Voorjaarsnota 2024

Voorjaarsnota 2024

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...........................................................................................................3 Inleiding.......................................................................................................................4 Financieel perspectief................................................................................................5 Risico's ........................................................................................................................8 Ontwikkelingen ...........................................................................................................9 Proces richting begroting........................................................................................11 Bijlage........................................................................................................................13

3

Inleiding Geachte leden van de raad, Ieder voorjaar bieden wij de gemeenteraad een voorjaarsnota aan. Hierin presenteren wij het financieel meerjarenperspectief en leggen wij kaders en uitgangspunten aan u voor om in het najaar te komen tot een begroting. Deze voorjaarsnota bouwt voort op datgene wat we al in gang hebben gezet: we zijn uw coalitieakkoord aan het uitvoeren en blijven daar onverminderd mee doorgaan. Hiermee kunnen we de positieve flow doorzetten die de afgelopen jaren zichtbaar en voelbaar in de stad is gegroeid. Dankzij de inzet van vele enthousiaste Vlaardingers bouwen we gezamenlijk aan een toekomstbestendige woonstad voor vele generaties (nieuwe) Vlaardingers. Een stad waar onze jongeren opgeleid worden om hun steentje bij te dragen aan de samenleving en vele Vlaardingse ondernemingen. We bouwen aan een stad waar diezelfde Vlaardingers in hun vrije tijd kunnen ontspannen in een groene en inclusieve buitenruimte met de voorzieningen van een moderne stad. De vele stichtingen en vrijwilligers die onze stad kent, buurtinitiatieven, wijkdeals en onze partners helpen mee om van Vlaardingen een plek te maken waar je gewoonweg niet omheen kunt! Als college leveren we daar graag een bijdrage aan. Samen met de gemeentelijke organisatie werken we hard aan de plannen die u als raad aan ons heeft meegegeven uit te voeren.

De afgelopen jaren hebben we daarvoor de fundamenten gelegd. De eerste vruchten worden reeds geplukt, zo heeft u in de concept jaarstukken kunnen lezen. We gaan het coalitieakkoord uitvoeren; daarover bestaat geen twijfel. Met welke middelen we dit vanaf 2025 gaan doen, is op dit moment nog onduidelijk. Vooral financieel is er nog veel onduidelijk waardoor we in deze voorjaarsnota nog niet in zekerheden kunnen spreken. We weten op enkele vlakken nog niet hoeveel we van het Rijk gaan ontvangen, mede door de komst van een nieuw kabinet. In het hoofdstuk over het financieel perspectief gaan we daar nader op in. De onzekerheden maken dat deze voorjaarsnota er anders uitziet dan u van ons gewend bent. Wij achten het niet verstandig om met deze grote onzekerheden al op dit moment beleidsmatige en financiële keuzes aan uw raad voor te leggen. We hebben ons in deze voorjaarsnota daarom beperkt tot: - Een actualisatie van het financiële perspectief van de gemeente - Het voor u inzichtelijk maken van de financiële onzekerheden en risico’s - De autonome en budgetneutrale ontwikkelingen - Het verdere proces om te komen tot de begroting in het najaar inclusief de (financiële) kaders en uitgangspunten In de bijlage vindt u tot slot de beleidsmatige balans die wij halverwege onze bestuursperiode hebben opgemaakt van de stadsprogramma’s.

4

Financieel perspectief Financieel perspectief gemeente Vlaardingen In onderstaande tabel treft u in meerjarenperspectief de financiële positie van de gemeente Vlaardingen aan. In deze tabel zijn de vastgestelde meerjarenbegroting 2024-2027, de genomen raadsbesluiten tot april, de concept 1e voortgangsrapportage 2024 en de autonome ontwikkelingen opgenomen. Overzichtstabel VJN 2025

2025

2026

2027

2028

Saldo 2025

3.694.875

2.761.863

5.888.231

5.888.231

Indexering CAO-ontwikkelingen

-1.940.895

-2.455.515

-2.995.625

-3.535.735

521.078

881.310

1.185.722

1.490.134

-2.528.351

-2.609.303

-2.679.327

-2.749.352

-951.500

-1.393.693

-1.629.737

-1.865.781

-1.945.965

-359.818

-423.195

-580.988

-495.037

-908.226

-1.002.641

-1.002.641

-1.311.000

3.997.000

3.534.000

3.534.000

0

0

11.000.000

900.000

Actualiseren GRC Tool

-7.000

-7.000

-7.000

-7.000

Implementatie Woo

-70.000

-70.000

-70.000

0

RVU-regeling

-168.000

-138.000

-109.000

-53.000

0

0

-19.000

-19.000

-5.201.794

-301.382

12.672.428

1.998.870

Indexering OZB Indexering verbonden partijen Indexering verbonden partijen 'regeling groot' Indexering CPI Effect 1e Voortgangsrapportage Verwachting meicirculaire Verwachte winstnemingen MPG *

Grondaankoop basisschool Rivierzone Actueel saldo

*In de meest actuele versie van de MPG worden winstnemingen verwacht. In 2027 bedraagt dat € 11 miljoen en in 2028 € 0,9 miljoen winstnemingen Het financieel perspectief van de gemeente Vlaardingen wordt door de ontwikkelingen in deze voorjaarsnota ten opzichte van de meerjarenbegroting 2024 -2027 naar beneden bijgesteld. Structureel begrotingssaldo De begroting is de komende jaren structureel in evenwicht. Dit betekent dat alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten, zoals het hoort bij solide financiën. Het structureel evenwicht geeft een beeld van het begrotingssaldo na eliminatie van alle incidentele lasten, baten en reservemutaties. Hierdoor ontstaat inzicht in de robuustheid van de begroting. De achterliggende gedachte hierbij is dat een begroting waarin structurele lasten worden gedekt door incidentele baten op termijn niet houdbaar is en leidt tot een ongunstige financiële positie. Structureel begrotingssaldo

2025

2026

2027

2028

Saldo van baten en lasten

-5.201.794

-301.382

12.672.428

1.998.870

Incidentele baten en lasten (saldo)

-12.077.250

-9.519.135

10.859.323

759.323

Totaal structureel begrotingssaldo

6.875.455

9.217.753

1.813.105

1.239.547

Als gemeente streven wij naar een begroting die structureel in evenwicht is, omdat we dan niet afhankelijk zijn van incidentele mee- of tegenvallers en gesteld staan tegen eventuele risico’s en onzekerheden. De provincie toetst de begroting dan ook op het structureel evenwicht. Daar voldoen we op dit moment aan.

5

Onzekerheden Onzekerheden In het hierboven gepresenteerde financiële overzicht zijn we uitgegaan van de cijfers die we tot nu toe zeker weten. Er zijn ook nog veel cijfers waar we nog geen duidelijkheid over hebben. Ontwikkelingen in de landelijke politiek maken het onmogelijk om daar op dit moment iets zinnigs over te zeggen. In het onlangs gepresenteerde hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet staan een aantal zaken opgenomen die gevolgen hebben voor de gemeentefinanciën: • De stijging van OZB wordt gemaximeerd, waarbij op dit moment onduidelijk is wat dat maximum behelst. • Specifieke uitkeringen (SPUK) worden overgeheveld naar het gemeentefonds en provinciefonds met budgetbijstelling van 10% (638 miljoen), waarbij onduidelijk is wat hierbij voor Vlaardingen het financiële gevolg is. De BUIG blijft hierbij buiten beschouwing. • De besparing op de jeugdzorg van 500 miljoen vervalt, al was deze nog niet ingeboekt. Daarnaast kunnen er ook indirecte gevolgen zijn van nieuw beleid van het nieuwe kabinet voor gemeenten. Als er besloten wordt om te bezuinigen op een bepaald onderwerp bijvoorbeeld, is het de vraag of gemeenten deze klap dan moeten opvangen. Ook in de op 15 april gepubliceerde voorjaarsnota van het Rijk staan maatregelen die gevolgen hebben voor de gemeentelijke financiën. Zo is aangegeven dat de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026 komt te vervallen.

Ook is besloten om het accres niet pas vanaf 2027, maar al vanaf 2024 te berekenen op basis van de BBP-systematiek en daar een prijsindexcijfer op toe te passen. Tot slot komt er geld in het gemeentefonds als eerste betaling voor de indexering van de zorgkosten. Welke financiële gevolgen dit allemaal precies voor gemeenten heeft, is nog onduidelijk. Ook omdat het gesprek over de voorjaarsnota van het Rijk nog gevoerd moet worden in de Tweede Kamer, met mogelijke wijzigingen tot gevolg. De effecten van de voorjaarsnota van het Rijk worden verwerkt in de meicirculaire. Ondanks dat we deze op het moment nog niet hebben ontvangen, hebben we hiervoor wel een inschatting gemaakt in het financieel perspectief. Mogelijke aanpassing begrotingssystematiek Het afgelopen jaar heeft de provincie ons erop gewezen dat onze eigen systematiek van het berekenen van onze incidentele en structurele lasten strenger is dan de uitgangspunten die zij hiervoor hanteren. Die uitgangspunten bieden ons de ruimte om meer lasten als incidenteel te bestempelen, dan dat wij nu doen. Als we de uitgangspunten van de provincie aanhouden, dan ziet ons financieel perspectief er als volgt uit:

Wij zullen de komende tijd, in overleg met de provincie, onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om onze systematiek van begroten beter aan te laten sluiten bij die van de provincie. Algemene reserve In onderstaande tabel hebben wij het verwachte verloop van de algemene reserve opgenomen. ontwikkeling algemene reserve

2025

2026

2027

2028

Stand algemene reserve

41.078.000

39.783.000

52.280.000

54.279.000

Begrotingssaldo

38.000.000

38.000.000

38.000.000

38.000.000

108%

105%

138%

143%

Stand algemene reserve

6

Ook de komende jaren blijven wij eraan werken om de algemene reserve robuust te houden. Een financiële buffer is en blijft immers noodzakelijk voor het opvangen van financiële tegenvallers. Ons perspectief is om de algemene reserve niet onnodig te laten groeien. Daarom gaan we onderzoeken of en hoe we optimaal gebruik kunnen maken van de algemene reserve om extra dekking te vinden voor incidentele uitgaven, conform de hierboven genoemde begrotingssystematiek van de provincie. Weerstandsratio Wij vinden het belangrijk dat we genoeg geld in onze algemene reserve hebben om financiële risico’s op te kunnen vangen. Het weerstandsvermogen is een maatstaf die aangeeft in hoeverre je daartoe in staat bent. In Vlaardingen hebben we hier aandacht voor in de vorm van risicomanagement dat structureel onderdeel is van de planning- en control-cyclus. Op basis van de recente risicoinventarisatie en de bijbehorende kansenverdeling (ten behoeve van de jaarrekening 2023) moet een weerstandscapaciteit (algemene reserve) van € 38 miljoen worden aangehouden. Zoals u hierboven heeft kunnen zien, voldoen we hier aan. De weerstandsratio kent op basis van het huidige perspectief een omvang van 1,08 oplopend naar 1,4 in 2028, maar laat vooralsnog een stijgende trend zien.

De verwachte weerstandsratio blijft hiermee boven de absolute ondergrens van 1,0, zoals opgenomen in het coalitieakkoord 'Groei en Bloei voor Vlaardingen'.

7

Risico's Risico's Naast de onzekerheden die het gevolg zijn van de landelijke politiek en de begrotingssystematiek van de provincie, zijn er ook in Vlaardingen zaken die extra aandacht vragen bij het opstellen van de begroting 2025. Het gaat om onderwerpen waarvan nog geen cijfers bekend zijn om de hoogte en kans te bepalen. Om u vooruitlopend op de begroting alvast te informeren hierover, hebben we deze onderwerpen in deze voorjaarsnota opgenomen als risico. Deze risico’s zijn meegenomen in de inschatting van het weerstandsvermogen. De benodigde weerstandscapaciteit van 38 miljoen is gebaseerd op de risico’s die zijn opgenomen in de concept jaarrekening 2023 en aangepast op basis van onderstaande onderwerpen. Het gaat hier om een globale indicatie; een berekening op basis van de Monte Carlo methode heeft niet plaatsgevonden. Jeugdhulp ROGplus heeft aangegeven dat Mevis op basis van de concept jaarstukken 2023 het signaal heeft afgegeven dat er zorgen zijn over de beschikbare middelen. Op basis van de contractafspraken zijn er eisen gesteld over het beoordelen van dit verzoek. Financiële tekorten worden beoordeeld of deze zijn ontstaan door exogene factor. Als hier sprake van is, zal de gemeenten middelen beschikbaar stellen. Onze inschatting is dat dit zorgt voor een stijging van de kans dat het risico zich zal voordoen.

Indexatie Het uitgangspunt voor de voorjaarsnota 2024 en de begroting 2025 is indexering van onze baten en lasten op basis van CPI. Hierdoor verandert de omvang en kans van de indexering. Dit wordt meegenomen in de uitwerking van de begroting. Momenteel worden de investeringen niet aangepast aan deze indexering op basis van CPI, waardoor er een risico blijft. Rivierzone Bij de behandeling van de jaarrekening 2023 wordt aan uw raad voorgesteld om een bestemmingsreserve voor de Rivierzone te vormen. Deze bestemmingsreserve is bestemd voor onvoorziene uitgaven. Hierdoor zal vanaf 2024 het risico worden meegenomen in de beoordeling van de specifieke bestemmingsreserve. In de huidige begroting is het risico opgenomen op basis van de besluitvorming bij de gebiedsontwikkeling Rivierzone. Het risico wordt hiermee niet meer opgenomen in het weerstandsvermogen. Grondexploitaties actualiseren Het risico grondexploitatie is momenteel gebaseerd op de jaarrekening 2023. Hierin is de uitkomst van de concept MPG 2024 niet verwerkt. De risico’s zijn nog niet beoordeeld. De uitkomsten van deze beoordeling worden meegenomen in de begroting 2025. Gemeentefonds Wij voorzien dat de gevolgen van de voorjaarsnota van het Rijk en de komst van een nieuw kabinet niet gunstig zullen zijn voor de uitkering aan gemeenten via het gemeentefonds. De kans dat dit risico zich voordoet, stijgt daarmee.

MIP vernieuwing zwembad, extra sporthal, onderwijshuisvesting door gebiedsontwikkeling Voor de verschillende gebiedsontwikkelingen in de stad zijn investeringen nodig om de noodzakelijke voorzieningen voor de inwoners te kunnen realiseren. De hoogte van de investeringen is gebaseerd op inschattingen waardoor overschrijdingen mogelijk zijn. We zien in het algemeen vertragingen oplopen door gebrek aan capaciteit en langere procedures. Daarom achten we de kans dat dit risico zich op korte termijn voordoet beperkt. Met de nog steeds sterk stijgende bouwprijzen, kan vertraging op langere termijn wel financiële gevolgen hebben. Deze risico’s zijn onderdeel van het weerstandsvermogen.

8

Ontwikkelingen Ontwikkelingen Zoals gezegd achten wij het vanwege alle onduidelijkheden niet verstandig om op dit moment al beleidsmatige en financiële keuzes aan uw raad voor te leggen. Toch zijn er enkele ontwikkelingen waar we als gemeente niet omheen kunnen, de zogeheten autonome ontwikkelingen. Dit zijn ontwikkelingen die op de gemeente afkomen en waar de gemeente niet zelf (direct) invloed op kan uitoefenen. Ons voorstel is daarom om deze hoe dan ook op te nemen in de volgende meerjarenbegroting evenals enkele budgetneutrale voorstellen. Autonome ontwikkelingen Indexering Gemeenschappelijke Regelingen Tussen de gemeenschappelijke regelingen en de deelnemende gemeenten zijn afspraken gemaakt over het indexeren van de kosten. Deze reeds bestaande afspraken zorgen ervoor dat de kosten van deze gemeenschappelijke regelingen hoger worden. Ondanks dat hebben we de gemeenschappelijke regelingen gevraagd om op weg naar 2026 zelf met initiatieven te komen die een bijdrage leveren aan de financiële opgaven waarvoor gemeenten staan. We gaan daarover graag in constructief overleg met de gemeenschappelijke regelingen en collega-deelnemers. In dat overleg zien we ook graag al verkenningen aan de orde komen die inzicht bieden in de mogelijkheden tot heroverwegingen van (middelen)inzet in 2025.

Recente signalen over de beperking van rijksmiddelen voor gemeenten in 2025 maken dit noodzakelijk. Om in het financieel perspectief uit te gaan van de meest actuele en realistische cijfers is deze indexatie meegenomen in het financieel perspectief 2025. Deze indexering betreft dus de totale verhoging van de kosten van de gemeenschappelijke regelingen. Indexering CAO Het bestuur van de VNG heeft eind 2023 het cao-akkoord bekrachtigd. De nieuwe cao kent onder andere een salarisverhoging van 6 procent die in twee delen wordt toegekend. De grootste stijging van 4,75 procent is per 1 januari 2024 ingegaan. In oktober 2024 volgt een tweede verhoging van 1,25 procent. Ook is de maximale hoogte van de arbeidsmarkttoelage verhoogd van 10 naar 15 procent en wordt het bovenwettelijk verlof uitgebreid naar 57,6 uur. Ook wordt de toelage voor onregelmatigheidsdienst en beschikbaarheidsdienst verhoogd. Deze wordt opgebouwd over het salaris met en maximum van de maximale periodiek in schaal 8. Dat is nu schaal 6 en schaal 7. De opgenomen kosten zijn de meerkosten ten opzichte van de begroting. Indexering OZB In het coalitieakkoord 2022 - 2026 ‘Groei en bloei voor Vlaardingen’ is opgenomen dat de komende jaren de lokale lasten alleen worden aangepast aan de inflatieontwikkeling.

Voor de lokale lasten geldt in dit geval dat deze stijgen met de consumentenprijsindex (CPI) zoals gepubliceerd door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in januari van het jaar voorafgaand aan de begroting. Effecten 1e VGR In de 1e Voortgangsrapportage (VGR) wordt een update gegeven van de financiële effecten van het begrotingsjaar 2024 tot op heden. Sommige van deze effecten hebben ook gevolgen voor de begrotingsjaren 2025 en verder. De 1e VGR wordt tegelijkertijd met deze Voorjaarsnota aan u aangeboden en besluitvorming erover moet dus nog plaatsvinden. De cijfers liggen daarom bij het schrijven van deze Voorjaarsnota nog niet vast. Om een zo actueel en compleet mogelijk financieel perspectief te schetsen, hebben we het effect van de concept 1e VGR toch alvast opgenomen in de Voorjaarsnota. Actualiseren budget na aanbesteding van de GRC-tool We werken binnen de gemeente met een Governance, Risk en Compliance tool (GRC) om onze controle aanpak voor de rechtmatigheid, getrouwheid en kwaliteit te beheersen. De aanbesteding van deze tool is hoger uitgevallen dan oorspronkelijk was begroot. In 2024 wordt dit opgevangen door incidentele middelen; voor de jaren erna zijn extra middelen noodzakelijk. Implementatie Woo De Wet open overheid (Woo) regelt het recht van inwoners op informatie van de overheid. De wet

9

beoogt overheden transparanter te maken door overheidsinformatie beter vindbaar en digitaal toegankelijker te maken en daarmee vertrouwen van onze inwoners in de overheid te vergroten. De drie pijlers waarop de Woo rust zijn: passieve openbaarmaking (voorheen het Wob-verzoek), de actieve openbaarmaking en het op orde brengen van de informatiehuishouding. De aanpassingen die dit van de gemeente vraagt op het gebied van onder andere archivering leiden tot kosten. Vanwege de wettelijke verplichting is deze ontwikkeling onvermijdelijk. RVU-regeling Overheid, vakbonden en werkgevers hebben in de cao-afspraken vastgelegd over het eerder laten stoppen met werken van werknemers. Dit heet de Regeling voor Vervroegde Uittreding (RVU) en geldt voor werknemers die in de periode van 2024 tot en met 31 december 2028 de AOW gerechtigde leeftijd bereiken. Er zijn in 2024 al medewerkers gestart met de RVU-regeling en er zijn medewerkers die op een later moment gebruik gaan maken van de regeling in de komende jaren. Het gaat om in totaal vijftien medewerkers die aan de voorwaarden voldoen en de regeling kunnen aanvragen. De totaalkosten om die vijftien medewerkers twee jaar voor het bereiken van de AOW-leeftijd met pensioen te laten gaan, zijn €586.958,-. De vraag is of alle medewerkers hier gebruik van gaan maken of maar een gedeelte.

Omdat de regeling fiscaal gunstig is, verwachten wij dat deze medewerkers hier gebruik van gaan maken. Basisschool Rivierzone (inclusief grondaankoop) In de Rivierzone gaan we een stoere nieuwe stadswijk ontwikkelen waarbij we circa 3.000 woningen toevoegen aan het woningaanbod in Vlaardingen. Op basis van de laatste leerlingprognose is de verwachting dat in dit gebied 350 tot 400 kinderen komen te wonen. Deze jonge bewoners hebben een plek dichtbij nodig om te leren en zich te kunnen ontwikkelen. Daarvoor is een nieuwe basisschool nodig met kinderopvangvoorziening. Om dit te kunnen realiseren moet grond aangekocht worden in het gebied. Dat vraagt om een investering. Budgetneutrale ontwikkelingen MIP 2023 – 2037 Sportaccommodaties In het meerjareninvesteringsplan 2023-2037 Sportparken Vlaardingen staan de investeringen in sportaccommodaties opgenomen per jaarschijf. Ook voor 2025 staan een aantal investeringen gepland. Een aantal investeringen die gepland stonden in 2025 worden doorgeschoven, omdat deze nu nog niet noodzakelijk zijn. Dit leidt tot lagere investeringskosten voor 2025. Deze kosten komen er in 2026 bij, maar worden gedekt door de doorgeschoven budgetten. Om deze investeringen te kunnen doen, moet de raad hiermee instemmen tijdens de begrotingsbehandeling.

Aanschaf hogedruk- en vacuüm reinigingswagen Met een HD-wagen kunnen reinigingswerkzaamheden aan putten, gemalen en fonteinen uitgevoerd worden. Ook kan bij forse regenval de HD-wagen ingezet worden bij het wegpompen van overvloedig water. Op dit moment wordt hiervoor een aannemer ingeschakeld. De aanschaf van de HD-wagen kan budgetneutraal uitgevoerd worden. De huidige exploitatielasten voor het inhuren van de aannemer maken plaats voor kapitaalslasten. Bijkomend voordeel hierbij is dat er op piekmomenten bij bv hoosbuien de afhankelijkheid van de aannemer afneemt. Inzet van een HD-wagen bij stevige hoosbuien beperkt de overlast voor onze inwoners en komt onze dienstverlening ten goede. Uitbreiding team Gebieds- en Programmamanagement Toenemende complexiteit, activiteiten en ontwikkelingen in gebieden vraagt om inzicht, overzicht, prioritering van de activiteiten in de stedelijke ontwikkeling en zorgen voor samenwerking en afstemming met vele belanghebbenden. Gebiedsmanagers vervullen hierin de strategische spilfunctie, als opdrachtnemer van gebiedsgericht programma’s en opdrachtgever van (woning) bouwprojecten en andere ontwikkelingen. Op dit moment mist een deel van de gebieden in de stad een gebiedsmanager. De uitbreiding zorgt voor duurzame dekking van het gebiedsmanagement over de hele stad.

Deze uitbreiding kan budgetneutraal worden uitgevoerd, omdat deze medewerkers tijd gaan schrijven op projecten. De kosten voor deze medewerkers worden dus geregeld in de projectbudgetten.

10

Proces richting begroting Proces We gebruiken de komende maanden tot aan de begroting om alle onzekerheden zoveel mogelijk weg te nemen en om te bekijken hoe we zo efficiënt mogelijk met onze middelen kunnen omgaan om het maximale resultaat voor de stad te behalen. Voor de zaken waar nog geen duidelijkheid over is, zullen we een reële inschatting maken, zodat u in het najaar bij de begrotingsbehandeling weloverwogen keuzes kunt maken. Zorgen Over het algemeen kunnen we stellen dat we dankzij het jarenlang gevoerde solide financieel beleid een stabiele financiële positie hebben. Daar mogen we best trots op zijn. Het heeft ervoor gezorgd dat we, ondanks alle onzekerheden, regie kunnen houden op de keuzes die we maken voor de stad. De soms nijpende situatie bij gemeentes in het land laat zien hoe het anders had kunnen zijn. We moeten echter waken voor te veel optimisme. We maken ons zorgen over de consequenties van het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet inclusief de voorstellen uit de voorjaarsnota van het Rijk. We moeten er rekening mee houden dat dit ook negatieve gevolgen kan hebben voor de financiële huishouding van gemeenten. Stadsprogramma’s We zien dat de stadprogramma's nog steeds relevant zijn, gezien de uitdagingen die we (landelijk) op ons af zien komen. We hebben al veel gedaan het afgelopen jaar.

We zien echter ook de uitdagingen zoals de krapte op de arbeidsmarkt en de beschikbare financiële middelen van de gemeente vanaf 2026. In de bijlage leest u de beleidsmatige balans die wij onlangs hebben opgemaakt. Hiermee lossen wij onze belofte in zoals verwoord in het Uitvoeringsprogramma stadsprogramma’s 2023-2026 die wij op 13 december 2022 hebben vastgesteld. Ondanks dat we de toekomst niet kunnen voorspellen, kunnen we wel nu al de conclusie trekken dat, als we de doelstellingen zoals in de stadsprogramma’s zijn benoemd tijdig willen realiseren, we daar extra middelen voor nodig hebben. Bij de begroting doen we daar een voorstel toe mochten onze financiën dat toelaten. We onderzoeken onder andere of en hoe we optimaal gebruik kunnen maken van de algemene reserve om extra dekking te vinden voor de stadsprogramma’s. Die algemene reserve wordt mogelijk nog aangevuld met (bestemmings)reserves. Voor de begroting gaan we al onze (bestemmings)reserves namelijk tegen het licht houden om te zien of ze nog nodig zijn of kunnen terugvloeien naar de algemene reserve. Mochten de financiën niet toereikend zijn om te investeren in onze stadsprogramma’s, dan kan het zelfs zijn dat we moeten bezien of we de doelstellingen moeten temporiseren of onze ambities moeten bijstellen. Laat duidelijk zijn dat dat absoluut niet onze wens is.

Wij zullen dan ook met een extra kritische blik naar onze huidige begroting kijken en de mogelijkheden onderzoeken om nog realistischer te begroten. Het eerdergenoemde voorstel om met de provincie in overleg te gaan over onze begrotingssystematiek maakt daar onderdeel van uit. Evenals het actualiseren van onze (bestemmings)reserves. Ook nieuwe voorstellen voor extra middelen leggen we langs een strenge lat. Daarnaast blijven we altijd op zoek naar mogelijkheden om onze opbrengsten te optimaliseren, bijvoorbeeld door efficiënter te werken of externe financiering aan te trekken. Uiteraard gaan wij de komende maanden ook bekijken welke andere belangrijke ontwikkelingen, naast de stadsprogramma’s, nog meer noodzakelijk zijn om te verwerken in de begroting. Kaders en uitgangspunten begroting 2025 – 2028 Om te komen tot een begroting die wij in het najaar aan u voorleggen, hanteren we de uitgangspunten en financiële kaders zoals benoemd in het coalitieakkoord ‘Groei en Bloei voor Vlaardingen’. Dat betekent dat: - We een structureel sluitende begroting presenteren - We de beschikbare middelen in principe gebruiken voor de stadsprogramma’s - We de oplossing voor eventuele tekorten zoeken binnen de begroting, maar in principe zoveel als mogelijk buiten de stadsprogramma’s om

11

In het coalitieakkoord zijn verder de volgende ratio’s als financieel kaders meegegeven: - We hanteren voor onze weerstandsratio een absolute ondergrens van 1,0 - We streven naar een minimale solvabiliteit van 20% - De lokale heffingen bewegen mee met de inflatieontwikkeling. Bij eventuele financiële tegenvallers zoeken wij eerst naar andere opties om deze op te vangen. Het verhogen van de lokale lasten is het allerlaatste redmiddel Deze kaders zorgen ervoor dat we de voorziene risico’s het hoofd kunnen bieden en we weloverwogen kunnen omgaan met de financiële ruimte die er al dan niet is.

12

Bijlage Bijlage Balans Uitvoeringsprogramma stadsprogramma’s 2023-2026 Inleiding In het Coalitieakkoord Groei en Bloei voor Vlaardingen 2022-2026 zijn acht stadsprogramma’s benoemd. Dit zijn grote maatschappelijke vraagstukken voor Vlaardingen, die over de grenzen van portefeuilles heen gaan en van groot belang zijn voor de stad. Op 13 december 2022 heeft het college van B&W het Uitvoeringsprogramma stadsprogramma’s 2023-2026 vastgesteld. In het uitvoeringsprogramma staat dat we halverwege de bestuursperiode de balans gaan opmaken. We zien dat de stadprogramma's nog steeds relevant zijn, gezien de uitdagingen die we (landelijk) op ons af zien komen. We hebben al veel gedaan het afgelopen jaar. We zien echter ook de uitdagingen zoals de krapte op de arbeidsmarkt en de beschikbare financiële middelen van de gemeente vanaf 2026. Versterken van bestaande kaders en vigerend beleid Het uitvoeringsprogramma bevat lopende activiteiten, reguliere werkzaamheden binnen de door uw raad reeds gestelde kaders. Het afgelopen jaar is uw raad bijvoorbeeld al via een eigen trajecten betrokken bij de gebiedsgerichte stadsprogramma’s Nieuwe Rivierzone, Nieuwe Binnenstad en de Nieuwe Westwijk. Het is dus niet nieuw wat hebben gedaan en gaan doen. Wel versterkten en verlegden wij accenten op lopende programma’s en projecten. De komende periode blijven we dit uitgangspunt hanteren.

In voorliggend memo wordt beschreven waar we staan per uitvoeringsprogramma. Drie vragen staan centraal: -

Wat is er bereikt in 2023?

-

Is er sprake van herijking van het uitvoeringsprogramma?

-

Hoe gaan we verder deze bestuursperiode?

Het is een beschrijving op hoofdlijnen en vanuit de inhoud. Eventuele (financiële) herijking of bijstelling wordt meegenomen in de Voorjaarsnota 2024. Gebieds- en themagericht In het coalitieakkoord zijn drie gebiedsgerichte en vijf themagerichte stadsprogramma benoemd. Deze acht stadsprogramma’s vragen een andere aanpak en hebben een andere tijdshorizon. Deze programma’s zijn al gestart voor deze bestuursperiode en hun benoeming tot stadsprogramma en hebben een tijdshorizon die verder gaat dan deze bestuursperiode. Bepaalde activiteiten binnen een uitvoeringsprogramma kunnen soms meer dan tien jaar duren. Uitvoerbaarheid In de uitvoeringsprogramma’s hebben wij we aangegeven dat wij, voordat wij aan de slag gaan, samen met organisaties in de stad de uitvoerbaarheid van de uitvoeringsprogramma’s bekijken. Een aantal rand voorwaardelijke zaken is daarbij cruciaal zoals krapte op de arbeidsmarkt. De organisatie heeft te maken met een krappe arbeidsmarkt. Binnen bepaalde vakgebieden is de krapte zo groot, dat het werven van vast of flexibel personeel echt een grote uitdaging is en soms misschien wel niet te realiseren, vooral op de vakgebieden ruimtelijke ordening, verkeer, duurzaamheid, milieu, vergunningen, financiën en juridisch.

De huidige ontwikkelingen op de woningmarkt en de financiële markt (rentes, bouwkosten, betaalbaarheid), invoering Omgevingswet en bezwaar- en beroepsprocedures, zijn eveneens

13

belangrijke oorzaken die de uitvoerbaarheid beïnvloeden. Deze vormen een risico voor de uitvoering. Dit risico is aanzienlijk gebleken. De uitvoerbaarheid van o.a. de gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s komt op de lange termijn onder druk te staan. Wij gaan inzichtelijk maken wat dit voor consequenties heeft op de uitvoerbaarheid op de lange termijn. Wat is er bereikt in 2023? In 2023 is er al veel bereikt of in gang gezet van de uitvoeringsprogramma’s. Nieuwe Rivierzone Vanuit het programma Nieuwe Rivierzone gerealiseerde en/of mogelijk gemaakte ontwikkelingen zijn: vaststelling Gebiedsvisie en drietal bestemmingsplan, waartegen beroepsprocedure loopt bij Raad van State, realisatie schetsontwerp en beeldkwaliteitsplan hoogwateroplossing, bouwrijp maken en afgifte omgevingsvergunning Museumkwartier, aankoop kavel onderwijs- en sportgebouw MBO campus, ingebruikname tijdelijke woonstudio’s en diverse participatiebijeenkomsten en placemaking activiteiten. De voortgang van verschillende woningbouwontwikkelingen binnen het programma heeft vertraging opgelopen door onder andere de beroepsprocedure, gewijzigde woningmarktsituatie en rente- en bouwkostenstijging. Inmiddels heeft de Raad van State de gemeente in het gelijk gesteld in de beroepsprocedure en kunnen we door met het uitvoeren van de plannen.

Nieuwe Binnenstad In 2023 zijn er in de binnenstad stappen gezet zowel voor de lange als korte termijn. Zo zijn er al concrete ingrepen in de buitenruimte gedaan om ook nu al te werken aan een vernieuwing, vergroening en verlevendiging van de binnenstad. Zo is meer groen toegevoegd. De toegevoegde zitjes en speeltuin worden regelmatig gebruikt wat zorgt voor meer levendigheid in de binnenstad. Daarnaast kan een aantal ambities uit het coalitieakkoord pas op de langere termijn zichtbaar resultaat opleveren. Het (her)ontwikkelingsproces is iets van de lange adem. In de nieuwe stedenbouwkundige visie is in kaart gebracht hoe de binnenstad eruit zou kunnen komen te zien, waarbij de transformatie van het Liesveldviaduct naar een park het focuspunt betreft. Nieuwe Westwijk Het Stadsprogramma Nieuwe Westwijk ligt op koers om zijn doelen te bereiken. In 2023 zijn belangrijke stappen gezet, waaronder het veiligstellen van de benodigde subsidies. De actualisatie van het uitvoeringsprogramma in juli 2023 heeft het programma versterkt met duidelijkere doelstellingen en een efficiëntere monitoring. Er is een breed scala aan activiteiten ontplooid. Het Talent- en stagehuis is bijvoorbeeld geopend. De versterking van politie en boa’s in de wijk en de ontwikkeling van het dagprogramma Kind en Ouders benadrukken de toewijding aan een veiligere woonomgeving.

De programma’s preventie met gezag en SPUK Kansrijke Wijk liggen op planning. Nieuwe Energie Vanuit het programma Nieuwe Energie zijn twee wijkaanpakken aardgasvrij gestart. Ook zijn er twee windturbines gerealiseerd en is het Routeplan CO2 neutraal vastgoed vastgesteld en zijn we gestart met de uitvoering daarvan. In samenwerking met MeGreen en de woningcorporaties hebben energiecoaches en fixers gratis energieadvies gegeven en kleine energiebesparende maatregelen aangebracht bij financieel kwetsbare bewoners om de energierekening te verlagen en energiearmoede te voorkomen. De onlangs opgerichte Stichting Energiebank Vlaardingen gaat deze inzet overnemen en intensiveren. Als voorbeeld en ter inspiratie van andere woningeigenaren zijn 11 woningeigenaren actief aan de slag met het isoleren en uiteindelijk aardgasvrij maken van hun woning. Hierbij worden zij gratis begeleid met advies en ondersteuning en maken zij aanspraak op een subsidie van maximaal € 2.000 wanneer zij daadwerkelijk hun huis verduurzamen. Het programma Lokale Aanpak Isolatie is opgesteld en voor de eerste 667 woningeigenaren in een slecht geïsoleerde woning en in een financieel kwetsbare situatie is € 1,2 miljoen subsidie verkregen om hun woningen beter te isoleren, waardoor hun energierekening daalt en CO2 wordt bespaard.

In samenwerking tussen teams Wonen en Nieuwe Energie is besloten een Woon- en Energieloket Vlaardingen op te richten. De kwartiermaker is gestart. WarmtelinQ wordt aangelegd en afspraken zijn gemaakt over compensatie voor de overlast. Walstroom wordt fasegewijs gerealiseerd, waarbij de eerste aanlegplaats bij DFDS een feit is en de pilot met lokale inkoop van elektriciteit voor de gemeentelijke organisatie is gestart.

14

Groen Vlaardingen Vlaardingen wordt groener: in 2023 werden we kampioen NK Tegelwippen. Vele stenige plekken zijn groene plekken geworden, niet alleen in het stadscentrum maar gemeentebreed. Ook bewoners en scholen haalden veel van hun tegels weg. Via wijkdeals zijn geveltuinen aangelegd of onderhouden bewoners openbaar groen. De stadstuinman en stadsecoloog staan in nauw contact met onze inwoners. Zij geven niet alleen veel informatie maar organiseerden vele aansprekende activiteiten, zoals ommetjes, excursies en werkdagen in het groen. Het nieuwe groenbeleidsplan, dat zich in de afrondende fase bevindt, is een routekaart naar een groener Vlaardingen. Voor het beheer van reeds gesaneerde delen in de Broekpolder is een beheerplan in de maak. Participatie is een onlosmakelijk onderdeel van het Stadsprogramma Groen Vlaardingen. Leefbaar Vlaardingen In nauwe samenhang met programma’s Groen en Veilig Vlaardingen is in 2023 uitvoering gegeven aan het stadsprogramma Leefbaar Vlaardingen. We zetten in op een prettige omgeving, een schone omgeving. We betrekken onze inwoners daar actief bij. Bestaande parels houden we in ere: het Oranjepark onderhouden we op een hoog niveau. Ook heeft de skatebaan, een belangrijke plek voor jongeren, een nieuwe coating gekregen. In de Binnenstad zijn extra zitgelegenheden toegevoegd.

Er zijn extra veegrondes en vuilprikacties uitgevoerd op verschillende locaties in Vlaardingen. Veilig Vlaardingen Het uitvoeringsprogramma Veilig Vlaardingen was deels gericht op de versterking van het interventieteam met een Bibob-coördinator en medewerkers en het aanstellen van de stadsmarinier. Ook zijn campagnes gevoerd in het kader van weerbaarheid, het melden van een vermoeden en, in samenwerking met jongerenwerk en politie, het tegenaan van wapenbezit onder jongeren. Eind 2023 is het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 vastgesteld met twee extra prioriteiten; aanpak problematiek rondom arbeidsmigratie en waarborgen digitale veiligheid. Zorgzaam Vlaardingen Het stadsprogramma Zorgzaam Vlaardingen kent de volgende drie focuspunten: armoede, gezondheid en sport & bewegen, waarbij de inzet primair gericht is op preventie. Met betrekking tot de preventie van armoede zijn de uitbreiding van het Jeugdeducatiefonds en de Doorbraakmethode twee grote stappen. Het Jeugdeducatiefonds vergroot de ontwikkelkansen van kinderen die opgroeien in armoede. De Doorbraakmethode streeft naar effectieve en structurele oplossingen in situaties met multiproblematiek. Op het gebied van gezondheid zijn we in 2023 gestart met 15 verschillende programma’s binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Deze programma’s beslaan een breed spectrum aan gezondheidsinterventies, zoals valpreventie of het terugdringen van gezondheidsachterstanden. In het kader van Sport & Bewegen hebben we de inzet van buurtsportcoaches uitgebreid en diverse kleinere initiatieven vanuit de samenleving mogelijk gemaakt via onze subsidieregeling Zorgzaam Vlaardingen. Hoe gaan we verder? Voor de tweede helft van de bestuursperiode ligt de focus van de uitvoeringsprogramma’s op de volgende hoofdactiviteiten. Nieuwe Rivierzone Vanuit het stadsprogramma Nieuwe Rivierzone ligt de focus vooral op; start woningbouw binnengebied en restauratie bestaande panden Museumkwartier, omgevingsvergunningsprocedure en start realisatie herbestemming bestaand hoofdgebouw en kavel 9 District U, sociale woningbouw op kavel 7 en 8 District U, planvorming onderwijs- en sportgebouw binnen District U, het tijdig en goed inpassen van basisschool en kinderopvang, opstellen integrale planvorming en beeldkwaliteit totale openbare ruimte en infrastructuur plus participatie, voorbereiding en uitwerking overige woningbouwontwikkelingen, voorzieningen en infrastructuur, realisatie hoogwateroplossing en start herinrichting kades, opstellen plan en besluitvorming parkeeroplossing totale Rivierzone en uitrol gebiedsmarketing.

Nieuwe Binnenstad Het uitvoeringsprogramma Nieuwe Binnenstad gaat zich richten op de herijking van de gebiedsvisie uit 2017. Met de herijking van het programma Levendige Binnenstad wordt een basis gelegd voor het programma Nieuwe Binnenstad voor de komende jaren. Van daaruit wordt gewerkt aan een door de gemeenteraad vast te stellen omgevingsplan Nieuwe Binnenstad in 2025, waarin de (ruimtelijke)

15

randvoorwaarden voor een verdere ontwikkeling van de Binnenstad zijn vastgelegd. Ook wordt het vernieuwen en vergroenen van (onderdelen in) de openbare ruimte van de binnenstad voortgezet. Daarnaast willen we ook meer kunstobjecten realiseren en evenementen organiseren in de binnenstad die bij kunnen dragen aan de citymarketing activiteiten. Het wordt onderdeel van de omgevingsvisie. Nieuwe Westwijk Voor wat betreft het gehele programma Nieuwe Westwijk zal de focus op ‘consolidatie’ en uitvoering liggen. Er is in het eerste deel van de bestuursperiode heel veel werk verzet. Opzet van de organisatie, het programma, de interventies, coördinatie, impuls aan samenwerking etc. In de tweede helft van de bestuursperiode is aandacht voor het monitoren en uitvoeren (werken aan cyclisch werken). Nieuwe Energie Het uitvoeringsprogramma Nieuwe Energie zal vooral richten op in uitvoering zijnde Wijkuitvoeringsplannen voor twee/drie aardgasvrije buurten: Drevenbuurt, Hoofdstedenbuurt en deel Holy. Uitvoering Lokale Aanpak Isolatie voor circa 2.500 huishoudens t/m 2030. Dit zijn slecht geïsoleerde koopwoningen die minimaal één isolatiemaatregel toepassen, vergunningaanvraag minimaal drie windturbines, uitvoering verduurzaming bedrijventerreinen (o.a.

Energy Hubs en zonnepanelen), inrichten samenwerking met Stedin voor uitbreiden/verzwaren elektriciteitsnetwerk/distributiestations (ongeveer 87 stuks tot 2050), effectieve aanpak armoede via Energiebank, starten en doorontwikkelen van Woon- en Energieloket. Groen Vlaardingen Groen Vlaardingen zal in het teken staan van het vaststellen van het Groenbeleidsplan inclusief de groenstructuren en een beheerplan voor de Broekpolder. We voegen kwalitatief hoogwaardig groen toe in Vlaardingen wat goed bereikbaar en toegankelijk is voor alle inwoners. Concreet gaan we verder aan de slag met de zeven groenprojecten o.a. in de binnenstad en kunst in het groen. We gaan expliciet inzetten op het vergroenen van particulier eigendom en doen wederom mee aan NK Tegelwippen. We gaan plukroutes, plukbloemen en natuurexcursies organiseren. Leefbaar Vlaardingen Het uitvoeringsprogramma richt zich de komende periode op het aanbieden van schone afvalaanbiedingsplaatsen en het aanpakken van zwerfvuil met bewoners. Ook houden we extra veegrondes en gaan we de parels in onze stad uitlichten. We gaan aan slag met het speelruimtebeleidsplan en het opknappen van oude speelplekken. Het Marnixplantsoen wordt het wijkpark Marnixpark waar 0 - 100-jarigen kunnen spelen, bewegen en elkaar kunnen ontmoeten.

Een Multicourt is hier een onderdeel van wat meer voorbereiding vraagt gezien de ‘slappe bodem’ en we onderzoeken of een aanbestedingstraject doorlopen moet worden. Tot slot, willen we het gebruik van recreatief water gaan onderzoeken. Bijvoorbeeld het suppen en kanoën in de stad. We starten daarom in de zomer met het organiseren van Clean Sup dagen, bijvoorbeeld in de Oude Haven. Veilig Vlaardingen De focus voor het uitvoeringsprogramma Veilig Vlaardingen zal op twee thema’s liggen; digitale veiligheid en aanpak jeugdcriminaliteit. Deze thema’s zijn in het coalitieakkoord benoemd, maar tot nog toe niet ten uitvoer gebracht. Eind 2023 is het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 (IVP) vastgesteld. Bij het opstellen van het IVP is vastgesteld dat de eerdergenoemde thema’s (aanpak ondermijning, aanpak woonoverlast en samenwerking zorg en veiligheid) naast de nieuwe thema’s digitale veiligheid en aanpak jeugdcriminaliteit nog steeds belangrijke actuele thema’s zijn binnen Vlaardingen. Daarnaast is ook het thema aanpak problematiek rondom arbeidsmigranten toegevoegd aan het IVP. Zorgzaam Vlaardingen Voor het stadsprogramma Zorgzaam Vlaardingen ligt de focus op enerzijds de start van een aantal nieuwe pilots en interventies en anderzijds op voortzetting van de in 2023 ingezette koers.

Nieuwe ontwikkelingen in 2024 zijn onder andere de start van het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) en de lancering van de Vlaardingse sociale kaart. Het JPF streeft er naar om jongeren schuldenvrij te maken en tegelijkertijd laten werken aan hun perspectief. De Vlaardingse sociale kaart is een website waarop wij het aanbod van de gemeente, onze uitvoeringsorganisaties en partners in de stad vindbaar maken

16

voor inwoners en professionals. Daarnaast organiseren we in 2024 wederom een netwerkbijeenkomst voor onze maatschappelijke partners en continueren we de subsidieregeling voor kleinere initiatieven. Is er sprake van herijking? Halverwege de bestuursperiode is het moment om te kijken of er herijking van het programma nodig is. Nieuwe Rivierzone In beperkte vorm is er sprake van herijking en bijstelling voor het stadsprogramma Nieuwe Rivierzone. Door beroepszaak en marktsituatie is de woningbouwontwikkeling vertraagd, maar de doelstelling blijft om deze toch binnen de vanuit ontvangen subsidies gestelde maximale termijn te realiseren. Door uitwerking van de integrale aanpak van openbare ruimte en infrastructuur worden de onderlinge relaties en afhankelijkheden van deze ingrepen inzichtelijker en concreter uitgewerkt. Deze gevolgen zijn verwerkt in een actualisatie van het uitvoeringsprogramma. De inkomsten maar ook de uitgaven schuiven iets door, hetgeen beperkt effect heeft op de begroting. Er is enige zorg over behalen van de geraamde grondopbrengsten, vanwege onder andere woningmarktontwikkelingen en bouwkostenontwikkelingen. Een toevoeging van sociale huurwoningen kan een dempend effect hebben op de beoogde opbrengsten.

Het beoogde eindresultaat om samen met diverse ontwikkelaars te zorgen voor een levendig woon-, werk- en recreatiegebied tussen de historische binnenstad en de Nieuwe Maas, met daarbinnen 2450-3100 nieuwe woningen en voorzieningen voor industrie, onderwijs, sport en cultuur, wordt binnen de totale doorlooptijd van het programma Nieuwe Rivierzone behaald. Nieuwe Binnenstad Ook voor het stadsprogramma Nieuwe Binnenstad is sprake van herijking. De in 2017 vastgestelde visie op de binnenstad zijn we samen met verschillende beleidsterreinen aan het herijken. Deze herijkte gebiedsvisie zal landen als paragraaf in de omgevingsvisie en dus niet als aparte gebiedsvisie zoals eerder bedacht. E.e.a. mede als gevolg van de omgevingswet die per 1 januari jl. is ingegaan. Ook het programma Levendige Binnenstad uit 2019 zal dit jaar herijkt worden. Hierin zullen de activiteiten worden opgenomen die we de komende jaren willen gaan uitvoeren om de herijkte ambities en doelen die we opnemen in de omgevingsvisie te behalen. Nieuwe Energie De uitvoeringspraktijk rondom de energietransitie in Nederland is de laatste jaren weerbarstig gebleken. Omdat dit voor alle gemeenten in Nederland speelt vindt er landelijk (via VNG en andere lobbypartijen) een discussie plaats hoe het voor gemeenten wel mogelijk wordt hun regierol te pakken en de opgave betaalbaar en haalbaar te maken.

Zo leidt hopelijk de nieuwe Wet Collectieve Warmte tot een verlaging van de kosten van warmtenetten en daarmee de gebruikerskosten voor afnemers van warmte. Er zullen evenwel ook extra rijkssubsidies en financieringsarrangementen (o.a. landelijke garantstelling voor goedkope leningen) moeten komen om het zowel voor inwoners, bedrijven en de gemeente de energietransitie betaalbaar te maken. In afwachting van deze ontwikkelingen is voor de korte termijn voor Vlaardingen herijking van de doelen en ambities nodig. Het einddoel klimaatneutrale stad in 2050 blijft gehandhaafd. We staan op heel veel ‘sporen’ van de energietransitie, goed voorgesorteerd. De gestelde doelen zullen we echter later dan initieel voorzien behalen. Zoals we in de Transitievisie Warmte in 2021 al hebben beschreven volgt de uitvoering van de energietransitie geen lineaire lijn, maar een exponentieel tijdspad. Dat betekent dat we de komende jaren veel ontwikkelen in de voorbereidingsfase om vervolgens in de uitvoeringsfase te versnellen. Om realistische plannen te kunnen blijven maken gaan we de Transitievisie Warmte uit 2021 herijken. Op die manier kunnen we gerichte proposities gaan ontwikkelen voor het aardgasvrij maken van wijken inclusief een bijbehorend tijdspad.

Ondertussen zetten we met het nieuwe Woon- en Energieloket Vlaardingen maximaal in op het stimuleren en ondersteunen van financieel zelfredzame woningeigenaren. Ook helpen we in een tijd van stijgende energie(belasting)kosten financieel kwetsbare woningeigenaren met de Lokale Aanpak Isolatie en met energiecoaches en fixers hun woning beter te isoleren en hiermee de energierekening te verlagen. Dit ter voorkoming van armoede mede veroorzaakt door een hoge energierekening en andere hierdoor veroorzaakte sociaal maatschappelijke problematiek, zoals schulden.

17

Veilig Vlaardingen Er is al veel bereikt binnen het stadsprogramma Veilig Vlaardingen. Kijkend naar de uitvoeringsplannen ligt het programma voor op planning. Tegelijkertijd zien we ook dat er veel gaande is in de stad, zoals de diverse explosies. En dat vraagt niet alleen onze aandacht, maar ook onze flexibiliteit om tijdig verschillende maatregelen in te zetten en de inwoners het gevoel van veiligheid te blijven geven. Conform het Integraal Veiligheidsplan blijven we daarnaast aandacht geven aan twee thema’s uit het coalitieakkoord (digitale veiligheid en aanpak jeugdcriminaliteit) en pakken we één nieuw thema op (problematiek rondom arbeidsmigranten). Zorgzaam Vlaardingen Binnen Zorgzaam Vlaardingen willen we extra in gaan zetten op onze aanpak van armoede. Hierbij willen we ons enerzijds richten op extra inzet op vroegsignalering door Stroomopwaarts. Door extra capaciteit bij Stroomopwaarts beschikbaar te maken, kunnen zij meer huisbezoeken afleggen als er een signaal van een betalingsachterstand binnen komt. Deze extra inzet draagt bij aan het voorkomen van problematische schulden. Dit leidt dan weer tot een verlaging van de kosten van schuldhulpverlening. Anderzijds willen we ook een lokale visie op armoede gaan ontwikkelen, waarin we integraal naar de verschillende doelgroepen kijken en hier een aanpak voor ontwikkelen.

Voor de overige drie stadsprogramma’s is – voor nu- geen sprake van herijking of bijstelling van het uitvoeringsprogramma 2023-2026 en wordt vastgehouden aan de reeds ingezette lijnen. Het bewaken van deze lijnen is belangrijk. Uitvoerbaarheid onder druk De uitvoerbaarheid komt op de lange termijn onder druk te staan. De krapte op de arbeidsmarkt op cruciale specialistische functies is enorm. Per uitvoeringsprogramma wordt inzichtelijk gemaakt wat dit betekent en wanneer we moeten gaan bijsturen. Dit inzicht hebben we nu nog onvoldoende. Voor de komende twee jaren zal er niet direct een probleem gaan ontstaan. Voor de middellange termijn en lange termijn ontstaat – naar verwachting – door de krapte op de arbeidsmarkt en beschikbaarheid van voldoende financiële middelen

18

19

Voorzichtige Voorjaarsnota door onzekerheid rijksinkomsten Het college van burgemeester en wethouders heeft op 22 mei de Voorjaarsnota 2024 aangeboden aan de gemeenteraad. Hierin zijn alleen ontwikkelingen verwerkt die onvermijdelijk zijn of geen extra geld kosten. Het college acht het niet verstandig om met de grote onzekerheden over de inkomsten vanuit het Rijk op dit moment beleidsmatige en financiële keuzes aan de gemeenteraad voor te leggen. Alhoewel de begroting voor de komende vier jaar structureel sluitend is, waarschuwt het college voor teveel financieel optimisme. Het financiële vooruitzicht laat zien dat de financiën van de gemeente structureel in evenwicht zijn. Alhoewel het begrotingssaldo voor 2024 (€12,4 nadelig), 2025 (€5,2 miljoen nadelig) en 2026 en € 0,3 miljoen nadelig) nog nadelen laat zien, wordt het been in 2027 en 2028 weer bijgetrokken (€ 12,6 miljoen voordelig en € 2 miljoen voordelig). De plussen en minnen worden vooral veroorzaakt door eenmalige uitgaven. “Als we kijken naar de inkomsten en uitgaven die elk jaar terugkomen, ons structureel begrotingssaldo, dan zien we dat we aan de goede kant van de streep blijven”, aldus wethouder Bart Bikkers (Financiën). Zorgen over rijksinkomsten De gemeente heeft dankzij het gevoerde solide financieel beleid een stabiele financiële positie. “Daar mogen we best trots op zijn”, aldus wethouder Bikkers.

“We moeten echter waken voor te veel optimisme. We maken ons zorgen over de consequenties van het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet inclusief de voorstellen uit de voorjaarsnota van het Rijk. We moeten er rekening mee houden dat dit ook negatieve gevolgen kan hebben voor de financiële huishouding van gemeenten. Daarnaast laat de, eveneens vandaag aan de raad voorgelegde, 1e Voortgangsrapportage zien dat we ook dit jaar uit de pas lopen.” Het verwachte tekort van € 12,4 miljoen wordt vooral veroorzaakt door begrotingswijzingen bij enkele verbonden partijen en de nieuwe cao gemeenteambtenaren. De tegenvallers waren voorzien en kunnen daardoor opgevangen worden door de algemene reserve. Vanaf 2025 kunnen deze tegenvallers opgevangen worden door ze structureel op te nemen in de begroting. In de Voorjaarsnota 2024 wordt daar rekening mee gehouden. Ook bestaat de mogelijkheid dat de gemeente een deel van de gemaakte kosten vergoed krijgt van het Rijk. Toewerken naar de begroting De komende maanden tot aan de begroting gebruikt het college om alle onzekerheden vanuit het Rijk zoveel mogelijk weg te nemen en om te bekijken hoe de middelen zo efficiënt mogelijk kunnen worden ingezet om het maximale resultaat voor de stad te behalen.

“Ondanks dat we de toekomst niet kunnen voorspellen, kunnen we wel nu al de conclusie trekken dat, als we de doelstellingen zoals in de stadsprogramma’s zijn benoemd tijdig willen realiseren, we daar extra middelen voor nodig hebben”, aldus Bikkers. “Deze extra middelen moeten de komende maanden gezocht worden. Mochten ze niet gevonden worden, dan kan het zelfs zijn dat we moeten bezien of we de doelstellingen moeten temporiseren of onze ambities moeten bijstellen. Laat duidelijk zijn dat dat absoluut niet onze wens is, omdat we de positieve flow willen doorzetten die de afgelopen jaren zichtbaar en voelbaar in de stad is gegroeid.” Om dit te voorkomen kijkt het college de komende maanden met een kritische blik naar de huidige begroting en onderzoekt de mogelijkheden om nog realistischer te begroten. “Ook nieuwe voorstellen voor extra middelen leggen we langs een strenge lat. Daarnaast blijven we altijd op zoek naar mogelijkheden om onze opbrengsten te optimaliseren, bijvoorbeeld door efficiënter te werken of externe financiering aan te trekken”, besluit Bikkers. Vervolg Het college heeft de Voorjaarsnota 2024 aangeboden aan de gemeenteraad. Naar verwachting bespreekt deze het document op 10 en 11 juli 2024. Daarna kunnen de ontwikkelingen worden verwerkt in de begroting die in het najaar aan de gemeenteraad wordt aangeboden.

Bijlage - Voorjaarsnota 2024 - 1e Voortgangsrapportage 2024