Raadsvoorstel tot het vaststellen van de Gezondheidsnota Vitaal Vlaardingen 2024 - 2028
Tekst van het document
RAADSVOORSTEL Registratienummer Datum besluit B&W Portefeuillehouder
: 1987636 : 24 juni 2024 : A.J. Proos
Raadsvoorstel tot het vaststellen van de Gezondheidsnota 'Vitaal Vlaardingen' 2024 - 2028
Vlaardingen, 24 juni 2024 Aan de gemeenteraad. Welk besluit moet genomen worden? Gezondheidsnota 'Vitaal Vlaardingen' 2024 - 2028 vaststellen Wat is samenvattend de kern van dit advies? Gezondheid is een kostbare waarde. Gezondheid draagt bij aan een gelukkig leven en zorgt dat je mee kunt doen in de samenleving. De opgaven op het gebied van gezondheid zijn echter groot en de zorg staat steeds meer onder druk. De mentale gezondheid van veel Vlaardingers is zorgelijk, er zijn ongelijke kansen op een gezond leven en de komende jaren is sprake van een dubbele vergrijzing waardoor de zorglasten bij ongewijzigd beleid onhoudbaar worden. De gezondheidsnota 'Vitaal Vlaardingen' geeft inzicht in de grootste opgaven, ambities en prioriteiten voor het gezondheidsbeleid voor de periode 2024 - 2028 en beschrijft het totale pakket aan gezondheidsbevorderend beleid van de gemeente. De nota is een uitwerking van de ambities van het coalitieakkoord 2022 - 2026 'Groei en Bloei voor Vlaardingen' en de Wet publieke gezondheid. Het is gebaseerd op de doelstellingen van het landelijke gezondheidsbeleid, aangevuld met lokale uitdagingen.
Voor het gezondheidsbeleid wordt de komende jaren ingezet op vier pijlers: - Gelijke kansen op een gezond leven - Mentale gezondheid - Gezonde leefomgeving - Vitaal Ouder worden Met het vaststellen van de gezondheidsnota voldoet de gemeente Vlaardingen aan de verplichting vanuit de Wet publieke gezondheid om elke vier jaar lokaal gezondheidsbeleid vast te stellen. De nota is een paraplunota: het beschrijft al het gezondheidsbevorderend beleid binnen de gemeente, bestaande en nieuwe aanpakken. Zowel voor gezondheid en de houdbaarheid van onze gezondheidszorg is momenteel veel aandacht. Landelijk, met het Gezond en Actief Leven Akkoord en Integraal Zorgakkoord, maar ook in Vlaardingen: In de Visie Transformatie Sociaal Domein en het stadsprogramma Zorgzaam Vlaardingen is gezondheid een van de kernthema's. Binnen het gezondheidsbeleid werken we domeinoverstijgend en integraal. Binnen de gemeente is dat binnen het hele sociale domein, het fysieke domein en met eerstelijns zorgpartners. Deze nota biedt het kader waar het gezondheidsbevorderend beleid aan getoetst kan worden. Ook regionaal werken we met vele partijen uit het zorg- en welzijnsdomein samen aan gezondheid binnen het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord. Veel thema’s in deze gezondheidsnota worden dan ook uitgewerkt in uitvoeringsagenda’s van andere nota’s.
Een aantal onderdelen pakken we juist wel vanuit het gezondheidsbeleid op. Hiervoor maken we separate uitvoeringsplannen, die we samen met partners opstellen:
-
Ontwikkeling ketenaanpak obesitas voor volwassenen; Ontwikkeling ketenaanpak Kind naar Gezond Gewicht; Opzetten gezondheidscampagne met wijkgerichte leefstijl-evenementen door de hele stad; Ontwikkelen van een lokale aanpak gebaseerd op het IJslands model voor het tegengaan van middelengebruik vanuit Opgroeien in een Kansrijke Omgeving; Integrale aanpak mentale gezondheid en sociaal-emotionele weerbaarheid van de Vlaardingse jeugd.
Wat is de aanleiding voor dit advies? Gezondheid is een kostbare waarde. Gezondheid draagt bij aan een gelukkig leven en zorgt dat je mee kunt doen in de samenleving. De coronapandemie heeft laten zien hoe belangrijk onze publieke gezondheidszorg is. De gemeente Vlaardingen wil daarom met een brede en samenhangende aanpak investeren in een betere algehele gezondheid van Vlaardingers. Deze ambitie is vastgelegd in het coalitieakkoord 2022 - 2026 'Groei en Bloei voor Vlaardingen'. Vanuit de Wet publieke gezondheid hebben we als gemeente bovendien een verantwoordelijkheid voor de gezondheid van onze inwoners. Het elke vier jaar vaststellen van lokaal gezondheidsbeleid hoort hierbij. Naast het coalitieakkoord en de verplichting vanuit de Wet publieke gezondheid, zijn er nog twee belangrijke aanleidingen voor deze gezondheidsnota. Namelijk (on)gelijke kansen op gezondheid en de (on)houdbaarheid van de zorg: De kansen op een gezond leven zijn in Nederland en ook binnen de gemeente Vlaardingen ongelijk verdeeld. Er bestaan gezondheidsachterstanden die van invloed zijn op iemands levensverwachting en kwaliteit van leven. Het is belangrijk dat we deze gezondheidsachterstanden verminderen. De mentale gezondheid van veel Vlaardingers is zorgelijk, meer dan de helft van Vlaardingers is te zwaar en ook in Vlaardingen staat de zorg steeds meer onder druk.
Door de dubbele vergrijzing, die we ook in onze gemeente zien, neemt de zorgvraag komende jaren toe. Dit maakt het belangrijk om te investeren in een gezond leven, zodat we voorkomen en uitstellen dat mensen ziek worden. Landelijk zijn hierover afspraken gemaakt in het Integraal Zorgakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Op regionaal niveau is de gemeente aangesloten bij het Regionaal Integraal Gezondheids Akkoord (RIGA). Daarnaast geven de doelstellingen uit het landelijke gezondheidsbeleid, samen met de lokale opgaven, richting aan deze gezondheidsnota. In september 2023 is een consulterende startnotitie vastgesteld (1953128) en besproken in de raadscommissie. Hierin zijn de belangrijkste opgaven, kernwaarden van beleid en contouren van de nota reeds geschetst. Vanuit het gezondheidsbeleid staan de komende jaren vier pijlers centraal: - Gelijke kansen op een gezond leven - Mentale gezondheid - Gezonde leefomgeving - Vitaal Ouder worden In ons beleid gaan we uit van de volgende kernwaarden: - Positieve gezondheid - Werken aan achterliggende problematiek - Inzet op preventie - Domeinoverstijgend denken en samenwerken . Bovengenoemde vraagstukken lossen we niet op vanuit één beleidsterrein. Daarvoor is een brede benadering nodig, vanuit meerdere beleidsterreinen. Onderwijs, sport en bewegen, ontmoeting en een gezonde leefomgeving dragen bij aan een gezond leven.
Ook armoede is een belangrijke factor in of iemand wel of niet gezond is. Hier wordt via het armoedebeleid op ingezet. Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag. Samen dragen we een gedeelde verantwoordelijkheid voor gezonde inwoners. Deze nota biedt het toetsingskader voor al het gezondheidsbevorderend beleid binnen de gemeente.
Welk resultaat wordt beoogd? - Bijdragen aan de ambitie met betrekking tot het gezondheidsbeleid die in de nota als volgt is verwoord: ‘De gemeente Vlaardingen werkt aan een gezond en vitaal Vlaardingen, waar alle inwoners een goede kwaliteit van leven ervaren. Zij hebben een gelijke kans om gezond op te groeien, gezond te leven, mee te doen en gezond ouder te worden.’ Welke argumenten zijn er voor dit advies? Wettelijke verplichting De Wet publieke gezondheid verplicht gemeenten iedere vier jaar lokaal gezondheidsbeleid op te stellen. Ambitie coalitieakkoord 2022 - 2026 De corona-pandemie heeft laten zien hoe belangrijk publieke gezondheid is. In het coalitieakkoord 'Groei en Bloei voor Vlaardingen' 2022 - 2026 is daarom de ambitie opgenomen tot een brede samenhangende aanpak te komen die bijdraagt aan een betere algehele gezondheid van Vlaardingers. Urgentie opgave Inhoudelijke argumenten zijn onder meer de toenemende zorgvraag als gevolg van de dubbele vergrijzing, de kwetsbare mentale gezondheid van veel Vlaardingers en de ongelijke verdeling van kansen op een gezond leven in Vlaardingen.
Bijdrage aan Visie Transformatie Sociaal Domein 'Samen Veranderen' en Stadsprogramma Zorgzaam Vlaardingen Zowel binnen de Visie Transformatie Sociaal Domein als het Stadsprogramma Zorgzaam Vlaardingen is gezondheid een van de kernthema's waar we gedurende langere periode in willen investeren. De gezondheidsnota biedt het kader waar nieuw te vormen gezondheidsbevorderend beleid aan kan worden getoetst. Ons gezondheidsbeleid werkt vanuit een brede visie op gezondheid, waarin Positieve Gezondheid, preventie, het werken aan gelijke kansen en domeinoverstijgend werken centraal staan. Dit sluit aan op de missie van de transformatie Sociaal Domein om samen met inwoners en maatschappelijke partners te werken aan een vitale samenleving waarin iedereen (naar vermogen) mee kan doen. Monitoring We werken vanuit een breed perspectief aan een gezondere stad. Het beleid draagt bij aan brede gezondheidsvraagstukken en lange termijndoelen, gericht op gelijke kansen en de houdbaarheid van de zorg. Gezonde inwoners doen meer mee in de samenleving en zijn productiever. Dit leidt op termijn tot minder zorgkosten. Met deze gezondheidsnota dragen we hieraan bij. De cijfers die we in deze gezondheidsnota gebruikt hebben om de huidige staat van de gezondheid in beeld te brengen, dienen als 0-meting en onderbouwen onze beleidskeuzes.
Voor de monitoring van de doelen gebruiken we de gezondheidsmonitor 0 - 100 van de GGD en sluiten we aan bij de ontwikkeling van de samenhangende en datagedreven manier van werken die vanuit de Visie Transformatie Sociaal Domein wordt ontwikkeld. Wat zijn tegenargumenten of risico’s? Grote opgaven, beperkte middelen Het is belangrijk dat we ons realiseren dat gezondheidsbeleid voor een langere periode investeringen vraagt, willen we daadwerkelijk voor de lange termijn impact maken. Voor de realisatie van veel initiatieven in het gezondheidsbeleid zijn echter geen structurele middelen beschikbaar. Voor de financiering gaan we uit van tijdelijke, landelijke regelingen en zoeken we de samenwerking met andere programma's, beleidsterreinen en partners op lokaal en regionaal niveau. De landelijke uitkeringen hebben vooralsnog een looptijd tot en met 2026. Voor sommige onderdelen stopt
de financiering al per 2026. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zal in de loop van de beleidsperiode een besluit nemen over het vervolg van de financiële middelen uit deze uitkeringen. Het is nu nog te onzeker om uitspraken te doen of een inschatting te maken van dit proces. De ontwikkelingen zullen we nauw volgen en waar nodig en mogelijk spelen we hier tijdig op in. Gezien de huidige financiële ontwikkelingen, is echter in grote mate onzeker in hoeverre we daarbij op enig moment gebruik kunnen maken van structurele middelen. Ondanks de grote opgaven en ambities is daarom van belang dat we nu geen maatregelen inzetten, waarmee we structurele financiële verplichtingen aangaan. Hiermee zullen we bij de besteding van middelen nadrukkelijk rekening houden. Participatie: Om tot deze gezondheidsnota te komen, is op verschillende manieren input opgehaald. In september 2023 is een consulterende startnotitie voor het gezondheidsbeleid vastgesteld en besproken in de raadscommissie. In de startnotitie zijn de kernwaarden en eerste contouren voor de gezondheidsnota geschetst. De raadscommissie onderschreef het belang van de kernwaarden positieve gezondheid, domeinoverstijgend werken en preventie.
Daarnaast zijn prioriteiten en accenten meegegeven, met als hoofdpunten: Investeren in de sociaal-emotionele weerbaarheid van de jeugd, investeer in een gezonde leefomgeving en bezie het tegengaan van middelengebruik in een bredere context van verslaving, inclusief het gebruik van sociale media, gamen en gokken. Deze waardevolle input hebben wij meegenomen in de nota en nemen we mee in de uitwerking. Vervolgens is zowel intern als extern bij professionals van onze samenwerkingspartners informatie opgehaald. De input is meegenomen in deze gezondheidsnota. Bij de ontwikkeling van de uitvoeringsplannen die voortkomen uit de gezondheidsnota willen we de participatie verder uitbreiden, met professionals werkzaam in de wijken, inwoners en ervaringsdeskundigen. Deze partijen weten als geen ander wat er nodig is en wat werkt. Duurzaamheid: N.v.t. Waar moet rekening mee worden houden? Zoals eerder aangegeven beschrijft de gezondheidsnota voor een deel bestaande aanpakken en gezondheidsbevorderend beleid dat onderdeel is van andere programma's en beleidsnota's. Voor de nog te ontwikkelen aanpakken zijn op dit moment geen structurele middelen beschikbaar. Voor de jaren 2024 tot en met 2026 ontvangen we incidentele middelen van het rijk voor de uitvoering van gezondheidsbevordering en preventie vanuit de Brede-SPUK regeling.
Onderdeel van deze regeling is het Gezond en Actief Leven Akkoord. Dit is deels vervangend geld van eerdere rijksmiddelen, dat wordt ingezet voor het continueren en uitbreiden van bestaand beleid. Daarnaast is een deel van de middelen beschikbaar voor de ontwikkeling van de bovengenoemde vijf nieuwe aanpakken in deze gezondheidsnota. Financiën In de gezondheidsnota is beschreven wat we kunnen realiseren met de huidige financiële middelen. Met het oog op de huidige, onzekere financiële ontwikkelingen, vragen we u niet om nu extra financiële middelen beschikbaar te stellen met deze nota. Ook zullen we erop toezien dat we geen structurele financiële verplichtingen aangaan. De tijdelijke middelen geven ons de kans om ervaring op te doen met nieuw beleid en te onderzoeken wat werkt. We verkennen de mogelijkheden om de lokale ambities te koppelen aan het ontwikkelen van regionale initiatieven met zorgpartners en regiogemeenten binnen het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord. Hiervoor is eveneens een tijdelijke rijksuitkering beschikbaar voor gemeenten vanuit het Integraal Zorgakkoord 2023 - 2026. Als de rijksuitkeringen niet worden gecontinueerd, de financiële situatie van de gemeente het toelaat én de ontwikkeling van beleid leidt tot behoefte aan extra financiële middelen, dan krijgt uw raad dit te zijner tijd in een separaat voorstel ter besluitvorming voorgelegd.
Bijlagen Naam van de bijlage 1. Gezondheidsnota Vitaal Vlaardingen 2024 - 2028
Registratienummer Verseon 1989783
Burgemeester en wethouders van Vlaardingen, De secretaris,
De burgemeester,
drs. E. Stolk
drs. B. Wijbenga - van Nieuwenhuizen