08 Bespreeknotitie Programma biodiversiteit.docx

Raadsvergadering

: 30 januari 2023

Agendapunt

: 8

Onderwerp

: Bespreeknotitie programma biodiversiteit bebouwde omgeving

Zaaknummer

: 305403

Bespreekpunt In te stemmen met de kaders en randvoorwaarden zoals vermeld in deze bespreeknotitie om te komen tot het programma Biodiversiteit bebouwde omgeving.

Samenvatting In de Omgevingsvisie is biodiversiteit een belangrijk thema. Bij vele beschreven toekomstige ontwikkelingen is versterken van biodiversiteit telkens een randvoorwaarde. Daarnaast staat in de visie dat de gemeente een programma biodiversiteit voor de bebouwde omgeving gaat opstellen. Ook in het raadsbreed akkoord 2022 is gezegd dat de raad het college zal vragen om het programma op te stellen. In de bespreeknotitie is omschreven op welke wijze het opstellen van het programma wordt voorgesteld. -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan de raad, 1. Aanleiding In de Omgevingsvisie staat dat de gemeente een programma biodiversiteit voor de bebouwde omgeving gaat opstellen. In hoofdstuk 7, onder nummer 42, van het raadsbreed akkoord 2022 is gezegd dat de raad het college zal vragen om het programma op te stellen. Na vaststelling van de Omgevingsvisie is al met het programma Biodiversiteit begonnen. Een werkgroep is gestart met een bijeenkomst met sprekers en het ophalen van input uit de bevolking. Vanwege Corona is dit enige malen uitgesteld, maar onlangs heeft dat plaatsgevonden.

Omdat dus al met het proces is begonnen en er al stappen zijn gezet, is er niet gekozen voor een startnotitie, maar wordt de voortgang van het proces aan uw raad voorgelegd in de vorm van een bespreeknotitie. Daarbij is de inhoudelijke opzet van de startnotitie gevolgd. Het doel van het versterken van de biodiversiteit in de bebouwde omgeving is niet specifiek gericht op doelsoorten of natuurdoeltypen. Het is niet het doel om te zeggen dat het aantal regenwormen met 20% moet toenemen of dat we in 2030 vijftig huiszwaluwen in het dorp willen hebben. Het doel is om de leefomgeving zo in te richten dat deze meer variatie biedt om kwalitatief als geschikt leefgebied voor de vele soorten die zich thuis voelen op een eiland als Vlieland te dienen.

De bespreeknotitie geeft een voorzet voor hoe nu verder. Daarbij gaat de notitie in op aanleiding, doel en reikwijdte van het programma en schetst het op welke wijze het programma tot stand zal komen, een globale planning en wat de inhoud/kaders van het programma zijn. De bespreeknotitie wordt voorgelegd aan uw gemeenteraad. Uw gemeenteraad kan daarmee sturing geven aan de inhoud en het verdere proces van het programma. 2. Beoogd resultaat Het beoogd resultaat is te komen tot een vastgesteld programma biodiversiteit voor de bebouwde omgeving. 3. Argumenten Wat is een programma? Om de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving, in dit geval de biodiversiteit van de bebouwde omgeving, te bereiken, kunnen overheden een programma opstellen met beleid en maatregelen. Het programma kan worden gezien als een concrete uitwerking van de omgevingsvisie. In een programma formuleert de gemeente beleid en maatregelen die leiden tot de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Die maatregelen kunnen van alles zijn, zoals beleidsregels en financiële instrumenten. Maar ook communicatie, convenanten, de uitvoering van projecten of het stellen van regels in het omgevingsplan zijn een middel om de doelstellingen uit programma's te bereiken. Het programma is zelfbindend. Dit betekent dat het alleen het bestuur zelf bindt.

Een programma kan wel burgers en bedrijven stimuleren om zaken op te pakken, die helpen om de doelstellingen te halen. Er is geen sprake van direct toezicht of handhaving op een programma. Er staat geen beroep open tegen de vaststelling van een programma. Wel kan de gemeenteraad aan de hand van het programma het college om verantwoording vragen. Het programma bevat de uitwerking van het beleid voor ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud van de fysieke leefomgeving (artikel 3.5, onder a, Omgevingswet) De regels voor het programma staan in afdeling 3.2 van de Omgevingswet. En de instructieregels voor programma's staan in hoofdstuk 4 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Het college stelt een programma vast. In het vaststellingsbesluit van het programma moet worden aangegeven hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding zijn betrokken en wat de resultaten daarvan zijn (art. 10.8 van het Omgevingsbesluit). Tevens dient inspraak en voorbereiding conform afdeling 3.4 Awb plaats te vinden (artikel 16.22 jo. 16.27 Omgevingswet) en kunnen zienswijzen worden ingediend door een ieder (art. 16.23 Omgevingswet). Er staat geen beroep open tegen het besluit tot vaststelling van het programma. Programma’s die gericht een programmatische aanpak bevatten moeten worden gemonitord (afd. 20.1 Omgevingswet).

Uit de monitoring moet blijken in hoeverre het in de programmatische aanpak geformuleerde doel wordt bereikt. Voor programma’s met een programmatische aanpak ziet de monitoring ook op de voortgang, uitvoering en het doelbereik van het programma (art. 20.1 lid 2 Omgevingswet). Afhankelijk van de inhoud van het programma, de kaderstelling en de mogelijk aanzienlijke milieueffecten, kan een programma planmer-beoordelingsplichtig zijn (artikel 16.36 lid 4 en 5, Omgevingswet).

Proces De start/voorwerk Vanuit het proces van de omgevingsvisie, zijn we gestart met een werkgroep voor het programma biodiversiteit. De basis voor het programma en de insteek daarvan is gelegen in de omgevingsvisie, waarbinnen mensen al hebben aangegeven biodiversiteit belangrijk te vinden. Vanuit de werkgroep bestond het idee om eerst met een bijeenkomst te beginnen. Vanwege Corona is dat enkele malen uitgesteld tot het moment waarop we zijn benaderd vanuit het museum met de vraag iets te organiseren ten tijde van de aanwezigheid van het werk van Claudia Jongstra in de kerk. De bijeenkomst heeft plaatsgevonden op 30 augustus 2022. Tijdens die bijeenkomst hebben een aantal sprekers nader uitleg gegeven over biodiversiteit en de relatie met Vlieland, waarna vervolgens mensen zijn gevraagd om ideeën in te brengen. Die bijeenkomst heeft het nodige opgeleverd en in gang gezet. Hoe nu verder? Burgerparticipatie en werkgroep Hiervoor is beschreven dat er inmiddels een bijeenkomst is georganiseerd waarvoor iedereen was uitgenodigd. De avond is bezocht door ruim 30 personen. De werkgroep, die bestond uit de wethouder, iemand van Staatsbosbeheer, iemand van de Buitendienst en de medewerker fysieke leefomgeving, zal opnieuw worden samengesteld en worden aangevuld met twee burgerleden.

Een ontwerp van het programma zal, na instemming van het college, ter inzage worden gelegd zodat iedereen nog een keer de mogelijkheid krijgt daar iets van te vinden. Voorts zal de uitvoering van het programma zoveel mogelijk gezamenlijk met de burgers worden opgepakt. Inzet derden Er is vanuit de werkgroep voor gekozen het programma zelf op te stellen. Er zijn inmiddels meerdere voorbeelden van andere gemeenten die ter inspiratie kunnen dienen. Wel was er iemand gevonden die als vorm van leerproces een deel van het schrijfwerk zou gaan doen, maar die is onlangs afgehaakt, zodat de bedoeling is dat we het programma ook zelf gaan schrijven. Eventuele tussenbesluiten Na de inbreng van de burgers tijdens de genoemde bijeenkomst is het de bedoeling dat de werkgroep een ontwerp op gaat stellen. Dat ontwerp wordt ter inzage gelegd zodat mensen daarop kunnen reageren en aanvullingen in kunnen brengen alvorens tot een definitief programma te komen. Het voorstel is om het ontwerp voorafgaand aan de terinzagelegging aan uw raad ter instemming voor te leggen. De vaststelling gebeurt vervolgens door het college. Daarnaast kan het zijn dat lopende het schrijfproces zich vragen voordoen die om keuzes vragen. Ook in dat geval zullen wij tussentijds bij uw raad terugkomen om die keuzes aan u voor te leggen.

Planning Het programma Biodiversiteit vloeit niet voort uit wettelijke of anderszins afspraken. Er geldt geen harde termijn waarbinnen een en ander afgerond moet worden. Omdat we de werkzaamheden zelf gaan uitvoeren, moeten de werkzaamheden naast de normale werkzaamheden plaatsvinden. Soms zal daar wat meer tijd voor zijn dan anders. We willen dan ook geen harde termijn stellen, maar de bedoeling is wel om een eerste concept van het ontwerp in Q2 2023 gereed te hebben, zodat in Q3 of Q4 het definitieve ontwerp ter inzage gelegd kan worden. Vaststelling zou dan nog in 2023 plaats kunnen vinden. Kosten De kosten voor de organisatie van de bijeenkomst en het betalen van de sprekers is gedaan uit het regulier budget voor duurzaamheid. Verder zijn er vooreerst geen kosten gemoeid met het opstellen van het programma, omdat we dat zelf doen. In het programma zelf zal een voorstel worden gedaan voor de

financiering van eventueel te maken keuzes die moeten leiden tot het versterken van de biodiversiteit.

Evaluatie De bespreeknotitie zal niet aan evaluatie onderhevig zijn. In het programma zal wel een monitoring en evaluatie worden opgenomen. 4. Kaders In onderstaande paragrafen hebben wij een aantal keuzes gemaakt voor het kader waarbinnen het programma opereert. Het programma Biodiversiteit in de bebouwde omgeving beperkt zich zoals de naam al zegt tot de bebouwde omgeving. Buiten de bebouwde omgeving bestaat het eiland uit natuurgebied. Daar zijn meerdere instanties bezig met beheer en ontwikkeling dat onder meer is gericht op behoud en versterken van biodiversiteit. Biodiversiteit zal in die gebieden wel telkens een toetsingscriterium zijn bij eventuele ontwikkelingen waarvoor een vergunning of anderszins nodig is. In de Omgevingsvisie is de keus gemaakt het programma te richten op de bebouwde omgeving. Natuur houdt niet op bij de rand van de natuurgebieden. Ook in de bebouwde omgeving komt een groot scala aan diversiteit van leven voor. In sommige grote steden is de biodiversiteit inmiddels groter dan op het platteland. De vraag is wat we onder de bebouwde omgeving verstaan. Wij stellen voor om onder de bebouwde omgeving te verstaan het dorp, het bedrijventerrein, de nabij het dorp liggende verblijfsaccommodaties, het zomerhuizenterrein en camping Stortemelk. Alle begrensd door de nu nog geldende bestemmingsplannen voor die gebieden.

Dat wil niet zeggen dat er harde grenzen worden getrokken binnen het gedachtengoed van het programma. De uitvoering zal gericht zijn op ingrepen in de bebouwde omgeving. Maar die ingrepen kunnen dienen ten behoeve van soorten die buiten de bebouwde omgeving leven, maar de bebouwde omgeving gebruiken om te verblijven of te foerageren of anderszins. Dat kan ook andersom gelden. Soorten die in de bebouwde omgeving nestelen en verblijven, maar buiten de bebouwde omgeving foerageren, kunnen vragen om ingrepen buiten de bebouwde kom om hun voortbestaan te kunnen blijven garanderen. Daarover zal met Staatsbosbeheer dan overleg plaatsvinden. Staatsbosbeheer maakt sowieso ook deel van de werkgroep uit. Al het leven begint vanuit de bodem. Het is belangrijk om te kijken of daarin verbeteringen kunnen worden bewerkstelligd. Vervolgens richten we ons niet op specifieke soorten. Al het leven is van belang. Daar waar we invloed op hebben en verbeteringen aan kunnen brengen zullen we die meenemen. Het doel is om de leefomgeving zo in te richten dat deze veel variatie biedt om kwalitatief als geschikt leefgebied voor de vele soorten die zich thuis voelen op Vlieland te dienen. Het programma richt zich niet enkel op gronden die bij de gemeente in eigendom zijn. Burgers en andere eigenaren zullen ook uitgedaagd en gestimuleerd moeten worden om waar nodig verbeteringen aan te brengen.

Dat alles wel gebaseerd op vrijwilligheid. Eventuele subsidies of anderszins vergoedingen kunnen daarin een stimulans zijn. In het programma zal ook onderzocht worden in hoeverre bij bestaande landelijke initiatieven kan worden aangesloten, zoals Deltaplan Biodiversiteit, de provinciale aanpak biodiversiteit, actie steenbreek, nationale teldagen, maar ook al bestaande plaatselijke initiatieven. 5. Kanttekeningen/risico’s

Geen.

6. Uitvoering De uitvoering is gericht op het opstellen van een programma Biodiversiteit bebouwde omgeving

7. Communicatie De bespreeknotitie is als raadsmemo openbaar.

8. Financiën N.v.t.

9. Juridische Zaken Tegen de bespreeknotitie staan geen rechtsmiddelen open.

10. Bijlagen geen

Vlieland, 13 december 2022 Burgemeester en wethouders van Vlieland, M. Schrier, burgemeester A. Idema, gemeentesecretaris