Raadsmemo wensen en bedenkingen initiatief raadsvoorstel Singapore aan het Scheur

RAADSMEMO Aan

De gemeenteraad van Vlaardingen Portefeuillehouder

I.M. Somers-Gardenier Onderwerp

Raadsmemo wensen en bedenkingen initiatief raadsvoorstel Singapore aan het Scheur Datum

Registratienummer

7 oktober 2025

2040437

Aantal bijlagen

Geachte leden van de raad, Op 11 september 2025 is het initiatief raadsvoorstel Singapore aan het Scheur; weg met de afvalpas! van ONS.Vlaardingen besproken in uw agendacommissie. De agendacommissie agendeerde het voorstel voor beeldvormende/oordeelsvormende behandeling in de raadscommissie van 9 oktober 2025. Conform artikel 147 a lid 4 van de Gemeentewet neemt de raad geen besluit over een voorstel dan nadat het college in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van de raad te brengen. Zie ook artikel 41 lid 5 in uw Reglement van orde. Met dit raadsmemo maken wij u onze wensen en bedenkingen kenbaar. Initiatief raadsvoorstel De kern van het initiatief raadsvoorstel luidt samengevat als volgt: ‘’Met dit raadsvoorstel komt er een omslag in het afvalbeleid van Vlaardingen. Na de introductie van de afvalpas heeft deze altijd ter discussie gestaan, nu de gemeente Schiedam recent de afvalpas heeft afgeschaft, met bijbehorend onderzoek: Evaluatie Schiedam Schoon 2024 en openstellen containers, is het tijd voor Vlaardingen om dit voorbeeld te volgen’’. Het voorgestelde besluit van het initiatief raadsvoorstel luidt: ‘’1. Het gebruik van de afvalpas voor restafvalcontainers in de gemeente Vlaardingen per 1 januari 2026 af te schaffen; 2.

Te besluiten dat de inwoners van Vlaardingen tijdig en op duidelijke wijze worden geïnformeerd over het afschaffen van de afvalpas en de gevolgen hiervan, via onder andere de gemeentelijke website, huis-aan-huiscommunicatie en communicatie via Irado, zodat zij zich goed kunnen voorbereiden op de nieuwe werkwijze. 3. De besparing ten goede te laten komen aan de Algemene Reserve en de begroting daarop aan te passen.’’

Voorgeschiedenis en eerdere besluiten In 2017 stelde uw raad het Beleidsplan Huishoudelijk Afval vast. In het Groene Stembusakkoord van 21 maart 2018 heeft de gemeenteraad vervolgens de ambitie vastgelegd om de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar vóór 2022 te halveren. Op 8 november 2018 heeft de gemeenteraad in de motie ‘Planvorming reduceren restafval’ het college gevraagd een plan voor te leggen om deze halvering te realiseren. Dit leidde tot het Actieplan halvering restafval Vlaardingen 2019 dat de raad op 19 december 2019 vaststelde. Hiermee is ondermeer besloten tot het afsluiten van alle ondergrondse restafvalcontainers in Vlaardingen en de invoering van een afvalpas. De afvalpas is ingevoerd in februari 2021. Het doel van deze maatregel was om illegale dump (van bedrijfsafval en door afvaltoerisme) tegen te gaan. Zo draagt deze maatregel bij aan de ambitie van de raad om de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar die in de verbrandingsoven verdwijnt te halveren. Deze halvering hebben we eind 2023 behaald. Uit de evaluatie (raadsmemo Eindevaluatie Actieplan halvering restafval Vlaardingen 2019 van 28 maart 2023) blijkt dat de afsluiting van de containers daar een grote bijdrage aan geleverd heeft. Het vastgestelde afvalbeleid is gericht op het verder terugbrengen van de hoeveelheid te verbranden restafval.

In de eindevaluatie van het Actieplan gaven wij aan dat wij uit de evaluatie en de twee gehouden grootschalige (onafhankelijke) containerschouwen, niet kunnen concluderen dat de afvalpas de oorzaak zou zijn van de afvaloverlast. De overlast vindt plaats op afvalgevoelige locaties (3,5% van alle 705 containerlocaties) waar ook voor de invoering van de afvalpas overlast was. Vaak gaat het naast bijgeplaatste vuilniszakken ook om grofvuildump (afval dat sowieso niet in de containers past). Het gedrag van inwoners is cruciaal als het gaat om afval en is een moeilijk beheersbare component. Afschaffing van de afvalpas zal het probleem van afvaloverlast dan ook niet oplossen. Illustratief hiervoor is de situatie in de gemeente Rotterdam waar alle restafvalcontainers openstaan en er geen afvalpas is (alleen de GFE-containers zijn afgesloten en te openen met een afvaltag). Rotterdam kampt met dezelfde problematiek van afvaldump op afvalgevoelige locaties. Wensen en bedenkingen initiatief raadsvoorstel Effect pilot op illegale dump in container niet duidelijk • De evaluatie van de pilot in Schiedam laat slechts zien wat het effect van openstelling is op de hoeveelheid bijplaatsingen van restafval en het bijbehorende zwerfafval. Het geeft ons geen indicatie dat het probleem van illegale dump in de containers inmiddels niet meer zou spelen.

De pilot in Schiedam heeft geen duidelijke gegevens opgeleverd ten aanzien van het effect van de openstelling van de restafvalcontainers op de hoeveelheid ‘sluikstort’ op korte of langere termijn. Vanwege ondermeer deze ‘sluikstort’ (illegale bedrijfsdump en afvaltoerisme) is de afvalpas ingevoerd in Schiedam. •

•

Na halvering mogelijke stijging hoeveelheid restafval Mogelijk kan het openstellen van restafvalcontainers in Vlaardingen- net als in Schiedambijdragen aan een vermindering van de hoeveelheid bijplaatsingen van het restafval. Daar staat tegenover dat het opnieuw openstellen van alle restafvalcontainers, naar verwachting, een negatieve invloed heeft op de ambitie en de hoeveelheid restafval die per inwoner jaarlijks verbrand moet worden. Daarmee zou deze maatregel gedane investeringen (én de resultaten daarvan) van de afgelopen jaren weer tenietdoen. Gezamenlijke focus vernieuwd afvalbeleid Het is aan de raad om de kaders voor (nieuw) afvalbeleid te stellen. Op 25 juni jl. zijn wij met uw raad hierover in gesprek gegaan naar aanleiding van het Rekenkamerrapport ‘Afvalbeleid volgens inwonersperspectief’. Wat betreft de afvalpas was er een constructief gesprek waarbij er niet alleen aandacht was voor de nadelen van de afvalpas maar ook voor de positieve effecten van de afvalpas (kosten inwoners en milieu, zie volgende punt). We hebben toen met elkaar verkend hoe we die winst samen kunnen bestendigen en vergroten. U heeft ons hiertoe diverse overwegingen en mogelijke maatregelen meegegeven die wij momenteel verder uitwerken. Voor een tweede gesprek in dezelfde setting, waarin we met u de resultaten willen bespreken, ligt een

2

verzoek bij uw Agendacommissie voor januari 2026. Zie ook het door de portefeuillehouder aan uw raad verstuurde tussenbericht over de stand van zaken op 29 september jl. •

Stijgende kosten afvalverwerking Hoe minder huishoudelijk restafval er per inwoner per jaar verbrand hoeft te worden, hoe beter dit is voor het milieu en ook voor de portemonnee van Vlaardingers. Na de invoering van de afvalpas in 2021 hoefde de afvalstoffenheffing die inwoners betalen voor de inzameling en de verwerking van het huishoudelijk afval niet verhoogd te worden buiten de jaarlijkse indexatie. Naast het verwerkingstarief (€ 79,- per ton afval) van onze afvalverwerker (Omrin), geldt van Rijkswege de afvalstoffenbelasting, een extra heffing per ton afval voor het storten en verbranden. Deze stijgt jaarlijks (tarief 2025: € 39,70 per ton afval). Per 2026 dient voor het eerst ook een CO2- heffing te worden betaald over de hoeveelheid CO2 die uitgestoten wordt per ton verbrand afval. Deze heffing, ook opgelegd door de Rijksoverheid, bedraagt in 2026 enkele euro’s maar zal, zo is de branchevoorspelling, in 2028 al stijgen naar ca. € 80,- en in 2030 naar € 251,- per ton te verbranden afval. Vanwege de nascheiding bij Omrin waarbij ca. 50% grondstoffen uit het restafval wordt gehaald en dus niet wordt verbrand hoeven wij van zowel de verbrandingsbelasting als de CO2 heffing maar ca. 50% te betalen. Toch zullen door deze heffingen de kosten voor de afvalstoffenheffing voor inwoners oplopen van ca. € 25,- in 2028 naar ca. € 60,- in 2030 per huishouden.

Ook met het oog op deze ontwikkeling is het van belang de hoeveelheid nog te verbranden restafval met elkaar te blijven verminderen.

•

•

•

Besparingen tot nu toe In de eindevaluatie van het Actieplan (28 maart 2023) gaven we aan dat in Vlaardingen de hoeveelheid nog te verbranden restafval (fijn en grof) met 5.200 ton verminderd is in drie jaar. Door de vermindering van het restafval in 2021 en 2022 is in totaal € 600.000 aan afvalverwerkingskosten bespaard en is de afvalstoffenheffing nauwelijks gestegen. De afsluiting van de restafvalcontainers, waarmee Vlaardingen illegale bedrijfsdump en afvaltoerisme tegengaat, leverde hier van alle maatregelen de grootste bijdrage aan. In 2023 heeft de daling van de hoeveelheid restafval zich voortgezet en is de halveringsambitie (160 kg te verbranden restafval per inwoner per jaar) eind 2023 behaald (157 kg te verbranden restafval persoon per jaar). In 2024 heeft dit resultaat zich bestendigd (157 kg te verbranden restafval per persoon per jaar). In plaats van de geplande kostenpost voor de afvalpas van € 90.000,- per jaar, besparen we nu jaarlijks op de afvalverwerkingskosten. In 2024 bespaarden we in totaal € 225.000,- per saldo op de afvalverwerkingskosten. Financiën afvalbeheer gesloten systeem De financiën afvalbeheer vallen binnen het gesloten systeem van de afvalstoffenheffing waarbij de kosten en baten maximaal 100% kostendekkend mogen zijn. Eventuele lasten en baten kunnen dus niet ten laste of ten gunste van de algemene middelen worden gebracht.

Start proef containers openen met mobiele telefoon Conform onze toezegging in het door uw raad vastgestelde Rekenkamerrapport ‘Afvalbeleid volgens inwonersperspectief’ (12 december 2024) starten wij in november a.s. de proef waarbij met een app op de smartphone de restafvalcontainers te openen zijn. Wij hebben hiermee gewacht tot na het gesprek met uw raad van 25 juni jl. In dat gesprek heeft u opnieuw positief gereageerd op uitvoering van de proef waarbij restafvalcontainers via de mobiele telefoon geopend kunnen worden. Het biedt de mogelijkheid op een veilige manier meer afvalpassen per huishouden te kunnen gebruiken. Wij informeren uw raad voorafgaand aan de start van de proef schriftelijk over de werking van de app (zie toezegging LTA). Wanneer de proef positief verloopt willen we de app voor heel Vlaardingen invoeren. Dit zou mogelijk ervaren ongemak door inwoners als gevolg van de verstrekking van één afvalpas per huishouden kunnen wegnemen. Het is goed nog eens te melden dat inwoners van Vlaardingen op dit moment met hun afvalpas terecht kunnen bij alle restafvalcontainers in de hele wijk (dat is dus breder dan de buurt). Zo is er bij een eventuele storing of verklemming altijd een restafvalcontainer beschikbaar.

3

•

•

Schiedam en Vlaardingen eigen afvalbeleid De gemeenteraad bepaalt de kaders van het afvalbeleid, de afvalambitie en de beschikbaarheid van de financiële middelen daartoe. De gemeente Schiedam en Vlaardingen onderscheiden zich op deze punten van elkaar. Het is verstandig hier in de weging van het initiatief raadsvoorstel rekening mee te houden. Aandacht voor leefbaarheid en schone stad Wij begrijpen de onvrede en frustratie van inwoners op locaties waar veel afvaldump is en hebben oog voor hun situatie. Samen met inwoners en ambtelijk betrokkenen hebben we de afgelopen twee jaar op deze locaties gewerkt aan aanvullende maatwerkoplossingen. Ondermeer in de buurt VOP-Oost heeft dit geleid tot positieve resultaten. Dit alles in lijn met het in december 2022 vastgestelde uitvoeringsprogramma Leefbaar Vlaardingen waarin afval en de problemen op hotspotlocaties als focuspunten zijn benoemd. Het uitvoeringsprogramma Leefbaar Vlaardingen heeft raakvlakken met de uitvoeringsprogramma’s Nieuwe Westwijk, Groen en Nieuwe Binnenstad waarbinnen we integraal samenwerken. De uitvoeringsprogramma’s volgen uit de gelijknamige Stadsprogramma’s die onderdeel uitmaken van het door u vastgestelde coalitieakkoord Groei en Bloei voor Vlaardingen 2022-2026.

Ter afsluiting Mogelijk kan het openstellen van restafvalcontainers in Vlaardingen- net als in Schiedambijdragen aan een vermindering van de hoeveelheid bijplaatsingen van het restafval. Het risico op illegale afvaldump in de restafvalcontainers en stijging van de hoeveelheid restafval ligt hierbij echter op de loer en bedreigt de behaalde halveringsambitie. Stijging van de hoeveelheid restafval leidt tot hogere verwerkingskosten en uiteindelijk tot een stijging van de afvalstoffenheffing voor inwoners en is in strijd met het huidige afvalbeleid zoals dat is vastgesteld door uw raad. Openstelling van de restafvalcontainers zal in ieder geval de afvaldump van grofvuil niet opheffen. Dit afval past immers sowieso niet in de restafvalcontainer. Afvaldump in Vlaardingen betreft momenteel vooral grofvuildump. Het college ontraadt vanwege bovenstaande argumenten het initiatiefvoorstel. Maar, zoals eerder aangegeven, bepaalt de gemeenteraad de kaders van het afvalbeleid. Als uw raad ondanks de argumenten toch afschaffing van de afvalpas in Vlaardingen wil overwegen, adviseren we om ook in Vlaardingen een proef te doen. Wij geven u mee dat een proef zoals in Schiedam de nodige voorbereiding vergt (o.a. 0-meting, monitoringssysteem, communicatie, anticiperen op bijeffecten, effectieve gebiedsbepaling) en ambtelijke beleidscapaciteit.

De uitvoeringskosten van een proef worden geschat op € 10.000,Conclusie Wij adviseren om de restafvalcontainers in Vlaardingen niet open te stellen per 1 januari 2026. Op basis van onze aangegeven wensen en bedenkingen achten wij dat op dit moment onverstandig en ongewenst.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Vlaardingen,

de secretaris drs. E. Stolk

de burgemeester drs. B. Wijbenga - van Nieuwenhuizen

4