1. Toerismebeleid op Vlieland - definitief februari 2024

▪

Instellen meldpunt voor inwoners Inwoners moeten laagdrempelig kunnen melden bij de gemeente wanneer zij overlast ervaren of zich zorgen maken over de effecten van toerisme. Zo monitoren we welke problemen zich wanneer voordoen en kunnen we dit gebruiken om eventueel extra maatregelen in te stellen.

4.4 Vlieland als duurzame bestemming Wat is de situatie? Gemeente Vlieland zet samen met inwoners, ondernemers en andere partijen in op duurzame ontwikkeling. Zo stappen we in de komende jaren over naar aardgasvrije verwarming, zetten we in op meer lokaal opgewekte duurzame energie en willen we slimmer en zuiniger omgaan met materialen. Duurzaamheid wordt door de gemeenteraad als vanzelfsprekend onderdeel betiteld en heeft daarmee ook een belangrijke positie in het nieuwe beleid. Voor een goede implementatie van deze doelstellingen moet dit vertaald worden in andere beleidsstukken van de gemeente. Ook gasten aan Vlieland vinden duurzaamheid relatief belangrijk en baseren daar deels hun keuze op. Tegelijkertijd wordt door veel stakeholders gezien dat inzetten op duurzaamheid, gezien de ligging

Communicatie over toerisme en wonen op het eiland Voor een dorp met ongeveer 1.300 inwoners heeft Vlieland een enorm hoog voorzieningenniveau, dat zonder toerisme niet had kunnen bestaan, denk aan sportvoorzieningen, winkelaanbod en horecagelegenheden. Bij maatschappelijke discussies op het eiland is het belangrijk om daarbij het toerisme voor zover relevant een plek te geven, om zo de relatie met toerisme (hetzij positief, hetzij negatief) goed te kunnen benadrukken. Zo kunnen we met elkaar ook zo genuanceerd mogelijk het debat blijven voeren over de lusten en de lasten van toerisme. Andersom geldt ook dat het belangrijk is om

23

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

van het eiland, een ‘must’ is en een kans is om het eiland te onderscheiden.

Waar zetten we op in? Vlieland wil verder inzetten op Vlieland als duurzame toeristische bestemming en samen met de sector inzetten op concrete verduurzamingsstappen. Waarom is dat belangrijk? Duurzaamheid wordt ook in het toerisme steeds vanzelfsprekender. In Vlieland speelt het dit nog extra: gasten vinden het belangrijk, veel ondernemers en andere stakeholders vinden het een ‘must’ gezien de ligging en het karakter van het eiland. Vlieland heeft daarnaast een unieke situatie met een eigen drinkwatervoorziening, waar we als eiland trots en zuinig op zijn. Het biedt kansen om Vlieland extra op de kaart te zetten door te kijken op welke elementen Vlieland voorop kan lopen qua duurzaamheid. Tegelijkertijd is het noodzakelijk om ‘bij de tijd te blijven’: niet meegaan in de verduurzamingsopgave zal ook een negatieve impact op de beleving van de toerist kunnen hebben. Er zijn daarbij bij sommigen zorgen over de betaalbaarheid van verduurzaming. We willen daar nadrukkelijk aandacht aan besteden, en daarin ook meewegen wat de uiteindelijke kosten zouden zijn als we iets niet zouden doen.

Audit Vlieland als duurzame bestemming We gaan in kaart brengen op welke elementen Vlieland als duurzame toeristische bestemming al goed scoort en waar mogelijk nog minder.

▪

Actieplan duurzaam toerisme Vlieland Dat vertalen we naar een concreet actieplan om ieder jaar meer handen en voeten te geven aan de verduurzaming om daar op een bij Vlieland passende, realistische wijze invulling aan te geven en daarmee ook een bij Vlieland passende doelgroep aan te trekken. Waar mogelijk trekken we hierin samen op met regionale partners.

Communicatie- en participatieplan voor bezoekers We zetten onder meer via natuureducatie in op actieve communicatie naar (potentiële) bezoekers op het eiland over het (gewenste) duurzame karakter van toerisme op het eiland. Tegelijkertijd willen we bezoekers daar nadrukkelijk in laten participeren, door ze te wijzen op de bijdragen die zij zelf kunnen leveren aan het duurzame karakter van het eiland.

▪

Aanhaken bij bestaande programma’s en samenwerkingen Er gebeurt al het nodige als het gaat om verduurzaming van de sector, zoals de Energie Coöperatie Vlieland en Duurzame Ondernemers Kring (DOK) op lokaal niveau, en in de regio, zoals op het niveau van de Wadden, maar ook op provinciaal niveau via Circulair Gastvrij Fryslân. Waar mogelijk haken we aan en kijken hoe we deze samenwerking kunnen versterken.

4.5 Samenhang marketing en informatievoorziening Wat is de situatie? Er zijn heel veel organisaties die zich in meer of mindere mate bezig houden met marketing en/of informatievoorziening. Het Toeristisch Platform Vlieland (TPV) en de VVV, maar ook ondernemers en boekingssites of bloggers; allemaal houden ze zich in meer of mindere mate bezig met eilandmarketing en informatievoorziening. Deze verhalen zijn soms onvoldoende op elkaar afgestemd. Er zijn twee belangrijke organisaties op Vlieland voor marketing en/of informatievoorziening (TPV en VVV); het belangrijkste onderscheid dat zij zich formeel richten op een andere fase van de customer journey . In een nog betere afstemming en samenhang is winst te behalen.

Wat gaan we doen? NB voor dit thema is een goede afstemming met het duurzaamheidsbeleid van de gemeente van belang.

▪

▪

Waar zetten we op in? Vlieland wil met alle stakeholders meer samenhang creëren in marketing en informatievoorziening om actiever bestemmingsmanagement te kunnen voeren.

24

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

Waarom is dat belangrijk? De huidige situatie is niet optimaal. De gemeente wil actief gaan sturen op balans, om Vlieland aantrekkelijk en leefbaar te houden. Om effectief te kunnen sturen op de schouder- en laagseizoenen, de gewenste doelgroep aan te trekken, en om het gedrag van bezoekers positief te kunnen beïnvloeden (nudging), is het van belang om de communicatie naar buiten en onderling op het eiland te optimaliseren. Daarnaast leidt de huidige situatie, waarin alle partijen op een eigen manier, met verschillende verhalen naar buiten treden, ook tot verwarring bij meerdere stakeholders. Het is namelijk onduidelijk welke rol waar ligt.

ambassadeurschap: denk bijvoorbeeld aan het ambassadeursprogramma van Waddenzee Werelderfgoed. Staatsbosbeheer en de Cultuurhistorische Vereniging op Vlieland zijn ook mogelijke samenwerkingspartners voor deze actie.

Wat gaan we doen?

▪

Aanscherpen ‘toeristisch profiel’: één gezamenlijk verhaal We gaan samen met de sector en de betrokken organisaties werken aan de aanscherping van het ‘toeristisch profiel’ van Vlieland als toeristische bestemming. Wat is het beeld van Vlieland dat we willen dat naar buiten toe wordt uitgedragen en hoe kunnen individuele stakeholders daarop aanhaken, indien zij dat willen7?

▪

Afstemming taken en verantwoordelijkheden bestaande organisaties Vanuit een analyse van de customer journey en met het toeristisch profiel in de hand, gaan we inzetten op de optimale samenhang tussen taken en verantwoordelijkheden van de bestaande organisaties, uiteraard in nauwe samenspraak met hen. Welke rol neemt welke organisatie in welke fase van customer journey, hoe kunnen we dit optimaliseren en hoe houden we met elkaar vinger aan de pols?

▪

Actieplan gastheerschap Gastheerschap kan op verschillende manieren plaatsvinden: in de VVV, maar ook bij logiesverstrekkers, horecagelegenheden en in de winkels. Ook inwoners van Vlieland spelen hier een rol bij. We zetten in op een samenhangend plan met aandacht voor

Een voorbeeld van een ‘toeristisch profiel’ is het profiel ‘100% Wildgarantie op de Veluwe’ dat de gemeente Epe heeft vastgesteld, samen met ondernemers en marketingorganisaties. Zie https://vvvepe.nl/veluws-wild/wildgarantie, maar ook https://www.visitveluwe.nl/plaatsen/epe of bijvoorbeeld een individuele ondernemer

▪

Bestemmingsmanagement vertalen naar concrete doelen Het is belangrijk om samen met de belangrijkste stakeholders ‘bestemmingsmanagement’ nader handen en voeten geven: in welke seizoenen willen we met elkaar vooral inzetten in de marketing, wat zijn de juiste doelgroepen (zie ook verderop) en wat zijn de belangrijkste gewenste effecten van bezoekersgedrag als het gaat om gewenst of juist ongewenst gedrag?

▪

Aan de gang met doelgroepen In de totstandkoming van dit beleid is samen met de klankbordgroep gesproken over wie de passende gast is voor Vlieland (zie ook 4.6.2). We willen onze ondernemers handvatten bieden om deze doelgroepsegmentatie nog meer eigen te maken en met het aanbod nog beter in te kunnen spelen op deze doelgroepen. We willen verkennen op welke manier we onze ondernemers hierin het beste kunnen ondersteunen (bijvoorbeeld in de vorm van een masterclass, een kennisprogramma of coaching).

https://www.derietberg.nl/nl/het-park/epe-100-procent-wild. Dit voorbeeld laat zien hoe één profiel door vele verschillende stakeholders kan worden uitgedragen om één passend verhaal te vertellen.

7

25

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

verhalen en de achtergronden van het eiland en zal zich betrokken opstellen.

4.6 Uitgangspunten en randvoorwaarden Om de speerpunten te realiseren zijn de volgende uitgangspunten en randvoorwaarden van groot belang.

4.6.1

Inzichtzoeker De inzichtzoeker is een relatief grote groep onder de bezoekers. Er is genoeg aantrekkelijk aanbod voor deze doelgroep. De groep is intrinsiek gemotiveerd in de achtergronden van Vlieland, de verhalen, de cultuur- en de natuur en past dus ook goed bij de waarden van het eiland.

▪

Avontuurzoeker De avontuurzoeker is onder bezoekers veruit het grootst en sterk oververtegenwoordigd, ook is er veel aantrekkelijk verblijfsrecreatief aanbod voor deze doelgroep (vooral op de in het hoogseizoen geopende accommodaties Kampeerterrein Stortemelk en Natuurkampeerterrein de Lange Paal). Qua dagrecreatie en horecabedrijven vindt deze doelgroep beperkt aantrekkelijk aanbod op Vlieland. Wel kent Vlieland uitgestrekte natuur met de mogelijkheid om te struinen, wat zeer aantrekkelijk is voor deze doelgroep.

Feitelijkheden in kaart brengen Uit de inventarisatie en analyses komen een aantal gevoeligheden naar voren. Een aantal sentimenten die sterk leven bij inwoners en/of andere stakeholders. Het is niet altijd mogelijk te verifiëren of deze sentimenten op daadwerkelijke feitelijke waarnemingen berusten (bijv. zijn er daadwerkelijk meer autobewegingen, is het gedrag van bezoekers daadwerkelijk veranderd) en/of dat deze waarnemingen niet specifiek op Vlieland van toepassing zijn, maar een algehele trend. Voor een deel kunnen we dit oplossen door een aantal feitelijkheden toe te voegen in de analyse (op basis van beschikbare gegevens), voor een deel kan het onderdeel worden van het uitvoeringsplan, om zo een aantal zaken in kaart te brengen/te monitoren, om de feitelijke kennisbasis verder te voeden.

4.6.2

▪

Samenwerking Vlielanders, de gemeente, ondernemers en organisaties: we hebben elkaar allemaal nodig om dit toeristisch beleid te laten slagen. We streven samenwerking na in elk van de beschreven speerpunten. In de uitwerking van het actieprogramma zal dit ook tot uiting komen.

4.6.3

De passende gast Bij de totstandkoming van dit beleid is met de klankbordgroep gesproken over de vraag wat de ‘passende doelgroep’ is. Welke doelgroep past het beste bij Vlieland, bij het eiland, het aanbod op het eiland en haar inwoners? Gezamenlijk zijn we gekomen tot de volgende drie doelgroepen (zie ook paragraaf 3.2.1 voor een korte toelichting):

▪

Verbindingszoeker De verbindingszoeker is zowel onder de bezoekers als inwoners een relatief grote groep. Deze doelgroep vindt genoeg aantrekkelijk dag-, verblijf- en horeca aanbod op het eiland en is geïnteresseerd in de

26

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

27

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

Daarmee heeft de verblijfsrecreant aan Vlieland (met 91% van de bezoekers een veel grotere groep dan de dagrecreanten) een vrij uitgesproken profiel. Opvallend is dat we bij de dagrecreant (niet in de figuur opgenomen) een vergelijkbaar profiel zien. Bezoekers aan Vlieland zijn daarmee in grote mate mensen die op zoek zijn naar een bijzondere, unieke beleving, met aandacht voor natuur en cultuur, die best back-tobasic mag zijn (de avontuurzoeker); of juist bezoekers die op zoek zijn naar een gemoedelijke, knusse sfeer, genietend van de natuur en bijvoorbeeld een museumbezoek (de verbindingszoeker).

Bijlagen Bijlage 1: Vraag en aanbod Via het gastenonderzoek kennen we het profiel van de bezoeker aan Vlieland volgens de doelgroepsegmentatie van de Leefstijlvinder. In deze bijlage gaan we specifieker in op hoe het leefstijlprofiel van de bezoeker aan het eiland zich verhoudt tot voor welke doelgroepen het aanbod vooral aantrekkelijk is. We focussen ons hierbij op de verblijfsrecreant, vanwege het belang (in aantallen) van deze groep, maar kijken ook naar het profiel van de inwoner en de dagrecreant.

Op leefstijlvinder.nl is ook het profiel van de inwoners van Vlieland terug te vinden. Volgens deze website lijkt dit profiel grotendeels op die van het Nederlands gemiddelde, maar is juist de plezierzoeker de grootste groep en ook nog eens licht oververtegenwoordigd ten opzichte van het Nederlands gemiddelde. De avontuurzoeker is juist wat kleiner dan gemiddeld (zie onderstaande figuur).

Bezoekers en inwoners in beeld Figuur 1: Leefstijlprofiel van de verblijfsbezoeker aan Vlieland t.o.v. het gemiddelde van de binnenlandse verblijfsbezoeker (Bezoekersonderzoek Vlieland, 2023; CVO, 2020). Nederlandse verblijfbezoeker Verblijfsbezoeker Vlieland

Avontuurzoeker Verbindingszoeker Stijlzoeker

11% 15% 13% 13% 23%

6%6%

25%

0% 20% 40% Plezierzoeker Rustzoeker

19% 14%

Figuur 2: Leefstijlkleuring van de inwoner van Vlieland t.o.v. het Nederlands gemiddelde.

14% 15% 17% 10%

60% 80% 100% Harmoniezoeker Inzichtzoeker

Vlieland

9%

21%

12%

16%

Nederland

11%

18%

12%

13%

17%

13%

40% Plezierzoeker Rustzoeker

60%

80% 100% Harmoniezoeker Inzichtzoeker

0% 20% Avontuurzoeker Verbindingszoeker Stijlzoeker

18%

12%

12% 16%

Wat valt op?

▪

De grootste groepen verblijfsrecreanten op Vlieland zijn de avontuurzoekers en verbindingszoekers. De plezierzoekers en harmoniezoekers zijn de kleinste groepen.

▪

De avontuurzoekers en verbindingszoekers zijn daarbij ook nog eens sterk oververtegenwoordigd t.o.v. het Nederlands gemiddelde.

Aanbod Voor welke leefstijlen is het aanbod op Vlieland vooral aantrekkelijk? Daarvoor is door het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd gekeken welke beleving wordt aangeboden en bij welke leefstijlen dat past. Voor horeca en verblijfsrecreatie is daarvoor een online leefstijlscan verzonden aan ondernemers, die is gecontroleerd met website bezoek en soms fysiek bezoek. Aanvullend heeft het bureau nog bezoeken op het eiland afgelegd 28

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

aan de bedrijven zelf voor overige categorieën aanbod en bedrijven die niet op de scan hebben gereageerd. In een interne werksessie zijn alle bedrijven die deel uit maken van het onderzoek besproken door het projectteam van het bureau.

Verblijfsrecreatie Hieronder beschrijven we de aanbodanalyse van het verblijfsrecreatieve aanbod op Vlieland. Er zijn 30 voorzieningen (inclusief 15 vakantiewoningen) van een leefstijlkleuring voorzien. NB daarmee zijn de vakantiewoningen ondervertegenwoordigd in het onderzoek, aangezien er in totaal ongeveer 266 bekend zijn. In paragraaf 1.5.3 zeggen we daar wat meer over. De hieronder staande gegevens gaan enkel uit van de onderzochte accommodaties.

In totaal zijn 63 voorzieningen van een leefstijlkleuring voorzien. Dit is 72% van het totale aangeschreven aanbod (87 voorzieningen) dat mee is genomen in het onderzoek8.

Hieronder geven we de ‘kleuring’ van het aanbod (voor wie is het aanbod voornamelijk aantrekkelijk?) weer, waarbij we rekening houden met de capaciteit. De totale capaciteit van de door ons onderzochte bedrijven is 5.215 slaapplaatsen, waarvan ongeveer twee-derde wordt verzorgd door kampeerterrein Stortemelk. Dit kampeerterrein weegt dus relatief zwaar mee in de kleuring.

Tabel 1: Overzicht aantal en percentage deelgenomen voorzieningen per deelsector

Deelsect or

Aantal deelg enom en voorzi ening en

Totaal aantal voorzi ening en die benad erd zijn

% de eln am e

Figuur 3: Leefstijlprofiel verblijfsrecreatie naar capaciteit (aantal slaapplaatsen) en aantal bedrijven per leefstijl (één bedrijf kan aantrekkelijk zijn voor meerdere leefstijlen). 4%

Verblijfsr ecreatie (inclusief vakantie woninge n)

30

Horeca

15

Avontuurzoeker (5 bedrijven)

20% 49

20

Plezierzoeker (3 bedrijven)

61 % 3% 4% 1%

75 %

Dagrecre atie

18

18

100 %

Totaal

63

87

72 %

45%

Harmoniezoeker (2 bedrijven) Verbindingszoeker (12 bedrijven) Rustzoeker (16 bedrijven) Inzichtzoeker (18 bedrijven) Stijlzoeker (2 bedrijven)

23% Wat valt op?

▪

Enkele bedrijven vielen buiten de afbakening van het onderzoek. Dit gaat om dagrecreatieve bedrijven die fungeren als intermediair, evenementen en voorzieningen met beperkte toeristische beleving (lessen, coaching e.d.). Ook zijn vakantiewoningen

Bijna de helft van het aanbod, gekeken naar het aantal slaapplaatsen, is aantrekkelijk voor de avontuurzoeker (45%). Dat

waarvan het bureau geen mailadres had niet benaderd in dit onderzoek. Daarmee zijn vakantiewoningen dus ondervertegenwoordigd in dit onderzoek.

8

29

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

▪

komt mede door de ‘kleuring’ van Stortemelk, die mede aantrekkelijk is voor deze groep, maar ook op vier andere accommodaties is aantrekkelijk aanbod te vinden. Belangrijk om op te merken is dat er in het laagseizoen, wanneer de kampeerterreinen gesloten zijn, maar heel weinig aantrekkelijk aanbod is voor de avontuurzoeker.

▪

Ook voor de inzichtzoeker is er veel aantrekkelijk aanbod te vinden, verspreid over veel (18) bedrijven, vooral bij hotels (die daarnaast ook vooral voor de stijl- en verbindingszoeker aantrekkelijk aanbod hebben).

▪

Voor de overige groepen vinden we maar beperkt aantrekkelijk aanbod. Bij de verbindingszoekers gaat het wel om veel voorzieningen, maar om relatief weinig bedden.

De avontuurzoeker en stijlzoeker vinden relatief minder aantrekkelijk aanbod. De belangrijkste dagrecreatieve activiteiten op Vlieland vallen binnen de paraplutermen buitenrecreatie en natuurbeleving. Vooral wandelen en fietsen wordt veel gedaan op het eiland. Qua buitenrecreatie en natuurbeleving biedt Vlieland waarschijnlijk voor alle doelgroepen aantrekkelijk aanbod, maar de ongereptheid en omvang van het natuurlijk aanbod, de mogelijkheid om te struinen en tegelijkertijd de aanwezigheid van een goed netwerk aan wandel en fietspaden, de bijzondere natuur en aanwezigheid van een grote diversiteit aan flora en fauna zorgt dat de natuur op het eiland in ieder geval een grote aantrekkingskracht heeft op de avontuurzoeker en inzichtzoeker.

Dagrecreatie In dit onderzoek zijn achttien dagrecreatieve bedrijven van een leefstijlkleuring voorzien.

Horeca Tot slot beschrijven we de aanbodanalyse van het horeca-aanbod op Vlieland. Er zijn 15 bedrijven van een leefstijlkleuring voorzien.

Figuur 4: Verdeling leefstijlkleuring dagrecreatieve bedrijven en aantal bedrijven per leefstijl (één bedrijf kan aantrekkelijk zijn voor meerdere leefstijlen).

Figuur 5: Verdeling leefstijlen horeca en aantal bedrijven per leefstijl (één bedrijf kan aantrekkelijk zijn voor meerdere leefstijlen).

4% 15%

11%

17%

8%

13%

Plezierzoeker (5 bedrijven)

Plezierzoeker (7 bedrijven)

21%

Harmoniezoeker (6 bedrijven)

11% 20%

Avontuurzoeker (4 bedrijven)

Avontuurzoeker (4 bedrijven)

Verbindingszoeker (12 bedrijven)

Verbindingszoeker (6 bedrijven)

18%

Rustzoeker (2 bedrijven)

Rustzoeker (7 bedrijven)

Inzichtzoeker (6 bedrijven)

Inzichtzoeker (7 bedrijven)

4%

Stijlzoeker (3 bedrijven)

29%

10%

Stijlzoeker (5 bedrijven)

19%

Wat valt op?

▪

Harmoniezoeker (5 bedrijven)

Wat valt op?

▪

We zien een relatief divers aanbod, met het grootste aantrekkelijke aanbod voor de verbindingszoeker en de rustzoeker. Beide groepen hebben ook redelijk wat bedrijven om ‘uit te kiezen’. 30

Ook hier zien we een relatief divers aanbod, met vooral veel aanbod voor plezierzoeker, verbindingszoeker, inzichtzoeker en stijlzoeker.

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

▪

De rustzoeker heeft zeer beperkt aantrekkelijk aanbod. Wat valt op?

Vraag t.o.v. aanbod In deze paragraaf zetten we vraag en aanbod tegen elkaar af: sluit de aangeboden beleving in het aanbod aan bij het profiel van de gast? Dit doen we voor verblijfsrecreatie, dagrecreatie en horeca apart. Vanwege de grote omvang van de groep, kijken we hierbij aan de vraagkant in eerste instantie vooral naar het profiel van de verblijfsrecreant. Aanvullend kijken we (bij dagrecreatie en horeca) of een analyse met de profielen van dagrecreanten of de Vlielanders zelf belangrijke verschillen laten zien; als dat geval is, benoemen we dat. Verblijfsrecreatie

Figuur 6: Vraag-en aanbodvergelijking van het leefstijlprofiel van de verblijfsbezoeker t.o.v. de kleuring van het verblijfsrecreatieve aanbod op index. 500

Avontuurzoekers

390

400

Plezierzoekers Harmoniezoekers

300 200

196

Verbindingzoekers

117

Rustzoekers

100 0

Inzichtzoekers 16

17

19

39

Stijlzoekers

▪

Er is relatief vooral veel verblijfsrecreatief aanbod voor de plezierzoeker en avontuurzoeker, vooral in het kampeerseizoen. Bij beide groepen heeft dat voornamelijk te maken met de impact van de kleuring van Stortemelk, die zorgt voor een zeer groot deel van de bedden op Vlieland. Voor de plezierzoeker geldt daarbij dat de groep plezierzoekers aan Vlieland juist klein is. Bij de avontuurzoeker is dat niet het geval: die groep is juist ook heel groot op Vlieland.

▪

Er is relatief weinig aantrekkelijk aanbod voor de harmoniezoeker, verbindingszoeker, rustzoeker en stijlzoeker. Bij de verbindingszoeker heeft dat mede te maken met het feit dat deze groep ook een hoog aandeel van de totale bezoekersgroep is.

NB Ondervertegenwoordiging vakantiewoningen Zoals vermeld zijn vakantiewoningen in dit leefstijlonderzoek ondervertegenwoordigd. Het kan dus zijn dat de vraag-aanbodanalyse anders zou uitvallen als we wél de vakantiewoningen compleet in beeld hadden gehad. De onderzochte vakantiewoningen zijn voornamelijk aantrekkelijk voor de rustzoeker en inzichtzoeker. Mocht de aanname correct zijn dat dit voor de meeste overige (niet) onderzochte vakantiewoningen ook geldt (maar dat kunnen we niet verifiëren), dan zou er iets meer ‘evenwicht’ ontstaan. Vraag en aanbod voor de rustzoeker zouden min of meer in evenwicht zijn, en het relatieve ‘overaanbod’ voor de avontuur- en plezierzoeker neemt wat af. Het ‘overaanbod’ voor de inzichtzoeker (die zeer beperkt was) neemt iets toe.

Leeswijzer: Figuur 1.14 laat het aanbod van verblijfsrecreatie op Vlieland zien, in relatie tot het leefstijlprofiel van de verblijfsrecreant. In de analyse is gebruik gemaakt van een index, waar een getal van 100 laat zien dat de verdeling van het aanbod ongeveer even groot is als de verdeling van de vraag. Scores boven de 100 (staven naar boven) duiden op relatief veel aanbod in relatie tot de vraag, scores onder de 100 juist op relatief weinig aanbod.

31

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

Dagrecreatie (zonder natuur!)

Horeca

Figuur 7: Vraag-en aanbodvergelijking van het leefstijlprofiel van de verblijfsbezoeker t.o.v. de kleuring van het dagrecreatieve aanbod op index.

Figuur 8: Vraag-en aanbodvergelijking van het leefstijlprofiel van de verblijfsbezoeker t.o.v. de kleuring van het horeca aanbod op index.

250

221 181

200 150

Plezierzoekers 117

139

0

Verbindingzoekers

Plezierzoekers 173

170

200

41

103

100

Inzichtzoekers Stijlzoekers

0

Wat valt op?

▪

Avontuurzoekers

Rustzoekers

90 35

344

300

Harmoniezoekers

100 50

400

Avontuurzoekers

49

74

Harmoniezoekers Verbindingzoekers Rustzoekers Inzichtzoekers

32

Stijlzoekers

Wat valt op?

Er is relatief veel dagrecreatief aanbod voor de plezier- en harmoniezoeker ten opzichte van de verblijfsrecreant. Dat komt mede omdat deze beide groepen relatief kleine groepen zijn onder de verblijfsrecreanten, terwijl er relatief veel aanbod is. Ook voor de rustzoeker is er relatief veel aanbod.

▪

Ten opzichte van het profiel van de verblijfsgasten zien we, net als bij de dagrecreatie, relatief veel aanbod voor (vooral) de plezierzoeker en de harmoniezoeker. Bij horeca zien we ook veel aanbod voor de stijlzoeker.

▪

▪

Voor de avontuur- en rustzoeker is het aanbod in relatie tot de vraag relatief nog beperkt aanwezig. Zouden we de vergelijking maken met de dagbezoeker, dan kunnen we vergelijkbare conclusies trekken. Net als bij de dagrecreatie zien we bij de horeca wel een verschil als we de vergelijking zouden maken met het profiel van de inwoners van Vlieland. Dan zien we juist relatief veel aanbod voor avontuur-, stijl- en inzichtzoekers.

Er is juist relatief weinig aanbod voor de avontuur- en stijlzoeker. De avontuurzoeker vormt ook een grote groep bezoekers op het eiland. Kijken we naar het profiel van de dagrecreanten, dan krijgen we ongeveer dezelfde uitkomsten in de vraag-aanbodanalyse. Omdat inwoners een ander gemiddeld leefstijlprofiel hebben, zien we daar het ‘overaanbod’ voor de plezier- en harmoniezoeker wegvallen (onder inwoners zijn deze groepen relatief groter).

32

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

Bijlage 2: Gesproken personen en organisaties Naam contactpersoon

Organisatie

Annie Beiboer

Toeristisch Platform Vlieland

Annemieke van Brummelen

Rederij Doeksen

Martin Cnossen en Karina Pool

Visit Wadden / Merk Fryslan

Cees Visser / Thijs Speelman

School de Jutter

Arnout de la Houssaye

Stichting Great Wide Open

Tjeerd Boven en Harrie van Barneveld

Vereniging Huiseigenaren Noordzeeduinen

Annemieke op 't Hof

Staatsbosbeheer Vlieland

Marijke Osinga

Jachthaven Vlieland

Jaap Hoedemaker

VVV Vlieland

Erwin Soolsma

OVV

Jan van der Veen

Kampeerterrein Stortemelk

Jeltsje OsingaGroenhuis

Kampeerterrein Stortemelk

33

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

Bijlage 3: Genodigden klankbordgroep Naam Annemieke op 't Hof

Staatsbosbeheer Vlieland

Marijke Osinga

Jachthaven Vlieland

Jaap Hoedemaker

VVV Vlieland

Erwin Soolsma

OVV

Klaas van den Berg

TPV

Kestas Gargasas

Winkeliers

Harrie van Barneveld

VHNV / Stichting Ankerplaats

Ilmar Vermeulen

Hoteliers

Jan van der Veen

Kampeerterrein Stortemelk

Mara de Jager

15 - 30 jarige

Kevin Visser

30 - 65 jarige

Remmie Hammers

65-plusser

34

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

Bijlage 4: Genodigden balanstafel Naam Annemieke op 't Hof

Staatsbosbeheer Vlieland

Marjan Soepboer

Ynbusiness/Toerisme Alliantie Friesland

Annemieke van Brummelen – van Dam

Rederij Doeksen

Henno Nieuwenhuis

Gemeente Vlieland

Jan Smit

Gemeente Vlieland

Jan Kleefstra

Gemeente Vlieland

Paula Hoff

Rijkswaterstaat NoordNederland

Freerk Wind

Gemeente Vlieland

35

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

Bijlage 5: SWOT-analyse Sterktes

Zwaktes

▪

Toerisme onlosmakelijk verbonden met het eiland. Toerisme is van groot belang voor Vlieland; het zorgt voor verreweg het grootste deel van de werkgelegenheid, zeker als de indirecte werkgelegenheid ook wordt meegerekend. Dat toerisme belangrijk is, staat ook op geen enkele wijze ter discussie.

▪

Seizoensgebonden karakter brengt personele uitdagingen met zich mee Er ligt een duidelijke piek in bezoekersaantallen aan Vlieland in de zomermaanden. De bezoekersaantallen in de wintermaanden maken het lastiger om jaarrond personeel aan te nemen.

▪

Unieke propositie. Als autoluw en kleinschalig Waddeneiland met heel veel natuur en een lokaal karakter heeft Vlieland een bijzondere, bijna unieke propositie. Deze wordt daadwerkelijk uniek door het ‘Vlielandgevoel’; een niet makkelijk ‘vast te grijpen’, maar door gasten en stakeholders breed gedeeld gevoel wat ontstaat bij een verblijf op Vlieland.

▪

▪

Trouwe en tevreden gast. Vlieland kent een enorm hoog aandeel (79%) herhaalbezoekers. Veel gasten komen regelmatig naar het eiland terug. De tevredenheid onder gasten is gemiddeld heel hoog te noemen.

De samenwerking rondom informatievoorziening en marketing is nog niet optimaal Zowel het Toeristisch Platvorm Vlieland (TPV), als de VVV houdt zich bezig met eilandmarketing, zij het formeel in een andere fase van de customer journey. Toch kan dit verschil ook tot verwarring leiden bij bezoekers (die zich van deze verschillende rollen niet bewust zijn) en is het volgens meerdere stakeholders ook geen optimale situatie.

▪

Het draagvlak voor toerisme onder inwoners staat onder druk Alhoewel de Vlielanders duidelijk de voordelen en het belang zien van toerisme, zien zij ook duidelijk de nadelen en zijn er zorgen, o.a. over overlast a.g.v. drukte en veranderend gedrag van bezoekers, prijsstijgingen, maar vooral ook de mogelijkheid om op het eiland te wonen.

▪

Autoluwheid vraagt om aandacht Een veel gehoord sentiment is de vraag hoe ‘autoluw’ Vlieland daadwerkelijk nog is. Volgens sommigen nemen verkeersbewegingen van auto’s toe en tast dit het karakter van het eiland aan.

▪

Prijs-kwaliteitverhouding onder druk De trouwe, tevreden bezoeker aan het eiland, die ‘toch wel komt’, leidt volgens veel stakeholders tot een zekere ’luiheid’: te weinig kwaliteit en diversiteit in relatie tot de (hoge) gevraagde prijzen.

▪

Openstelling in laagseizoen beperkt. In het laagseizoen zijn veel (met name horeca-)voorzieningen slechts beperkt geopend. Omdat de openstelling in het laagseizoen beperkt is stuit de bezoeker in deze periode vaak op een dichte deur. Ook is het voorzieningenniveau voor de inwoner hierdoor beperkt.

▪

▪

Vitale verblijfsrecreatieve bedrijven voor meerdere doelgroepen De verblijfsrecreatieve bedrijven op Vlieland zijn (zeer) vitaal. Van de onderzochte bedrijven in het vitaliteitsonderzoek uit 2019 scoorde het merendeel (zeer) positief op zowel kwaliteit als perspectief. Daarnaast is er, mede door de vele capaciteit op de twee kampeerterreinen ook nog voldoende aanbod voor mensen met verschillend gevulde portemonnees. Speelveld wordt bepaald door kleinschalige, Vlielandse bedrijven Het toeristisch aanbod bestaat grotendeels door kleinschalige, Vlielandse bedrijven. Daarmee is het aanbod echt ‘Vlielands’ en authentiek. Het versterkt het ‘Vlielandgevoel’ en zorgt ervoor dat de ondernemers nog een heel sterke binding hebben met Vlieland.

36

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND

Kansen

Bedreigingen

▪

▪

Tekort aan personeel in relatie tot huisvesting Het is heel lastig om aan personeel te komen op Vlieland. Dat is een landelijke trend, maar speelt mede door de problemen rondom huisvesting nog sterker op Vlieland.

▪

Komst van een ander soort gast Door de komst van een ‘ander soort gast’ aan Vlieland (veel vermogender) ontstaan prijsstijgingen en ontstaat er een ander soort, minder respectvol, gedrag van gasten, zo is de sterk gedeelde beleving van inwoners en stakeholders. Het roept de vraag op wat voor soort gast Vlieland wil ontvangen.

▪

Wegblijven van de jongeren Mede door de prijsstijgingen zien sommige stakeholders dat de toegankelijkheid voor jongere generaties onder druk komt te staan en er vergrijzing ontstaat onder de bezoekersgroep.

▪

Klimaatverandering Door klimaatverandering en de stijgende temperatuur op aarde stijgt de zeespiegel. Stranden en duinen verdwijnen in het opkomende water. Het unieke karakter van de Waddenzee dreigt uiteindelijk ook aangetast te worden.

▪

Toename elektrische fietsen De toename van elektrische fietsen brengt extra uitdagingen met zich mee, die mogelijk om antwoorden vragen; het gaat om verschillende snelheden tussen gebruikersgroepen op smalle fietspaden (veiligheidsissues) en de extra actieradius van bezoekers, die leidt tot mogelijk meer verstoring in kwetsbare gebieden.

▪

Opkopen Vlielands vastgoed door vermogende buitenstaanders Een veel gehoord sentiment is dat veel Vlielandse (vakantie)huizen worden opgekocht door vermogende mensen die er grotere/luxere vakantiewoningen van maken en deze danwel uitsluitend zelf gebruiken, danwel voor hoge prijzen verhuren. Het tast de toegankelijkheid van het Vlieland voor mensen met een mindere portemonnee mogelijk aan.

▪

▪

▪

Gasten vinden duurzaamheid belangrijk Gasten aan Vlieland vinden duurzaamheid relatief belangrijk en baseren daar deels hun keuze op. Tegelijkertijd wordt door veel stakeholders gezien dat inzetten op duurzaamheid, gezien de ligging van het eiland, een ‘must’ is en een kans is om het eiland te onderscheiden. Lokale producten Er wordt steeds meer waarde gehecht aan verse, lokale of biologisch geteelde producten. Vlieland kent de nodige streekproducten (Fortuna Vlieland bier, Vlielander zeewierkaas, cranberries, en vis en schaal- en schelpdieren). Visit Wadden heeft het programma Waddengastronomie, waar nog meer zichtbaarheid voor kan komen. De Vlielandse opgave sluit aan bij Fries beleid De gemeente Vlieland ziet toerisme nadrukkelijk graag in balans met de leefomgeving en als middel om maatschappelijke doelen te bereiken. Daarmee sluit het perfect aan op de ambities van het Friese beleid, waarmee afstemming gevonden kan worden. Vergrijzing zorgt voor toename binnenlands toerisme in de laagen schouderseizoenen 55-plussers gaan er steeds vaker op uit. De vakantiebestedingen van deze groep zullen naar verwachting tussen 2015 en 2027 verdubbelen. Ook is deze oudere doelgroep niet gebonden aan schoolvakanties, waardoor zij ook vaak vakanties boeken buiten het hoogseizoen. Het voorseizoen is bij hen bijvoorbeeld meer in trek dan het hoogseizoen.

Voor Vlieland ligt een kans om zich te richten op deze leeftijdscategorie in de laag- en schouderseizoenen om het toeristisch seizoen te verbreden.

37

CONCEPT BELEID TOERISME VLIELAND