RV kunstgrasinfill

RAADSVOORSTEL Registratienummer Datum besluit B&W Portefeuillehouder

: 1900025 : 17 mei 2022 : I.M. Somers-Gardenier

Raadsvoorstel kunstgrasinfill

Vlaardingen, 17 mei 2022 Aan de gemeenteraad. Welk besluit moet genomen worden? 1. Een investeringskrediet beschikbaar stellen van € 120.000 voor de natuurlijke infill van twee velden in 2022; 2. Bijgevoegde begrotingswijziging vaststellen. Wat is samenvattend de kern van dit advies? De gemeente Vlaardingen heeft 9 voetbal kunstgrasvelden in eigendom en beheer. Al deze velden bestaan uit een kunstgrasvezel met infill materiaal. Momenteel bestaat dit infill materiaal bij alle 9 velden uit SBR, rubbergranulaat gemaakt door het vermalen van oude autobanden. Binnen de sportvelden branche is afgelopen jaren en heden ten dage enige discussie over de nadelen van het gebruik van SBR infill materiaal. De gemeente Vlaardingen volgt nog steeds het standpunt van het RIVM en dat is dat de gezondheid van sporten op evenals de milieu aspecten van de kunstgrasvelden met rubbergranulaat praktisch verwaarloosbaar is. Momenteel wordt vooral aandacht gevraagd voor het voorkomen van verspreiding van dit SBR infill materiaal, dit komt omdat in de Europese Unie de focus wordt gelegd op het voorkomen van het verspreiden van microplastics (o.a. infill materialen). Speerpunt hierin is het voorkomen van vervuiling in de omliggende groenstroken, hemelwater en oppervlaktewater.

In Europees verband pleiten onderzoekscommissies en agentschappen voor een algeheel verbod op synthetische en rubberinfill in kunstgrasvelden binnen een termijn van 10 jaar. De gemeente Vlaardingen heeft geïnventariseerd welke alternatieve infill materialen er in de markt voorhanden zijn, die minder kans geven op vervuiling van de omgeving. Uit deze inventarisatie is gebleken dat 100% natuurlijke infill wordt geadviseerd. Het college stelt aan de gemeenteraad voor om dit advies over te nemen en om, vooruitlopend op de wetgeving vanuit de EU, per direct bij renovatie van de kunstgrasvelden conform het Meerjaren Investeringsplan (MIP) van sportvelden de infill te vervangen voor 100% natuurlijke infill of kunstgrasvelden zonder infill in plaats van SBR en hiervoor extra middelen beschikbaar te stellen. Er is afgesproken dat jaarlijks aan de gemeenteraad wordt voorgelegd welke velden gerenoveerd moeten worden. De reden hiervoor is dat de gemeente Vlaardingen uitgaat van de technische ondergrens, daarom wijzigt het Meerjaren Investeringsplan (MIP) jaarlijks. Dit is gebaseerd op de beleidsdoelstelling van een duurzame sportinfrastructuur: De sportaccommodaties in Vlaardingen maken een breed sport- en beweegaanbod mogelijk, zijn duurzaam, kwalitatief goed, toegankelijk, schoon & veilig en worden efficiënt beheerd.

Een (kunst)grasveld wordt jaarlijks beoordeeld op meerdere aspecten: gladheid, torsie, waterdoorlatendheid, balrol, balstuit, schokabsorptie, verticale vervorming, energierestitutie, vlakteligging en invulmeting.

In december 2021 heeft de gemeenteraad een motie van Fractie Boers aangenomen om kantplanken om alle kunstgrasvelden in Vlaardingen aan te brengen. In het jaar 2022 staan er twee kunstgrasvelden op de planning om gerenoveerd te worden, namelijk veld 3 bij CWO en veld 2 bij Victoria'04. Het voorstel is om deze twee kunstgrasvelden van 100% natuurlijk infill te voorzien. Dit kost 60.000 euro per veld extra, in totaal 120.000 euro. De motie om de kantplanken rondom alle kunstgrasvelden neer te leggen in Vlaardingen komen wij dan ook dit jaar al tegemoet rondom de eerste vier resterende velden, hiervoor is budget opgenomen in de Meerjarenbegroting 2022 - 2025. Het is mogelijk om de overige 4 kantplanken aan te brengen bij velden VFC 2, Zwaluwen 2, CWO 4 en Victoria'04 5. Dan blijven de velden van Zwaluwen 4 en een mini veld over, deze overige velden kunnen in 2023 worden voorzien van kantplanken en worden meegenomen in het jaarlijkse investeringsvoorstel van de sportvelden. Het college beschouwt de motie over kantplanken met dit raadsvoorstel als afgedaan. Wat is de aanleiding voor dit advies? Binnen de sportvelden branche is afgelopen jaren en heden ten dage enige discussie over de nadelen van het gebruik van SBR infill materiaal. Bovendien wordt in Europees verband ingezet op een algeheel verbod op synthetische en rubberinfill in kunstgrasvelden binnen een termijn van 10 jaar.

De gemeente Vlaardingen volgt nog steeds het standpunt van het RIVM dat de mogelijke gezondheidsschade van sporten op de kunstgrasvelden met rubbergranulaat evenals nadelige milieu effecten praktisch verwaarloosbaar zijn. Momenteel wordt vooral aandacht gevraagd voor het voorkomen van verspreiding van dit SBR infill materiaal, dit komt omdat in de Europese Unie de focus wordt gelegd op het voorkomen van het verspreiden van microplastics (o.a. infill materialen). Speerpunt hierin is het voorkomen van vervuiling in de omliggende groenstroken, hemelwater en oppervlaktewater. Welk resultaat wordt beoogd? De gemeenteraad besluit om bij renovaties van kunstgrasvelden niet langer SBR of synthetische infill te gebruiken maar 100% natuurlijk infill te gebruiken of kunstgrasvelden zonder infill en hiervoor een extra budget van 120.000 euro vrij te maken. De motie van de fractie Boers uit december 2021 wordt hiermee ook direct afgedaan, omdat bij renovatie zonder SBR infill geen kantplanken meer benodigd zijn. In 2022 worden vier kunstgrasvelden die nog SBR hebben voorzien van kantplanken, in 2023 zijn dat er nog 2. Welke argumenten zijn er voor dit advies? 1a. Er wordt geadviseerd, om vooruitlopend op de Europese wetgeving, bij renovaties van kunstgrasvelden 100% natuurlijke infill te gebruiken. 1b.

De twee sportvelden die in 2022 worden gerenoveerd zijn kunstgrasveld 3 bij CWO en kunstgrasveld 2 bij Victoria'04. Door direct 100% natuurlijke infill te gebruiken, wordt er niet nog 10 tot 15 jaar gevoetbald op SBR. 1c. De KNVB heeft het volgende standpunt over rubbergranulaat ingenomen: Een direct verbod SBRrubbergranulaat kunstgrasvelden en kunstgrasvelden met toegevoegde microplastics is onwenselijk voor het voetbal. De KNVB pleit voor het invoeren van een eerlijke en haalbare overgangsperiode voor gemeenten en voetbalclubs om hun kunstgrasvelden en het type synthetisch infillmateriaal te vervangen en/of aan te passen. De KNVB stelt een overgangsperiode van 12 jaar voor, op voorwaarde dat passende alternatieven beschikbaar zijn. 2a. De kantplanken die worden gemaakt van duurzaam materiaal en met een voor de sport wenselijk afdichtingsprofiel met een naadloze afdichting op het straatwerk. 2b. Rondom vier andere kunstgrasvelden worden de kantplanken (welke in de begroting staan) aangebracht, dit zijn de velden: VFC 2, Zwaluwen 2, CWO 4 en Victoria'04 5. 2c. Er blijven dan nog twee kunstgrasvelden over, deze worden in 2023 van kantplanken voorzien. Dit gaat om een investering van maximaal 35.000 euro en wordt meegenomen in het jaarlijks voorstel voor de investeringen in sportvelden.

Wat zijn tegenargumenten of risico’s? 1. In de begroting 2022-2025 is momenteel geen rekening gehouden met aanvullend budget voor 100% natuurlijke infill, dit komt naar verwachting neer op een aanvullend budget van 120.000 euro (60.000 euro per kunstgrasveld). 2. De kantplanken kunnen voor een extra investering van 35.000 euro alsnog in 2022 worden aangebracht rondom de twee overige velden (Zwaluwen 4 en een miniveld). Dit wordt echter niet in dit voorstel meegenomen, maar meegenomen in het jaarlijks voorstel voor de sportinvesteringen. Waar moet rekening mee worden houden? In de begroting 2022-2025 is momenteel geen rekening gehouden met aanvullend budget voor 100% natuurlijke infill, dit komt neer op het beschikbaar stellen van een aanvullend investeringskrediet van € 120.000 euro (€ 60.000 euro per kunstgrasveld). De extra kapitaallasten bedragen vanaf 2023 circa € 14.000 aflopend naar € 0 over 10 jaar. Deze financiële consequenties worden in de begroting verwerkt middels bijgaande begrotingswijziging.

Bijlagen

Naam van de bijlage 1. Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen 2. Motie kantplanken kunstgrasvelden

Registratienummer Verseon 1899861 1899863

Burgemeester en wethouders van Vlaardingen, De secretaris,

De burgemeester,

drs. E. Stolk

drs. B. Wijbenga - van Nieuwenhuizen

RAADSBESLUIT Registratienummer Datum raadsvergadering

: 1900025 :

Besluit van de gemeenteraad van Vlaardingen

De gemeenteraad van Vlaardingen, Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 17 mei 2022; Gelet op: Het voorkomen van het verspreiden van microplastics (o.a. infill materialen) binnen de gemeente Vlaardingen. Besluit: 1. Een investeringskrediet beschikbaar stellen van € 120.000 voor de natuurlijke infill van twee velden in 2022; 2. Bijgevoegde begrotingswijziging vaststellen. Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van Vlaardingen, gehouden op De griffier,

De voorzitter,

drs. J. Mimpen

drs. B. Wijbenga - van Nieuwenhuizen

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

Titel

:

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

Opdrachtgever

:

Gemeente Vlaardingen Mevrouw M. (Mascha) Verloop Westnieuwland 6 3131 VX Vlaardingen

Projectadviseur B.A.S.

:

De heer P. (Peter) Prins; pp@bas-sport.nl

Contactgegevens

:

B.A.S. Begeleiding en Advies Sportterreinen Delftsestraatweg 51, 2645 CA Delfgauw Telefoon: 015 285 22 11 E-mail: info@bas-sport.nl

Datum

:

25-04-2022

Status

:

Definitief

Versie

:

1

Pagina 2 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

Inhoud 1

Inleiding ........................................................................................................................ 4

2

Leeswijzer ............................................................................................................. 4 Kunstgras ..................................................................................................................... 5 Kunstgrasvezels ................................................................................................... 5 Kunstgrassystemen ............................................................................................. 6 Microplastics ........................................................................................................ 7 Infill ............................................................................................................................... 8

3

SBR-Styreen-Butadieen-Rubber.......................................................................... 8 TPE – Thermoplastisch Elastomeer .................................................................. 10 EPDM – Ethyleen-Propyleen-Dieen-Monomeer ................................................ 11 PE- Polyetheen (voorheen Polyethyleen) ......................................................... 12 Kurk ..................................................................................................................... 12 Overige infill materialen ..................................................................................... 13 4

Non-infill.............................................................................................................. 14 Zorgplicht en kunstgrasvelden ................................................................................. 15

5

Kosten ........................................................................................................................ 16 Onderhoudskosten............................................................................................. 16 Vervangingskosten bestaande velden .............................................................. 16 Conclusie en advies ........................................................................................... 17

Handige links: -

-

Zorgplichtdocument BSNC: o BSNC site https://www.bsnc.nl/ o Zorplichtdocument https://www.bsnc.nl/wp-content/uploads/2020/01/BSNC-RapportZorgplicht_Web_def_150120.pdf o Zorgplicht factsheet https://www.bsnc.nl/wp-content/uploads/2020/01/20-01-23-Factsheet-ZP.pdf Normen en sportvloerenlijst o Sportsystemen https://sportinfrastructuur.nl/ o Renovatienorm voetbal https://sportvloeren.sport.nl/normen/2137-nocnsf-constr4

Pagina 3 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

1

Inleiding

De gemeente Vlaardingen heeft 9 voetbal kunstgrasvelden in eigendom en beheer. Al deze velden bestaan uit een kunstgrasvezel met infill materiaal. Momenteel bestaat dit infill materiaal bij alle 9 velden uit SBR (vermalen autobanden). Binnen de sportvelden branche is afgelopen jaren en heden ten dage nog steeds enige discussie over de nadelen van het gebruik van SBR infill materiaal. Momenteel wordt vooral aandacht gevraagd voor het voorkomen van verspreiding van dit SBR infill materiaal. Speerpunt hierin is het voorkomen van vervuiling in de omliggende groenstroken, hemelwater en oppervlaktewater. De gemeente Vlaardingen wil inventariseren welke alternatieve infill materialen er in de markt voorhanden zijn, die minder kans geven op vervuiling van de omgeving. Hiervoor is B.A.S. Begeleiding en Advies Sportterreinen uit Delfgauw (hierna te noemen B.A.S.) gevraagd een inventarisatie uit te voeren naar de mogelijkheden ter vervanging van het SBR infill. In onderliggende rapportage wordt een toelichting gegeven op deze mogelijkheden voor kunstgrassystemen en infill materialen.

1.1

Leeswijzer

Hoofdstuk 2 gaat kort in op de verschillende kunstgrassystemen voor voetbal. Hoofdstuk 3 bespreekt uitgebreid de relevante aspecten van de verschillende infill materialen. Hoofdstuk 4 geeft een toelichting op de invulling van de zorgplicht rond en op kunstgrasvelden. Hoofdstuk 5 is een samenvatting van de onderzoeken die hebben plaatsgevonden op de velden

Pagina 4 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

2

Kunstgras

Sinds ongeveer het jaar 2000 wordt in steeds grotere mate kunstgras in Nederland toegepast op voetbalvelden. Inmiddels is kunstgras niet meer weg te denken van de Nederlandse voetbalvelden en ligt er zeker in het westen van het land op vrijwel ieder sportpark minimaal 1 kunstgrasveld. De ontwikkeling in kunstgras voor voetbalvelden is continu in ontwikkeling. Wensen uit de markt, het doel om duurzamer in te kopen maar ook de aandacht voor betere recycling zetten de leveranciers aan om nieuwe systemen te ontwikkelen. Daarnaast wordt vanuit de Europsese Unie de focus gelegd op het voorkomen van het verspreiden van microplastics (o.a. infill materialen). Dit heeft de geleid tot onder andere het ontwikkelen van non-infill en volledig recyclebare kunstgrassystemen. De verwachting is dan ook dat de eerstvolgende significant nieuwe generatie kunstgrassystemen, richting non-infill en/of volledig recyclebare systemen gaat. De eerste pilots liggen inmiddels her en der in Nederland, maar op moment van dit schrijven is de ontwikkeling nog niet zover, dat we deze systemen zonder meer kunnen adviseren.

2.1

Kunstgrasvezels

In deze paragraaf wordt een toelichting gegeven over de verschillende kunstgrasvezels die worden toegepast voor kunstgras voetbalvelden. Globaal gezien zijn er twee soorten kunstgrasvezels, dit betreffen: - gefibrilleerde vezels, en - monofilament vezels.

F OTO 1: G EFIBRILLEERD GAREN

F OTO 2: M ONOFILAMENT GAREN

Pagina 5 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

Gefibrilleerde vezels zijn vrij brede vezels (2–8 mm breed) die in de fabriek worden voorzien van insnijdingen. Dergelijke vezels zorgen ervoor dat het infill materiaal beter wordt vastgehouden en het infill materiaal dus minder verplaatst. Deze vezel is echter wat minder sterk en zal eerder plat gaan liggen. Om die reden wordt de gefibrilleerde vezel minder toegepast in voetbalvelden maar meer in andere sporten, denk hierbij met name aan zandkunststof hockeyvelden en korfbalvelden. Voor de voetbalvelden wordt vaker gebruik gemaakt van monofilament vezels. Dit zijn vrij smalle vezels, +/- 1 mm breed, die in verschillende vormen voorkomen. Vormen die de laatste jaren voorbij zijn gekomen zijn bijvoorbeeld, ruitvormig, C-vormig, Xvormig, S-vormig en ook bijv. een gedraaide vezel (denk hierbij aan een DNA-streng). Allen met als doel de vezel langer rechtop te laten staan (“resilience”). Om de voordelen van beide soorten vezels te benutten wordt tegenwoordig ook een combinatie van beide gebruikt in kunstgras voetbalvelden.

2.2

Kunstgrassystemen

Kunstgrassystemen worden gebouwd op een fundatie van waterdoorlatende materialen. Op afbeelding 1 is een opbouw van een kunstgrasveld weergegeven.

A FBEELDING 1: OPBOUW VAN EEN KUNS TGRASVELD

De kunstgrasmat bestaat globaal uit vezels met een poolhoogte van 55–60 mm of een dunner systeem met vezels van +/- 45 mm. De 60 mm systemen worden van oudsher het meest in combinatie met SBR infill toegepast. Dergelijke systemen halen de sporttechnische waardes (o.a. schokabsorptie en balstuit) uit het infill materiaal dat tussen de vezels wordt aangebracht. Met de ontwikkeling van andere duurdere soorten infill zoals TPE/ EPDM en PE zijn er meer dunnere systemen op de markt gekomen. Hierbij wordt minder infill materiaal in het systeem aangebracht. Bij dergelijke systemen wordt de dunnere laagdikte van de infill gecompenseerd door het aanbrengen van een foam of shockpad direct onder de kunstgrasmat. Deze foam of shockpad voorziet dan voor een groot gedeelte in de sporttechnische waarden van het veld (o.a. schokabsorptie en balstuit).

Pagina 6 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

2.3

Microplastics

Infill materialen in de kunstgras voetbalvelden worden gebruikt om de sporttechnische waardes (schokabsorptie, balstuit etc.) te behalen welke vastgesteld zijn door de KNVB. Veel infill materialen zoals SBR, TPE, EPDM en PE bevatten polymeren. Op dit moment loopt er binnen de Europese Unie, specifiek de ECHA (het Europees agentschap voor chemische stoffen), een traject om te bepalen in hoeverre er wetgeving noodzakelijk is om de verspreiding van microplastics (grootte 0–5 mm) tegen te gaan. Deze wetgeving betreft alle microplatics die worden toegepast in producten (dus ook bijv. schuurmiddel in tandpasta en cosmetica). Hieronder vallen ook alle infillsoorten waarin polymeren (plastic) zijn verwerkt zoals SBR, TPE, EPDM en PE. Er is nog geen nieuwe wet vastgesteld maar de kans bestaat dat er een algeheel verbod gaat komen op het toepassen van microplastics in de kunstgrasvelden. Hierbij kan mogelijk een overgangsperiode worden gehanteerd tot ca. 2026. Niets is nog zeker, maar er wordt in de kunstgrasmarkt rekening gehouden dat het laatste advies (verbod per 2026) het standpunt van het agentschap gaat worden. De exacte invulling moet nog blijken, maar naar verwachting zal dit er toe leiden dat er per 2026 geheel geen polymeerhoudende infill materialen voor kunstgrasvelden mogen worden verkocht in de Europese Unie, ook niet ten behoeve van het onderhoud.

In de praktijk zal dit waarschijnlijk betekenen, dat er na 2026 geen kunstgrasvelden kunnen worden aangeschaft met polymeerhoudende infill materialen en dat deze materialen dan ook niet meer voor het onderhoud kunnen worden aangeschaft. Logischerwijs wordt er mede om deze reden veel gebruikgemaakt van natuurlijke infill materialen.

Pagina 7 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

3

Infill

In dit hoofdstuk worden de verschillende infillsoorten voor voetbalkunstgrasvelden besproken. We hebben de meest gangbare productgroepen opgenomen, dit betreffen: -

SBR (regulier, gecoat en cyrogeen) TPE (geschredderd, solid en hol) EPDM PE Kurk Overigen Non-fill / infill loos

Diverse infillsoorten worden soms onder fabrikant eigen namen verkocht. Zo is bijvoorbeeld ProMax van Morton een PE soort, en Terra XPS een solid TPE van Celanese. Niet alle infill materialen zijn door alle leveranciers te leveren.

3.1

SBR-Styreen-Butadieen-Rubber

SBR rubber is tot nu toe veruit het meest toegepaste en bekendste infill materiaal in Nederland. SBR is gemaakt van het rubber van fijngemalen/geschredderde afgedankte voertuigbanden. Milieutechnisch kleven er een aantal bezwaren aan het gebruik van SBR. Het materiaal loogt aantoonbaar zink uit naar de onderliggende sporttechnische constructie. Daarnaast bevat het materiaal mogelijk schadelijke stoffen voor de mens (PAK’s). Het RIVM heeft meerdere onderzoeken uitgevoerd en geeft vooralsnog geen negatief advies op het toepassen van SBR omwille van de gezondheidsrisico’s. SBR is in drie varianten beschikbaar te weten: - ‘Regulier’ SBR - Gecoat SBR - Cyrogeen SBR

F OTO 3: R EGULIER EN CRYOGEEN SBR

F OTO 4: G ECOAT SBR

Pagina 8 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

Het reguliere SBR is van deze drie soorten verruit het meest toegepast. De gecoate en cyrogene soorten worden minder gebruikt. Het feit dat dergelijk SBR soorten duurder zijn en de ‘voordelen’ gering maakt dat ze minder worden toegepast. Voordelen van SBR: -

Goedkoop. Goede sporttechnische eigenschappen. Ruim verkrijgbaar. Een recycling product. Veel ervaring met het product.

Nadelen van SBR: -

Zinkuitloging uit het product. De ‘slechte’ naam van het product in de publieke opinie. Vrijwel nooit direct herbruikbaar in een nieuw kunstgrassysteem. Geur en hitteontwikkeling. Mag na het vermoedelijke Europees verbod niet meer toegepast worden. Minder duurzaam product.

Gecoat SBR is regulier SBR wat voorzien is van een PU (PolyUrethaan) (kleur)coating, vaak groen of bruin. Voordelen t.o.v. standaard SBR: - Lagere temperatuur op het veld (10–15 graden). - Minder ‘geuroverlast’ omdat het stof uit de SBR wordt gezeefd. - Minder tot geen zink uitloging. Nadelen: - Coating slijtagegevoelig waardoor de voordelen verdwijnen. - Duurder dan regulier SBR. Cyrogeen SBR wordt geproduceerd van dezelfde voertuigbanden als regulier SBR en ziet er met het blote oog dan ook hetzelfde uit. Het verschil is dat Cyrogeen SBR wordt geproduceerd door voertuigbanden tot ca. –70 graden Celcius te bevriezen en dan te snijden. Voordelen t.o.v. standaard SBR: - Minder stof in het product door gladde snijvlakken. - Minder geuroverlast door minder stof. - Minder hechting aan kleding doordat het gladder is. Nadelen: Aanzienlijk duurder (dubbele prijs) dan regulier SBR. Voordelen staan ter discussie.

Pagina 9 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

3.2

TPE – Thermoplastisch Elastomeer

Na SBR is TPE een van de meest toegepaste infill materialen in kunstgrasvelden in Nederland. Het betreft een specifiek voor deze toepassing geproduceerd product waarvan de exacte samenstelling bekend is. Dat maakt dat de sporttechnische eigenschappen van TPE zeer constant en voorspelbaar zijn. Omdat het product een hoeveelheid calcium bevat, voldoet het formeel aan het besluit bodemkwaliteit, waardoor er milieuhygienisch meer zekerheden zijn voor de opdrachtgever. Tevens voldoet TPE van Europese fabrikanten aan de Europese REACH normen. TPE komt in drie verschijningsvormen voor, de geschredderde (gemalen) versie, de ‘solid’ (massieve cilindervorm) versie en de holle (denk aan macaroni) versie. De laatste twee zien we het meest terug in de Nederlandse kunstgrasvelden.

F OTO 5: G ESCHREDDERD TPE

F OTO 6: S OLID TPE

F OTO 7: H OLLE TPE

TPE wordt vrijwel alleen toegepast in kunstgrasvelden met een vezellengte van 40-45 mm met hieronder een foam of shockpad. Voordelen TPE: - Recyclebaar of zelfs herbruikbaar voor een 2e cyclus. - In verschillende kleuren beschikbaar (groen, bruin, beige). - Goede milieuhygiënische eigenschappen. - Goede sporttechnische eigenschappen. - Geen hinderlijke geur. Nadelen: - Het materiaal is een van de duurste infill materialen voor kunstgrasvelden. - Mag na het vermoedelijke Europese verbod op microplastics niet meer toegepast worden.

Pagina 10 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

3.3

EPDM – Ethyleen-Propyleen-Dieen-Monomeer

EPDM wordt voor veel toepassingen gebruikt zoals deurrubbers, vijverfolie, dakbedekking e.d. Er wordt ook infill materiaal voor kunstgrasvelden van EPDM gemaakt, dat kan zowel van nieuw materiaal als van gerecycled materiaal.

F OTO 8: EPDM

EPDM is alleen als geschredderd (vermalen) materiaal verkrijgbaar en heeft vrijwel dezelfde eigenschappen als geschredderd TPE. TPE en EPDM lijken chemisch veel op elkaar. Ook de kosten voor EPDM zijn vrijwel gelijk aan geschredderd TPE. EPDM van Europese fabrikanten voldoet ook aan de Europese REACH normen. Omdat EPDM ook zeker geen goedkoop materiaal is, wordt het net als TPE alleen toegepast in dunne kunstgrasmatsystemen met daaronder een foam of shockpad. De voor- en nadelen zijn daarom ook gelijk aan TPE. Voordelen: - Recyclebaar of zelfs herbruikbaar voor een 2e cyclus. - In verschillende kleuren beschikbaar (groen, bruin, beige). - Goede milieuhygiënische eigenschappen. - Goede sporttechnische eigenschappen. - Geen hinderlijke geur. - Een van de duurzamere producten

Nadelen: - Hoge prijs. - Let op kwaliteitsverschillen in de markt. - Mag na het vermoedelijke Europese verbod niet meer toegepast worden.

Pagina 11 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

3.4

PE- Polyetheen (voorheen Polyethyleen)

PE infill wordt gemaakt van dezelfde grondstoffen als waar kunstgrasvezels van worden gemaakt. PE wordt altijd net als bij TPE en EPDM toegepast in een dun kunstgrassysteem met daaronder een foam of shockpad. De PE die door Europese fabrikanten wordt geproduceerd voldoet aan de Europese REACH norm.

F OTO 9: PE

Voordelen: - Recyclebaar en hergebruik kunstgras. - In verschillende kleuren beschikbaar. - Goede milieuhygiënische eigenschappen. - Geen hinderlijke geur. - Een van de duurzamere producten.

Nadelen: - Hoge prijs. - Relatief hard materiaal. - Mag na het vermoedelijke Europese verbod niet meer toegepast worden.

3.5

Kurk

Kurk is een houtachtig natuurlijk materiaal dat gewonnen wordt van de bast van de kurkeik (Quercus suber). Het is een zeer licht en elastisch materiaal. Omdat het een organisch materiaal is, zijn er met kurk geen problemen m.b.t. het mogelijke toekomstige Europese verbod op het toepassen van microplastics. Kurk wordt over het algemeen door de sporters goed gewaardeerd, maar er kleven wel enkele nadelen aan. Omdat het materiaal zo licht en zacht is heeft het de eigenschap dat het relatief snel verpulvert en er met het onderhoud jaarlijks een aantal ton kurk moet worden bijgestrooid om de sporttechnische eigenschappen van het veld op peil te houden. Verder zal kurk bij een heftige regenbui -omdat het lichter is dan water- afstromen naar de zijkanten van het veld waarna het weer over het veld verspreid zal moeten worden. Pagina 12 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

F OTO 10: K URK

Kurk wordt toegepast in zowel de standaard 55– 60 mm kunstgrasmatsystemen als in de dunne 45 mm kunstgrassystemen. Bij de dunne kunstgrassystemen zal er net als bij TPE, EPDM als PE, gebruik worden gemaakt van een foam of shockpad onder de kunstgrasmat. Voordelen: Natuurproduct. Recyclebaar (hergebruik in een andere hoedanigheid). Geen hinderlijke geur. Mag ook na het mogelijke Europese verbod op het toepassen van microplastics, worden gebruikt. Nadelen: Hogere prijs en vooral de hoge onderhoudskosten. Zeer licht, dus bij hevige regenval gaat het drijven. Slijtagegevoelig en daardoor ook gevoelig voor vorst. Compacteren van het materiaal. Om de nadelen zoals drijven en compacteren tegen te gaan wordt kurk infill vaak toegepast in een zogenaamde “blend”. Daarbij wordt kurk gemengd met bijvoorbeeld olijfpitten, kokosvezel, maiskolfresten maar ook TPE.

3.6

Overige infill materialen

De markt voor infill materialen is erg in ontwikkeling. Mede door het mogelijk toekomstige verbod op microplastics zijn veel leveranciers bezig met nieuwe organische producten. Ook de kunstgrasmatten zonder infill worden verder ontwikkeld. Onderstaand een opsomming van andere soorten infill die in de kunstgras voetbalvelden worden toegepast: -

Brockfill > dit betreft fijn gemalen hout. Eentoppig zand > gewassen en gezeefd zand. Greenfill > composteerbaar in een composteerinstallatie. PureGrain > houtige bestanddeel van een maiskolf Etc. Pagina 13 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

3.7

Non-infill

Naast de kunstgras voetbalvelden met infill materiaal wordt er veel getest met non-infill systemen. Bij een non-fill wordt er geen sporttechnisch infill (zoals SBR, TPE, kurk e.d.) materiaal toegepast. In sommige gevallen wordt er zelfs geen zand, als stabilisatie laag, toegepast in het kunstgrassysteem. De non-infill velden verkeren nog grotendeels in een test fase (pilot). De meeste non-infill velden worden nog als glad ervaren; de spelers missen grip in de kunstgrasmat. De KNVB wil de sporttechnische waardes en speleigenschappen van de non-infill velden eerst verbeterd zien voordat het grootschalig toegepast mag worden.

F OTO 11: N ON - INFILL

Pagina 14 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

4

Zorgplicht en kunstgrasvelden

Het afgelopen jaar is er veel aandacht geweest voor de zorgplicht rond kunstgrasvelden. In de basis is de zorgplicht in een zin samen te vatten: – De omgeving mag niet vervuild worden door het kunstgrasveld. – Dit houdt in dat het veld zelf geen stoffen mag uitlogen naar de ondergrond (zink bij SBRvelden) en er door het gebruik van het veld of het onderhoud aan het veld geen infill materiaal van het veld naar de omgeving mag verdwijnen. Het uitlogen van zink vanwege de toepassing van SBR-rubber wordt tegengegaan door de kunstgrasconstructie zelf. De sporttechnische laag en het zand ab- of adsorberen de vrijgekomen zink. Hoe lang de kunstgrasconstructie de zink kan ab- of adsorberen is afhankelijk van de gekozen materialen, de laagdiktes en de kwaliteit van de toegepaste SBR. Het verspreiden van infill naar de omgeving kan met meerdere maatregelen worden tegengegaan, waarbij moet worden vermeld dat er altijd meerdere maatregelen nodig zijn. Betreffende de inrichting kunnen o.a. volgende oplossingen worden toegepast: Het toepassen van een kantplank langs het hele veld, waarbij er aandacht moet zijn dat de infill ook niet onder de kantplank kan wegstromen. Het toepassen van schoonlooproosters over de gehele breedte van de loop- en werkpoorten. Indien er kolken of goten langs het veld liggen, het toepassen van een filterput om de infill uit het water te filteren.

Het naar het veld afwaterend aanbrengen van verhardingen, in plaats van ervanaf. Betreffende het onderhoud kan er worden gedacht aan de volgende maatregelen: Blad en zwerfvuil niet van het veld af blazen maar naar het midden toe blazen, daar opnemen en afvoeren als restafval (niet als GFT-afval). Na het onderhoud de machines schoonmaken voordat er van het veld wordt gereden. Met regelmaat de schoonlooproosters rond het veld schoonmaken. De kolken rond de velden meermalen per jaar schoonmaken. De gebruikers kunnen o.a. de volgende maatregelen nemen: - Schoenen schoonborstelen of -kloppen op of naast het veld. - Kleding afkloppen en -vegen op het veld. - Neem geen onnodige tassen mee het veld op, hier blijft infill aan kleven. Op de site van de Branchevereniging Sport en Cultuurtechniek is een uitgebreid document te downloaden wat hier nog veel uitgebreider op in gaat. Een van onze medewerkers heeft meeholpen aan de totstandkoming van dit document, zie de handige links onder de inhoudsopgave voor een directe link naar het document.

Pagina 15 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

5

Kosten

5.1

Onderhoudskosten

Kunstgrasvoetbalvelden hebben intensief onderhoud nodig om alle spel eigenschappen op peil te houden. Dit onderhoud bestaat uit dagelijks, wekelijks en specialistisch onderhoud. Het dagelijks onderhoud is erop gericht de mat schoon te houden van organisch en anorganisch afval wat op de mat ligt (bladruimen en zwerfafval verwijderen). Het wekelijks onderhoud is erop gericht om de sporttechnische infill in beweging te houden en de kunstgrasvezels op te borstelen. Het specialistisch onderhoud is erop gericht om tot diep in de mat zowel de sporttechnische infill als de zandinfill te reinigen en los te maken. Daarnaast dient jaarlijks de laagdikte van het infill te worden gemeten en indien noodzakelijk dient infill te worden aangevuld. Dat is bij alle soorten sporttechnische infill noodzakelijk maar bij kurkvelden verdient dit onderdeel nog net wat meer aandacht. Onderstaand is een tabel opgenomen met daarin per infillsoort de gemiddelde onderhoudskosten per jaar. Hierin is dus het bovenstaande onderhoud incl. het aanvullen meegenomen. Onderhoudskosten per infill soort per jaar

5.2

SBR regulier / gecoat / cyrogeen

€ 7.500,-

TPE geschrederd / solid / hol

€ 9.500,-

EPDM

€ 9.250,-

PE

€ 9.250,-

Kurk

€ 10.500,-

Non-infill

€ 7.500,-

Vervangingskosten bestaande velden

In de gemeente Vlaardingen zijn alle kunstgras voetbalvelden aangelegd op een fundatie van lava of E-bodemas. Deze funderingen zijn geschikt om elk type kunstgras op aan te leggen. Alle kunstgras voetbalvelden in de gemeente Vlaardingen zijn voorzien van SBR infill. Hierdoor bestaat de kans dat, door eventuele zinkuitloging van het SBR, de onderliggende fundatie een verhoogd of te hoge concentratie zink kan bevatten. Pagina 16 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

Daarom wordt voorafgaand aan iedere renovatie van een kunstgrasveld de fundatie materialen milieutechnisch geanalyseerd en wordt de zinabsorptie waarde bepaald. In de onderstaande tabel zijn de vervangingskosten van de verschillende soorten infill per veld opgenomen. Daarbij is uitgegaan dat de onderliggende fundatie kan worden hergebruikt. Het eventueel noodzakelijk vervangen van een sporttechnische laag betekend een kostenverhoging van ca € 100.000,- op onderstaande bedragen. De genoemde kosten zijn alleen voor het kunstgras met infill materiaal en eventueel noodzakelijk foam. In dit overzicht zijn geen kosten opgenomen voor renovatie van inrichtingsmaterialen, verhardingen, hekwerken of verlichting. Materiaal

Kosten per m2

Kosten per veld van 7800 m2

Meerkosten t.o.v. SBR infill

SBR in 60 mm vezel

€ 22,-

€ 171.600,-

€ 93.600,-

TPE in 45 mm vezel op foam*

€ 34,-

€ 265.200,-

€ 93.600,-

EPDM in 45 mm vezel op foam*

€ 34,-

€ 265.200,-

€ 93.600,-

Kurk 100% in 60 mm vezel

€ 27,-

€ 210.600,-

€ 39.000,-

Kurk 100% in 45 mm vezel op foam*

€ 28,-

€ 218.400,-

€ 46.800,-

Kurk blend in 45 mm vezel op foam*

€ 29,-

€ 226.200,-

€ 54.600,-

Brockfill** in 45 mm vezel op foam*

€ 30,-

€ 234.000,-

€ 62.400,-

Non infill

€ 35,-

€ 273.000,-

€ 101.400,-

(*) Naar verwachting kan bij de 45 mm kunstgrasystemen de foam en mogelijk een behoorlijk deel van het infill worden hergebruikt, dit drukt de kosten bij de derde renovatie (**) Bij het toepassen van Brockfill is het niet noodzakelijk om maatregelen t.b.v. de zorgplicht te nemen. Brockfill is 100 % hout en daarmee gebiedseigen materiaal. Koste voor dergelijk maatregelen bedragen ca € 20.000,- afhankelijk van de locatie.

5.3

Conclusie en advies

Gelet op de ontwikkelingen in de branche, wetgeving, nieuwe infill materialen en non infill is het niet aannemelijk om voor een specifiek type kunstgrassysteem voor voetbal te kiezen. De ontwikkelingen moeten nauw gevolgd worden en veranderingen in de markt kunnen een ander perspectief geven.

Pagina 17 van 18

Infill mogelijkheden kunstgras voetbalvelden Gemeente Vlaardingen

Op basis van alle voorgaande informatie, de bestaande veldconstructies en onze ervaringen met de verschillende kunstgrasystemen adviseren wij u wel om een kunstgrasysteem te kiezen met een poolhoogte van 45 mm, waarbij er onder de kunstgrasmat een foam wordt toegepast. Het toepassen van SBR wordt niet geadviseerd gelet op de mogelijke uitloging van het materiaal en een mogelijk verbod op infill materialen op basis van polymeren. Op basis van deze mogelijk nieuwe wetgeving, adviseren wij u om te kiezen voor een 100 % natuurlijke infill. Daarbij heeft het toepassen van 100 % kurk niet de voorkeur gezien de negatieve punten van dit materiaal. Een blend van kurk en een ander natuurlijk materiaal daarentegen zou een goede keuze zijn. Andere 100 % organische infill materialen zoals Brockfill of PureGrain kunnen eveneens een goede keuze zijn. Dit zijn echter vrij nieuwe en nog wat onbekende systemen waar nog niet veel ervaring mee is. Het toepassen van TPE, EPDM of andere infill materialen op basis van polymeren is gelet op de mogelijke nieuwe wetgeving niet de meest toekomstbestendige keuze. ============

Pagina 18 van 18

voof

~0

Men

2- t -e-SCf1

Motie kantplanken kunstgrasvelden Datum raadsvergadering: 16 december 2021 Onderwerp: motie kantplanken kunstgrasvelden

De gemeenteraad van de gemeente Vlaardingen in openbare vergadering bijeen op 16 december 2021,

Constaterende dat: •

De microplastic discussie en belangrijke plek heeft op de agenda in Europa;

Overwegende dat: • •

Kantplanken al jarenlang worden gebruikt rondom hockeyvelden tegen de vernietigende kracht van hockeyballen en er inmiddels ook kantplanken zijn voor voetbalvelden; Een hockeykantplank een andere functie heeft als een voetbalkantplank en de eisen aan een dergelijke kantplank ook anders zijn;

Verzoekt het college: • •

De gemeenteraad uiterlijk tijdens het tweede kwartaal van 2022 een voorstel voor te leggen met daarin een concreet voorstel om alle kunstgrasvelden; Bij dit voorstel mee te nemen dat er gebruik gemaakt gaat worden van duurzaam materiaal met een voor de sport wenselijk afdichtingsprofiel met een naadloze afdichting op het straatwerk;

en gaat over tot de orde van de dag.

NAAM EN FRACTIE, Indiener(s): Tim Thiel Fractie(s): Fractie Boers

1

BEGROTINGSWIJZIGING

Programma en omschrijving 9. Sport en Recreatie

2022

2023

2024

2025

Lasten Baten Reservetoevoeging Reserveonttrekking

-

13.800 -

13.620 -

13.440 -

Ophoging krediet A080070 CWO kunstgrasveld A080110 Victoria kunstgrasveld

60.000 60.000

-

-

-

Vastgesteld in de raadsvergadering van:

BEGROTINGSWIJZIGING

Programma en omschrijving Alle programma's

2022

2023

2024

2025

Lasten Baten Reservetoevoeging Reserveonttrekking Effect op saldo van de begroting

-

13.800 -13.800

13.620 -13.620

13.440 -13.440

Ophoging krediet A080070 CWO kunstgrasveld A080110 Victoria kunstgrasveld

60.000 60.000

-

-

-

Vastgesteld in de raadsvergadering van: