moet voor alle inwoners van Vlieland mogelijk zijn.

We faciliteren hiervoor het digitaal-huis in de bibliotheek en onderzoeken mogelijkheden voor MBO onderwijs op het eiland.” Voor de inhoudelijke invulling van het primaire en voorgezet onderwijs verwijzen we u naar de schoolplannen van basis- en vmbo-school De Jutter. Het betreft de taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting en 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

28

Wat willen we bereiken? Speerpunten 1. Investeren in de relatie met het schoolbestuur en in de relatie met het kinderopvangbestuur. 2. De mogelijkheden onderzoeken om tot een verbreding van het onderwijsaanbod te komen. 3. Werken aan het aanbieden van een (digi)taalhuis voor het terugdringen van 4. Laaggeletterdheid en voor het aanbieden van taalonderwijs aan anderstaligen. Speerpunt 1 : Investeren in de relatie met het schoolbestuur en in de relatie met het peuter/kinderopvangbestuur Goede samenwerking is de basis voor goede resultaten. Gemeente, schoolbestuur en KDV bestuur stemmen regelmatig met elkaar af. Dit gebeurt zowel in het (tenminste) tweejaarlijkse LEA overleg als daarbuiten. Jaarlijks worden jaarplannen met elkaar doorgesproken en afgestemd.”

Wat gaan we doen in 2024? • •

Vier keer per jaar een afstemmingsoverleg faciliteren om te investeren in de relatie van het gemeentebestuur met het bestuur van de school Het ondersteunen van minimaal 2 keer per jaar een regionaal educatief afstemmingsoverleg met betrokken partijen

Speerpunt 2: De mogelijkheden onderzoeken om tot een verbreding van het onderwijsaanbod te komen. Om een vloeiende doorgaande leerlijn aan te kunnen bieden op Vlieland mogen de opties om op het eiland een MBO (en HBO) opleiding te kunnen volgen eigenlijk niet ontbreken. In samenwerking met het onderwijsbestuur, schoolleider en eilander ondernemers onderzoeken wij de mogelijkheden om opleidingen in horeca, zorg en techniek aan te bieden op Vlieland en/of Terschelling en de mogelijkheden om weg hiernaartoe gemakkelijker te maken.

Wat gaan we doen in 2024? •

Samen met betrokkenen het onderzoek te monitoren. Hier worden ook inwoners bij betrokken.

Speerpunt 3 : Werken aan het aanbieden van een (digi)taalhuis voor het terugdringen van Laaggeletterdheid en voor het aanbieden van taalonderwijs aan anderstaligen Gelet op de vele buitenlandse werknemers die zich, mogelijk blijvend, vestigen op Vlieland, is het wenselijk taalonderwijs aan te bieden, zodat zij zich zo snel mogelijk thuis zullen voelen op ons eiland en naast het werk ook gemakkelijker deel kunnen nemen aan sociale en maatschappelijke activiteiten. Daarnaast willen ook wij aandacht schenken aan bestrijding van laaggeletterdheid op Vlieland. Het (digi)taalhuis staat en een groot aantal inwoners weet het taalhuis inmiddels te vinden. De komende periode willen wij ons in samenwerking met de bibliotheek richten op de toeleiding naar het taalhuis vanuit werkgevers.

Wat gaan we doen in 2024? • •

In samenwerking met de bibliotheek werkgevers tools aanbieden voor het herkennen, bereiken en activeren van een werknemer die moeite heeft met basisvaardigheden. In overleg blijven met betrokkenen over de voortgang van het taalhuis.

29

Verbonden partijen bij dit programma

Kaderstellende nota’s Friese Preventieaanpak Gezondheidsbeleid Friese Waddeneilanden 2022-2025

30

Overzicht uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Absoluut verzuim

Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsv-ers)

Bronjaar 2021

Vlieland

Nederland 2.5

2021

nvt

2020

1,1

1,7

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Verplichte beleidsindicatoren Absoluut verzuim

Toelichting Laatst bekende cijfers 2021. In dat jaar was er 0 verzuim. De jongere is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beschikt niet over een vrijstelling. Bron: waar staat je gemeente

Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsv-ers)

Laatst bekende cijfers 2020. In dat jaar waren er 1.1% vroegtijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers). Bron: Waar staat je gemeente