08 bijlage 1 memo 4 februari 2020.docx

memo aan het college van Burgemeester en Wethouders datum : 17 januari 2020 medewerker : Jan Smit datum B&W vergadering : 4 februari 2020

onderwerp: ruimte begraafplaats Vlieland en ruiming graven ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------samenvatting: Ruimte begraafplaats De vrije ruimte op de begraafplaats raakt vol. Op het Oostelijke gedeelte kunnen er op dit moment nog 32 graven worden uitgegeven. Deze graven zullen naar schatting over vijf jaar in gebruik zijn. Door diverse maatregelen waaronder opgezegde huurgraven te ruimen en opnieuw uit te geven zal er minimaal voor de komende 20 jaar voldoende ruimte beschikbaar zijn om aan de vraag te kunnen voldoen. Het ruimen van graven is in de geldende “ Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor de gemeente Vlieland 2013” (zie bijlage 1 onderaan deze notitie) al opgenomen. Hier hoeft dus geen nieuwe regelgeving voor worden vastgesteld. Vanwege een tekort aan grafruimte is er de komende jaren dus geen noodzaak om de begraafplaats uit te breiden. Hieronder zal ik dieper ingaan op de ruimtebesparende maatregelen die genomen kunnen worden en de berekening die ik gemaakt heb. Relatie met coalitieakkoord De politieke context is dat in het coalitieakkoord de ,,uitbreiding van de begraafplaats en een toekomstvisie hierop’’ als actiepunt is opgenomen.

Hierbij was al als oplossing opgenomen om de parkeerplaats naast de begraafplaats bij het kerkhof te betrekken en de daar gelegen parkeerplaatsen te verplaatsen naar de Willem de Vlaminghweg. Deze memo voorziet in de toekomstvisie, maar met minder vergaande ingrepen in het omliggende gebied. Ruiming opgezegde huurgraven Het komende jaar zal ik starten met de procedure ruiming van opgezegde huurgraven. Hiervoor zal ik t.z.t. een apart collegevoorstel schrijven. Voor het ruimen van opgezegde graven geldt een vaste procedure (artikel 23 en 24 Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor de gemeente Vlieland 2013); - publicatie een jaar voorafgaand aan ruiming; - sticker/bordje ter aankondiging op graf; - weghalen grafmonumenten (na 1 jaar); - publicatie definitief opgezegde graven - ruiming van de graven (na 1 jaar) in de praktijk vindt ruiming pas plaats bij de heruitgifte van het graf. De aanwezige grafresten worden dan onder hetzelfde graf “herbegraven”. Op Schiermonnikoog en Terschelling hebben ze de afgelopen jaren voor het eerst hetzelfde proces van ruiming doorgemaakt. Van de kennis en de ervaring die ze hebben opgedaan kan de gemeente Vlieland profiteren en ik zal dan ook daarvoor contact met hen opnemen.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

toelichting: Hoe kan de ruimte op de begraafplaats efficiënter benut worden? Als alle graven op het oostelijk deel van de begraafplaats zijn uitgegeven zijn er de volgende mogelijkheden om ruimte te creëren op de gehele begraafplaats: 1. Boven elkaar begraven; 2. Hergebruik van opgezegde huurgraven; 3. Het gebruik van graven als familiegraf door “schudden”; 1. Boven elkaar begraven Het boven elkaar begraven verdubbelt de ruimte van een graf. Op Vlieland is het van oudsher gebruikelijk dat personen (partners, familie) enkeldiep naast elkaar worden begraven en niet boven elkaar. Er is voor het eerst boven elkaar begraven in 1989. De laatste jaren wordt er al veelvuldig voor boven elkaar begraven gekozen. Dit komt omdat de begrafeniscommissie dit actief voorlegt als optie bij de nabestaanden. Deze mogelijkheid is daarom steeds bekender geworden en meer algemeen geaccepteerd. De mogelijkheid om boven elkaar te begraven is al vastgesteld in de huidige beheersverordening, daarom is het vaststellen van nieuwe regels hiervoor niet nodig. Boven elkaar begraven kan alleen als een graf dubbeldiep gegraven wordt. Om iedereen de mogelijkheid te kunnen geven in de toekomst boven elkaar begraven te kunnen worden is het verstandig om ieder graf, dat nieuw in gebruik wordt genomen, standaard dubbeldiep te graven.

Graven we enkeldiep dan ontnemen we de rechthebbende de kans om boven elkaar begraven te kunnen worden voor minimaal tien jaar. De reden hiervoor is dat een graf minimaal tien jaar ongemoeid gelaten moet worden (tien jaar wettelijke grafrust). Na deze tien jaar is het overigens ook niet wenselijk om in de eerste jaren daarna een graf te openen vanwege piëteit en vanuit het oogpunt van de grafdelvers bekeken. Een voorwaarde voor dubbeldiep begraven is dat het grondwaterpeil of andere omstandigheden op de begraafplaats het toelaten om dubbeldiep te begraven. Het zou een keer kunnen voorkomen dat dubbeldiep graven niet mogelijk is, maar dat zal een uitzondering zijn. Op dit moment graven we standaard dubbeldiep. Dat betekent niet dat iedereen boven elkaar begraven wil worden. Zoals nu ook mogelijk is kan er ook nog steeds naast elkaar begraven worden. De mogelijkheid blijft dus bestaan om tijdens een uitgifte van een graf er een graf naast te huren. 2. Hergebruik van opgezegde huurgraven Graven waarvan de huur is opgezegd zullen uiteindelijk geruimd moeten worden. Als de gemeente Vlieland niet overgaat tot het ruimen van opgezegde huurgraven, dan zullen rechthebbenden geneigd zijn de huur op te zeggen in de wetenschap dat het graf toch niet geruimd zal gaan worden in de nabije toekomt.

Op deze manier zullen er minder leges binnenkomen en ontstaat er geen nieuwe ruimte op de begraafplaats. Op Vlieland zijn, in het recente verleden, nog geen opgezegde graven geruimd. De huidige verordening maakt ruimen al wel mogelijk. Met ruiming wordt een oorspronkelijke graf weer vrij gemaakt om opnieuw te kunnen worden uitgegeven. Stoffelijke resten dieper in hetzelfde graf begraven (“schudden”) Als een graf geruimd gaat worden, dan worden de stoffelijke resten die nog aanwezig zijn onder de tweede dubbeldiepe laag in het graf geplaatst. Het dieper begraven van stoffelijke resten bij het ruimen van een graf noemt men in de volksmond “schudden”. Het ruimen van graven kan door onze eigen medewerkers van de buitendienst gedaan worden. Dit zal pas gebeuren als het graf opnieuw wordt uitgegeven en er begraven moet worden. Het voordeel hiervan is dat het graf maar één keer gedolven hoeft te worden en niet bij het schudden én bij een begrafenis. Het kan voorkomen dat het ruimen van een graf niet kan worden gedaan door de medewerkers van de buitendienst vanuit emotioneel oogpunt, omdat het stoffelijke resten van een naaste betreft. In dat geval kan een bedrijf worden ingehuurd om het graf te ruimen.

heruitgifte opzegde huurgraven De heruitgifte van nieuwe huurgraven kan op een diverse plaatsen op de begraafplaats zijn. Er zullen meerdere plaatsen tegelijkertijd beschikbaar zijn. De burger zal dus een keuze hebben uit diverse plaatsen, waaronder het oude gedeelte. 3. Het gebruik van graven als familiegraf door “schudden” Het schudden van een graf kan ook bij een huurgraf of een koopgraf waar nog wel een rechthebbende van is. De rechthebbende van een graf bepaalt wie er in dat graf begraven wordt. Dat betekent dat van een bestaand graf ook de stoffelijke resten geschud kunnen worden bij een begrafenis. De grafresten zullen dan onder in hetzelfde graf begraven worden. In de loop van de jaren kan dit een continue proces zijn waardoor er een soort “familiegraf’ ontstaat. De afgelopen jaren is ook deze manier van schudden al een paar keer voorgekomen en er wordt steeds vaker nadrukkelijk naar geïnformeerd door rechthebbenden. Het gebruik van dit soort “familiegraven” zullen dus ook toenemen en ruimtebesparend zijn. Berekening ruimte op de begraafplaats Op dit moment zijn er nog 32 vrij uit te geven graven op het oostelijke deel. De laatste jaren worden er gemiddeld 6 nieuwe graven uitgegeven. Dat betekent dat er op het oostelijk deel nog voor 5 jaar ruimte is. Daarnaast zijn er ongeveer 80 opgezegde huurgraven geregistreerd.

Na de aankondiging van het ruimen van deze graven verwacht ik dat er wellicht wat bezwaren ontstaan of dat er onduidelijkheden zijn. Voor de zekerheid stel ik het aantal naar beneden bij tot 60. Deze 60 graven zijn nu allemaal enkeldiep, maar zullen bij hergebruik dubbeldiep gegraven worden. Deze graven zullen in de praktijk niet allemaal met twee stoffelijke resten gebruikt gaan worden. Ik schat dat dit de helft zal zijn. Dat betekent dat er voor 90 begrafenissen ruimte zal zijn. Dat is nog eens ruimte van 90/6 = 15 jaar. Ook zullen er steeds meer mensen kiezen voor cremeren. Het begraven in bestaand huur/koop graven (“schudden”) zal ook steeds vaker voorkomen. Een berekening is hiervoor moeilijk te maken, maar dat het extra ruimte oplevert en daarmee jaren is duidelijk.

16 14 12 10

aantal begrafenissen dubbeldiep

8

bestaand graf 6

uitgegeven nieuw

4 2 0

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Bijlage 1; grafbedekking en ruiming Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaats voor de gemeente Vlieland 2013. HOOFDSTUK 5. GRAFBEDEKKINGEN Artikel 23. Verwijdering grafbedekking na verstrijken van de termijn 1. 2.

3.

De grafbedekking kan na het verstrijken van de termijn van uitgifte van het graf door het college worden verwijderd. Het voornemen tot verwijdering van de grafbedekking maakt het college ten minste een jaar voorafgaande aan het tijdstip waarop de grafbedekking zal worden verwijderd per brief aan de rechthebbende of, wanneer het een algemeen graf betreft, aan de belanghebbende bekend. Wanneer het adres van de rechthebbende of belanghebbende niet bekend is, maakt het college het voornemen tot verwijdering van de grafbedekking gedurende ten minste een jaar voorafgaande aan het tijdstip waarop de grafbedekking zal worden verwijderd door middel van een bij het graf te plaatsen bordje en bij de ingang van de begraafplaats bekend. Indien de grafbedekking niet binnen dertien weken na de verwijdering is afgehaald, vervalt deze aan de gemeente, zonder dat de gemeente tot enige vergoeding verplicht is.

HOOFDSTUK 6. RUIMING VAN GRAVEN, URNENGRAVEN EN URNENNISSEN Artikel 24. Ruiming, bezorging van overblijfselen en as

1. Het voornemen van het college om een graf te ruimen wordt ten minste een jaar voorafgaande aan het

2. 3. 4.

5.

tijdstip waarop het graf geruimd zal worden per brief aan de rechthebbende of, wanneer het een algemeen graf betreft, aan de belanghebbende bekend gemaakt. Wanneer het adres van de rechthebbende of belanghebbende niet bekend is maakt het college het voornemen tot ruiming van het graf gedurende ten minste een jaar voorafgaande aan het tijdstip van ruiming door middel van een bij het graf te plaatsen bordje en bij de ingang van de begraafplaats op het mededelingenbord bekend. De beheerder draagt er zorg voor dat met de bij de ruiming van het graf nog aanwezige menselijke resten te allen tijde respectvol wordt omgegaan en dat bezoekers van de begraafplaats niet met menselijke resten worden geconfronteerd. De bij de ruiming van het graf nog aanwezige menselijke resten worden begraven en de as wordt verstrooid op een van de daartoe bestemde gedeelten van de begraafplaats(en). Nabestaanden van een overledene die begraven is in een algemeen graf kunnen gedurende de in het eerste lid bedoelde termijn bij de beheerder een aanvraag indienen om bij ruiming de menselijke resten, indien mogelijk, bijeen te doen brengen voor crematie of voor herbegraving elders. Nabestaanden van een overledene waarvan een asbus al of niet met een urn is bijgezet in een algemeen graf kunnen bij de beheerder een aanvraag indienen om deze ter beschikking te houden voor herbegraving of verstrooiing elders.

De rechthebbende op een particulier graf kan bij de beheerder een aanvraag indienen om de menselijke resten te doen verzamelen om deze opnieuw in dezelfde grafruimte te doen plaatsen dan wel om deze te cremeren of elders opnieuw te doen begraven. De rechthebbende op een particulier urnengraf of particuliere urnennis kan bij de beheerder een aanvraag indienen de asbus ter beschikking te houden om elders bij te zetten of om de as te doen verstrooien.