B1 - Plan Herinrichting sociaal domein
Tekst van het document
De zorgvragen op Vlieland worden naar verwachting complexer en hebben steeds vaker betrekking op meerdere levensgebieden. Juist dan is het belangrijk dat signalering, ondersteuning en toegang goed op elkaar aansluiten. In dit scenario blijft er een scheiding bestaan tussen de lokale ondersteuning en de toegang tot maatwerkvoorzieningen. Scenario 2 is daarmee een verbetering ten opzichte van de huidige situatie omdat preventie en ondersteuning dichter bij inwoners worden georganiseerd. De belangrijkste knelpunten rondom de versnipperde toegang en de afhankelijkheid van ondersteuning op afstand worden echter slechts gedeeltelijk opgelost. Daarmee is dit scenario minder toekomstbestendig en minder integraal dan scenario 1. Herinrichting sociaal domein | gemeente Vlieland 28 5.3: Rollen binnen het Eilandteam Een effectief Eilandteam vraagt om een goede balans tussen brede en laagdrempelige ondersteuning en specifieke deskundigheid. Het team moet klein en wendbaar blijven, passend bij de schaal van Vlieland. Tegelijkertijd moet voldoende kennis aanwezig zijn om vragen van inwoners zoveel mogelijk lokaal op te pakken. Daarom wordt gekozen voor een multidisciplinair team. De sociaal werker en jongerenwerker vormen een belangrijke basis voor preventie, vroegsignalering en laagdrempelige ondersteuning.
De jeugd- en gezinsprofessional en consulent toegang brengen aanvullende deskundigheid in wanneer een hulpvraag complexer wordt of een maatwerkvoorziening nodig lijkt. De zorgcoördinator zorgt voor de dagelijkse aansturing en samenhang binnen het team. Zo ontstaat een team waarin preventie, ondersteuning, toegang en regie met elkaar worden verbonden. Niet iedere professional hoeft alles zelf te kunnen. De kracht zit juist in het snel kunnen inschakelen van de juiste deskundigheid. Zorgcoördinator De zorgcoördinator vormt de centrale spil van het Eilandteam en is verantwoordelijk voor de dagelijkse aansturing. De zorgcoördinator bewaakt de werkverdeling, voortgang en kwaliteit en zorgt ervoor dat de verschillende professionals als één team samenwerken. Bij complexe casuïstiek ondersteunt de zorgcoördinator de betrokken professionals en bewaakt wie waarvoor verantwoordelijk is. Daarnaast onderhoudt de zorgcoördinator de verbinding met de gemeentelijke organisatie en belangrijke samenwerkingspartners. Ook is er een belangrijke verbinding met gemeente Waadhoeke voor aanvullende kennis en expertise. De zorgcoördinator heeft daarmee zowel een organiserende als inhoudelijke rol.
Een deel van deze werkzaamheden vindt in de huidige situatie al plaats zoals het onderhouden van contacten met professionals en samenwerkingspartners en het afstemmen over ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Met de komst van het Eilandteam worden deze taken duidelijker belegd en structureel onderdeel van de dagelijkse coördinatie. Binnen de kleinschaligheid van Vlieland kan de zorgcoördinator waar nodig ook praktisch meewerken maar de dagelijkse aansturing, onderlinge afstemming en het functioneren van het Eilandteam als geheel staan centraal. Jongerenwerker / schoolmaatschappelijk werker De jongerenwerker is 2,5 dagen per week beschikbaar en richt zich op het welzijn, de ontwikkeling en participatie van kinderen en jongeren. De functie combineert jongerenwerk met schoolmaatschappelijk werk. Hierdoor is de professional zowel binnen als buiten school zichtbaar en benaderbaar. De nadruk ligt op preventie, vroegsignalering en kortdurende ondersteuning. Ook is er aandacht voor onderwerpen als mentale gezondheid, weerbaarheid, middelengebruik en (online) veiligheid. De jongerenwerker werkt nauw samen met ouders, school, sport, politie en andere lokale partners. Wanneer meer ondersteuning nodig is kan snel worden geschakeld met andere professionals binnen het Eilandteam.
Herinrichting sociaal domein | gemeente Vlieland 29 Sociaal werker volwassenen De sociaal werker is 3 dagen per week beschikbaar en vormt een laagdrempelig aanspreekpunt voor volwassen inwoners. De functie is breed en generalistisch. Inwoners kunnen hier terecht met psychosociale en praktische vragen bijvoorbeeld rondom rouw, stress, relaties, psychisch welzijn, financiën, administratie of mantelzorg. De sociaal werker biedt waar mogelijk zelf kortdurende ondersteuning. Wanneer andere of zwaardere hulp nodig is wordt samen met de inwoner de verbinding gelegd met bijvoorbeeld GGZ, schuldhulpverlening of andere voorzieningen. Daarnaast heeft de sociaal werker een preventieve rol door signalen uit de gemeenschap vroeg op te pakken en waar passend groepsactiviteiten of voorlichting te organiseren. Jeugd- en gezinsprofessional De jeugd- en gezinsprofessional is 1 dag per week beschikbaar voor kinderen, jongeren en gezinnen die meer specifieke ondersteuning nodig hebben. Deze professional vormt de verbinding tussen lichte ondersteuning en geïndiceerde jeugdhulp. De jeugd- en gezinsprofessional onderzoekt de hulpvraag, voert binnen de Jeugdwet de benodigde gesprekken en stelt samen met het gezin doelen vast. Waar mogelijk kan kortdurende ondersteuning worden geboden.
Wanneer specialistische jeugdhulp nodig is wordt deze uitgevoerd door een gecontracteerde aanbieder of door de jeugd- en gezinsprofessional zelf. De jeugd- en gezinsprofessional bewaakt vervolgens de samenhang en voortgang en zorgt voor een goede overdracht. Ook kan deze professional complexere casuïstiek oppakken bijvoorbeeld bij overdrachten vanuit Veilig Thuis of gecertificeerde instellingen. Hierdoor is ook voor complexere jeugd- en gezinsvragen deskundigheid dichtbij beschikbaar. Consulent toegang De consulent toegang is 2 dagen per week beschikbaar en richt zich op de toegang tot ondersteuning vanuit de Wmo en Participatiewet. De consulent voert keukentafelgesprekken, onderzoekt de hulpvraag en beoordeelt welke ondersteuning passend is. Daarbij wordt eerst gekeken naar de eigen mogelijkheden van de inwoner, het sociale netwerk en algemene voorzieningen. Wanneer dit onvoldoende is wordt onderzocht of een maatwerkvoorziening nodig is. De consulent bewaakt daarbij de balans tussen wet- en regelgeving en de menselijke maat. Ook signaleert de consulent trends en knelpunten die relevant zijn voor beleid en de verdere ontwikkeling van het Eilandteam. Deze professional komt vanaf de wal. Daarmee blijft voldoende professionele afstand bestaan binnen de kleine gemeenschap en wordt tegelijkertijd een directe verbinding gehouden met de kennis en expertise van gemeente Waadhoeke.
Samenwerking rond verslavingsproblematiek: Vanuit samenwerkingspartners, waaronder de huisartsenpraktijk, ontvangen wij signalen dat verslavingsproblematiek een belangrijk aandachtspunt is op Vlieland. Daarom wordt dit onderwerp specifiek uitgelicht. Het Eilandteam gaat de samenwerking met specialistische verslavingszorg, zoals Verslavingszorg Noord Nederland (VNN), versterken. Hierdoor kunnen Herinrichting sociaal domein | gemeente Vlieland 30 professionals binnen het Eilandteam deskundig advies inwinnen bij zorgen over alcohol, drugs, gokken of gamen en inwoners sneller naar passende ondersteuning begeleiden. Ook is er aandacht voor de gevolgen van verslavingsproblematiek voor partners, kinderen en andere naasten. Waar mogelijk wordt ondersteuning op Vlieland aangeboden. Tegelijkertijd blijft de mogelijkheid bestaan om buiten het eiland hulp te ontvangen wanneer inwoners dit vanwege hun privacy prettiger vinden. Concrete afspraken over samenwerking, consultatie en doorverwijzing worden uitgewerkt in het implementatieplan. Eén team rondom de inwoner: De functies binnen het Eilandteam staan niet los van elkaar. Juist de onderlinge samenwerking vormt de meerwaarde van het model. Een inwoner hoeft niet zelf uit te zoeken bij welke organisatie of professional een vraag thuishoort. Het team kijkt gezamenlijk wat nodig is en betrekt de juiste professional.
Een jongere kan bijvoorbeeld in beeld komen bij de jongerenwerker. Wanneer blijkt dat er meer speelt binnen het gezin kan de jeugd- en gezinsprofessional aansluiten. Bij een volwassen inwoner kan een vraag beginnen bij de sociaal werker en later blijken dat ondersteuning vanuit de Wmo nodig is. In dat geval kan de consulent toegang worden betrokken. Bij complexere situaties bewaakt de zorgcoördinator de samenhang en voortgang. Het uitgangspunt is daarmee niet dat alle zorg op Vlieland zelf wordt uitgevoerd. Specialistische zorg en expertise van de wal blijven noodzakelijk. Het Eilandteam zorgt er wel voor dat de basis lokaal op orde is, vragen vroeg worden opgepakt en vanuit één team de verbinding wordt gelegd met aanvullende of specialistische ondersteuning wanneer dat nodig is. Beoogde samenstelling: Functie Inzet Belangrijkste taak Zorgcoördinator 4 dagen Dagelijkse aansturing, samenhang en kwaliteit Sociaalwerker 3 dagen Laagdrempelige ondersteuning volwassenen + preventieve activiteiten en vroegsignalering Jongerenwerker / schoolmaatschappelijk werker 2,5 dagen Laagdrempelige ondersteuning jongeren, preventieve activiteiten en vroegsignalering Consulent toegang 2 dagen Onderzoek en toegang Wmo en participatie Jeugd- en gezinsprofessional 1 dag Jeugdhulp.
Gezinsondersteuning en toegang jeugdwet Herinrichting sociaal domein | gemeente Vlieland 31 Zorg coördinator Jongerenwerker / schoolmaatschappelijk werk Jeugd - gezinsprofessional Sociaalwerker Consulent toegang Beleid op (vanuit Vlieland): welzijn, volksgezondheid, onderwijs, cultuur en sport Beleid op (vanuit Waadhoeke): Jeugdwet, participatiewet, WMO Gemeentesecretaris/ Adjunct directeur Herinrichting sociaal domein | gemeente Vlieland 32 5.4: Conclusie In hoofdstuk 4 wordt duidelijk dat het sociaal domein in beweging is. De versnippering in verantwoordelijkheden, de beperkte preventieve kracht en de afstand tussen inwoners en voorzieningen zorgen ervoor dat hulp vaak pas wordt ingezet als problemen al groter zijn geworden. Een meer samenhangende en integrale aanpak is daarom noodzakelijk. Hoewel scenario 2 een waardevolle stap is richting meer lokale samenwerking blijft de slagkracht beperkt zolang het onderzoek naar maatwerkvoorzieningen op afstand is georganiseerd. Om écht dichtbij inwoners te kunnen werken, de lijnen te verkorten en sneller passende ondersteuning te bieden is een Eilandteam nodig waarin lokale aanwezigheid, uitvoering en onderzoek samenkomen. Scenario 1, waarbij ook de toegang en het onderzoek naar maatwerkvoorzieningen binnen het Eilandteam worden georganiseerd biedt hiervoor de meeste mogelijkheden.
Hierdoor kan vanuit één team worden gekeken naar wat een inwoner nodig heeft: van preventie en lichte ondersteuning tot het onderzoek naar een maatwerkvoorziening. Het formele mandaat voor de uiteindelijke besluitvorming blijft daarbij bij De Dienst. Deze werkwijze past bij de kleinschaligheid van Vlieland, versterkt de samenwerking tussen professionals en vermindert het aantal schakels voor inwoners. Zo ontstaat een meer samenhangende en persoonlijke werkwijze waarin preventie, maatwerk en passende ondersteuning dichtbij centraal staan. De invoering van dit scenario vraagt om een zorgvuldige implementatie. Belangrijke vervolgstappen zijn het uitwerken van een heldere governance structuur, het vastleggen van rollen en verantwoordelijkheden en het borgen van professionele onafhankelijkheid binnen het team om rolvermenging te voorkomen. Daarnaast is het van belang om tijdig te investeren in kennis en scholing rond wet- en regelgeving zodat het team bevoegd en bekwaam kan indiceren. Tot slot moet er aandacht zijn voor monitoring en evaluatie zodat de effecten op inwoners, werkdruk en kostenontwikkeling goed gevolgd kunnen worden. Met deze herinrichting van het sociaal domein kan Vlieland toewerken naar een toekomstbestendig sociaal domein waarin zorg en welzijn dichtbij, effectief en samenhangend worden georganiseerd, passend bij de schaal, identiteit en kracht van het eiland.
Herinrichting sociaal domein | gemeente Vlieland 33 Hoofdstuk 6: Vervolgstappen In dit collegevoorstel wordt gevraagd om instemming met de richting van de herinrichting, waarbij scenario 1 (het vormen van een Eilandteam mét advies over indicatiestelling) als voorkeursvariant wordt voorgesteld met een bijpassende begroting. De goedkeuring van dit voorstel vormt het formele besluitmoment om over te gaan naar de implementatiefase. In deze fase wordt de gekozen richting verder uitgewerkt in concrete stappen: uitwerken van een implementatieplan, de werving van teamleden, de inrichting van werkprocessen en de voorbereiding van de structurele borging. Tegelijkertijd worden afspraken gemaakt over monitoring, kwaliteitsborging en samenwerking met ketenpartners. Het is daarbij essentieel dat deze uitwerking samen met inwoners en betrokken professionals plaatsvindt zodat het Eilandteam aansluit bij de praktijk, het draagvlak groot is en de gekozen werkwijze duurzaam wordt verankerd. Het doel van deze fase is om samen met professionals, inwoners en partners, te komen tot een praktisch werkend en toekomstbestendig model waarin zorg, welzijn en ondersteuning beter worden verbonden. Tegelijkertijd worden afspraken gemaakt met de huisartsenpraktijk, de Jutter, GGD en vrijwilligersinitiatieven over samenwerking, verwijzing en communicatie.
Huisvesting van het Eilandteam Een belangrijke voorwaarde voor het functioneren van het Eilandteam is een passende en herkenbare plek van waaruit de professionals kunnen werken. Vanuit de visie op het Eilandteam ligt deze plek niet in het gemeentehuis maar juist midden in de samenleving. De Vliestroom is hiervoor de meest passende locatie. Hier komen zorg, welzijn, ontmoeting en ondersteuning al samen en is het Eilandteam laagdrempelig bereikbaar voor inwoners. Op dit moment is in de Vliestroom onvoldoende ruimte om het volledige Eilandteam te huisvesten. Om deze ruimte te creëren wordt voorgesteld om een extra verdieping boven de buurtkamer te realiseren. Bij de bouw van de Vliestroom is constructief al rekening gehouden met de mogelijkheid van een dergelijke uitbreiding maar destijds is ervoor gekozen deze verdieping niet te realiseren. De kosten voor deze uitbreiding worden op dit moment grofweg geraamd op € 200.000. Afhankelijk van de uiteindelijke afschrijvingstermijn betekent dit een structurele kapitaallast. Instemming met scenario 1 betekent daarom ook instemming met de richting om aanvullende ruimte voor het Eilandteam in de Vliestroom te creëren. De definitieve investering wordt met dit voorstel nog niet vastgesteld. Na instemming wordt de uitbreiding verder onderzocht en uitgewerkt.
Hiervoor volgt een afzonderlijk college- en raadsvoorstel met een definitieve kostenraming, financiering en planning. Herinrichting sociaal domein | gemeente Vlieland 34 Van besluit naar uitvoering Het doel van de implementatiefase is om samen met professionals, inwoners en partners te komen tot een praktisch werkend en toekomstbestendig model. De huisvesting, personele inrichting, werkprocessen en samenwerking met partners worden daarbij in samenhang uitgewerkt. Door stapsgewijs te werken kunnen ervaringen worden opgedaan en kan de werkwijze waar nodig worden aangepast. Zo kan het Eilandteam uiteindelijk structureel worden ingebed binnen het sociaal domein van Vlieland. Periode Fase / Activiteit Belangrijkste resultaat Q1 2027 Overleg met betrokkenen, ketenpartners en cliënten. Adviesraad sociaal domein betrekken. Bijeenkomst organiseren met betrokkenen om hiermee draagvlak te creëren binnen de gemeenschap. Q1 + Q2 2027 Opstellen en vaststellen implementatieplan.
Inrichting van taken, functies, processen en samenwerking uitgewerkt Q2 + Q3 2027 Werving en samenstelling Eilandteam Benoeming van teamleden, start structurele borging van het Eilandteam 2027 en 2028 Structurele borging van het Eilandteam Testen van werkwijze, verzamelen van ervaringen en verbeterpunten Q4 2028 Evaluatie en monitoringsrapport naar de gemeenteraad Evaluatieverslag en definitieve inrichting van het Eilandteam vastgesteld Colofon December 2025 Gemeente Vlieland www.vlieland.nl